ĐIỀU TRỊ UNG THƯ TIỀN LIỆT
TUYẾN BẰNG XẠ TRỊ

Phương pháp dùng tia phóng xạ điều trị ung thư là việc sử dụng các tia X
mang năng lượng cao để tiêu diệt các tế bào ung thư, trong khi giảm thiểu
việc làm hại đến các tế bào bình thường. Xạ trị đối với ung thư tiền liệt
tuyến thường được áp dụng từ một máy chiếu bên ngoài, nhưng với những
người mắc ung thư giai đoạn đầu thì có thể điều trị bằng việc cấy một vài hạt
nhân mang chất phóng xạ vào mô, (xạ trị cô lập từ bên trong brachytherapy).
Xạ trị từ bên ngoài và xạ trị cô lập từ bên trong brachytherapy cho thấy hiệu
quả tương đương nhau trong việc điều trị ung thư tuyến tiền liệt.
Khi nào biện pháp xạ trị được sử dụng
Đối với những ung thư tuyến tiền liệt ở giai đoạn đầu các tia xạ sẽ được đưa
tới mô trong tuyến tiền liệt. Mục đích là nhằm tiêu diệt các tế bào ung thư
trong khi chỉ gây hại chút ít tới các tế bào bình thường nằm xung quanh, ví
dụ như bàng quang hoặc trực tràng. Biện pháp này được gọi là xạ trị điều trị
tích cực.
Xạ trị cũng có thể áp dụng khi ung thư dã di căn sang các bộ phận khác của
cơ thể, ví dụ như xương. Trong tình huống này, việc điều trị không thể loại
bỏ toàn bộ tế bào ung thư và điều trị ung thư, mà chỉ làm giảm các triệu
chứng ví dụ như đau, và làm bạn cảm thấy dễ chịu hơn. Việc điều trị này
được gọi là xạ trị điều trị tạm thời.
Xạ trị từ bên ngoài (External radiotherapy)
Tia phóng xạ sẽ được đưa và cơ thể tại khoa điều trị phóng xạ tại bệnh viện,
thông thường là theo đợt điều trị từ thứ hai đến thứ sáu, và cuối tuần sẽ tạm
ngừng. Đối với ung thư tiền liệt tuyến ở giai đoạn đầu, quá trình điều trị có
thể kéo dài vài tuần.
Lên kế hoạch điều trị bằng xạ trị
Lên kế hoạch là một phần quan trọng của việc điều trị bằng xạ trị và có thể
phải cần một vài lần khám bệnh. Kế hoạch cần phải được lập kỹ lưỡng để
đảm bảo hiệu quả tối đa có thể. Trong lần khám bệnh đầu tiên tại khoa điều

IMRT là một kỹ thuật mới hơn, phức tạp hơn của xạ trị có định hình tia
phóng xạ và cho phép chuyên viên xạ trị thay đổi liều lượng của chất phóng
xạ vào các khu vực khác nhau của khối u và các cơ xung quanh. Hiện tại vẫn
chưa biết liệu IMRT có tốt hơn xạ trị có định hình tia phóng xạ thông
thường hay không.
Các hiệu ứng phụ nhất thời
Xạ trị đối với khu vực tuyến tiền liệt có thể kích thích trực tràng, và gây khó
chịu và có thể gây hiện tượng đại tiện nhiều lần. Đôi khi nó cũng gây ra tình
trạng đau nhức ở hậu môn. Bác sĩ của bạn có thể cho thuốc để giảm bớt hiện
tượng này và khuyên bạn thay đổi chế độ dinh dưỡng.
Xạ trị cũng có thể gây viêm bàng quang, vốn làm cho bạn cạm thấy muốn
tiểu tiền nhiều hơn và gây cảm giác nóng rát khi bạn tiểu tiện. Bác sĩ của
bạn có thể kê đơn thuốc để giảm hiện tượng này. Hiện tượng này có thể
biến mất hoàn toàn vài tuần sau khi việc điều trị kết thúc. Rất ít khi xảy ra,
nhưng nếu bạn cảm thấy khó khăn trong việc tiểu tiện có thể bạn sẽ cần đặt
ống thông tiểu.
Xạ trị đối với tuyến tiền liệt có thể gây khó khăn cho việc cương cứng
dương vật. Có nhiều phương pháp điều trị để cải thiện tình trạng này.
Xạ trị cũng có thể là nguyên nhân gây ra một số hiệu ứng phụ chung như
mệt mỏi, có thể là nhẹ hoặc gây mệt nhiều, tùy thuộc vào liều lượng chất
phóng xạ được sử dụng và thời gian điều trị. Chuyên gia xạ trị có thể sẽ nói
cho bạn biết điều gì sẽ xả ra. Cố gắng giữ thăng bằng trong việc nghỉ ngơi
thường xuyên, luyện tập nhẹ, đặc biệt nếu bạn phải nếu bạn phải di chuyển
xa để điều trị mỗi ngày.
Việc xạ trị cũng có thể làm cho bạn bị rụng lông ở bộ phận sinh dục. Khi
bạn kết thúc quá trình điều trị, lông sẽ có thể mọc lại. Tuy nhiên, lông có thể
sẽ mỏng đi và sợi lông mảnh hơn trước đó.
Đa số các hiệu ứng phụ của quá trình xạ trị sẽ biến mất hoàn toàn khi kết
thúc việc điều trị. Tuy nhiên, một số hiện tượng khác sẽ tiếp tục kéo dài vài
tháng và một vài hiện tượng có thể xảy ra lâu dài. Nếu bạn có vấn đề trong

tuyến tiền liệt. Nếu có hiện tượng này xảy ra, bạn cần phải thảo luận điều
này với bác sĩ của mình.
Nếu các tia phóng xạ bị đưa tới các hạch bạch huyết trong khu vực xương
chậu cũng như tới tuyến tiền liệt, điều này có thể làm cho chân bị phù, gọi là
chứng [lymphoedema].
Xạ trị cô lập bên trong cơ thể Brachytherapy
Cách thức xạ trị này hiện giờ đã có tại một số bệnh viện trên thế giới. Đôi
khi, nó được gọi là xạ trị trong cơ thể (internal radiotherapy), phương pháp
cấy ghép (implant therapy) hoặc cấy ghép hạt nhân (seed implantation). Nó
có thể được thực hiện khi được gây mê tổng quát hoặc gây tê cột sống (gây
tê ngoài màng cứng). Các "hạt nhân" bằng kim loại mang chất phóng xạ sẽ
được cấy vào khối u để chất phóng xạ được đưa từ từ vào khối u trong một
khoảng thời gian. Các hạt nhân này sẽ không được lấy ra, nhưng chất phóng
xạ từ từ yếu dần trong vòng một năm và không có nguy cơ gây ảnh hưởng gì
đối với những người khác.
Khoảng một tuần trước khi hạt nhân được cấy vào trong tuyến tiền liệt, việc
nghiên cứu tuyến tiền liệt sẽ được thực hiện (được gọi là nghiên cứu chuyên
sâu). Việc làm này giúp xác định kích thước và vị trí chính xác của tuyến
tiền liệt. Việc nghiên cứu này được thực hiện tại phòng phẫu thuật và bạn sẽ
được gây tê trong một thời gian ngắn.
Người ta dùng siêu âm thông qua trực tràng để chụp ảnh tuyến tiền liệt. Nó
sẽ cung cấp hình ảnh ba chiều của tuyến tiền liệt và hình ảnh này sẽ giúp
quyết định bao nhiêu hạt nhân cần cho việc điều trị, và vị trí chính xác mà
các hạt nhân này sẽ được cấy vào. Trong vòng 24 giờ trước lúc nghiên cứu
chuyên sâu được tiến hành, bạn sẽ cần phải tuân thủ chế độ ăn uống đặc biệt
để đảm bảo trực tràng trống không. Bạn sẽ được cung cấp dụng cụ để súc
sạch trực tràng, và như thế hình ảnh siêu âm có thể rõ ràng đến mức cao
nhất.
Vào ngày trước khi các hạt nhân được cấy vào cơ thể, bạn cũng sẽ cần phải
ăn uống theo chế độ đặc biệt và súc ruột để làm sạch trực tràng. Việc cấy

Bác sĩ có thể sẽ cho bạn uống thuốc giảm đau nhẹ để điều trị triệu chứng
này.
Bạn cũng có thể thấy có máu trong nước tiểu. Điều này thường xảy ra, tuy
nhiên vấn đề sẽ nghiêm trọng nếu như có những cục máu lớn xuất hiện trong
nước tiểu và bạn phải thông báo cho bác sĩ ngay lập tức. Điều quan trọng là
bạn phải uống nhiều nước để ngăn chặn hiện tượng máu cục và rửa sạch
bàng quang.
Brachytherapy có thể ít gây ra các hiệu ứng đối với đường ruột hơn là xạ trị
từ bên ngoài, mặc dù, những rủi ro về việc tiểu tiện (ví dụ như làm thu hẹp
niệu đạo) lại cao hơn. Khoảng gần 1/7 số nam giới không thể tiểu tiện được
ngay sau khi thực hiện việc xạ trị này và cần phải đặt ống thông tiểu trong
một thời gian. Một số người gặp hiện tượng niệu đạo bị thu hẹp một thời
gian sau đó dẫn tới việc khó khăn trong tiểu tiện.
Cũng như xảy ra với việc điều trị phóng xạ từ bên ngoài, chứng bất lực có
thể ảnh hưởng khoảng 50% số bệnh nhân trong vài năm sau khi điều trị.
Một vài người cảm thấy đau hoặc khó chịu khi đi tiểu, muốn đi tiểu nhiều
hơn bình thường và dòng nước tiểu yếu hơn. Điều này thường là do chất
phóng xạ trong các hạt nhân nằm trong tuyến tiền liệt và tình trạng sẽ được
cải thiện trong vòng từ 3 - 12 tháng sau đó vì các hạt nhân mật dần tính chất
phóng xạ. Uống nhiều nước và tránh dùng các chất caffeine có thể giúp
giảm các hiệu ứng này.
Xạ trị để điều trị triệu chứng
Nếu khối ung thư trong tuyến tiền liệt đã lan ra đến xương, người ta vẫn điều
trị bằng tia phóng xạ để giảm đau. Việc điều trị này được áp dụng cho các
vùng xương bị ảnh hưởng. Đây có thể là một liều điều trị duy nhất, hoặc có
thể là một chuỗi các cuộc điều trị nhỏ hơn. Nhiều người nhận thấy là các
cơn đau dịu lại trong vòng một vài ngày, trong khi những người khác phải
mất đến ba hoặc bốn tuần. Các loại thuốc giảm đau có thể được cấp để uống
thường xuyên nếu cần thiết.
Nhân viên chiếu xạ sẽ giải thích cho bạn về quá trình điều trị và các hiệu