MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Đài Tiếng nói Việt Nam (từ đây sẽ viết tắt là Đài TNVN) ra đời trong hoàn
cảnh vô cùng đặc biệt. Sau khi Cách mạng tháng 8 thành công trên cả nước, Chủ
Tịch Hồ Chí Minh đã chỉ thị ngay cho Bộ Tuyên truyền (do đồng chí Trần Huy
Liệu làm Bộ trưởng) và Bộ Nội vụ (do đồng chí Võ Nguyên Giáp làm Bộ trưởng)
thành lập ngay một Đài Phát thanh Quốc gia để phục vụ cách mạng, phục vụ nhân
dân để nhân dân thế giới biết và ủng hộ một nước Việt Nam độc lập.
Tại thời điểm đó, khi cả nước còn đang trải qua chiến tranh ác liệt, mấy ai
hiểu một “Đài Phát thanh” được tổ chức và hoạt động như thế nào, cần những
ban ngành gì. Thế nhưng, trong thời gian gấp rút, từ 22/8/1945 đến 5/9/1945,
mọi công tác chuẩn bị cho chương trình phát thanh đầu tiên đều đã sẵn sàng. 11
giờ 30 phút ngày 7/9/1945, Đài TNVN mở đầu chương trình phát sóng bằng
nhạc hiệu “Diệt phát xít” và lời xướng “Đây là Tiếng nói Việt Nam, phát thanh
từ Hà Nội, thủ đô nước Việt Nam dân chủ cộng hòa”. Đó là mốc đánh dấu cho sự
ra đời của ngành Phát thanh Việt Nam, lần đầu tiên báo chí nước ta có thêm
một loại hình mới: loại hình báo nói.
Trải qua hơn 60 năm hình thành và phát triển, Đài TNVN hiện nay đã có
diện mạo mới, khác hẳn so với thời kỳ mới thành lập. Điều kiện vật chất khi đất
nước hòa bình cùng với nhu cầu thông tin của công chúng liên tục tăng cao là lí
do chính làm nên sự thay đổi đó.
Tháng 4/2008, Ban lãnh đạo Đài TNVN chính thức ra quyết định thành
lập Trung tâm Tin với vai trò là nơi “tổ chức sản xuất tin, bài cung cấp cho các
hệ phát thanh, phát thanh có hình, Báo Tiếng Nói Việt Nam, Báo điện tử
VOVNews của Đài TNVN về chủ trương, đường lối, chính sách đối nội, đối ngoại
của Đảng và Nhà nước; phản ánh nhanh nhạy kịp thời những vấn đề thời sự,
kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng, đối ngoại trong nước và quốc
1
tế…”. Điều này cũng đồng nghĩa với việc Trung tâm Tin sẽ trở thành “đầu mối”
thu nhận, xử lý và sản xuất tin bài của toàn bộ Đài TNVN.
Trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt giữa các phương tiện truyền thông đại

các hãng thông tấn đều coi tin tức như “vũ khí chiến lược” thì việc nghiên cứu
tin tức theo hướng tìm biện pháp thay đổi, làm cho phương thức đưa tin hiện đại
hơn vẫn còn là một yêu cầu bức thiết.
Ở Việt Nam, trong những năm qua đã có nhiều công trình nghiên cứu về
phát thanh. Ví như cuốn “Nghiệp vụ phóng viên biên tập Đài Phát thanh” của
Đoàn Quang Long hay “Lý luận báo phát thanh” do tác giả Đức Dũng viết. Tuy
vậy cả hai cuốn sách này mới chỉ đề cập đến phát thanh ở mặt lý luận với những
đặc điểm chung nhất, chưa đi sâu vào phân tích thể loại tin cũng như đặt ra yêu
cầu thay đổi cách làm tin theo xu hướng hiện đại.
Một số cuốn sách khác đã có đào sâu nghiên cứu về thể loại tin như “Các
thể loại báo chí thông tấn” (Đinh Văn Hường), “Báo Phát thanh” (Vũ Đình Hòe
chủ biên) nhưng cũng chỉ đề cập đến tin theo hướng phân loại và đặt ra một hệ
thống yêu cầu chung, gần như có thể áp dụng được cả cho tin báo in và tin báo
nói.
Riêng về mặt quy trình sản xuất tin phát thanh cũng như chất lượng tin phát
thanh ở một cơ quan cụ thể là Trung tâm Tin – Đài TNVN thì hiện nay mới chỉ có
một cuốn luận văn thạc sĩ với đề tài “Trung tâm Tin – một yêu cầu tất yếu của phát
thanh hiện đại” do Giang Trung Sơn viết. Tuy nhiên, đề tài đó được triển khai
nghiên cứu vào năm 2006, khi Trung tâm Tin chưa được thành lập chính thức và
mới ở dạng quy mô nhỏ. Do vậy, hướng nghiên cứu của luận văn là xây dựng một
mô hình quản lý của Trung tâm Tin trong tương lai dựa trên các lý thuyết hệ thống
mở chứ chưa có những tiền đề thực tế.
3
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Trên cơ sở khảo sát tin lưu trữ và tập hợp các kiến thức lý luận và thực
tiễn, khóa luận này trước hết nhằm đưa ra một số nhận xét bước đầu về ưu
nhược điểm của quá trình sản xuất cũng như chất lượng tin ở Trung tâm Tin –
Đài TNVN. Từ đó đưa ra một vài biện pháp hướng tới nâng cao hơn nữa hiệu
quả hoạt động của cơ quan này.
Với mục đích nghiên cứu như đã nêu trên, nhiệm vụ của nghiên cứu này

• Phân tích, tổng hợp ý kiến và tài liệu để rút ra kết luận.
6. Kết cấu khóa luận
Ngoài phần Mở đầu, Mục lục, Kết luận và Phụ lục, khóa luận này gồm 2
phần nội dung chính:
Chương 1: Quy trình sản xuất tin ở Trung tâm Tin – Đài Tiếng Nói Việt
Nam
Chương 2: Đánh giá chất lượng tin của Trung tâm Tin – Đài Tiếng Nói
Việt Nam
5
CHƯƠNG I. QUY TRÌNH SẢN XUẤT TIN Ở TRUNG TÂM TIN –
ĐÀI TIẾNG NÓI VIỆT NAM
1.1. Tin và tin phát thanh
1.1.1. Khái niệm tin và tin phát thanh
Bên cạnh những nhu cầu thiết yếu của cuộc sống như ăn, mặc, ở, đi lại,
nhu cầu thông tin và được thông tin cũng đóng một vai trò quan trọng bậc nhất
trong đời sống con người. Chính bởi nhu cầu này mà báo chí ra đời – trước hết
và trên hết là phương tiện thông tin từ người này đến người khác, từ nơi này đến
nơi khác. Đây cũng là lí do biến tin tức trở thành thể loại báo chí không những
đầu tiên, mà còn là thể loại xung kích nhất.
Không ai biết tin tức đầu tiên được truyền tải là gì, ở đâu, bởi nơi nào trên
thế giới cũng xuất hiện người hát rong hay các câu chuyện truyền miệng như
một hình thức thông tin sơ khai. Các ghi chép lịch sử cho thấy, tờ báo đầu tiên
trên thế giới là Acta Diurna được Julius Ceasar cho dán ở nơi công cộng, đông
người qua lại cũng đơn thuần chỉ là những ghi chép về những sự kiện đang diễn
ra trong thành phố lớn, hoặc các thông báo mới của giới cầm quyền khi đó. Trải
qua mấy trăm năm phát triển, nhiều kỹ thuật mới được áp dụng và nhiều loại
hình báo chí mới ra đời, tuy nhiên định nghĩa chính thức về thể loại này vẫn
chưa được thống nhất.
Trong các cuốn sách dạy về nghề báo ở phương Tây có lưu truyền một
định nghĩa: “Khi con chó ngoạm chiếc giày, đó không phải là tin, bởi đó là

học nghề (tức là sinh viên báo chí hoặc những người đang có ý định muốn làm báo)
thì có một nền tảng lý luận bao giờ cũng khiến họ thấy mọi thứ rõ ràng hơn. Tóm
lại, có thể định nghĩa một cách tương đối về tin như sau:
“Tin là một trong những thể loại thuộc nhóm các thể loại báo chí thông
tấn, trong đó thông báo, phản ánh, bình luận có mức độ một cách ngắn gọn,
7
chính xác và nhanh chóng nhất về sự kiện, vấn đề, con người đã, đang và sẽ xảy
ra trong đời sống, có ý nghĩa chính trị - xã hội nhất định”. [6, 23]
So với lịch sử phát triển chung của báo chí thế giới, phát thanh là một
trong những loại hình báo chí ra đời sớm nhất. Ngay từ những ngày đầu mới
thành lập ngành phát thanh, tin tức đã chiếm một dung lượng lớn thời gian phát
sóng của các Đài. Vào giữa những thập niên 50, các Đài phát thanh bắt đầu giới
thiệu bản tin hàng giờ. Cùng với những tiến bộ khoa học kỹ thuật về thu phát
sóng, tin tức trên Đài phát thanh có điều kiện truyền đi sâu rộng hơn và từ đó
cũng bắt đầu hình thành nên những tiền đề cho các nhà nghiên cứu đưa ra một
khái niệm cho thể loại tin trên phát thanh.
Cũng giống như việc định nghĩa các khái niệm khác, có rất nhiều ý kiến
khác nhau xung quanh vấn đề trả lời câu hỏi “Tin phát thanh là gì?”. Ở góc độ
nhấn mạnh sự vận động không ngừng của sự vật, sự việc trên thế giới, có ý kiến
cho rằng “Tin phát thanh là sự khác biệt giữa cái đã qua và cái đang qua”. Cách
định nghĩa này tuy có hơi mơ hồ, nhưng cũng đã phần nào thể hiện được tính
chất của tin phát thanh. Ngoài ra, đứng dưới góc độ là nhà báo, là những người
thực hiện tin phát thanh bằng những thao tác nghiệp vụ, có ý kiến cho rằng “tin
tức phát thanh là nói súc tích, rõ ràng trong một thời gian khá ngắn diễn tả được
cái gì đã xảy ra, cái gì đang tiếp diễn và nếu có thể là cái gì sắp xảy ra dựa trên
những suy đoán độc lập”
1
.
Kết hợp cả hai góc độ tiếp cận trên, các tác giả cuốn “Báo Phát thanh”
(Phân viện báo chí và tuyên truyền) đưa ra một định nghĩa tổng hợp như

quả thông tin kém. Các nghiên cứu khoa học cho thấy, một tin tức được phát
sóng trên Đài phát thanh nên có thời lượng từ 30 – 40 giây. Đây được coi là thời
lượng lý tưởng cho các tin tức vì nó là ngưỡng thời gian mà não bộ người nghe
ghi nhận tốt nhất các thông tin được phát sóng. Làm tốt những điều này chính là
bí quyết tạo nên sức hấp dẫn của tin phát thanh.
1.1.2. Khái niệm và đặc điểm của tin phát thanh hiện đại
9
Những người làm báo phát thanh luôn có một quy tắc, “viết cho tai nghe chứ
không phải viết cho mắt nhìn”. Hay nói một cách khác đi “vấn đề luôn được đặt ra
trước các nhà báo phát thanh truyền hình là phải hiểu được họ đang nói với ai, làm
sao để vươn tới khán thính giả một cách tốt nhất” [8,9]
Phần lớn mọi người tiếp nhận thông tin bằng mắt hiệu quả hơn bằng tai.
Mắt có thể tiếp nhận được hơn 250 từ trong một phút, ngay cả đối với những
người có khả năng đọc bình thường. Nhưng nếu nói với tốc độ như thế thì ko ai
hiểu. Những người đọc nhanh có thể đọc được 1000 hoặc hơn 1000 từ trong 1
phút mà vẫn hiểu được, nhưng phát thanh không cho phép đọc như thế.
Đặc điểm tiếp nhận thông tin qua thính giác của công chúng như trên đặt
ra yêu cầu đối với phát thanh nói chung và tin phát thanh nói riêng. Không có gì
phải băn khoăn khi nói rằng, tuyệt đại đa số người nghe đài nghe tin tức. Vậy thì
tin trên phát thanh phải tuân thủ những nguyên lý tiếp nhận thông tin qua đường
thính giác nhằm đem lại hiệu quả thông tin cao nhất đối với công chúng của
mình.
Như vậy, thông tin càng được sắp xếp khoa học, phù hợp với tai nghe bao
nhiêu thì tin đấy càng có giá trị và càng được lưu giữ lâu hơn trong não bộ người
nghe. Đó là tiêu chuẩn cho khái niệm “tin phát thanh hiện đại”.
Đồng thời, như đã phân tích ở phần trên, tiếng động trong phát thanh đóng
vai trò quan trọng, bổ trợ cho hiệu quả thông tin. Nó tác động đến tâm lý tiếp
nhận thông tin của thính giả theo hướng tích cực.
Từ những điều trên, có thể hiểu tin phát thanh hiện đại là tin được viết
theo mô hình, kết cấu phù hợp với tai nghe và sử dụng tối đa hiệu quả của tiếng

- ít số
Tiếng động - không có - có tiếng động
Bảng 1.1 Bảng so sánh các đặc điểm chính giữa tin phát thanh hiện
đại và tin phát thanh truyền thống
Ở Trung tâm Tin – với vai trò là nơi cung cấp tin cho tất cả các Hệ và cơ
quan báo chí trực thuộc Đài TNVN, yêu cầu viết tin theo lối hiện đại đã là một
yêu cầu mang tính bức thiết và nhất định phải thực hiện. Trong quá trình vừa
phát triển, vừa tự ý thức nhược điểm và hoàn thiện chính mình, đội ngũ phóng
viên, biên tập viên của Trung tâm đang hết sức cố gắng thoát ly khỏi cách viết
và tư duy làm tin truyền thống, và đến nay đã có một số thay đổi rõ rệt.
11
1.2. Xu thế phát triển của tin phát thanh trong giai đoạn hiện nay
1.2.1. Thông tin đại chúng trong xu thế toàn cầu hóa
Nếu như chừng 10 năm trước đây, thế giới còn tỏ ra khá “rụt rè” khi nhắc
đến khái niệm “toàn cầu hóa”, thậm chí có những nơi còn cực lực phê phán xu
hướng này, thì nay, cùng với sự phát triển không ngừng của khoa học kỹ thuật,
khái niệm “toàn cầu hóa” đã trở nên phổ biến hơn và công chúng cũng dần chấp
nhận nó như một điều tất yếu.
Khắp nơi trên thế giới, các Nhà nước không phân biệt chế độ chính trị đều
cố gắng hòa nhập với xu thế phát triển chung của nhân loại. Họ toàn cầu hóa
công nghệ bằng những hợp đồng chuyển giao, những thỏa thuận đào tạo, toàn
cầu hóa kinh tế bằng cách mở rộng các tập đoàn đa quốc gia, những sản phẩm
mang thương hiệu toàn cầu…Báo chí và thông tin trên báo chí cũng không nằm
ngoài xu hướng đó.
Sự ra đời của Internet đã “nối gần mọi khoảng cách”, đã mở cho những
người làm báo chí một phương tiện mới, một hướng đi mới để tiến tới việc làm
nghề chuyên nghiệp hơn. Ngày nay, chỉ với một cú click chuột cùng một vài
thao tác gõ bàn phím đơn giản, người ta đã có thể mở ra hàng trăm nghìn trang
với những bài viết đăng tải về vấn đề họ quan tâm. Internet về một phương diện
nào đó, cũng giống như là một dạng “virus” lây lan cực nhanh trong cuộc sống

Báo chí Việt Nam nếu tính về tuổi đời phát triển thì còn non kém hơn
nhiều so với báo chí nước ngoài. Tuy vậy, không phải bao giờ những kẻ “sinh
sau đẻ muộn” cũng phải chịu thiệt thòi hơn những người đi trước. Được kế thừa
những nghiên cứu cũng như cách thức làm báo của các cơ quan báo chí lớn trên
thế giới, báo chí Việt Nam đang có tốc độ hòa nhập nhanh với xu thế làm báo
của làng báo quốc tế. Tuy nhiên, ảnh hưởng của mặt trái do xu thế toàn cầu hóa
gây ra là điều không tránh khỏi.
13
Bên cạnh việc toàn cầu hóa tạo ra sức ép thay đổi lên báo chí, nó cũng đặt
báo chí trên bờ vực của sự lựa chọn giữa một bên là chạy theo thị hiếu công
chúng, một bên là giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Đặc biệt là khi càng ngày,
báo chí càng phát triển theo hướng thương mại hóa, trở thành một ngành kinh
doanh sinh lời của nền kinh tế thế giới. Báo chí từ một ngành thông tin phục vụ
đại đa số dân chúng, giờ đây cũng bị tác động bởi tất cả các quy luật cung cầu
của thị trường cũng như bị ảnh hưởng nặng nề bởi các cơn suy thoái. Việc chạy
đua theo lợi nhuận đặt nhiều nền báo chí vào hoàn cảnh trở thành mối đe dọa với
nền văn hóa của nhiều nước và nhiều dân tộc. Chính vì lí do đó, quan điểm
xuyên suốt của Đảng đối với báo chí trong quá trình hội nhập là kiên quyết giữ
vững định hướng chính trị, cổ vũ mạnh mẽ sự nghiệp đổi mới, bảo vệ vững chắc
chủ quyền đất nước và định hướng xã hội chủ nghĩa đồng thời thỏa mãn ngày
càng cao nhu cầu thông tin, nhu cầu dân chủ hóa đời sống tinh thần của nhân
dân. Quan điểm này chính là “kim chỉ nam” cho sự phát triển của báo chí Việt
Nam, đảm bảo những người làm báo không bao giờ đi chệch hướng và trở thành
mối đe dọa cho chính văn hóa của dân tộc mình, lối sống của nhân dân mình,
khi mà một bộ phận xã hội càng ngày càng trở thành một xã hội tiêu dùng với
nhiều tư tưởng ngoại lai.
1.2.2. Xu thế làm tin của phát thanh
Nhịp sống hiện đại với nhiều mối lo toan đã làm thay đổi nhu cầu thông
tin của công chúng. Trước đây, báo chí vốn chỉ dành cho những người có học
với những bài bình luận dài, những phân tích sâu sắc, những trang truyện ngắn

15
Thông tin quan trọng nhất
Thông tin quan trọng vừa
Thông tin ít quan trọng
Sơ đồ 1.1. Cấu trúc hình tháp ngược của tin
Đây là cấu trúc tin hiện đại, được sử dụng rộng rãi trên tất cả các loại hình
báo chí, đặc biệt là phát thanh, truyền hình. Cấu trúc này cho phép người viết
hình thành tin nhanh, người đọc tiết kiệm được thời gian mà vẫn biết được thông
tin do chỉ cần đọc lướt phần đầu. Viết tin với cấu trúc này cũng tạo điều kiện
thuận lợi cho biên tập viên có thể cắt bỏ phần thông tin không cần thiết hoặc ít
quan trọng hơn ở cuối tin mà không làm ảnh hưởng đến giá trị của tin, tiết kiệm
diện tích (báo in) và thời lượng (phát thanh, truyền hình) để đăng tải những tin
tức quan trọng khác.
Riêng đối với tin phát thanh, yêu cầu viết tin theo cấu trúc tam giác ngược
này gần như là điều bắt buộc. Ở nhiều cơ quan báo chí trên thế giới, lãnh đạo cơ
quan còn thiết lập hẳn những quy định cụ thể, nghiêm ngặt cho phóng viên khi
viết tin:
• Viết ngay điều quan trọng và hấp dẫn nhất, “thông tin ở mũi tàu chứ
không phải nơi buồng lái”.
• Viết tin đơn giản, cụ thể và nêu bật được sự kiện, sự việc
• Không quá 3 – 5 dòng, trong đó trả lời được các câu hỏi 5W: Who?
What? When? Where? Why?
Nếu như hình ảnh là đặc trưng của truyền hình, ảnh là đặc trưng của báo
in thì tiếng động và âm thanh là một trong những đặc thù của báo phát thanh.
Trong tin tức nói riêng, tiếng động làm tăng tính chân thực của sự kiện, sự việc
mà phóng viên đang muốn thông tin đến công chúng. Người ta vẫn nói, muốn
16
kiểm chứng điều gì có phải là thật hay không thì “mắt phải thấy, tai phải nghe”.
Tiếng động trong phát thanh chính là phương tiện khiến cho độc giả thêm tin
tưởng vào thông tin mà cơ quan báo chí đưa ra. Hơn thế nữa, xét dưới góc độ

Ví dụ: Quảng Ngãi: phẫu thuật miễn phí cho người dân huyện Đức Phổ
# Sáng nay (3/1), 13 y, bác sĩ của Bệnh viện mắt thành phố Hồ Chí Minh
phối hợp với Bệnh viện đa khoa Đặng Thùy Trâm tổ chức khám và mổ mắt
miễn phí cho người dân huyện Đức Phổ. Dự kiến trong 2 ngày, đoàn sẽ khám
và cấp thuốc cho 350 bệnh nhân, trong đó, phẫu thuật và thay thủy tinh thể miễn
phí cho gần 100 bệnh nhân. Ông Phạm Ngọc Thạnh ở thôn Nhơn Phước, xã Phổ
Nhơn, huyện Đức Phổ, một trong những người được thay thủy tinh thể nói:
Băng: 12 giây 3
TD Tin song/03-01 Pham Ngoc Thach- Quang Ngai
(Tôi nghe đoàn mổ mắt Trung ương đến khám và mổ mắt miễn phí cho bà
con, hôm nay tôi đến nhờ các y bác sỹ mổ giùm. Nếu mà không có đoàn mổ mắt,
tôi phải vào tận Sài Gòn để mổ, rất tốn kém. Vì thế, tôi rất cám ơn đoàn mổ mắt).
Đây là lần thứ 3, Đoàn bác sỹ tình nguyện của Bệnh viện Mắt thành phố
Hồ Chí Minh tổ chức khám và phẫu thuật mắt miễn phí cho người nghèo. Dịp
này, Đoàn trao 200 suất quà gồm đường, bột ngọt và dầu ăn tặng bệnh nhân
nghèo huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi, nơi bị thiệt hại nặng nề do mưa lũ gây
ra mấy ngày qua./.
(Tin phát ngày 03/01 năm 2009)
Ở tin trên, sau khi phát phần trả lời phỏng vấn của một bệnh nhân được
thay thủy tinh thể, phóng viên còn đưa ra một số thông tin khác mang tính bình
luận và bổ sung thông tin thêm cho những tin tức chính đã được thể hiện ở phần
dẫn.
• Lời dẫn – tiếng động 1 – tiếng động 2
Ví dụ: Trung Quốc: Triển lãm lưu động về phòng chống thuốc lá
18
# Tại các địa phương của Trung Quốc đang diễn ra nhiều hoạt động
Hưởng ứng Ngày thế giới không có thuốc lá( 31/5). Một trong những hoạt động
được đánh giá hiệu quả là các cuộc triển lãm lưu động về phòng chống hút thuốc
lá.
Khách tham quan các triển lãm lưu động này có cơ hội hiểu rõ hơn về tác

thường phản ánh. Cách làm tin này có thể coi là bí quyết tạo ra ưu thế cạnh tranh
của báo phát thanh với các loại hình báo chí khác. Tuy nhiên, cách làm này đòi
hỏi cả đội ngũ phóng viên, biên tập viên cũng như trang thiết bị kỹ thuật hết sức
nghiêm ngặt.
Để làm được một tin phát trực tiếp, phóng viên được cử đi làm tin buộc
phải là người am hiểu sự kiện, sự việc mà mình sẽ đưa tin bởi làm tin trực tiếp
không có thời gian cho phóng viên tìm kiếm những thông tin nền bổ sung cho
tin tức của mình. Bên cạnh đó, đưa tin trực tiếp không giống như thu tin ở phòng
thu. Ở môi trường bên ngoài, tất cả những yêu cầu về chuẩn tiếng động, âm
thanh đều bị phá vỡ, những tình huống không nằm trong dự liệu có thể xảy ra
bất cứ lúc nào. Phóng viên có thể bị lẫn tiếng trẻ em khóc, tiếng còi hú từ xe cứu
thương hay bất kỳ một tiếng tạp âm nào có âm lượng lớn làm ảnh hưởng đến
chất lượng âm thanh truyền về Đài phát thanh. Vì làm trực tiếp nên không ai có
thể cắt gọt hay lọc những tiếng ồn ấy đi. Do vậy, làm tin trực tiếp đặt ra yêu cầu
về năng lực xử lý tình huống cho phóng viên và yêu cầu chất lượng thiết bị thu
cũng như truyền thông tin. Trên thực tế, hiện nay Đài TNVN vẫn ít có những tin
làm trực tiếp như thế này.
Một xu thế làm tin phát thanh nữa trong giai đoạn hiện nay là việc tăng
tính bình luận, phân tích cho tin. Xu thế này đặt cạnh xu thế ngắn gọn trong tin
tức dường như khập khiễng. Nhiều ý kiến cho rằng một tin phát thanh dài tối đa
40 giây mà yêu cầu vừa ngắn gọn, vừa đầy đủ thông tin lại vừa có bình luận,
20
phân tích thì quá vô lý. Chính vì lẽ này mà yếu tố bình luận, phân tích trong tin
phát thanh phải cực kỳ súc tích và thật sự đem lại giá trị thông tin.
Đối với báo chí nói chung, bình luận của nhà báo bao giờ cũng là một gợi
ý, hướng cho công chúng những suy luận đúng đắn, dẫn đến quan điểm chính
xác và thay đổi thái độ cũng như hành vi ứng xử của họ trước vấn đề nhà báo đề
cập đến. Đây là một yêu cầu khó. Thông thường những bình luận có giá trị đều
nằm ở báo in với lợi thế người đọc có thể đọc đi đọc lại, suy ngẫm, và nhà báo
có thể vận dụng hết tài năng của mình cùng những lí lẽ để chứng minh quan

Thực tế cho thấy, song song với sự phát triển ngày càng cao của khoa học
kỹ thuật thì nhu cầu thông tin của con người cũng càng ngày càng phong phú
hơn. Công chúng ngày nay có hàng trăm kênh thông tin để chọn lựa, đồng nghĩa
với việc họ có hàng nghìn nguồn tin khác nhau. Để phục vụ được nhu cầu đó
cũng như thu hút công chúng, các cơ quan báo chí ngày càng phát triển theo
hướng làm sao có tin nhanh nhất, nhiều nhất và đáng tin cậy nhất. Điều này dẫn
đến một hệ quả tất yếu là lượng thông tin cần xử lý đối với mỗi cơ quan tăng với
tốc độ chóng mặt.
Bên cạnh đó, mỗi cơ quan báo chí đều có tôn chỉ mục đích hoạt động
riêng, cũng như phong cách làm báo riêng. Vậy nên đòi hỏi phải thiết lập một
đội ngũ chuyên trách xử lý và sản xuất tin bài nhằm vừa đảm bảo không bị sót
tin, tin tức cập nhật, lại vừa thống nhất được phong cách và tư tưởng của toàn cơ
quan báo chí. Đây là lí do dẫn đến sự hình thành các Trung tâm Tin như một yêu
cầu tất yếu trong sự phát triển của ngành báo chí nói chung.
Thực tế không chỉ các ngành báo chí mới có Trung tâm Tin, mà các
ngành ngoài báo chí cũng xây dựng những Trung tâm Tin nhằm cập nhật, lưu
trữ những thông tin quan trọng. Trên cơ sở đó thiết lập một hệ thống lưu giữ các
thông tin để sử dụng với mục đích phát triển lâu dài của toàn cơ quan.
22
So với Trung tâm Tin của các cơ quan ngoài báo chí, Trung tâm Tin của
các cơ quan truyền thông có phạm vi thu thập thông tin rộng hơn vì phải bao
quát tất cả các mảng của đời sống. Tuy nhiên, chính vì sự bao quát này mà đôi
khi, Trung tâm Tin của các cơ quan báo chí không đào sâu được bất cứ lĩnh vực
cụ thể nào như Trung tâm Tin thuộc các đơn vị chuyên ngành. Ví dụ đơn giản
như mảng nội dung về tin học và phần mềm. Đối với các cơ quan báo chí, dù có
đặt một chuyên trang hay một chương trình dành riêng cho vấn đề này đi nữa, thì
cũng ít khi có được những thông tin sâu sắc như các cơ quan chuyên về mảng
này. Lý do là vì cơ quan báo chí bị ràng buộc bởi tính đại chúng của các bài báo,
trong khi cơ quan chuyên ngành chỉ tập trung vào một bộ phận công chúng nhỏ
nhưng có trình độ hiểu biết cao về mảng nội dung đó. Trong một bản tin của Đài

• Tổ chức nguồn tin
• Kiểm chứng thông tin qua các nguồn
• Xử lí tin bài từ các nguồn đưa về kết hợp với tự sản xuất tin
• Cung cấp tin cho các ban ngành khác cùng cơ quan hoặc bán tin cho
các đơn vị có nhu cầu
Ở các Đài phát thanh mà Trung tâm Tin còn đảm nhận trực tiếp nhiệm vụ
thông tin tuyên truyền, nó còn có thêm chức năng thực hiện bản tin hoặc các
chương trình tin tức và thu thập, xử lý thông tin phản hồi từ thính giả.
Trung tâm Tin của Đài TNVN được thành lập từ tháng 4 năm 2008. với
chức năng chính là nơi “tổ chức sản xuất tin, bài cung cấp cho các hệ phát thanh
và phát thanh có hình, Báo Tiếng Nói Việt Nam, Báo điện tử VOVNews của Đài
TNVN về chủ trương, đường lối, chính sách đối nội, đối ngoại của Đảng và Nhà
nước; phản ánh nhanh nhạy kịp thời những vấn đề thời sự, kinh tế, văn hóa, xã
hội; an ninh, quốc phòng, đối ngoại trong nước và quốc tế…”.
2
Giang Trung Sơn, Trung tâm Tin – một yêu cầu tất yếu của phát thanh hiện đại, PGS. TS Vũ
Duy Thông hướng dẫn, 2006.
24
Trước đó, từ năm 1994, Trung tâm Tin tồn tại với tư cách là một phần của
Ban Thời sự - Đài TNVN với đội ngũ nhân viên chỉ vỏn vẹn 14 – 16 người. Số
nhân viên này vừa làm phóng viên, vừa làm biên tập viên đồng thời cũng là
người quản lý. Chính vì số nhân lực ít ỏi này mà đôi lúc, lượng thông tin đổ về
quá dồn dập khiến các phóng viên không xử lý được hết, bỏ sót nhiều tin hay và
cũng chưa đáp ứng được nhu cầu của các hệ khác trong Đài phát thanh. Trung
tâm Tin giai đoạn này điều phối hoạt động của nhân viên song song theo hai
hướng: một đội ngũ chừng 5 – 6 người thay ca nhau luôn túc trực ở Đài để khai
thác, nhận và xử lý tin bài, tổng cộng mỗi ngày trung bình khai thác được từ 50
đến 60 tin. Một đội ngũ khác làm nhiệm vụ phóng viên, sản xuất tin bài theo kế
hoạch hoặc tự đăng kí đề tài với ban lãnh đạo Trung tâm, góp phần làm phong
phú thêm lượng tin bài do Trung tâm tự sản xuất.