HIỆU QUẢ CHỦNG NGỪA VIÊM GAN SIÊU VI B Ở TRẺ 12
THÁNG TUỔI CÓ MẸ HBsAg ÂM TÍNH TẠI QUẬN 8, TP.HCM
TÓM TẮT
Mục tiêu: Xác định tỷ lệ đáp ứng miễn dịch và phân tích các yếu tố liên quan ở
các bé có mẹ HBsAg âm tính đã được chủng ngừa vắc xin viêm gan siêu vi B
theo phác đồ 0-2-4 của chương trình tiêm chủng mở rộng.
Thiết kế nghiên cứu: Đoàn hệ tiền cứu.
Phương pháp: Trong thời gian từ 01/03/2007 đến 30/05/2008, tại Quận 8-
TPHCM theo dõi quá trình chủng ngừa viêm gan siêu vi B theo phác đồ 0-2-4
ở 173 trẻ có mẹ HBsAg âm tính từ lúc 1 tháng tuổi, đến lúc bé được 12 tháng
tuổi. Kiểm tra nồng độ kháng thể Anti-HBs lúc bé được 12 tháng tuổi.
Kết quả: Qua 173 bé nghiên cứu, tỷ lệ đáp ứng miễn dịch sau chủng ngừa
viêm gan siêu vi B là 93,06%. Định lượng nồng độ HBsAg, kiểm tra HBsAg
của mẹ bằng phương pháp ELISA Chúng tôi không tìm thấy mối liên quan
giữa đáp ứng miễn dịch với các yếu tố: kinh tế xã hội của mẹ; cân nặng, tuổi
thai, cách sinh, giới tính, được bú mẹ hay không bú mẹ.
Kết luận: Tỉ lệ đáp ứng sau tiêm chủng viêm gan B là 93,06%, do đó sau
chủng ngừa cho bé nên kiểm tra nồng độ kháng thể của bé lúc 12 tháng tuổi để
phát hiện ra các bé không có đáp ứng miễn dịch, cho bé tái chủng lại, từ đó
nâng cao được tỷ lệ miễn dịch giảm tỉ lệ người mang mầm bệnh viêm gan siêu
vi B trong cộng đồng.
ABSTRACT
EFFECTS OF IMMUNIZATION OF VACCINE ANTIHEPATITIS B VIRUS
FOR THE 12-MONTH-OLD CHILDREN, WHO HAVE HBSAG
NEGATIVE MOTHER IN DISTRICT 8, HO CHI MINH CITY
Tran Thi Loi, Tran Thi Bich Huyen
* Y Hoc TP. Ho Chi Minh * Vol. 13 – Supplement of No 1 - 2009: 6 - 10
Objective: Determine the incidence of immunity and analyze relative factors

(Error!
Reference source not found.)
. Việt Nam nằm trong vùng dịch tễ của bệnh, tỷ lệ mắc
từ 15-20% dân số
(Error! Reference source not found.,Error! Reference source not found.)
, ước
tính khoảng 6-10 triệu người nhiễm HBV. Tuy nhiên, theo các tổ chức
nghiên cứu về viêm gan siêu vi B thì biện pháp phòng chống hữu hiệu nhất
là chủng ngừa. Từ năm 1981 thuốc chủng ngừa viêm gan B thế hệ thứ 1 bắt
đầu được phép lưu hành tại Mỹ, từ đó đến nay đã có ba thế hệ thuốc chủng
ngừa đưa vào sử dụng tùy theo tính chất kháng nguyên của HBsAg. Chủng
ngừa phổ cập cho trẻ em là chiến lược kiểm soát căn bản tình trạng nhiễm
HBV trên toàn thế giới. Năm 1991 các tổ chức cố vấn toàn cầu về chương
trình tiêm chủng mở rộng của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã kêu gọi các
nước có tỷ lệ nhiễm HBV trên 8% nên đưa vắc xin ngừa viêm gan B vào
chương trình tiêm chủng cho tất cả trẻ sơ sinh. Đến năm 1996 đã có hơn 100
nước đã đưa chủng ngừa viêm gan B vào chương trình tiêm chủng mở rộng
của quốc gia. Từ đó có nhiều nghiên cứu chứng minh có sự giảm tỷ lệ các bé
dưới 1 tuổi mang HBsAg(+) từ 5,1% xuống còn 3,1% ở Bắc Kinh; từ 9,3%
xuống còn 0,9% ở Quảng Châu khi các nơi này đưa chương trình ngừa viêm
gan B vào chương trình tiêm chủng mở rộng cho toàn bộ các bé từ lúc sơ
sinh vào cuối năm 1995
(Error! Reference source not found.)
. Ở Singapore, sau 8 năm
thực hiện đưa chủng ngừa viêm gan vào chương trình tiêm chủng cho tất cả
bé sơ sinh (1985 →1993) tỷ lệ người mang HBsAg(+) giảm 5,6% xuống còn
0,3%
(Error! Reference source not found.)
.
Ở Việt Nam chủng ngừa viêm gan B được đưa vào chương trình tiêm chủng

Trong tuần đầu sau sinh: BCG + HBV(1).
Lúc 2 tháng tuổi: BH – UV – HG (1) +
Bại liệt (1) + HBV(2).
Lúc 3 tháng tuổi: BH- UV- HG (2) +
Bại liệt (2).
Lúc 4 tháng tuổi: BH – UV – HG (3) +
Bại liệt (3) + HBV(3).
Lúc 9 tháng tuổi: Sởi
Mỗi bé được chọn trong mẫu, chúng tôi sẽ phỏng vấn các bà mẹ theo bảng câu
hỏi, kiểm tra chặt chẽ quá trình chủng ngừa viêm gan B của bé lúc 2, 4 tháng
tuổi. Lúc bé 12 tháng tuổi chúng tôi lấy 2ml máu tĩnh mạch ở tay hoặc chân bé,
gởi về phòng xét nghiệm Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM định lượng anti-
HBs bằng phương pháp ELISA với độ nhạy và độ chuyên biệt >95%.
Số liệu được nhập và phân tích bằng phần mềm SPSS 15.0.
Nghiên cứu không vi phạm y đức vì:
+ các bà mẹ và người nhà được giài thích rõ mục tiêu nghiên cứu, đọc và ký tên
vào bảng đồng thuận.
+ không phải trả tiền xét nghiệm máu.
+ biết được mẹ bé có nhiễm viêm gan siêu vi B hay không và khả năng đáp
ứng miễn dịch của bé sau đợt chủng ngừa.
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Trong thời gian nghiên cứu, chúng tôi chọn được 173 bé vào mẫu.
Đặc điểm của bé
Lúc sinh
Bảng 1: đặc điểm của bé lúc sinh
Đặc điểm Trung bình
Cân nặng
3061,56 ± 425,03(gam)
Nhẹ nhất: 2000(g)
Nặng nhất: 4400(g)

12,1-13,6kg 11,56
Nhận xét:
Nồng độ kháng thể của bé
Nồng độ Anti-HBs ≥10mUI/ml: có đáp ứng.
Nồng độ kháng thể trung bình của bé là: 417,82 ± 313,9 (mUI/ml).
Biểu đồ 1: Đặc điểm phân bố nồng độ kháng thể của bé
Trong 173 bé:
●161 bé có nồng độ anti-HBs ≥10mUI/ml.
● 12 bé có nồng độ anti-HBs <10mUI/ml
Vậy tỷ lệ bé đáp ứng miễn dịch sau chủng ngừa viêm gan siêu vi B là 93,06%.
Đáp ứng miễn dịch và các yếu tố liên quan của bé
Bảng 3: Đáp ứng miễn dịch và các yếu tố
Yếu tố
T
ỷ lệ đáp
ứng
p
Tuổi thai

36-37,5 tuần

95,83% 0,23
Yếu tố
T
ỷ lệ đáp
ứng
p
38-40 tuần 93,48%
>40 tuần 81,81%
Sanh ngã âm

sinh
>4000g 100%
0,993

Yếu tố
T
ỷ lệ đáp
ứng
p
3000- 4000g

96,88%
4100- 6000g

92,59%
Cân
n
ặng lúc
2tháng
6100- 7000g

83,33%
0,344

3500- 5000g

95,45%
5100-6000g

95,74%

T
ỷ lệ đáp
ứng
p
18-34 92,45%
35-40 96,97%
Tuổi
mẹ
>40 75%
0,277

Mù chữ 62,5%
Cấp 1,2,3 95,22%
CĐ-
Trung
học nghề
94,12%
Trình
độ mẹ
ĐH- Sau ĐH 75%
0,18
BÀN LUẬN
Tỷ lệ đáp ứng miễn dịch sau chủng ngừa, so với các tác giả ở Nhật, Thái Lan
(Châu Á), Turkey, Italy (Châu Âu), Brazil (Châu Mỹ) thì tỷ lệ của chúng tôi
tương đương.
So với tác giả Nguyễn Trọng Hiếu
(Error! Reference source not found.)

0-1-2
96,2%
Sadeck LSR,
Ramos JLA-

0 – 1 – 6 100%
Brazil(Error!
Reference source
not found.)
Martin RM –

Brazil(Error!
Reference source
not found.)
0 – 1 - 2 93,7 -
97,5%
S.Salmaso-
Italy(Error!
Reference sou
rce
not found.)
0 – 2 – 4 98,95%
Turkey(Error!
Reference source
not found.)
0 – 2 - 9 94%
Hoàng Công
Long(Error!
Reference source
not found.)

KẾT LUẬN
Tỷ lệ đáp ứng miễn dịch sau chủng ngừa viêm gan siêu vi B ở trẻ 12 tháng tuổi
có mẹ HBsAg âm tính là 93,06%.
Chúng tôi không tìm thấy mối liên quan giữa đáp ứng miễn dịch của bé sau
chủng ngừa với các yếu tố: kinh tế xã hội của mẹ; tuổi thai, cân nặng, giới
tính, cách sinh, tình trạng bú mẹ của bé.
Qua nghiên cứu, chúng tôi nhận thấy nên kiểm tra tình trạng đáp ứng miễn dịch
cho bé sau chủng ngừa viêm gan B, nhất là khi bé được 12 tháng tuổi. Mục
đích là để tầm soát các bé không có đáp ứng miễn dịch, giúp cho bé tái chủng
sớm. Từ đó góp phần nâng cao tỷ lệ đáp ứng miễn dịch cho bé tiến tới đạt được
khả năng đạt được 100% bé có đáp ứng miễn dịch tốt và góp phần giảm tỷ lệ
người nhiễm HBV trong dân số ở Việt Nam.