II

Tiểu luận

Tín dụng_Cơ sở lý luận và thực
tiễn tại Việt Nam
Nhà nước đã sử dụng tín dụng như một công cụ quan trọng trong hệ
thống các đòn bẫy kinh tế để thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế
quốc dân. Muốn tìm hiểu rõ về tín dụng tôi đã chọn viết đề tài:
“Tín dụng: cơ sở lí luận và thực tiễn ở Việt Nam”.
2. Mục tiêu nghiên cứu
- Góp phần hệ thống hoá cơ sở lí luận về tín dụng.
- Phân tích tình hình tín dụng ở Việt Nam.
- Đưa ra một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt
động tín dụng.

2

II. NGHIÊN CỨU TỔNG QUAN
1. Cơ sở lí luận về tín dụng
1.1. Khái niệm:
Tín dụng là quan hệ vay mượn lẫn nhau theo nguyên tắc có
hoàn trả.
Danh từ tín dụng dùng để chỉ một số hành vi kinh tế rất phức
tạp như: bán chịu hàng hoá, cho vay, chiết khấu, bảo hành,ký thác,
phát hành giấy bạc.
Trong mỗi một hành vi tín dụng có hai bên cam kết với nhau
như sau:
- Một bên thì trao ngay một số tài hoá hay tiền tệ
- Còn một bên kia cam kết sẽ hoàn lại những đối khoản của sổ
tài hoá trong một thời gian nhất định và theo một số điều kiện nhất
định nào đó.
Nhà kinh tế pháp, ông Louis Baudin, đã định nghĩa tín dụng
như là “ Một sự trao đổi tài hoá hiện tại lấy một tài hóa tương lai”.
ở đây yếu tố thời gian đã xen lẫn vào và cũng vì có sự xen lẫn đó
cho nên có thể có sự bất trắc, rủi ro xảy ra và cần có sự tín nhiệm

bản đã thay thế tín dụng nặng lãi. Tuy vậy tín dụng nặng lãi không
mất đi mà vẫn tồn tại và phát triển ở nhiều nền kinh tế với các mức
độ phát triển khác nhau. Hiện nay tín dụng nặng lãi vẫn tồn tại phổ
biến ở các nước chậm phát triển. Ngày nay cùng với sự phát triển
của xã hội, tín dung cũng không ngừng mở rộng và phát triển đa
dạng. Chủ thể tham gia tín dụng bao gồm tất cả các thành phần kinh
tế: Nhà nước, doanh nghiệp, cá nhân, tư nhân. tập thể, tất cả các cấp
từ trung ương đến địa phương, các tổ chức chính phủ, phi chính phủ
trong nước,quốc tế. Các quan hệ tín dụng được mở rộng cả về đối

4

tượng và quy mô hoạt động. Thể hiện ở các ngân hàng có mặt ở hầu
hết mọi nơi. Hầu như toàn bộ các doanh nghiệp, các nhà kinh doanh
đều sử dụng vốn tín dụng dưới hình thức vay ngân hàng, phát hành
trái phiếu, mua chịu hàng hoá. Khối lượng vốn tín dụng ngày ngày
càng lớn, các hình thức tín dụng ngày càng đa dạng (tín dụng nhà
nước,ngân hàng, thuê mua, nặng lãi ).
1.3. Bản chất của tín dụng
Tín dụng rất phong phú và đa dạng về hình thức. Bản chất
của tín dụng thể hiện ở các phương diện sau: Một là người sở hữu
một số tiền hoặc hàng hoá chuyển giao cho người khác sử dụng một
thời gian nhất định. Lúc này, vốn được chuyển từ người cho vay
sang người vay. Hai là, sau khi nhận được vốn tín dụng, người đi
vay được quyền sử dụng để thõa mãn một hay một số mục đích nhất
định. Ba là, đến thời hạn do hai bên thỏa thuận, người vay hoàn trả
lại cho người cho vay một giá trị lớn hơn vốn ban đầu, tiền tăng
thêm được gọi là phần lãi.
Các Mác đã viết về bản chất của tín dụng như sau: “ Tiền
chẳng qua chỉ rời khỏi tay người sơ hữu một thời gian và chẳng qua

vốn luôn thay đổi và không để tồn đọng vốn trong quá trình luân
chuyển.
- Tín dụng góp phần tích tụ, tập trung vốn thúc đẩy sản xuất
kinh doanh.
Tập trung vốn phải dựa trên cơ sở tích luỹ. Trong thực tế, có
những lượng tích luỹ rất lớn được nắm giữ ở các chủ thể khác nhau
trong nền kinh tế. Nhưng rất nhiều người tích luỹ không muốn cho
vay trực tiếp hoặc không muốn có cổ phần trong các dự án đầu tư vì
ngoài lí do mất khả năng thanh khoản thì người tích luỹ còn bị hạn
chế bởi khả năng, kiến thức về tài chính và pháp lí để thực hiện trực

6

tiếp đầu tư hoặc cho vay. Với hoạt động của hệ thống tín dụng có đủ
độ tin cậy, do tính chuyên môn hoá cao trong hoạt động tín dụng và
đa dạng hoá các doanh mục đầu tư thông qua nhiều nhà đầu tư của
nhiều dự án khác nhau vay, từ đó làm giảm bớt rủi do cá nhân của
những người tích luỹ, tạo nên quá trình tập trung vốn được thực
hiện nhanh chóng và có hiệu quả đã tạo khả năng cung ứng vốn cho
nền kinh tế, đặc biệt là nguồn vốn dài hạn các doanh nghiệp, các
nhà đầu tư nhờ nguồn vốn tín dụng có thể nhanh chóng mở rộng sản
xuất, thực hiện các dự án đầu tư tạo những bước nhảy vọt về năng
lực sản xuất do tiếp cận được với phương tiện máy móc hiện đại, từ
đó thúc đẩy sản xuất phát triển.
- Tín dụng góp phần điều chỉnh ổn định và tăng trưởng kinh
tế.
Trong nền kinh tế thị trường, các nhà đầu tư thường chỉ tập
trung vốn đầu tư vào các lĩnh vực có lợi nhuận cao, trong khi đó,
nền kinh tế đòi hỏi phải có sự phát triển cân đối, đồng bộ giữa các
ngành và các vùng, yêu cầu phải có những ngành then chốt, mũi

dân số và các chương trình xoá đói giảm nghèo, đảm bảo công bằng
xã hội. - Tín dụng góp phần mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế
Hoạt động tín dụng không chỉ bó hẹp trong nền kinh tế của
một quốc gia, mà còn mở rộng trên phạm vi quốc tế. Trong điều
kiện kinh tế mở, vay nợ nước ngoài ngày nay trở thành một nhu cầu
khách quan đối với tất cả các nước trên thế giới, nó lại càng tỏ ra
bức thiết hơn đối với các nước đang phát triển. Việt Nam cũng như

8

nhiều nước đang phát triển khác, là nước nghèo, tích luỹ trong nước
còn hạn chế, trong khi cần lượng vốn rất lớn để phát triển kinh tế.
Nhờ có tín dụng, các nước có thể mua hàng hoá, nhập khẩu máy
móc, thiết bị và tiếp cận với những thành tựu khoa học kĩ thuật
mới cũng như trình độ quản lý tiên tiến trên thế giới. Việc cấp tín
dụng của các nước không chỉ mở rộng và phát triển quan hệ ngoại
thương, mà còn tạo điều kiện thúc đẩy phát triển kinh tế ở các nước
nhập khẩu. Tín dụng đã tạo môi trường thuận lợi cho đầu tư quốc tế
trực tiếp – một hình thức hợp tác kinh tế ở mức độ cao hơn.
1.5. Một số hình thức tín dụng chủ yếu
- Tín dụng thương mại: Là quan hệ tín dụng giữa các nhà
doanh nghệp với nhau và được biểu hiện dưới hình thức mua bán
chịu hàng hoá. Người bán chuyển hàng hoá cho người mua, người
mua được sử dụng hàng hoá trong một thời gian nhất định. Đến hạn
nhất định người mua phải trả tiền cho người bán thông thường bao
gồm cả lãi suất. Trong trường hợp này người mua không được
hưởng chiết khấu bán hàng. Cơ sở pháp lí để xác định nợ trong quan

thương phiếu trong lĩnh vực thương mại được thanh toán qua ngân
hàng. Nếu người trả không có tiền thì được ngân hàng cho vay. Như
vậy tín dụng ngân hàng đã tạo cơ sở cho tín dụng ngân hàng hoạt
động. Ngược lại hoạt động của tín dụng ngân hàng sẽ khắc phục
được những hạn chế của lĩnh vực thương mại
- Tín dụng nhà nước: là quan hệ giữa một bên là nhà nước còn
bên kia là cư dân và các tổ chức kinh tế xã hội.
Ở hình thức tín dụng này nhà nước vừa là người đi vay vừa là
người cho vay, nhà nước có thể cho đân cư vay dưới hình thức phát
hành các tín phiếu trái phiếu kho bạc, chính phủ nhà nước cho vay
thường là chương chình tín dụng ưu đãi. Phạm vi hoạt động và huy
động vốn rộng lớn gồm cả trong nước và nước ngoài. Hình thức huy

10

động vốn rất phong phú. Có thể dưói hình thức cho vay trực tiếp
nước ngoài bằng công trái, bằng tiền, bằng vàng, bằng ngoại tệ dưới
hình thức là phiếu, tín phiếu, trái phiếu của chính phủ tín dụng ngắn
hạn, tín dụng dài hạn. Tín dụng nhà nước vừa mang tính lợi ích kinh
tế vừa mang tính cưỡng chế chính trị xã hội.
- Tín dụng không chính thống: là quan hệ tín dụng giữa cá
nhân với nhau không đặt dưới quan hệ pháp luật
Hoạt động của quan hệ không chính thống không chịu sự quản
lí và giám sát của nhà nước, hoạt động trên cơ sở tin tưởng lẫn
nhau. Lượng vốn vay nhỏ, thời gian vay ngắn, lãi suất vay cao hay
thấp tuỳ thuộc vào mối quan hệ giữa người đi vay và người đi vay.
Thủ tục vay thường đơn giản, tiện lợi, bất cứ lúc nào cũng có sẳn.
Chính vì vậy mà trong nền kinh tế hiện đại loại hình này vẫn tồn tại
khá phổ biến, hình thức hoạt động phong phú, đa dạng.
- Tín dụng thuê mua: là quan hệ tín dụng giữa các doanh

dụng tư bản chủ nghĩa vừa duy trì sự bóc lột bằng tín dụng nặng lãi.
Tình hình nay đã tác động rất xấu đến nền kinh tế và xã hội nước ta.
Sau cách mạng tháng 8 năm 1945 quan hệ giai cấp trong xã
hội việt nam đã có nhiều thay đổi và tín dụng đẫ bắt đầu đem theo
những nội dung kinh tế xã hội mới, hạn chế dần mặt bóc lột và
chuyển sang phục vụ quyền lợi của đại đa số nhân dân lao động.
Ngày nay cùng với sự phát triển của nền kinh tế đất nước, tín
dụng cũng được mở rộng và phát triển đa dạng, hình thức phong
phú. Tất cả các thành phần kinh tế đều có thể là chủ thể tham gia tín
dụng. Các quan hệ tín dụng được mở rộng. Các hệ thống ngân hàng
và các tổ chức tín dụng có mặt ở hầu hết mọi nơi. Hệ thống ngân

12

hàng việt nam đã có vai trò quan trọng trong việc huy động và cho
vay vốn tới các thành phần kinh tế.
Thực hiện nhiệm vụ chủ yếu mà thống đốc ngân hàng nhà
nước đã đề ra là triệt để khai thác nguồn vốn nhàn rỗi trong xã hội
để đâù tư phát triển. Nhiều chi nhánh ngân hàng công thương đã đa
dạng hoá các hình thức huy động vốn với lãi suất hấp dẫn theo cơ
chế thị trường. Nguồn vốn huy động của toàn hệ thống luôn duy trì
mức tăng trưởng ổn định. Tính đến tháng 10/2000 tổng vốn huy
động tăng 24% so với đầu năm. Trong đó vốn huy động đồng việt
nam tăng 20,5%.
Ngân hàng công thương việt nam, luôn năng động, sáng tạo
mở ra nhiều loại hình cho vay mới, chủ động tìm kiếm các dự án
khả thi. Nâng cao năng lực thẩm định, mở rộng diện đầu tư. Khách
hàng là mọi thành phần kinh tế, kể cả doanh nghiệp có vốn đầu tư
nước ngoài. Hợp tác với các ngân hàng bạn để cho vay hợp vốn,
đồng tài trợ trong lĩnh vực Điện lực, Bưu chính viễn thông, hoạt

14 III. KẾT LUẬN.
Hoạt động tín dụng có vai trò hết sức quan trọng trong công
cuộc phát triển kinh tế. Vì vậy việc mở rộng và phát triển tín dụng
là tất yếu khách quan. để tạo nguồn vốnphục vụ đầu tư phát
triển,công nghiệp hoá, hiện đại hoá nền kinh tế, hệ thống ngân
hàng Việt Nam cần tiếp tục hoàn chỉnh đưa vào hoạt động các thị
trường tiền tệ (như thị trường liên ngân hàng; thị trường đấu giá tín
phiếu kho bạc); và cùng với các ngành đưa vào hoạt động thị trường
chứng khoán trong thập kỷ này. Thực hiện chính sách huy động vốn