
TIỂU LUẬN
MÔN: GHI NHANH

Đề tài:
BẰNG LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN HOẠT ĐỘNG BÁO CHÍ,
ANH/CHỊ HÃY PHÂN TÍCH, CHỨNG MINH GHI NHANH LÀ
THỂ LOẠI PHẢN ÁNH XUNG KÍCH CỦA BÁO CHÍ
Hà nội – 2010
LỜI MỞ ĐẦU
Sự phát triển của báo chí – trong đó có báo chí điện tử ở nước ta những năm qua
đã tạo ra những điều kiện quan trọng cho sự phát triển của ghi nhanh. Cùng với
các tờ báo hằng ngày, các đài phát thanh, truyền hình đã thường xuyên sử dụng
ghi nhanh một cách có hiệu quả trong việc thông tin về những sự kiện mới.
Trong bối cảnh bùng nổ thông tin và nhịp độ phát triển nhanh của đời sống như
hiện nay, bên cạnh những thể loại báo chí khác, ghi nhanh vẫn đang ngày càng
phát huy năng lực phản ánh hiện thực của nó.
Là một thể loại xung kích có nhiệm vụ phản ánh ngay tức khắc về những sự kiện
đang xảy ra, ghi nhanh đòi hỏi khả năng quan sát cần phải được đặc biệt coi
trọng. Người thực hiện ghi nhanh vừa phải có cái nhìn bao quát vừa không được
bỏ qua những chi tiết, góp phần trực tiếp tạo ra chất lượng của tác phẩm…
Kết thúc học phần Ghi nhanh đã cung cấp cho sinh viên những kiến thức cơ bản
về lý luận của ghi nhanh, nắm được mối quan hệ của ghi nhanh với các thể tài
báo chí khác, hình thành cơ sở, phương pháp luận cho việc sáng tạo tác phẩm
ghi nhanh. Giúp sinh viên nắm được những kiến thức cơ bản về ngôn ngữ, các
thủ pháp nghệ thuật, các biện pháp tu từ học làm cơ sở sáng tạọ một tác phẩm
ghi nhanh.
2
MỤC LỤC
I. QUAN NIỆM CHUNG VỀ THỂ LOẠI............................................................4
II. KHÁI NIỆM GHI NHANH..............................................................................5

lúc đó nghiên cứu, tìm hiểu để tìm ra thể loại mới, đáp ứng yêu cầu của Trung
ương. “Chúng ta thấy rõ tình hình cách mạng chống Mỹ cứu nước khẩn trương,
nhiều điển hình anh dũng, đòi hỏi báo chí sử dụng vũ khí gì đây để tác chiến
nhanh, nhẹ, vũ khí đó là ghi nhanh” (Nhiều tác giả - Ghi nhanh. Hội Nhà báo
Việt Nam xuất bản. H, 1968). Báo Nhân Dân viết:“Trong cuộc chiến đấu hiện
nay, thể loại này có tác dụng khá rõ. Sự việc cách mạng diễn ra hàng ngày, sôi
nổi, khẩn trương, phải sử dụng vũ khí này mới kịp thời” (1965 – 1966). Đến nay,
thể loại ghi nhanh vẫn tiếp tục khẳng định ưu thế của mình không những trong
báo viết, báo nói, báo hình mà còn cả báo điện tử.
Theo quan niệm của tác giả I van – Ga nep người Bun ga ri trong tác phẩm “
Phóng sự viết tại chỗ” ( Đăng trên tạp chí Người làm báo số 2 năm 1987) cho
rằng đây là một thể tài mới xuất hiện, nó hết sức năng động và linh hoạt. Nó có
4
khả năng cung cấp cho công chúng tương đối đầy đủ về thời điểm ban đầu của
các sự kiện hiện tượng thời sự một cách nhanh nhất.
So sánh đặc điểm cũng như phương pháp sáng tạo của Phóng sự viết tại chỗ cho
thấy nó giống như thể tài Ghi nhanh trên báo chí của chúng ta.
Tác giả Đức Dũng trong tác phẩm Các thể Ký báo chí ( Nhà xuất bản Văn hoá
thông tin – Hà Nội năm 2001) quan niệm : Ghi nhanh là một thể tài nằm trong
vùng giao thoa giữa báo chí và văn học. nó là một dạng của các thể Ký báo chí.
Tác giả Dương Xuân Sơn trong tác phẩm Các thể loại báo chí chính luận nghệ
thuật (Nhà xuất bản ĐHQG – Hà Nội năm 2004) cho rằng Ghi nhanh là một
trong những thể tài quan trọng của báo chí, nó nằm trong nhóm Chính luận
nghệ thuật.
Trong thực tế báo chí, thể tài này còn tồn tại với rất nhiều những quan niệm
khác như :
- Ghi chép
- Tốc ký
- Tốc tả …
II. KHÁI NIỆM GHI NHANH

để phân tích trong các cuộc thảo luận, với tư cách là những tác phẩm ghi nhanh
tiêu biểu nhất khi đó có những chỗ chưa hoàn toàn thống nhất với nhau trong
việc thể hiện các đặc tính riêng của thể loại.
Nhưng ý kiến được nêu lên trong cuộc thảo luận từ năm 1069 và quan niệm
chính thức được trình bày trong cuốn Giáo trình nghiệp vụ báo chí tập II (xuất
bản năm 1977) đều coi ghi nhanh là "một thể tài phản ánh" trong nhóm các thể
tài phản ánh như tin, phóng sự, điều tra, tường thuật... Như vậy là trước đây, ghi
6
nhanh chỉ đuợc coi là một thể loại phản ánh không có liên quan gì đến Ký báo
chí. Điều này có nguyên do - mà như chúng tôi đã trình bày ở những phần trứơc
- khi đó hệ thống thể loại báo chí chưa được xác lập. Tuy nhiên, khi đi sâu vào
nghiên cứu chức năng và những đặc điểm của ghi nhanh, lý luận báo chí cũng
đã nhận thấy đây là một thể loại "có khả năng truyền cảm vừa nhanh vừa mạnh
đối với người đọc, người nghe. Nói cách khách, quần chúng tiếp thụ nội dung
của ghi nhanh bằng tình cảm là chính" và " trên chừng mực nhất định, ở ghi
nhanh, người viết có thể bày tỏ suy nghĩ, tình cảm của mình để làm rõ thêm vấn
đề bài viết định giải quết".
Theo quan niệm của chúng tôi, trên cơ sở những tiêu chí của hệ thống thể loại
báo cí cùng với các thể loại của nó đã được xác lập, hoàn toàn có thể xếp ghi
nhanh vào loại thể Ký báo chí vì thể loại này mang trong nó đầy đủ những đặc
điểm của loại thể nói trên. Điều đó được thể hiện qua những trò quan trọng của
cái tôi trần thuật - nhân chứng khách quan.
- Ghi nhanh có kết cấu co giãn linh hoạt và một bút pháp sinh động, giàu
hình ảnh và có sức biểu cảm cao.
Những điểm nêu trên sẽ còn được xem xét một cách kỹ điểm như sau:
- Ghi nhanh phản ánh sự thật (thời sự, điển hình...) với vai lưỡng hơn ở
những phần tiếp theo. Ở đây chỉ xin được nhấn mạnh: với khả năng thông tin
xác thực một cách nhạy bén và sinh động, ghi nhanh là một thể loại nằm trong
cái miền giao thoa giữa hai loại thể: Thông tấn báo chí và Ký báo chí. Điều này
cũng tương tự như khi chúng tôi khẳng định thể loại kí chính luận nằm trong cái

Vấn đề thời sự là đối tượng phản ánh của tất cả các thể loại báo chí, nhưng chọn
vấn đề nào để phản ánh, mức độ phản ánh đến đâu nó tùy thuộc vào thể loại báo
chí quý định. Gắn với chức năng cổ động là chính nên ghi nhanh xuất hiện khi
có những sự kiện mới xảy ra mang ý nghĩa thời sự. Ghi nhanh có khả năng phản
8
ánh kịp thời và đa diện về những sự kiện nổi bật đang thu hút sự quan tâm của
công chúng. Tuy nhiên ghi nhanh cũng nặng về trình bày các vấn đề chứ không
đi sâu vào phân tích nguyên nhân diễn ra sự kiện, cách giải quyết đối với sự kiện
đó. Ghi nhanh là thể loại xung kích đáp ứng nhu cầu thông tin mà công chúng
đang quan tâm.
Ví dụ: Đêm trắng...nhà tang lễ;
Trong các báo ở nước ta, báo Nhân Dân là một trong những tờ báo đầu tiên sử
dụng và rút ra những kinh nghiệm có tính chất lý luận về thể loại ghi nhanh.
Ngay từ đầu năm 1066, tập thể các nhà báo ở đây đã tổng kết rút kinh nghiệm và
đi tới kết luận: "... trong thể loại phản ánh thì ghi nhanh rất thích hợp với tình
hình, với độc giả, phản ánh kịp thời cuộc chiến đấu, có tác dụng cổ vũ, động
viên". Trong hai năm 1065 - 1966, báo Nhân dân đã tổ chức trao đổi về thể loại
này. "Trong cuộc chiến đấu hiện nay, thể loại này có tác dụng khá rõ. Sự việc
cách mạng diễn ra hàng ngày, sôi nổi khẩn trương, phải sử dụng vũ khí này mới
kịp thời, mới làm cho nó hay". Chính thông qua những cuộc trao đổi như vậy,
các nhà báo khi đó đã nhận thấy những ưu thế đặc biệt của thể loại ghi nhanh
"Nó cụ thể sinh động hơn tin. Nó nhanh hơn phóng sự". Đây là một thể loại độc
lập của báo chí và thậm chí nó là một trong những thể loại chủ lực của báo chí
trong giai đoạn này.
Đứng trước một sự kiên (sự việc, hoàn cảnh, tình huống....) vừa mới xảy ra,
cùng với tin tức, ghi nhanh bao giờ cũng là thể xuất hiện nhanh nhất, sớm nhất.
Bằng cách tạo ra một phác thảo ban đầu của sự thật, nó giúp công chúng hình
dung về sự thật ấy thông qua những chi tiết tiêu biểu được trình bày một cách
sống động mà ở đó những ý kiến khác nhau của các nhân chứng có giá trị như
những bằng chứng khách quan. Tuy nhiên, do sự chi phối một cách hết sức gắt