Hy Lạp cổ đại
2

4. Sự cường thịnh của Aten:

Sau khi đánh thắng Ba Tư, các thành bang Hy Lạp mà biểu hiện là Aten bước vào
thời kì cường thịnh nhất trong lịch sử của mình.Sự cường thịnh ấy biểu hiện ở các
mặt sau đây:

a. Quyền bá chủ trên biển:

Vốn giữ vai trò quan trọng trong cuộc chiến tranh chống Ba Tư, sau khi thắng lợi,
uy tín của Aten rất cao. Hơn nữa, Aten vốn có nền thương nghiệp hàng hải phát
triển phù hợp với nhiều thành bang lúc bấy giờ.

Trên cơ sở ấy năm 478 TCN, Aten giành được quyền bá chủ trên biển Egiê.

b. Sự phát triển của chế độ nô lệ:

Quyền bá chủ trên biển là điều kiện quan trọng để cung cấp cho Aten một nguồn
nô lệ nước ngoài phong phú vì nguồn nô lệ chủ yếu là tù binh và những người bị
bắt cóc. Số lượng nô lệ ở Aten cũng như các thành bang khác ở Hy Lạp lúc bấy
giờ rất đông vượt hẳn số dân tự do. Theo Atênê, một nhà văn Hy Lạp sống vào
khoảng thế kỉ III, lúc bấy giờ Aten có khoảng 400.000 nô lệ, 21000 công dân,
10000 kiều dân.

Còn Ang-ghen thì nói, Aten có: 365000 nô lệ, khoảng 90000 dân tự do, 45000
kiều dân.

Nô lệ là một giai cấp hết sức cực khổ. Họ không được coi là người mà chỉ là loại
“ tài sản biết cử động”, là “ công cụ biết nói”, do đó chủ có thể đem nô lệ cho thuê,

Aten còn thi hành các chế độ phúc lợi như cấp tiền cho công dân mua vé xem kịch,
cấp phát lương thực cho người nghèo.

Đây cũng là thời kì Aten đã tạo điều kiện cho văn hóa phát triển rực rỡ. Nhiều nhà
triết học, sử học, thi sĩ, diêu khắc… của Hy Lạp đã tập trung về Aten để lao động
sáng tạo.

5. Cuộc chiến tranh Pêlôpônedơ: ( 431 – 404 TCN )

Trong khi các thành bang Hy Lạp đang bước vào thời kì phát triển mạnh mẽ thì
giữa đồng minh Pêlôpônedơ do Xpác cầm đầu và đồng minh Đêlốt do Aten cầm
đầu đã xảy ra một cuộc nội chiến, lịch sử gọi là chiến tranh Pêlôpônedơ.

Nguyên nhân sâu xa của cuộc chiến tranh này là do sự phát triển khác nhau về
đường lối chính trị và kinh tế của hai khối đồng minh.
Nguyên nhân trực tiếp là do Aten xung đột với Coranh, một thành viên của đồng
minh Pêlôpônedơ.

Cuộc chiến tranh này bao gồm hai giai đoạn:

Giai đoạn thứ nhất ( 431 – 421 TCN )

Màn đầu tiên của cuộc chiến tranh này là sự kiện thành bang Tebơ, đồng minh của
Xpác, tấn công Platê, đồng minh của Aten năm 431 TCN.

Tiếp đó quân đồng minh Pêlôpônedơ do vua Xpác chỉ huy tấn công vào vùng
Attích của Aten, tàn phá mùa màng, nhà cửa của nông dân. Nông dân Attích phải
chạy vào sống chen chúc ở Aten.

Để trả đũa, hải quân Aten tấn công vùng ven biển Pêkôpônedơ, gây cho đồng


Thế là cuộc chiến tranh Pêlôpônedơ kéo dài 27 năm đến đây kết thúc bằng sự thất
bại của Aten.

IV. Sự thiết lập quyền bá chủ ở Hy Lạp và cuộc chinh phục phương Đông của
Makêđônia:

1. Cuộc đấu tranh để giành quyền bá chủ ở Hy Lạp:

Sau chiến tranh Pêlôpônedơ, Xpác trở thành bá chủ ở Hy Lạp. Nhưng quyền bá
chủ của Xpác không duy trì được lâu, vì về kinh tế, chính trị và văn hóa, Xpác đều
lạc hậu hơn các thành bang khác.

Thế lực của Aten dần dần được khôi phục. Năm 378 TCN, Aten lôi kéo được 70
thành bang tổ chức thành một đồng minh mới.

Thành bang Tebơ cũng trở thành một thành bang hùng mạnh, đã lôi kéo được
nhiều thành bang ở miền Trung lập thành đồng minh Bê ô xi. Năm 371TCN, Tebơ
đánh bại Xpác. Đồng minh Pêlôpônedơ đến đây tan rã.Quyền bá chủ của Xpác
chấm dứt.Tuy vậy quyền bá chủ của Tebơ cũng chỉ duy trì được mười năm mà
thôi.

Tình hình đó chứng minh rằng ở Hy Lạp không có một thành bang nào đủ mạnh
để thống nhất Hy Lạp dưới thế lực của mình, trên cơ sở đó để bảo đảm sự ổn định
cho xã hội Hy Lạp.

2. Sự thiết lập quyền bá chủ của Makêđônia Ở Hy Lạp:

Trong khi các thành bang Hy Lạp đang đấu tranh với nhau để giành quyền bá chủ
thì nước Makêđônia ở phía Bắc đang phát triển nhanh chóng.

thoát nhưng mẹ và vợ con ông bị bắt sống. Vua Ba Tư đề nghị giảng hoà nhưng
Alếchxăng không chấp nhận.

Năm 332 TCN, quân Makêđônia tiến xuống Ai Cập ở đây họ được coi là những
người đến giải phóng cho Ai Cập thoát khỏi sự thống trị của Ba Tư.

Năm 331 TCN, Alếchxăng từ Ai Cập tiến lên đánh vào trung tâm của đế quốc Ba
Tư và đến năm 328 TCN thì hoàn toàn tiêu diệt đế quốc rộng lớn này.

Năm 327 TCN, quân Makêđônia đánh chiếm được vùng Pungiáp của An Độ,
nhưng tiếp đó gặp nhiều khó khăn nên phải rút lui.
Năm 325 TCN quân Makêđônia về đến Babilon và thành phố này được Alếchxăng
chọn làm kinh đô của đế quốc do ông thành lập.

4. Sự tan rã của đế quốc Makêđônia:

a. Các nước Hy Lạp hóa:

Năm 323 TCN, khi Alếchxăng đang dự định tiến hành một cuộc chiến tranh mới
tấn công sang phía Tây thì ông bị chết đột ngột vì bệnh sốt rét ác tính. Năm ấy ông
mới 33 tuổi.

Sau khi Alếchxăng chết, các tướng lĩnh của ông không ngừng đánh nhau để tranh
giành quyền bính. Do vậy sang thế kỷ III TCN, đế quốc Makêđônia bị chia thành
nhiều nước, trong đó có ba nước lớn:

+ Makêđônia và Hy Lạp do dòng dõi của Antigôn thống trị.
+ Vùng đất của đế quốc Ba Tư cũ ở châu Á do Xêlơcút thống trị.
+ Ai Cập do dòng dõi của Ptôlêmê thống trị.



Sau 3 cuộc chiến tranh đến năm 168 TCN, Makêđônia bị La MÃ tiêu diệt.

Năm 146 TCN chỉ trừ Aten và Xpác về danh nghĩa còn được tự trị, các thành bang
Hy Lạp khác đều bị nhập vào đế quốc La Mã và sau này đổi tên thành tỉnh Acai
( Akêăng).