Tiểu luận

Môi trường sinh thái đô thị trong
quá trình tăng trưởng kinh tế đô
thị
1

ĐỀ TÀI: Môi trường sinh thái đô thị trong quá
trình
tăng trưởng kinh tế đô thị
1. Lời mở đầu:
Xây dựng và phát triển đô thị là một trong những mục tiêu quan trọng của
công cuộc công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước. Trong đó tăng trưởng kinh tế là
nhân tố có tính chất quyết định đối với sự phát triển của đô thị. Tăng trưởng kinh tế
ở đô thị sẽ góp phần thúc đẩy kinh tế của cả đất nước cùng phát triển. Quá trình

sâu sắc của chế độ xã hội, điều kiện kinh tế và trình độ khoa học kỹ thuật, văn hoá
của con người. Chủ thể của hệ thống sinh thái đô thị là con người, các điểm dân cư
đô thị, theo đặc điểm tập trung dân cư và tập trung kinh tế xã hội mà tạo lập một
môi trường tự nhiên, môi trường kinh tế xã hội phù hợp cho phát triển.
+ Môi trường sinh thái đô thị có tính lệ thuộc. Thay cũ đổi mới của hệ thống
sinh thái tự nhiên, năng lượng cung cấp cho hệ sinh thái được chuyên chở từ nhiều
nguồn. Đồng thời còn phải cung cấp cho hệ thống một khối lượng lớn nguyên vật
liệu cần thiết cho sản xuất, đời sống của con người, đào thải ra ngoài những nguồn
phế phẩm và bán thành phẩm. Khi các chất phế thải đào thải ra vượt quá khả năng
đièu tiết dẫn đến ô nhiễm môi trường đô thị và không gian xung quanh đô thị.
+ Tính dễ biến đổi. Hệ sinh thái đô thị có chủng loại sinh vật đơn điệu, kết
cấu đơn giản nên dễ bị biến đổi. Khả năng chống chịu kém, nên dễ bị ảnh hưởng
của các nhân tố môi trường. Cân bằng sinh thái đô thị rất dễ bị phá hoại.
Các nhân tố sinh vật, phi sinh vật và nhân tố xã hội của hệ sinh thái đô thị
đều là những nhân tố môi trường của hoạt động nhân loại. Chúng tác động và ảnh
hưởng đến hoạt động sống của con người, và đồng thời trong quá trình xây dựng và
phát triển đô thị con người cũng tác động đến hệ thống các nhân tố thuộc môi
trường sinh thái ở đô thị. 3

2.2 Kinh tế đô thị và tăng trưởng kinh tế đô thị:
* Chúng ta có thể hiểu kinh tế đô thị:
- Là tổ hợp có hệ thống của một số ngành kinh tế phi nông nghiệp, các ngành này
đặc trưng cơ bản là tập trung về địa lý, tiến bộ về công nghệ, chuyên môn hoá hệ
thống tổ chức và hiệu quả kinh doanh cao, chúng không chỉ phân bố ở các ngành
sản xuất vật chất và các ngành kinh doanh mà còn bao gồm các ngành sinh hoạt xã
hội như dịch vụ, du lịch, tiêng tệ, bảo vệ môi trường, phúc lợi xã hội. Đó là tính
chất khác nhau về chất của đô thị, cũng là toàn bộ cơ sở của tăng trưởng kinh tế đô

vấn đề về môi trường sinh thái. Nhưng từ lâu, trong quá trình sản xuất và trong đời
sống của mình con người chỉ chú ý đến những lợi ích vật chất, cùng những hiệu
quả kinh tế trước mắt. Con người trở nên coi thường những ảnh hưởng và tác động
của môi trường tự nhiên tới quá trình sinh tồn và phát triển của mình.
Ở thời kỳ đầu phát triển đô thị, môi trường sinh thái đô thị nhìn chung là cân
bằng, quan hệ giữa đô thị với những khu vực xung quanh là quan hệ cộng sinh. Đến
khi đô thị phát triển nhanh chóng cùng với tốc độ đô thị hoá mạnh mẽ, đã vượt qua
khả năng của môi trường đô thị đương thời làm cho hệ sinh thái đô thị bị mất cân
bằng, quan hệ cộng sinh đã trở thành quan hệ ký sinh.
Sự xuất hiện của công nghiệp đại cơ khí làm cho kinh tế hàng hoá có sự phát
triển to lớn dẫn đến sự phát triển nhanh chóng của đô thị. Một mặt công nghiệp hoá
và đô thị hoá cung cấp điều kiện sinh hoạt vật chất và tinh thần chưa từng có cho
con người, nhưng đồng thời cũng đem lại những áp lực và sự ảnh hưởng lớn tới
môi trường tự nhiên.
Tăng trưởng kinh tế đô thị là một quá trình tăng trưởng về vật chất, quy mô
dân số và giá trị. Sự thay đổi nhanh chóng của kinh tế đô thị đã có những tác động
mạnh mẽ tới môi trường sinh thái đô thị.
* Trước hết, những thành tựu của việc tăng trưởng kinh tế sẽ có những tác
động tiến bộ tới môi trường sống của con người. Sự phát triển của hệ thống cơ sở 5

hạ tầng và các cơ sở vật chất - kỹ thuật phục vụ cho đời sống của con người đã trực
tiếp làm thay đổi diện mạo cũng như cảnh quan xung quanh môi trường sống của
con người. Tạo lập một môi trường kinh tế – xã hội phát triển đầy đủ và ổn định.
Con người không chỉ được sống trong môi trường đầy đủ về vật chất mà còn được
nâng cao về mặt tinh thần và trí tuệ.
- Đời sống kinh tế nâng cao, con nhiều có nhiều cơ hội phát triển và tạo lập
cuộc sống cho mình. Nhờ những thành tựu của khoa học kỹ thuật, con người có thể

không khí một lượng khí thải gây ô nhiễm lớn cho môi trường và ảnh hưởng trực
tiếp đến sức khoẻ và tính mạng của người dân. Hơn nữa thông qua không khí và
sông ngòi đô thị đã khuyếch tán tới giới tự nhiên bao lao gây ra sự cố cho môi
trường không chỉ ở đô thị mà còn tạo thành những tai biến nghiêm trọng gây ảnh
hưởng cho cuộc sống của con người trên cả hành tinh. Theo ghi chép, trong vòng
100 năm (1873 -1971) các quốc gia phát triển như Pháp, Anh, Mỹ, Nhật… đã xảy
ra trên 30 cuộc tai biến nghiêm trọng đe doạ và làm huỷ hoại tính mạng của con
người. Đó là sự xuất hiện của các đại dịch: viêm phổi, các tổn thương nội tạng, các
bênh về tim mạch…Sự kiện khói mù ở Luân Đôn trong vòng 4 ngày đã có 400
người chết, sau 2 tháng lên đến 8000 người. Ước tính hàng năm trên thế giới có
khoảng 3 triệu trẻ em tử vong trong đó số trẻ em chết do nhiễm nguồn nước bẩn
chiếm 1/3.
- Đời sống kinh tế thay đổi, những điều kiện về vật chất – tinh thần của con
người ngày càng được nâng cao. Nhu cầu hưởng thụ của con người ngày càng lớn.
Trong điều kiện đó, bắt đầu có sự xuất hiện của các vất đề xã hội, tệ nạn xã hội ở
khắp các đô thị đang làm huỷ hoại sức khoẻ và nhân cách của nhiều bộ phận dân
cư, đặc biệt là thế hệ trẻ. Nhiều đô thị lớn, trật tự – an ninh xã hội không được đảm
bảo, cướp của – giết người – khủng bố…luôn đe doạ đến tính mạng của con người.
Môi trường xã hội ở đô thị đang ngày càng mất ổn định, sự suy đồi về giá trị đạo
đức, lý tưởng sống ở một bộ phận người dân, do sự thiếu ý thức, sự xa ngã và
những cám dỗ trong thế giới của sự hưởng thụ. 7

Nhìn lại lịch sử phát triển của đô thị chứng tỏ, đô thị là khu vực mà con
người tác động sâu sắc – tập trung đến môi trường, cũng là khu vực mà môi trường
sinh thái của xã hội bị ô nhiễm nghiêm trọng nhất. Nhưng không có nghĩa là tăng
trưởng kinh tế tất yếu sẽ dẫn đến huỷ hoại môi trường sinh thái. Bởi lẽ công nghiệp
hoá và đô thị hoá là kết quả tất yếu của sự phát triển kinh tế của nhân loại. Quá

kinh tế. Khai thác nhiều, sử dụng lãng phí, không khoa học – giá trị sản xuất lại
không cao, nhiều sản phẩm sản xuất ra với chất lượng nhiều khi không đáp ứng
được nhu cầu của thị trường.
- Sự ô nhiễm bầu không khí từ các nguồn khói – bụi – rác thải với lượng lớn
vào các đô thị. Gây ảnh hưởng trực tiếp tới sức khoẻ và tính mạng của con người.
Không chỉ làm ảnh hưởng đến nguồn chi tiêu cho các gia đình, mà còn làm tiêu tốn
nhiều tiền bạc của nhà nước. Các chương trình chăm sóc sức khoẻ, các dự án lớn
nhỏ nghiên cứu – tư vấn và chữa bệnh cho người ốm hàng năm được thực hiện ở
các nước, khiến nhà nước phải chi phí một số lớn tiền của. Khi ốm đau bệnh tật,
người lao động không có thu nhập, gây nên nghèo đói cho bản thân họ và gia đình
của họ…Tài liệu ở các nước phát triển cho biết tỷ lệ chi phí phòng ngừa ô nhiễm và
tỷ lệ chữa trị khi bị ô nhiễm luôn ở con số khổng lồ. Số liệu cũ cho thấy, việc chữa
trị sông Them ở Anh, phải chi phí mất 5 tỷ bảng Anh, sông Chicago ở Mỹ mất 8 tỷ
USD.
- Mục tiêu của tăng trưởng kinh tế đô thị còn là tạo ra một không gian trong
lành, một đô thị văn minh hiện đại. Vì thế môi trường có ý nghĩa quyết định tới
việc xây dựng một đô thi xanh, sạch đẹp. Cung cấp và bổ xung những nguồn năng
lượng mới cho cuộc sống của con người, giữ gìn và bảo vệ sức của người dân đô
thị.
- Đối với chiến lược và mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội của nước ta, thì
phát triển kinh tế đi đôi với bảo vệ môi trường sinh thái là những mục tiêu của sản
xuất xã hội chủ nghĩa. Mục đích của khai thác nguồn tài nguyên thiên nhiên, phát 9

triển sản xuất là để không ngừng nâng cao sản xuất xã hội, gia tăng của cải vật chất
xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của con người.
4. Lời kết luận.
Từ những phân tích ở trên cho thấy, môi trường và kinh tế là sự thống nhất