Phân tích nhân vật Tnú - nhân vật tiêu biểu
cho văn học

Mở bài:
Đọc truyện ngắn rừng xà nu của Nguyễn Trung Thành sáng tác năm 1965 rút từ
tập “Trên quê hương những anh hùng Điện Ngọc”, ấn tượng để lại khó quên trong
tâm hồn độc giả không chỉ là hình tượng cây xà nu giàu sức sống, ham ánh sáng,
thân cây thẳng tắp “vươn lên bầu trời đón lấy nắng vàng toả chất nhựa thơm mỡ
màng” mà còn là hình ảnh những con người Tây Nguyên bất khuất kiên trung,
thuỷ chung trong sáng, giàu tình nghĩa, trọn đời gắn bó với Cách Mạng và quyết
không đội trời chung với kẻ thù Mỹ - Nguỵ như cụ Mết, Tnú, Dít, anh Xút, bà
Nhan, nổi bật nhất trong đó là Tnú. Một hình tượng vừa kết tinh được phẩm chất
cao đẹp của người Tây Nguyên vừa được tác giả viết với bút pháp mang đậm màu
sắc sử thi.
Thân bài:
A. Chặng đường đời thứ nhất
I. Lai lịch của nhân vật Tnú
Vào một đêm ngoài rừng mưa rì rào như gió nhẹ, dưới ánh lửa xà nu bập bùng, tất
cả dân làng Xô Man, già trẻ gái trai đã nghe cụ Mết, một già làng có thân hình
vạm vỡ, quắc thước, mắt sáng xếch ngược, râu dài ngang ngực, giọng rền vang
như cồng chiêng kể về cuộc đời đầy bi hùng của Tnú.
II. Tnú có lòng yêu thương nhân dân, trung thành với Cách Mạng, gan góc, táo
bạo.
Tnú là người con của dân làng Xô Man, cha mẹ mất sớm và được dân làng cưu
mang, nuôi dưỡng. Cũng như người dân làng “Có cái bụng thương núi, thương
nước”. Tnú đã sớm có một lòng yêu thương nhân dân làng xóm, gắn bó mật thiết
với từng mảnh đất quê hương. Sau này trưởng thành, Tnú vẫn giữ nguyên vẹn tấm
lòng ấy. Suốt ba năm xa nhà đi chiến đấu, lòng Tnú luôn day dứt một nỗi nhớ về
tiếng chày chuyên cần rộn rã của người dân làng Xô Man mà âm thanh của nó đã
thấm sâu vào máu thịt tâm hồn anh từ thuở mới lọt lòng. Dù đã rửa ở suối rồi, Tnú
vẫn xúc động để vòi nước của làng mình dội lên khắp người những cảm giác mơn

nhưng nó biểu lộ ý chí quyết tâm sắt đá của người anh hùng mới “Trung với Đảng,
hiếu với dân, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng” - Lời dạy
của Bác.

IV. Tnú có một tình yêu đẹp, trong sáng, thuỷ chung.
Với những phẩm chất đáng yêu nói trên, Tnú lớn lên đã trở thành một chàng trai
kết tinh được những phẩm chất cao đẹp của người dân Xô Man. Anh là thần tượng,
là niềm ngưỡng mộ của nhiều cô gái làng. Trong số đó có Mai, người bạn từ thuở
thiếu thời, một cô gái dịu dàng, xinh đẹp, có đôi mắt đen long lanh chất chứa biết
bao tình yêu thương mà đầy kiên nghị cứng rắn, mối tình của họ rất thơ mộng và
trưởng thành qua năm tháng đầy thử thách khốc liệt của chiến tranh rồi họ trở
thành vợ chồng. Đứa con trai kháu khỉnh vừa đầy tháng là hoa trái đầu mùa của
mối tình thơ mộng trong sáng, thuỷ chung ấy. Hạnh phúc gia đình lứa đôi của Tnú
đang đẹp như trăng rằm, lung linh toả sáng cả núi rừng Tây Nguyên.

V. Tnú có lòng căm thù giặc sâu sắc.
Song kẻ thù tàn bạo dã man đã đập vỡ tổ ấm hạnh phúc của Tnú một cách không
hề tiếc thương. Chúng đã giết vợ con anh bằng cây gậy sắt, hòng uy hiếp tinh thần
CM của Tnú - người cầm đầu, linh hồn của cuộc nổi dậy và nhân dân làng Xô
Man. Đoạn văn diễn tả sự bất lực của Tnú trước cái chết của vợ con thật bi thương
tràn đầy xúc cảm và ấn tượng. “Anh đã bứt đứt hàng chục trái vả mà không hay.
Anh chồm dậy, bụng anh có lửa đốt. Chỗ hai con mắt anh bây giờ là hai cục lửa
lớn”. Bọn giặc đã bắt trói Tnú quấn giẻ lên mười đầu ngón tay tẩm nhựa xà nu và
đốt cháy thành mười ngọn đuốc. Răng anh đã cắn nát môi anh rồi. Nhưng Tnú
không thèm kêu van. Căm thù đau nhói trong tim và bùng cháy trong hai con mắt,
một chi tiết thật dữ dội, đã đột nhiên biến thành tiếng thét của Tnú. Tiếng thét ấy
trở thành ngòi nổ làm bùng cháy cả khối thuốc nổ căm hờn của dân Xô Man.
Trong phút chốc họ đã “Giết! Chém! Chém hết!”, xác mười tên giặc nằm ngổn
ngang quanh đống lửa. Tnú xứng đáng là người chỉ huy đội du kích mưu trí dũng
cảm của dân làng. Còn đối với kẻ thù, Tnú đã trở thành “con cọp” nguy hiểm của

nóng bỏng yêu thương, đồng cảm, lúc Tnú vượt ngục trở về. Khi giặc đốt mười
đầu ngón tay Tnú, bàn tay trở thành chứng tích của tội ác và lòng hận thù mà Tnú
mang theo suốt cả cuộc đời. Lòng hận thù ấy đã biến bàn tay Tnú thành bàn tay
quả báo – mười ngọn đuốc từ ngón tay Tnú đã châm bùng lên ngọn lửa nổi dậy
của dân làng Xô Man. Bàn tay chỉ còn hai đốt, mỗi ngón vẫn cầm giáo, cầm súng
để Tnú lên đường rửa hận. Và cuối cùng với chính bàn tay ấy, Tnú đã xiết vào cổ
họng tất cả những thằng Dục tàn ác hơn cả dã thú.

Kết Luận:
Như vậy câu chuyện bi tráng về cuộc đời Tnú vừa có ý nghĩa cụ thể, cá thể, vừa có
ý nghĩa điển hình tiêu biểu của người anh hùng đại diện cho số phận và con đường
đi của các dân tộc Tây Nguyên trong thời đại đấu tranh giải phóng. Nhân vật Tnú
có cái gì đó phảng phất như những anh hùng trong các trường ca Đam San, Xinh
Nhã.