LẬP
KẾ
HOẠCH
PHÁT
TRIỂN
THÔN/BẢN
VÀ
KẾ
HOẠCH
PHÁT
TRIỂN
XÃ
(VDP
&CDP)
Người biên soạn: Ths. Nguyễn Công Thành
HTS
Development
VIẾT
TẮT
5
CHƯƠNG
I
-
PHƯƠNG
PHÁP
PHÂN
TÍCH,
ĐÁNH
GIÁ
NÔNG
THÔN 6
1.
Phương
pháp
(RRA
–
Rapid
Rura
l
Appraisal)
7
4.
Phương
pháp
“Đánh
giá
nông
thôn
có
sự
6.
Các
công
cụ
chính
và
nguyên
t
ắc
của
PRA
9
CHƯƠNG
II
-
MỘT
SỐ
2.
Công
cụ
2:
Vẽ
sơ
đồ
thôn12
3.
Công
cụ
3
:
Đ
i
cụ
4:
Lịch
thờ
i
vụ16
5.
Công
cụ
5:
Biểu
đồ
biến
động
theo
19
HTS
Development
Ltd/Agrisystems
Ltd/ Phụ
lục
4
Trang
3
VICA
Consultants
Ltd
7.
Công
cụ
đồ
Venn)
21
8.
Công
cụ
8:
Phân
loạ
i
kinh
t
ế
hộ22
9.
KẾ
HOẠCH
PHÁT
TRIỂN
THÔN
BẢN27
1.
Đánh
g
i
á,
l
ập
kế
hoạch
nông
nghiệp,
cây
ăn
quả
28
3.
Đánh
giá,
l
ập
kế
hoạch
cơ
sở
hạ
phi
nông
nghiệp
32
5.
Đánh
giá,
l
ập
kể
hoạch
cấp
nước,
vệ
sinh
và
34
7.
Các
vấn
đề
về
giớ
i
36
8.
Đánh
giá,
l
ập
kế
hoạch
về
y
t
ế,
g
i
áo
dục
39
10.
Đánh
giá,
t
ổng
hợp
kế
t
quả
IV
-
TỔNG
HỢP
KẾ
HOẠCH
PHÁT
TRIỂN
XÃ
(CDP)43
1.
Kế
hoach
phát
hoạch
phát
triển
xã43
HTS
Development
Ltd/Agrisystems
Ltd/ Phụ
lục
4
Trang
4
VICA
Consultants
hợp
Kế
hoạch
Phát
triển
xã44
Mẫu
Tổng
hợp
Kế
hoạch
Phát
triển
Xã
KẾ
HOẠCH
PHÁT
TRIỂN
THÔN
/
BẢN
VÀ
XÃ47
1.
Mộ
t
số
kỹ
năng
trong
hoạch49
HTS
Development
Ltd/Agrisystems
Ltd/ Phụ
lục
4
Trang
5
VICA
Consultants
Ltd
CÁC
CHỮ
l
ực
Giảm
nghèo
miền
Trung
CDP Kế
hoạch
Phá
t
triển
xã
CRLIP Dự
án
Cả
i
th
i
ện
hệ
thống
nông
trạ
i
RRA Đánh
giá
nhanh
nông
t
hôn
PRA Đánh
giá
nông
thôn
có
sự
Ltd/Agrisystems
Ltd/ Phụ
lục
4
Trang
6
VICA
Consultants
Ltd
CHƯƠNG
I
-
PHƯƠNG
PHÁP
PHÂN
TÍCH,
hế
t
các
phân
tí
ch
nông
thôn
ở
các
nước
đang
phát
triển
đều
có chung
Trình
t
ự
các
công
việc
được
ti
ến
hành
ổn
định
và
thường
xuyên.
Phạm
đề đơn
l
ẻ
và
t
rong
t
hực
t
ế
không
có
mố
i li
ên
quan
rộng
rãi.
chuyên ngành
khác
nhau
tham
gia
công
v
i
ệc đánh
giá.
Các
nộ
i
dung
đánh
giá
thường
trên
xuống
dướ
i
t
ức
là
làm
v
i
ệc
trực
ti
ếp
vớ
i
các
cơ
Mức
độ
tham
gia
của
nông
dân
trong
khu
vực
dự
án
thường
ít
nh
i
ều
thờ
i
gian
và
nhân
l
ực.
Phương
pháp
được
sử
dụng
t
hường
ti
ế
t
về
cây
trồng
và
đất,
thử
nghiệm
chi
ti
ế
t
t
rên
đồng
ruộng,
chuẩn
bị
sẵn.
HTS
Development
Ltd/Agrisystems
Ltd/ Phụ
lục
4
Trang
7
VICA
Consultants
Ltd
Do
những
đ
i
ều
kiện địa
phương,
thiếu
linh
hoạ
t
và
th
i
ếu
thống
nhất,
v
ì
vậy
khuyến
hập
kỷ
70,
phương
pháp
t
ruyền
thống
bắ
t
đầu
bộc
l
ộ
những
yếu
đ
i
t
rồng
bằng
cách
t
ạo
l
ập
mô
i
trường đồng
bộ,
làm
giàu
t
à
i
nguyên
nghèo
vớ
i
những
đ
i
ều
k
i
ện
kinh
t
ế
khó
khăn
được
quan
tâm
ệc
của
nông
dân
và
tì
m
k
i
ếm
những
công
nghệ
phù
hợp
cho
các
8
VICA
Consultants
Ltd
Phương
pháp
“nghiên
cứu
các
hệ
thống
nông
trại”
(FSR)
được
th
à
m
i
êu
t
ả
cách
thức
trồng
trọt,
chăn
nuôi,
nhận
thức của
nông
dân
và
nhau,
thường
thông
qua
các
kế
hoạch
nghiên
cứu
và
hoạ
t
động
khuyến
nông.
Ban
đầu,
thức truyền
t
hống
để
nghiên
cứu,
khảo
sá
t
và
thí
ngh
i
ệm
t
rên
ruộng
đồng.
xác
hơn.
3.
Phương
pháp
“Đánh
g
i
á
nhanh
nông
thôn”
(RRA
–
Rap
i
d
được dùng
để
miêu
t
ả
các
phương
pháp
mớ
i
do
nhóm
nghiên
cứu
nhiều
chuyên
cộng
đồng,
để
thúc
đẩy
phát
triển
mộ
t
cách
mau
l
ẹ
và
có
hệ
t
động
dướ
i
đây
có
t
hể
sử
dụng
phương
pháp
RRA:
Đánh
giá
nhu
định
các
vấn
đề
cần
ti
ếp
t
ục
nghiên
cứu
phát
tr
i
ển.
Đánh
giá
Xác
định
các
đ
i
ểm
cần
ưu
tiên
trong
hoạ
t
động
phát
triển
ện
và
hậu
t
hực
h
i
ện
các
hoạ
t
động
phát
triển
Phương
pháp
đánh
g
70,
kh
i
phương
pháp
nghiên
cứu
hệ
thống
nông
trạ
i
(FSR)
được
sử
dụng
ít
9
VICA
Consultants
Ltd
hình
thành
ban
đầu
của
RRA
có
Robert
Chambers,
Peter
H
i
ldebrand,
ừ
đầu
đã
có
mặ
t
trong
các
hộ
i
nghị
họp
t
ạ
i
v
i
ện
nghiên
đó
tà
i
li
ệu
và
báo
ch
í
bắ
t
đầu
phổ
biến
khái niệm
của
RRA
năm
t
ám
mươ
i
ngườ
i
ta
rút
ra
được
nh
i
ều
kinh
nghiệm
qua
việc
t
ế
họp
vào
tháng
9
năm
1985
ở
trường
Đạ
i
học
Khon
Kaen
ở
i
ệm
của
PRA.
4.
Phương
pháp
“Đánh
g
i
á
nông
thôn
có
sự
tham
gia
các
phương
pháp
t
ruyền
t
hống
là
có
sự
tham
gia
ở
mức
độ
cao của
ệu
thu
thập
qua
khao
Số
li
ệu được
thu
thập
qua
các
khảo
sát
đ
i
ểm,
số
li
ệu
đòi
hỏ
i
nhiều
t
hờ
i
gian.
Số
li
ệu
được
mã
hóa
vào
xã
nghiên
cứu.
Khi
hoàn
thành
quá
trình
thu
t
hập
HTS
Development
Ltd/Agrisystems
Ltd/ Phụ
lục
để
quay
l
ạ
i
h
i
ện
t
rường
bổ
sung
các
số
li
ệu
còn
thiếu. Do
ứng
dụng
PRA
5.1.PRA
là
gì?
PRA
l
à
mộ
t
quá
t
rình
học
hỏ
i
l
ẫn
ừ
nơ
i
khác
đến
(Ngườ
i
ngoài
cộng
đồng).
Là
mộ
t
“tập
hợp”
các
phương
kiến
t
hức
đã
có
về
đ
i
ều
kiện
cuộc
sống
của
chính
họ
để
l
ập
năng:
Xác
định
đúng
các
nhu
cầu
của
ch
í
nh
họ
Xếp
t
hứ
t
các
hoạ
t
động
cần
thiế
t
trên
cơ
sở
t
ận
dụng
t
ố
i
đa
các nguồn
PRA
để
l
ập
kế
hoạch
và
thực
hiện
các
hoạ
t
động
phá
t
triển
của
pháp
cùng
tham
g
i
a
vào
các
hoạ
t
động
thực
t
ế
(Theo nhóm
độc
l
trên
cơ
sở
sử
dụng
t
ố
i
đa
các
nguồn
l
ực
sẵn
có
t
ạ
i
địa
luận
nhóm
theo
chủ
đề
“Trao
gậy”
(Giao
công
v
i
ệc
cho
nông
dân
làm
Kiểm
tra
chéo
Thông
tin
ch
í
nh
xác
và
phù
hợp
Sống
cùng
kế
t
quả
của
nó
hoàn
toàn
phụ
thuộc vào
cách
ứng
xử
/t
hái
độ
của
Các
công
cụ
chính
và
nguyên
tắc
của
PRA
6.1.
Kiểm
tra
chéo:
Đây
l
à
được
t
ừ
các
nguồn khác
nhau.
Đ
i
ều
này
được
thể
hiện
ở
:
Thành
thập thông
tin
a.
Thành
phần
của
nhóm
:
Bao
gồm
những
ngườ
i
có
trình
độ chuyên
Các
thành
v
i
ên
sẽ
ti
ếp
cận
vớ
i
các
đề
tài
khác
nhau
vớ
i
Có
các
thành
viên
t
ừ
cộng
đồng
để
học
t
ập,
trao
đổ
i
kinh
ngh
thành
v
i
ên
của
nhóm
t
ừ
các
chuyên
ngành
khác
nhau
nên
những
thông tin
mà
Các
công
cụ
PRA
phả
i
được
l
ựa
chọn
và
phố
i
hợp
mộ
t
cách
hài
hợp
cho
việc
đánh giá
cộng
đồng
này
nhưng
không
nhấ
t
thiế
t
phả
i
được
áp
Trang
13
VICA
Consultants
Ltd
Các
kế
hoạch
và
phương
pháp
nghiên
cứu
không
phả
i
lý
thuyế
t
và
thực
hành.
6.3.
Tính
cộng
đồng:
Thuận
l
ợ
i
cho
quá
chính
xác
các
khó
khăn
của
cộng
đồng
t
ạo
nên
những
yếu
t
ố
đưa
đồng.
Các
thành
viên
của
cộng
đồng
t
ham
gia
vào
nhóm
PRA
cần
thiế
t
thông
tin
t
hu
thập
được
cũng
phả
i
t
ừ
các
đố
i
t
ượng
t
rên.
6.4.
t
ự
hỏ
i
Chúng
ta
cần
những
thông
tin
g
ì
?
Thông
ti
n
g
thông
tin
đó?
Sử
dụng
thông
tin
vào
mục
đích
g
ì
?
Độ
chính
chỗ
Tiến
hành
phân
tích
ngay
những
thông
tin
đã
thu
được
Việc
thu
xen
kẽ
nhau.
(Thu thập
thông
tin
–
Phân
tích
t
ạ
i
chỗ
–
thu
thập
thực
h
i
ện
nếu
thấy
cần
th
i
ế
t
có
t
hể
mở
rộng
trọng
tâm
bản
Phân
loạ
i
kinh
tế
hộ
gia
đình
Phỏng
vấn
bán
cấu
trúc
HTS
Development
Ltd/Agrisystems
Ltd/ Phụ
lục
PRA
1.
CÔNG
CỤ
1:
LƯỢC
SỬ
THÔN
BẢN
1.1 Mục
đích:
Tạo
hiểu
b
i
ế
t
những
dấu
ấn
l
ịch
sử
về
sự
phát
triển
của
cộng
đồng,
t
hông
qua
tình
đoàn
kết,
hỗ
trợ
nhau.
1.2 Phương
pháp:
Lựa
chọn
nhóm
thông
tín
viên
t
thông
hiểu
các
mặ
t
phá
t
t
r
i
ển
cộng
đồng,
nắm
được
các
sự
kiện
hợp
để
nh
i
ều
ngườ
i
có
t
hể
cùng
tham
g
i
a,
t
hảo
l
uận
dân
t
ự
thảo
luận
các
mốc
thờ
i
g
i
an
và
sự
kiện
l
ịch
sử
nền
để mọ
i
ngườ
i
tham
g
i
a
cùng
bổ
sung.
Trong
quá
trình
thảo
luận,
l
ạ
i
và
bổ
sung
các
sự
kiện
của
thôn
bản.
Ghi
chép
l
ạ
i
Ltd
Ví
dụ:
Lược
sử
Năm Các
sự
kiện
đờ
i
sống
s
i
nh
hoạt,
sản
xuất
phương
t
hực
hiện
định
cư
cho
các
nhóm
dân
t
ộc
ít
ngườ
i
trong
thôn
sản
xuấ
t
khiến
nh
i
ều
hộ
gia
đình
ở
tì
nh
trạng
đói
kém
1993 Xuấ
t
địa
phương
cấm
không
được
khai
t
hác
rừng
t
ự
nhiên,
dân
trong
thôn
được
thủy
l
ợ
i
nhỏ
và
có
đ
i
ện
2.
CÔNG
CỤ
2:
VẼ
SƠ
ĐỒ
THÔN
những
khó
khăn,
giả
i
pháp
trong
t
ừng
l
ĩnh
vực
của
thôn,
bản.
Làm
bước
thực
h
i
ện:
Thành
l
ập
nhóm
nông
dân
cả
nam
và
nữ
ít
toàn
thôn
bản,
đ
i
l
ạ
i
t
huận
l
ợ
i
để
có
nhiều
ngườ
i
cùng tham
mặ
t
đất.
Vậ
t
li
ệu
sử
dụng
có
thể
là
phấn
mầu, cành
cây,
lá
cây
sơ
đồ
t
hôn.
Trong
quá
t
rình
vẽ
sơ
đồ,
cán
bộ
PRA
hỗ
trợ,
thúc
Sau
khi
hoàn
thành
chép
l
ạ
i
sơ
đồ
đã
phác
hoạ
trên
mặ
t
đồ
;
kế
t
quả
phân
l
oạ
i
hộ
nghèo.
Mỗ
i
loạ
i
được
đánh
dấu mộ
ao
thông
chính,
sông
suối,
ruộng,
nương,
rừng, bã
i
chăn
thả
….
của
bản.
Áp
dụng
Thanh
Hoá,
huyện
Tuyên
Hoá,
t
ỉnh
Quảng
B
ì
nh
Áp
dụng
công
cụ
PRA
–
ĐỒ
MẶT
CẮT
3.1.
Mục
đích:
Xây
dựng
các
tuyến
đ
i
l
á
t
cắ
t
nuôi
và
khả
năng
ti
ềm
ẩn
của
cộng
đồng.
Từ
đó
làm
cơ
sở
nhóm
nông
dân
cả
nam
và
nữ
ít
nhấ
t
t
ừ
5-7
ngườ
i
Thảo
đ
i
l
á
t
cắt,
chuẩn
bị
các
dụng
cụ
như
địa
bàn,
sơ
đồ,
bản
thích
t
hậ
t
rõ
mục
đích
đ
i
lát
cắt,
yêu
cầu
nông
dân
dẫn
đường
đến
vùng
cao,
đến
mỗ
i
vùng
đặc
trưng
cho
cả
khu vực
dừng
l
ạ
i
vùng
đó
t
ạo
đ
i
ều
kiện
cho
nông
dân
thảo
l
uận
hoặc
ti
ến
hành
công
cụ
PRA
–
lập
VDP
&
CDP
Rừng
tự
nhiên
Đất
dốc
Vườn
gia
đình
Lúa
nước
Đất
lâu,
dốc
Bề
mặt
dày,
tương
đối
bằng
phẳng,
vườn
bao
quanh
nhà.
Cây
trồng
một
bị
khai
thác
Trồng
ngô,
lúa
nương,
chưa
được
giao
cho các
hộ
gia
Trồng
xoài,
chanh
ai
quản
lý,
đất
hoang
nhiều
cây
bụi
và
cây
không
có giá
Những
khó
khăn
Diện
các
loại
cây
có
giá
trị
cao,
chưa
có
kế
hoạch
sử
dụng
đất
Thiếu
giống
bảo
vệ
rừng.
Rừng
được
giao
cho
từng hộ.
Năng
suất
tăng Sử
dụng
hiệu
quả Tăng
năng
suất
caoLand to
be
covered
by
forest
tree
Áp
dụng
công
cụ
PRA
–
lập
VDP
&
CDP 15
trong
cộng
đồng
nắm
được
toàn
bộ
các
hoạ
t
động
thường
xuyên diễn
ra
trong
năm.
trí
nhân
l
ực
hợp
lý.
4.2.Cách
làm:
Thành
l
ập
nhóm
nông
dân
cả
nam
và
i
ngườ
i
tham
gia
thảo
luận
Nhóm
nông
dân
sẽ
cùng
nhau
thảo
l
uận
t
húc
đây
mọ
i
ngườ
i
tham
g
i
a
thảo
luận
Sử
dụng
giấy
kẻ
được
thảo
luận.
Có
thể
dùng
phấn,
than,
cành
cây
vẽ
trên
nền
đất,
xi
vào
giấy
A4
Nhiệt
độ
Lượ
ng
mưa
Vụ
xuân
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
Chăm
sóc
Thu
Trồ
ng
Sâu
bệnh Diệt
sâu
bệnh, tỉa
lá
%
Áp
dụng
công
cụ
PRA
–
lập
VDP
&
CDP
Copyright: Tài liệu đại học ©