Tiểu luận
Đặc điểm của DNNN,
tình hình cơ cấu tổ chức
của một doanh nghiệp
nhà nước mà em biết
Tiểu luận Luật kinh tế
Lê Thị Hiền - Lớp 507 - MSV: 2000A560
LỜI MỞ ĐẦU
Bước sang thế kỷ 21, nền kinh tế Việt Nam đã có những bước tiến rõ
rệt trong quá trình chuyển đổi cơ cấu. Từ tập trung kế hoạch hoá sang nền
kinh tế thị trường - Nền kinh tế mở, với nhiều loại hình doanh nghiệp hơn,
ra đời và song song cùng tồn tại với DNNN. Tuy nhiên cần khẳng định rằng
DNNN vẫn luôn là loại hình chủ chốt có ý nghĩa quyết định đối vớinền kinh
tế - chính trị của Việt Nam. Tại văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XI Việt Nam
khẳng định vẫn phát triển nền kinh tế thị trường theo định hướng XHCN tức
là DNNN là thành phần chỉ đạo của nền kinh tế mở.
Đặc điểm của DNNN là gì? Tại sao lại là loại hình chủ chốt? Không
phải ai cũng hiểu tường tận.
Mặt khác trong điều kiện hiện nay khi chủ trương "cổ phần hoá

Sắc lệnh này ghi nhận: "Doanh nghiệp quốc gia là một doanh nghiệp thuộc
quyền sở hữu của quốc gia và do quốc gia điều khiển". Sau đó, những đơn vị
kinh tế của Nhà nước được gọi là xí nghiệp quốc doanh, lâm trường quốc
doanh (trong nông nghiệp), cửa hàng quốc doanh (trong thương nghiệp)…
Thuật ngữ doanh nghiệp nhà nước được sử dụng chính thức trong
Nghị định 338/HĐBT ngày 20/11/1991 ban hành Quy chế về thành lập và
giải thể doanh nghiệp nhà nước. Điều 1 Nghị định này đã định nghĩa: Doanh
nghiệp nhà nước là tổ chức kinh doanh do Nhà nước thành lập, đầu tư vốn
và quản lí với tư cách chủ sở hữu.
Doanh nghiệp nhà nước là pháp nhân kinh tế hoạt động theo pháp luật
và bình đẳng trước pháp luật.
Hiện nay, khái niệm doanh nghiệp nhà nước được định nghĩa trong
Điều 1 Luật doanh nghiệp nhà nước như sau: "Doanh nghiệp nhà nước là tổ
chức kinh tế do Nhà nước đầu tư vốn, thành lập và tổ chức quản lí, hoạt
động kinh doanh hoặc hoạt động công ích, nhằm thực hiện các mục tiêu
kinh tế, xã hội do Nhà nước giao".
2. Đặc điểm của DNNN
a) DNNN là tổ chức kinh tế do nhà nước thành lập
Điều này thể hiện ở chỗ tất cả các DNNN đều do cơ quan nhà nước có
thẩm quyền trực tiếp kí quyết định thành lập khi thấy việc thành lập doanh
nghiệp là cần thiết. Các loại hình doanh nghiệp khác không phải do Nhà ước
trực tiếp thành lập mà chỉ cho phép thành lập trên cơ sở xin thành lập của
người hoặc những người muốn thành lập doanh nghiệp.
Tiểu luận Luật kinh tế
Lê Thị Hiền - Lớp 507 - MSV: 2000A560
b) Tài sản trong doanh nghiệp là một bộ phận tài sản của nhà nước
DNNN do Nhà nước đầu tư vốn nên nó thuộc sở hữu của Nhà nước.
Sau khi được thành lập, DNNN là chủ thể kinh doanh nhưng chủ thể kinh
doanh này không có quyền sở hữu đối với tài sản mà chỉ là người quản lí và
kinh doanh trên cơ sở sở hữu của Nhà nước. Doanh nghiệp nhà nước phải

thể nhân danh mình mà tham gia các quan hệ pháp luật và có thể trở thành
nguyên đơn hoặc bị đơn trong quan hệ tố tụng.
Là đơn vị kinh tế, DNNN có nguồn thu để đảm bảo nguồn chi của
mình chứ không phải là cơ quan dự toán như các cơ quan khác của Chính
phủ.
e) DNNN thực hiện mục tiêu nhà nước giao
Là doanh nghiệp thuộc sở hữu của Nhà nước, DNNN phải thực hiện
mục tiêu mà Nhà nước giao. Đối với DNNN hoạt động kinh doanh thì
DNNN đó phải kinh doanh có hiệu quả, nếu đó là doanh nghiệp công ích thì
hoạt động của nó phải đạt được các mục tiêu kinh tế xã hội.
f) DNNN hoạt động theo Luật Nhà nước
Nhà nước bảo hộ các quyền và lợi ích hợp pháp, bảo đảm sự bình
đẳng trước pháp luật của các DNNN.
Chính phủ qui định cụ thể việc thi hành Luật này đối với DNNN hoạt
động công ích trong một số lĩnh vực đặc biệt quan trọng và trực tiếp phục vụ
quốc phòng, an ninh.
Tiểu luận Luật kinh tế
Lê Thị Hiền - Lớp 507 - MSV: 2000A560
CHƯƠNG II
TÌNH HÌNH CƠ CẤU TỔ CHỨC
TẠI CÔNG TY VẢI SỢI MAY MẶC MIỀN BẮC

I. Đặc điểm của công ty
1. Quá trình hình thành và phát triển của công ty
Tổng công ty vải sợi may mặc là một đơn vị trực thuộc Bộ thương mại
thực hiện chế độ hạch toán độc lập, tự chủ về tài chính, được thành lập theo
quyết định số 173/BTN-TCCB ngày 27 tháng 05 năm 1957. Sau dó công ty
đổi tên thành Công ty vải sợi may mặc miền Bắc theo quyết định số
107/TM/TCCB ngày 22 tháng 02 năm 1995, có trụ sở giao dịch tại số 2
Phan Chu Trinh.

các chế độ quản lý kinh tế của Nhà nước, vi phạm quyền kinh doanh hợp
pháp của đơn vị làm thiệt hại đến Công ty.
- Được tổ chức bộ máy quản lý và thành lập các tổ chức sản xuất,
dịch vụ theo phân cấp của Bộ Thương mại.
- Được đề nghị Bộ Thương mại bổ nhiệm hoặc miễn nhiệm các Phó
giám đốc, kế toán trưởng.
II. Tổ chức bộ máy quản lý của công ty
Để đạt được những mục tiêu đã đề ra, xuất phát từ tình hình thực tế và
chức năng nhiệm vụ của công ty, việc tổ chức xây dựng bộ máy quản lý phải
vừa phù hợp với ngành nghề kinh doanh các mặt hàng vải sợi maymặc, sản
xuất gia công hàng may xuất khẩu, vừa phải tinh gọn, hiệu lực và linh hoạt
thích ứng với môi trường kinh doanh, đảm bảo đáp ứng nhu cầu về nhân lực
và chất lượng sản xuất kinh doanh của Công ty.
Mô hình tổ chức bộ máy của Công ty vải sợi may mặc miền Bắc có
thể khái quát qua sơ đồ sau:
Tiểu luận Luật kinh tế
Lê Thị Hiền - Lớp 507 - MSV: 2000A560
Sơ đồ 5: Sơ đồ cơ cấu tổ chức bộ máy của công ty

hoạch
tổng hợp
Phòng
Hành
chính
Phòng
Kinh
doanh
XN may
xuất khẩu
Lạc Trung
XNSX
hàng may
XK Giáp
B
á
t

Tr
ạ
m
VSMM
Đức
Giang

Chi nh
á
nh
Hải
Phòng

nhiệm vụ tổ chức sản xuất kinh doanh.
- Đối với việc đề bạt, bổ nhiệm cán bộ thuộc diện Bộ quản lý (chánh,
phó, Giám đốc, kế toán trưởng Công ty) Giám đốc báo cáo ý kiến của mình
trước cấp uỷ (có thể bỏ phiếu thăm dò tín nhiệm), lập danh sách báo cáo Bộ
xem xét quyết định.
- Giám đốc Công ty có quyền quyết định bổ nhiệm, miễn nhiệm đối
với cán bộ quản lý cơ sở sau khi đã thông qua cấp uỷ. Việc bổ nhiệm, miễn
nhiệm được thực hiện thường xuyên khi điều hành kinh doanh có biến động,
hiệu quả hay thua lỗ mất vốn.
Tiểu luận Luật kinh tế
Lê Thị Hiền - Lớp 507 - MSV: 2000A560
2. Chức năng nhiệm vụ của các phòng ban
- Để giảm bớt lực lượng gián tiếp, tăng cường lực lượng trực tiếp sản
xuất kinh doanh, bộ máy của công ty giai đoạn này ngoài ban giám đốc có
các phòng quản lý sau:
+ Phòng Tổ chức cán bộ
+ Phòng Kế hoạch tổng hợp
+ Phòng Tài chính kế toán
+ Phòng Hành chính
+ Phòng Kinh doanh
2.1. Ban giám đốc
Ban giám đốc có Giám đốc Công ty do Bộ trưởng Bộ Thương mại bổ
nhiệm. Giám đốc thay mặt Bộ tổ chức điều hành mọi hoạt động của Công ty
theo chế độ thủ trưởng, quản lý kinh doanh, quản lý tổ chức cán bộ theo
phân cấp của Bộ thương mại và đại diện cho mọi quyền lợi, nghĩa vụ của
Công ty trước pháp luật và cơ quan quản lý Nhà nước.
2.2. Phòng Tổ chức cán bộ
- Tham mưu cho Giám đốc về công tác tổ chức, bao gồm tổ chức
mạng lưới kinh doanh, sản xuất và công tác cán bộ, bố trí, sắp xếp đội ngũ
cán bộ phù hợp đảm bảo thực hiện được nhiệm vụ chính trị, sản xuất kinh

thuộc, trên cơ sở chủ động cân đối nhiệm vụ chính trị của cấp trên giao, tổng
hợp xử lý số liệu từ các phòng và các đơn vị gửi tới.
- Theo dõi nghiên cứu phân tích tình hình thị trường trong và ngoài
nước để tham mưu cho Giám đốc xác định phương hướng kinh doanh sản
xuất của công ty từng thời kỳ.
- Tổng hợp báo cáo thống kê tình hình thực hiện kế hoạch theo yêu
cầu chỉ đạo kinh doanh của Công ty và của Bộ.
- Tham mưu giúp Giám đốc về công tác quản lý giá cả, biện pháp chỉ
đạo kinh doanh, theo dõi xây dựng các quy chế khoán, quản lý kho tàng,
công tác bảo quản chất lượng hàng hoá làm đầu mối công tác đối ngoại, chủ
trì công tác tuyên truyền quảng cáo hội chợ.
Tiểu luận Luật kinh tế
Lê Thị Hiền - Lớp 507 - MSV: 2000A560
- Chỉ đạo hướng dẫn các đơn vị trực thuộc và các phòng xuất nhập
khẩu trong xây dựng kế hoạch, tổ chức kinh doanh sản xuất, công tác thống
kê báo cáo theo quy định của công ty và chế độ nhà nước.
- Kiểm tra giám sát tình hình kinh doanh sản xuất, thay mặt Giám đốc
uốn nắn kịp thời những lệch lạc trong sản xuất kinh doanh, tham gia các
đoàn kiểm tra thanh tra theo yêu cầu của công ty.
2.5. Phòng Tài chính - kế toán
Tham mưu giúp Giám đốc công ty trong công tác chỉ đạo thực hiện
toàn bộ công tác kế toán, hạch toán theo cơ chế quản lý mới, quản lý tài
chính kế toán như:
+ Lập kế hoạch và thực hiện quản lý kế hoạch tài chính trong công ty.
+ Quản lý an toàn, tạo điều kiện phát huy tốt các nguồn vốn, các quỹ
theo hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty, hàng tháng, quý, năm phân
tích kịp thời hiệu quả kinh tế các hoạt động của công ty để giám đốc có số
liệu, thông tin chỉ đạo quá trình sản xuất kinh doanh ngày càng phát triển.
+ Theo dõi, quản lý tốt các tài khoản của công ty và đơn vị.
+ Hướng dẫn các đơn vị trực thuộc Công ty kế hoạch vốn cho sản

Tuy nhiên, mối quan hệ giữa các phòng chưa được chặt chẽ, do vậy Công ty
cần chú ý tạo lập mối quan hệ gắn bó hơn gữa các phòng ban trong việc trao
đổi thông tin, kinh nghiệm chuyên môn… để tận dụng được một cách triệt
để thông tin trong tất cả các lĩnh vực.
Tiểu luận Luật kinh tế
Lê Thị Hiền - Lớp 507 - MSV: 2000A560
KẾT LUẬN
Sự phát triển kinh tế là một tất yếu khách quan của xã hội nhất là
trong giai đoạn hiện nay khi Việt Nam đã và đang từng bước chuyển sang
nền kinh tế mở. Nhưng muốn phát triển về kinh tế thì những vướng mắc về
cơ sở pháp lý, cũng như các bộ luật phải phù hợp hơn, tránh bất cập chưa
thống nhất và còn quá nhiều phân biệt giữa các loại hình doanh nghiệp.
Chính vì thế trên cơ sở tìm tòi, đọc tư liệu tham khảo, người viết khái
quát chỉ ra các đặc điểm cơ bản khác biệt của loại hình doanh nghiệp Nhà
nước đồng thời phân tích một bộ máy cơ cấu tổ chức tại Công ty VSMB…
nhằm chỉ rõ những mặt mạnh cần phát huy và những yếu kém còn tồn tại để
có biện pháp khắc phục đưa nền kinh tế phát triển hoà nhập đi lên cùng thế
giới.
Tuy nhiên ở tiểu luận này những nhận xét, cơ cấu tổ chức đưa ra có
những ưu nhược điểm khác nhau, và vấn đề là làm sao chọn được một cơ
cấu tổ chức hợp lý nhất cho mỗi DNNN còn phải tuỳ thuộc vào đặc điểm.
- Tình hình của DNNN đó. Xin để lại cho những nhà nghiên cứu và
những người có quan tâm phân tích, xem xét.
Và cũng xin nói rằng những nhận xét đánh giá người viết đưa ra chỉ
trên phương diện cá nhân e rằng còn mang tính chủ quan quá nhiều chăng?
Cũng như việc trèo lên lưng voi có thể trèo lên mới điều khiển được nó. Giả
sử coi loại hình DNNN là 1 thực thể có vóc dáng 1 con voi thì lúc này cá
nhân người viết chỉ mới "nhận diện" được từng bộ phận cái tai, cái vòi chỉ là
đặc điểm hình dạng chưa thực là bản chất. Cái khó là phải thấu đáo bản tính
con voi. Loại hình DNNN cũng thế cần phải rõ đặc điểm của nó thì mới