BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG
VĂN HÓA DOANH NGHIỆP
& ĐẠO ĐỨC KINH DOANH
Đề tài:
PMU18 VÀ NHỮNG ẢNH HƯỞNG
ĐẾN CÁC GIÁ TRỊ ĐẠO ĐỨC
Người hướng dẫn: Ths. Ao Thu Hoài
HÀ NỘI, 2012
1
DANH SÁCH NHÓM PMU18
A13759 Trần Yến Dung
A16107 Phương Thu Hương
A16182 Nguyễn Duy Hưng
A16187 Nguyễn Phương Thảo
A16274 Hà Mai Trang
A16329 Nguyễn Thị Hà
A16544 Nguyễn Thị Quỳnh Trang
A16855 Nguyễn Thị Phương Anh
A17878 Lê Phương Thảo
A18247 Nguyễn Thanh Lý
A18287 Vũ Minh Tuấn
MỤC LỤC
2

LỜI MỞ ĐẦU 6
PHẦN I. TỔNG QUAN VỀ VỤ PMU18 8
1.1. Tổng quan về PMU18 và diễn biến của vụ PMU18 8
1.1.1 Tổng quan về vụ PMU18 8
1.1.2. Diễn biến vụ PMU18 8
1.2. Những sự việc liên quan trong vụ PMU18 9

Ban quản lý dự án giao thông nông thôn 2
PPMU3 Provincial Project Management Unit 3
Ban quản lý dự án giao thông nông thôn 3
ODA Official Development Assistance
Hỗ trợ phát triển chính thức
OECF Overseas Economic Cooperation Fund
Quỹ hợp tác kinh tế hải ngoại
USD United States Dollar
Đô la Mỹ
DANH MỤC THAM KHẢO
4
[1] Tuệ Minh, 6/7/2011, Vụ PMU18: Bùi Tiến Dũng lĩnh tổng mức án 23 năm
tù, Giáo dục Việt Nam, [ />18-Bui-Tien-Dung-linh-tong-muc-an-23-nam-tu/6653.gd]
[2] Thanh Lưu, 28/6/2011, Xét xử vụ tiêu cực tại PMU18: Bộ GTVT nói mình
không bị thiệt hại tiền tỉ, Pháp luật,
[ />tai-pmu-18-bo-gtvt-noi-minh-khong-bi-thiet-hai-tien-ti.htm]
[3] GS - TS Trần Văn Thọ, 2/4/2006, PMU18, nhìn từ Tokyo, Tuổi trẻ Online,
[ />nghi/130539/%E2%80%9CPMU18%E2%80%9D-nhin-tu-Tokyo.html]
[4] TS Lê Đăng Doanh, 11/4/2006, PMU18: cơ hội cải cách và thanh lọc, Tuổi
trẻ Online, [ />cai-cach-va-thanh-loc.html]
[5] Vụ PMU18, Wikipedia, [ />%A5_PMU_18]
[6] Đại tướng Võ Nguyên Giáp, 13/4/2006, Kiểm điểm vụ PMU18 và báo cáo
Đại hội X, Tuổi trẻ Online, [ />diem-vu-PMU18-va-bao-cao-Dai-hoi-X.html]
LỜI MỞ ĐẦU
5
Sau khi đọc những bài viết liên quan về vụ PMU18, trên cơ sở đã được học
về môn Văn hóa doanh nghiệp và Đạo đức kinh doanh, chúng tôi nhận thấy đằng
sau vụ tham nhũng lớn nhất năm 2006 là những ảnh hưởng rất lớn đến các mặt tài
chính, xã hội, văn hóa của nước ta.
Thành lập năm 1993, nhiệm vụ của Ban quản lý các dự án PMU18 là thay

Phần II: Ảnh hưởng của vụ PMU18 đến các giá trị đạo đức của con
người Việt Nam
Phần III: Bài học kinh nghiệm từ vụ PMU18
Do thời gian thu thập dữ liệu còn hạn chế nên bài tiểu luận của chúng tôi
vẫn còn nhiều thiếu sót cần sửa đổi. Chúng tôi rất mong nhận được sự đánh giá và
ý kiến nhận xét của giảng viên để bài tiểu luận này được hoàn chỉnh hơn.
Chúng tôi xin chân thành cảm ơn!
PHẦN I: TỔNG QUAN VỀ VỤ PMU18
7
1.1. Tổng quan về PMU18 và diễn biến vụ PMU18
1.1.1. Tổng quan về PMU18
PMU18 (PMU là viết tắt cho từ Project Management Unit 18, nghĩa là Ban
quản lý dự án 18) được thành lập năm 1993 để quản lý dự án nâng cấp Quốc lộ 18,
sau đó được giao nhiều dự án khác, thay mặt chủ đầu tư quản lý quá trình đầu tư
và xây dựng các công trình giao thông; giao dịch, tiếp xúc với các tổ chức trong và
ngoài nước để tìm nguồn vốn cho các dự án do ban quản lý.
Với chức năng như vậy, PMU18 là đơn vị thực hiện tất cả các dự án có
nguồn vốn từ trái phiếu Chính phủ; vốn vay, viện trợ của Ngân hàng thế giới và
các tổ chức tín dụng nước ngoài
1.1.2. Diễn biến vụ PMU18
Đầu tháng 1 năm 2006, Bùi Tiến Dũng - Tổng Giám đốc PMU18 bị bắt giữ
và cáo buộc cá độ bóng đá với số tiền trên 1,8 triệu USD cho đường dây cá độ Bùi
Quang Hưng. Ông bị tố cáo đã dùng tiền thắng để bao gái. Công an đã tìm thấy tài
liệu trong máy tính của đơn vị cho thấy trên 200 nhân viên đã tham gia cá độ.
Ngày 1/8/2007, Tòa án Nhân dân thành phố Hà Nội mở phiên tòa sơ thẩm
vụ tiêu cực tại PMU18, xét xử Bùi Tiến Dũng và 8 bị cáo khác về tội đánh bạc, tổ
chức đánh bạc và đưa hối lộ.
Cáo trạng của Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao cáo buộc Bùi Tiến Dũng đã
đánh bạc dưới hình thức cá độ bóng đá với Bùi Quang Hưng và Nguyễn Văn
Hồng. Tổng số tiền Dũng đã “nướng” vào các vụ cá độ bóng đá mà cơ quan điều

9 năm tù giam.
Mới đây, ngày 26/11/2010, Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao đã tống đạt cáo
trạng lần thứ ba vụ án tham nhũng xảy ra tại dự án cầu Bãi Cháy - Quảng Ninh do
PMU18 - Bộ Giao thông Vận tải làm đại diện chủ đầu tư. Bùi Tiến Dũng và 7
người bị truy tố tội “tham ô tài sản”. Riêng Đỗ Kim Quý (nguyên Phó tổng giám
đốc PMU18) bị truy tố về tội “tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có”.
1.2. Những sự việc liên quan trong vụ PMU18
Trong vụ tiêu cực tại PMU18, ngày 4/4/2006, cơ quan điều tra đã khởi tố bị
can và bắt tạm giam đối với ông Nguyễn Việt Tiến (nguyên thứ trưởng Bộ Giao
thông Vận tải) với 2 tội danh: cố ý làm trái và thiếu trách nhiệm gây hậu quả
nghiêm trọng. Ngày 28/3/2008, Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao đã căn cứ điều
107 Bộ luật tố tụng hình sự để đình chỉ vụ án đối với ông về hai tội danh cố ý làm
trái và lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ và căn cứ điều 25
Bộ luật hình sự để miễn trách nhiệm hình sự về tội danh thiếu trách nhiệm gây hậu
quả nghiêm trọng. Trước đó, ông đã được tại ngoại sau 18 tháng tạm giam.
Liên quan đến trách nhiệm đối với vụ tiêu cực PMU18, ngày 3/4/2006 ông
Đào Đình Bình (nguyên Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận Tải) cũng đã nộp đơn từ
chức. Ông Đào Đình Bình thừa nhận đã không làm tròn trách nhiệm Đảng, Nhà
nước và nhân dân giao phó, để xảy ra những sai phạm nghiêm trọng kéo dài ở
PMU18 và Bộ Giao thông Vận tải. Sau đó, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cũng đã
9
có đề nghị việc miễn nhiệm đối với ông Đào Đình Bình vì có trách nhiệm của
người đứng đầu trong vụ án xảy ra tại PMU18 và một số vụ tai nạn giao thông
nghiêm trọng.
Ông Phạm Xuân Quắc (nguyên Cục trưởng Cục Phòng chống tệ nạn xã hội
Bộ Công an) và ông Đinh Văn Huynh (nguyên Trưởng phòng Điều tra án nhân
thân) cũng bị truy tố về tội “cố ý làm lộ bí mật công tác”. Hai nhà báo Nguyễn
Việt Chiến (báo Thanh niên) và Nguyễn Văn Hải (báo Tuổi trẻ) bị truy tố về tội
“lợi dụng các quyền tự do dân chủ”.
Phiên tòa xét xử các bị cáo này đã kết thúc ngày 15/10/2008. Hội đồng xét

công tác đền bù giải phóng mặt bằng đã gây thất thoát vốn đầu tư dự án là hơn 1 tỷ
đồng. Quá trình khảo sát, thiết kế không được thực hiện kỹ nên dẫn đến tình trạng
phải thay đổi làm tăng mức đầu tư.
Thời gian thi công đã phải kéo dài 9 tháng, tăng chi phí cho tư vấn, giám
sát, trong đó có 300 triệu đồng “thuê” xe ô tô.
Ngoài ra, dự án còn có trên 9 tỷ đồng phát sinh mà chủ đầu tư “quên”
không đưa vào hồ sơ mời thầu như: kiểm tra chất lượng cọc nhồi, mở rộng đường
đầu cầu, bổ sung điện chiếu sáng.
Đặc biệt, trong quá trình thi công, nhà thầu Tổng công ty Xây dựng Thăng
Long và một số nhà thầu khác đã “qua mặt” được PMU18 để thanh toán nhiều
khoản tiền sai như: thanh toán vênh 122 triệu đồng tiền kiểm tra cọc khoan nhồi;
86 triệu đồng chênh lệch do dùng chủng loại cáp đồng sai… Tính trong giai đoạn
thực hiện dự án, chủ đầu tư và nhà thầu đã gây thất thoát, lãng phí 2,8 tỷ đồng.
11
Trong giai đoạn “hậu” dự án, PMU18 cũng để xảy ra một số sai phạm lớn
như: chi phí cho việc khởi công khánh thành, thử tải vượt 574 triệu đồng so với dự
toán. Tổng số tiền được xác định là lãng phí, thất thoát trong toàn bộ quá trình thực
hiện dự án và sau khi dự án hoàn thành lên đến 4,55 tỷ đồng.
Với rất nhiều sai phạm như vậy, song dường như Tổng giám đốc PMU18 -
ông Nguyễn Việt Tiến (giai đoạn trước năm 1998) và ông Bùi Tiến Dũng (giai
đoạn từ 1998 đến 2006) chẳng hề bị xử lý gì.
• Dự án giao thông nông thôn 2:
Dự án giao thông nông thôn 2 có tổng mức đầu tư 145,3 triệu USD gồm:
vốn vay của Ngân hàng thế giới (103,9 triệu USD), vốn viện trợ của Chính phủ
Anh (26 triệu USD) và vốn đối ứng của Chính phủ Việt Nam (15,2 triệu USD).
Mục tiêu của dự án này là: cải tạo, nâng cấp khoảng 13.000 km đường giao
thông và 5.000 m cầu ở 40 tỉnh, chủ yếu là các tỉnh nghèo có tiềm năng phát triển,
các tỉnh chưa có chương trình giao thông nông thôn… trên toàn quốc. PMU18 là
đơn vị quản lý cấp trung ương của dự án.
Tuy nhiên, trong qúa trình thực hiện, rất nhiều sai phạm đã xảy ra. Những

phạm, Thanh Hoá là một “điển hình”. 13 gói thầu tại PPMU3 đã có tới 1,106 tỷ
đồng sai phạm, chiếm tới 7,12% giá trị xây lắp, chủ yếu sai trong khâu lập dự toán.
Tại Hoà Bình, dự án đường giao thông nông thôn Hữu Lợi - Phú Lai - Đoàn Kết bị
phát hiện sai phạm chiếm 1,23% giá trị, tức khoảng 50,09 triệu đồng. Đây là số
tiền do thi công thiếu khối lượng, không mua bảo hiểm công trình.
Ở Khánh Hoà, hầu hết trong số 47 công trình đều phát hiện sai phạm. Nhẹ
thì sai về trình tự lập dự toán, không lập báo cáo đầu tư, phê duyệt vốn đầu tư vượt
thẩm quyền. Nặng thì chi phí khảo sát thiết kế vượt quy định tới hơn 429 triệu
đồng và có tới 15 công trình nghiệm thu quyết toán khống khối lượng với giá trị
1,55%.
Điển hình, các công trình tại các huyện Cam Ranh, Diên Khánh, và Khánh
Vĩnh cũng đều phát hiện sai phạm với số tiền hơn 584 triệu đồng.
Tình trạng bớt xén khối lượng, nghiệm thu quyết toán khống là căn bệnh
trầm kha xảy ra ở hầu hết các công trình.
Tại Bắc Ninh, cả 6 gói thầu thuộc PPMU2 đều phát hiện sai phạm và sau đó
các nhà thầu đều phải bổ sung khối lượng thi công các đoạn đường.
Ở Lào Cai có 9 gói thầu công trình đường quốc lộ 279 và đường Phố Mới -
Phong Hải đều phát hiện sai phạm mà chỉ tính riêng giá trị phải sửa chữa đã lên tới
gần 1,4 tỷ đồng.
Riêng tỉnh Hải Dương: tại 15/25 xã của huyện Gia Lộc có dự án giao thông
nông thôn 2 bị phát hiện sai phạm: lập quyết toán, thẩm định hồ sơ xây dựng bị sai
sót. Đó là việc quyết toán đường giao thông nông thôn không đúng loại đường
được hỗ trợ với giá trị 287 triệu đồng. Chất lượng các tuyến đường giao thông do
các thôn tự thi công về kỹ, mỹ thuật chưa đảm bảo.
13
Chỉ “lướt qua” 700 dự án, hạng mục công trình có vốn đầu tư hơn 523 tỷ
đồng, các cơ quan chức năng đã phát hiện số tiền sai phạm tại các dự án này là hơn
13 tỷ đồng.
• Dự án đường Nội Bài - Bắc Ninh:
Dự án cải tạo nâng cấp quốc lộ 18 đoạn Nội Bài - Bắc Ninh có chiều dài

14
ngân sách chính phủ thâm hụt nặng, Nhật có khuynh hướng cắt giảm ODA đối với
nhiều nước.
Nhưng với chính sách ngoại giao chú trọng Việt Nam và với sự quan tâm
và đánh giá cao của doanh nghiệp Nhật đối với tiềm năng kinh tế của Việt Nam,
Chính phủ Nhật vẫn ưu tiên ODA cho Việt Nam.
Trong bối cảnh đó, vụ PMU18 đã làm cho Chính phủ Nhật thất vọng và lo
lắng. Lo lắng vì sợ dư luận Nhật sẽ làm lớn vấn đề và gây áp lực buộc chính phủ
phải cắt giảm ODA cho Việt Nam trong những năm tới.
Quan hệ Việt - Nhật bình thường trở lại từ đầu thập niên 1990. Không kể
45,5 tỉ JPY vốn vay để mua hàng hóa vào cuối năm 1992, ODA Nhật nhằm giúp
xây dựng cơ sở hạ tầng cho Việt Nam bắt đầu với quy mô 52,3 tỉ JPY (khoảng 500
triệu USD) vào năm 1993 và 58 tỉ JPY năm 1994.
ODA của Nhật cho Việt Nam tăng liên tục sau đó, có năm lên tới 100 tỉ
JPY (trung bình mỗi năm 80 tỉ JPY). Trong quá khứ chỉ có Hàn Quốc, Indonesia,
Trung Quốc, Thái Lan và Philippines là những nước tiếp nhận ODA của Nhật với
quy mô lớn như vậy.
Trong ODA, một phần nhỏ là khoản viện trợ không phải hoàn trả, chủ yếu
dành cho các dự án trong các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, y tế. Phần lớn còn lại là
tiền Nhật cho Việt Nam vay để xây dựng cơ sở hạ tầng như giao thông, bưu chính
- viễn thông, cơ sở phát điện Các khoản vay này có lãi suất thấp hơn nhiều so với
thị trường thương mại và thời gian vay rất dài, phần lớn là 30 năm, nên thường
được xem là tiền viện trợ.
ODA của Nhật tại Việt Nam tập trung vào hai lĩnh vực xây dựng hạ tầng
giao thông và cơ sở phát điện. Riêng giao thông chiếm trên 40% tổng ODA của
Nhật tại Việt Nam. Nhìn tổng thể, như nhiều nguồn thông tin đã khẳng định, trong
đầu tư cơ bản mà cơ sở hạ tầng giao thông là lĩnh vực quan trọng nhất, trong nhiều
năm qua đã thất thoát ít nhất 30% kinh phí cho các dự án này. Chắc chắn một phần
ODA nằm trong số tiền thất thoát đó.
Ngoài ra, các cuộc điều tra và sự tình cờ phát hiện của dân chúng đã cho

cho Cục Đường bộ Việt Nam trong hoạt động quản lý, đánh giá và theo dõi hoạt
động duy tu, bảo dưỡng đường, triển khai dự án
Theo tài liệu xác minh của Thanh tra CP, ngoài việc PMU 18 đang sa lầy
trong các gói thầu thuộc hợp phần thứ nhất, thì hợp phần thứ hai về bảo trì mạng
lưới đường bộ với tổng mức đầu tư gần 2.000 tỷ đồng cũng đang trong tình trạng
dậm chân tại chỗ.
Một trong những nguyên nhân gây chậm tiến độ của dự án WB4 là công
trình này được triển khai đúng vào thời điểm xảy ra vụ án PMU 18.
Dự án WB4 có một điều khoản quy định, duy trì Ban chỉ đạo dự án do một
Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải làm trưởng ban để điều phối, giám sát tổng thể.
Nguyên Thứ trưởng Nguyễn Việt Tiến chính là Trưởng ban chỉ đạo dự án này.
Tuy nhiên, dù ông Nguyễn Việt Tiến bị bắt giam từ tháng 4/2006 nhưng
đến nay, Bộ Giao thông Vận tải không cử thứ trưởng khác thay thế. Điều này
16
khiến Ban chỉ đạo Dự án WB4 hoạt động trong tình trạng rã đám, dẫn đến công tác
điều hành bị đình trệ.
Trong khi đó, giá xăng, dầu, nhựa đường có biến động lớn dẫn đến nhiều
công trình giá trị trúng thầu chỉ bằng 63% giá trị dự toán, tính theo giá vật tư ở thời
điểm hiện tại. Do vậy, các nhà thầu đã tự dừng thi công để chờ sự tháo gỡ từ phía
chủ đầu tư.
2.2. Ảnh hưởng về xã hội
Vụ án tham nhũng cực kỳ nghiêm trọng ở PMU18 - Bộ Giao thông Vận Tải
đã gây nên những tác động tiêu cực cho xã hội Việt Nam, ảnh hưởng nghiêm trọng
đến trật tự an toàn xã hội.
PMU18 gây bất bình lớn trong Đảng, trong nhân dân cả nước, gây ảnh
hưởng xấu đến uy tín và quan hệ quốc tế của nước ta. Đồng thời cho thấy “giặc nội
xâm” đã tấn công vào một cơ quan quản lý khối lượng tiền bạc, của cải lớn của
nhân dân, vào một Đảng bộ lớn của Đảng. Có thể kể ra hàng loạt cái tên liên quan
đến chuyên án PMU18:
• Đào Đình Bình - Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải:

Tối cao thấy có căn cứ để miễn truy cứu trách nhiệm hình sự với ông, nhưng đã có
văn bản gửi Bộ Giao thông Vận tải đề nghị xử lý hành chính hành vi thiếu trách
nhiệm của ông.
• Cao Ngọc Oánh - Thiếu tướng công an, Tổng cục phó Tổng cục Cảnh
sát Nhân dân, Thủ trưởng cơ quan điều tra Bộ Công an:
Ông được bầu làm đại biểu Đại hội X Đảng Cộng sản Việt Nam và được dự
kiến vào danh sách bầu Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt
Nam khóa X và thứ trưởng Bộ Công an. Do vụ tham nhũng của PMU18 xảy ra gần
trước thời điểm đại hội diễn ra nên dù vẫn khẳng định mình vô tội nhưng ông đã
xin rút khỏi danh sách đại biểu dự đại hội. Cao Ngọc Oánh bị tạm đình chỉ chức vụ
Thủ trưởng Cơ quan Điều tra và chuyển sang làm chuyên viên Cục lưu trữ của Bộ
Công an.
Sau đó, tháng 1/2007, Cao Ngọc Oánh được lãnh đạo Tổng cục cảnh sát kết
luận là không dính dáng vào vụ chạy án và được bổ nhiệm giữ chức Phó Tổng cục
trưởng Tổng cục Kỹ thuật, sau đó là Quyền Tổng cục trưởng Tổng cục Kỹ thuật
thuộc Bộ Công an. Tháng 6/2008, ông được Thủ tướng Chính phủ Việt Nam
phong hàm Trung tướng.
Tháng 12/2009, ông Cao ngọc Oánh được điều về giữ chức Tổng cục
trưởng Tổng cục Thi hành án hình sự và Hỗ trợ Tư pháp, một tổng cục được thành
lập trên cơ sở Cục Cảnh sát Trại giam, cơ sở giáo dục, trường giáo dưỡng và bộ
phận hỗ trợ tư pháp của Tổng cục Cảnh sát theo Nghị định 77 của Chính phủ.
• Bùi Tiến Dũng - Tổng giám đốc PMU18:
18
Ngày 7/8/2007, Tòa án Nhân dân Hà Nội đã tuyên án Bùi Tiến Dũng 13
năm tù vì hai tội danh: đánh bạc và đưa hối lộ. Bùi Tiến Dũng còn bị phạt 50 triệu
đồng tội đánh bạc và một tỷ đồng tội đưa hối lộ.
Bùi Tiến Dũng được xử nhẹ với lý do: Thiếu tướng Bùi Bá Bổng - cha của
Bùi Tiến Dũng là lão thành cách mạng, có tới 17 huân huy chương các loại của
Nhà nước Việt Nam. Gia đình cũng có nhiều đóng góp cho đất nước, có truyền
thống cách mạng, thân nhân của Bùi Tiến Dũng là người tốt.

Đinh Văn Huynh, điều tra viên cao cấp, trưởng phòng C14 và 2 nhà báo của báo
Thanh niên và báo Tuổi trẻ. Kết quả, ông bị kết tội “cố ý làm lộ bí mật công tác”
và bị phạt mức “cảnh cáo”. Ngoài ra, ông còn bị vu khống đã có hành vi trái với tư
cách đạo đức nghề nghiệp.
Ngoài ra còn có thể kể ra hàng loạt cái tên có liên quan trong vụ tham
nhũng của PMU18 như:
• Nguyễn Vũ Nam (nguyên Trưởng phòng PID6, PMU18)
• Nguyễn Công Dũng (nguyên Chuyên viên phòng PID6)
• Nghiêm Phú Sơn (nguyên Phó phòng PID6)
• Lê Minh Giang (nguyên Phó phòng PID6)
• Nguyễn Hữu Minh (nguyên Giám đốc điều hành gói thầu BC1 - dự án xây
dựng cầu Bãi Cháy)
2.3. Ảnh hưởng về văn hóa
PMU18 báo động về sự nghiêm trọng của tình hình sa đọa, thoái hóa, biến
chất trong một bộ phận cán bộ, đảng viên, kể cả đảng viên là cán bộ cao cấp và
báo động về tình trạng quan liêu, mất dân chủ và những khuyết tật về tổ chức, cơ
chế làm tê liệt vai trò lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của nhà nước, sự giám sát của
nhân dân làm cho tham nhũng có đất dung thân, tồn tại kéo dài và ngày càng phát
triển.
2.3.1. Khả năng quản lý yếu kém
Vụ PMU 18 không chỉ là một sai phạm nghiêm trọng ở cấp vi mô mà đã
bộc lộ những bất cập, yếu kém ở cấp vĩ mô, cả về tổ chức, cơ chế, phương thức,
trách nhiệm lãnh đạo, quản lý, cả về công tác cán bộ, công tác kiểm tra, thanh tra
của Đảng và Nhà nước mà ở đây là Bộ Giao thông Vận tải tại thời điểm ông Đào
Đình Bình đương nhiệm và thứ trưởng là Nguyễn Việt Tiến.
Trước tiên bàn về thái độ và trách nhiệm của các cấp trên có liên quan trực
tiếp đến vụ PMU18. Khi được hỏi tới vụ việc, ông thứ trưởng nói ngạc nhiên về
ông bộ trưởng, còn ông bộ trưởng lại nói ngạc nhiên về ông thứ trưởng. Điều đó
không chỉ thể hiện thái độ bất hợp tác mà còn là thái độ chưa nghiêm túc, không có
tránh nhiệm với nhân dân. Ngạc nhiên vì các vị bộ trưởng, thứ trưởng đã không

Liên quan đến án tham nhũng của vụ PMU18, báo Tiền Phong Online cũng
có bài đăng “Lỗi do cơ chế xin cho và cán bộ yếu”. Đã có cuộc điều tra về thực
trạng và nguyên nhân tham nhũng của 7 tỉnh và 3 bộ do PGS.TS Nguyễn Đình
Cử (Viện trưởng Viện Dân số và Các vấn đề xã hội) chỉ đạo. Ở đây, bài báo là sự
so sánh giữa những số liệu đã tu thập được giữa 7 tỉnh và 2 bộ với Bộ Giao thông
Vận tải, những con số nói lên tất cả:
• Thứ nhất là cơ chế xin - cho:
21
Trong số 10 bộ được khảo sát, cơ chế xin - cho được xem như nguyên nhân
tham nhũng ở Bộ Giao thông Vận tải đạt tỷ lệ vào loại cao nhất với 85,3% số
người được hỏi đồng ý, trong khi đó tỷ lệ bình quân chỉ có 72%.
• Thứ hai là công tác cán bộ yếu:
Theo đánh giá của một bộ phận khá lớn cán bộ và nhân dân, những người
yếu về chuyên môn, kém về tư cách, phẩm chất đạo đức mà vẫn được tuyển dụng
thì chắc chắn là sẽ gây hại nhiều hơn là làm lợi cho tập thể, cho đất nước.
Công tác tuyển dụng, bố trí sắp xếp cán bộ không minh bạch, không dựa
vào chính năng lực của cán bộ, mà lại được thực hiện theo kiểu chạy chọt, sự nâng
đỡ của người có thế lực, dựa vào mối quan hệ thân quen… chẳng những sẽ làm hại
chính đơn vị đó, mà nguy hiểm hơn, nó còn gây ra những hậu quả xã hội nghiêm
trọng, làm giảm sút lòng tin của nhân dân đối với Đảng, với chế độ, gây bức xúc
trong dư luận.
Theo số liệu điều tra, ở Bộ Giao thông Vận tải có tới 49,47% cán bộ doanh
nghiệp được hỏi hoàn toàn đồng ý rằng công tác cán bộ yếu là một trong những
nguyên nhân của tham nhũng, tỷ lệ chung chỉ có 42%.
• Thứ ba là chưa thực hiện tốt quy chế dân chủ:
Ở Bộ Giao thông Vận tải, 56% người được hỏi cho rằng chưa thực hiện tốt
quy chế dân chủ. Đây là tỷ lệ cao nhất trong 7 tỉnh và 3 bộ được điều tra, tỷ lệ
trung bình về vấn đề này ở cả 10 đơn vị chỉ có 40%.
Do chưa thực hiện tốt quy chế dân chủ, chưa làm tốt các quy định để “dân
biết, dân bàn, dân kiểm tra, giám sát” nên việc phát hiện, tố cáo tham nhũng cũng

nhân viên tư vấn, bảng lương để tư lợi.
Tham ô trong quản lý dự án cầu Bãi Cháy là vụ tiêu cực thứ ba ông Bùi
Tiến Dũng khi làm tổng giám đốc PMU18. Trước đó, tháng 11/2007, ông Dũng bị
Tòa án Nhân dân Tối cao y án 13 năm tù về tội đưa hối lộ và đánh bạc (tổng cộng
hơn 13 tỷ đồng).
Đầu tháng 8/2010, với việc bị kết tội cố ý làm trái quy định nhà nước về
quản lý kinh tế khi cho mượn bảy ôtô và sử dụng không đúng tiêu chuẩn hai “xế
hộp” hạng sang khác, “ông tổng PMU18” bị phạt thêm ba năm tù, tổng hợp hình
phạt ông Dũng đang thụ lý án 16 năm tù.
PMU18 được website của Thanh tra Chính phủ chọn là vụ tham nhũng lớn
nhất năm 2006.
2.3.3. Quan niệm đạo đức của các cấp lãnh đạo
Từ tháng 5/2006, Ngân hàng thế giới đã kiểm tra dự án Giao thông nông
thôn 2 và dự án nâng cấp hệ thống đường bộ Việt Nam do PMU18 thực hiện, vốn
tài trợ từ Ngân hàng thế giới.
Bản đánh giá của Ngân hàng thế giới qua việc kiểm tra 2 dự án này cho
thấy, không có bằng chứng về sự gian lận hay tham nhũng của cán bộ PMU18.
Tuy nhiên, Ngân hàng thế giới chỉ ra những dấu hiệu bất thường từ các dự án như
đơn rút vốn có thông tin chưa chính xác, thời gian thanh toán quá dài. Ngoài ra,
báo cáo chỉ ra những mặt còn tồn tại, sai sót trong thủ tục đấu thầu, quản lý tài
chính, thiếu hệ thống kế toán thống nhất
23
Theo Ngân hàng thế giới, những mặt sai sót, yếu kém chủ yếu diễn ra ở Ban
quản lý dự án của các tỉnh như làm sai lệch, chưa tuân thủ thủ tục và gây ảnh
hưởng đối với việc trao hợp đồng. Ngoài ra, chất lượng thi công một số công trình
chưa đạt đúng tiêu chuẩn, đặc biệt trong dự án giao thông nông thôn 2. Tuy nhiên,
Ngân hàng thế giới không chỉ ra chính xác địa phương nào.
Không chỉ vậy, xã hội Việt Nam còn xuất hiện những cá nhân là Đảng viên,
cán bộ nhà nước nhưng không có lối sống lành mạnh, đúng mực.
Tiếp tục mở rộng điều tra vụ án tổng giám đốc PMU 18 Bùi Tiến Dũng cá

Nguyên nhân của mọi nguyên nhân đó là sự yếu kém của hệ thống. Nói như
ông Lê Đăng Doanh: “Vụ PMU18 xảy ra không chỉ là một trường hợp sai phạm cá
biệt của con người mà là một hiện tượng phản ánh những khuyết tật của hệ thống”.
Tướng Võ Nguyên Giáp cũng cho rằng vụ án này đáng: “…báo động về
tình trạng quan liêu, mất dân chủ và những khuyết tật về tổ chức, cơ chế làm tê liệt
vai trò lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, sự giám sát của nhân dân làm
cho tham nhũng có đất dung thân, tồn tại kéo dài và ngày càng phát triển.
Cách đây năm năm, vụ PMU 18 đã bị phát hiện nhưng đã được bao che; Đảng trở
thành bình phong cho kẻ tham nhũng hoạt động. Vụ PMU18 không chỉ là một sai
phạm nghiêm trọng ở cấp vi mô mà đã bộc lộ những bất cập, yếu kém ở cấp vĩ mô,
cả về tổ chức, cơ chế, phương thức, trách nhiệm lãnh đạo, quản lý, cả về công tác
cán bộ, công tác kiểm tra, thanh tra của Đảng và Nhà nước”.
3.3. Hậu quả của vụ PMU18
Ông Lê Đăng Doanh đặt câu hỏi: “Tại sao những sai phạm nghiêm trọng
như vậy có thể diễn ra ở mức độ, phạm vi và khoảng thời gian lâu như vậy, bất
chấp bao lần kiểm tra, giám sát của thanh tra Bộ Giao thông Vận tải, Thanh tra tài
chính, Thanh tra Chính phủ, kiểm toán, quyết toán hằng năm, quyết toán công
trình, quyết toán dự án. Hiệu lực của các công cụ sắc bén này đến đâu và tại sao lại
để cả một con voi chui qua lỗ kim được nhiều lần đến như vậy?”
Tướng Võ Nguyên Giáp cũng đặt câu hỏi: “Công tác tổ chức cán bộ như thế
nào mà những người như Bùi Tiến Dũng, Nguyễn Việt Tiến vẫn được đề bạt, giao
nhiệm vụ quan trọng và nếu không bị phát hiện thì còn lên cao hơn nữa. Một số
cán bộ có khuyết điểm nghiêm trọng, không được tín nhiệm vẫn từng được giới
thiệu vào Trung ương”.
Mất lòng tin và uy tín với cộng đồng thế giới. Tất cả các nước viện trợ và
cho vay vốn đều nghi ngờ và chỉ trích chính phủ. Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam
25