VÀNG DA Ở TRẺ SƠ SINH SINH

TÓM TẮT
Tổng quan: Vàng da là một vấn đề thường gặp ở trẻ sơ sinh. Bilirubin/máu khi tăng
quá cao có thể dẫn đến tổn thương thần kinh bất hồi phục. Vì vậy, việc theo dõi vàng da
ở trẻ để có điều trị kịp thời là rất cần thiết. Khảo sát tình hình vàng da và nhu cầu điều
trị chiếu đèn tại khoa trại cho phép chúng tôi có kế hoạch thích hợp trong vấn đề tổ
chức nhân sự và trang thiết bị cho bệnh viện.
Mục tiêu: Khảo sát tình hình vàng da ở trẻ sơ sinh sinh tại khoa Sản bệnh viện Đại học
Y Dược TP HCM năm 2005.
Phương pháp: Nghiên cứu hồi cứu, mô tả hàng loạt ca.
Kết quả: Tổng số trẻ trong mẫu nghiên cứu là 5423. Vàng da lâm sàng gặp ở 47,1% trẻ
sơ sinh đủ tháng đủ cân và ở 66,7% trẻ non tháng nhẹ cân. Tỉ lệ vàng da chung là
48,6%. Vàng da chiếu đèn đứng hàng thứ hai trong các lý do nằm điều trị tại phòng
Dưỡng nhi, chiếm tỉ lệ 17,55%.
Kết luận: Vàng da ở trẻ sơ sinh xuất hiện ở # 50% trẻ sơ sinh sinh tại khoa Sản - bệnh
viện Đại học Y Dược TP HCM, đặt ra một nhu cầu lớn trong vấn đề chẩn đoán và điều
trị trẻ sơ sinh. Việc chuẩn bị nhân lực và trang thiết bị để phát hiện, chẩn đoán và điều
trị trẻ sơ sinh vàng da cần được quan tâm đúng mức trong kế hoạch phát triển chung
của bệnh viện.
ABSTRACT
Background: Jaundice is a common problem in the newborns. Hyperbilirubinemia,
when excessive, can lead to potentially

irreversible bilirubin-induced neurotoxicity. The
survey of jaundice for treatment when indicated is thus necessary. Investigation of
jaundice and necessary of phototherapy at the department allow planning in the
personnal and equipment organisation for hospital.
Objective: To investigate the jaundice state in newborns of maternity ward of the
hospital of Medicine-Pharmacy University of HCM city.
Methodology: Descriptive, retrospective, serial cases study.

Thiết kế nghiên cứu
Nghiên cứu hồi cứu, mô tả hàng loạt ca
Đối tượng nghiên cứu
+ Dân số chọn mẫu
Trẻ sơ sinh sinh tại Khoa Sản - BV Đại học Y Dược TP HCM
+ Kỹ thuật chọn mẫu
Chọn hết trẻ sơ sinh thỏa tiêu chí chọn mẫu, sinh từ 21/12/2004 đến 20/12/2005.
+ Tiêu chí chọn mẫu
- Trẻ sơ sinh sinh tại Khoa Sản - BV Đại học Y Dược TP HCM nằm hậu sản với mẹ
hay được nhập viện lại.
- Được chẩn đoán vàng da lâm sàng (nhìn và ấn lên da) và cận lâm sàng (bilirubin toàn
phần /máu > 7 mg%).
+ Tiêu chí loại trừ
- Trẻ được chẩn đoán là vàng da tăng bilirubin trực tiếp (bilirubin trực tiếp ≥ 25%
bilirubin toàn phần hay > 2 mg%).
- Trẻ được chuyển viện.
- Trẻ được sinh tại nơi khác.
Công cụ thu thập dữ kiện
Hồ sơ bệnh án tại phòng Dưỡng Nhi và khoa Sản
Xử lý dữ kiện
Bằng phần mềm thống kê Stata 8.0
KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
Số liệu thống kê trong năm 2005 cho thấy có 5498 trẻ sinh tại khoa Sản bệnh viện Đại
học Y Dược TP HCM
(3)
; trong đó có:
- 75 bé (gồm 39 nam và 36 nữ) được chuyển điều trị chuyên khoa tại 2 bệnh viện
Nhi đồng 1 và 2;
- không có bé nào vàng da do tăng bilirubin trực tiếp.
Vậy tổng số trẻ trong mẫu nghiên cứu là 5.423, trong đó có 2.836 trẻ trai, chiếm tỉ lệ

(1)
.
Trên đây, chúng tôi chỉ định chiếu đèn cho những trẻ có mức bilirubin/máu cao hơn
ngưỡng trong toán đồ. Có 87 trẻ được chiếu đèn trong quá trình điều trị các bệnh khác
và 694 trẻ đã được nhập Dưỡng nhi vì vàng da cần chiếu đèn
(3)
, bao gồm các trẻ đang
nằm hậu sản với mẹ tại viện và những trẻ nhập từ phòng khám Nhi khi đến tái khám
theo hẹn. Tỉ lệ trẻ trai trong nhóm cần chiếu đèn là 53,8% (420 trẻ). Vàng da chiếu đèn
đứng hàng thứ nhì trong các bệnh được theo dõi và điều trị tại Dưỡng nhi, chiếm tỉ lệ
17,6%. Thời gian chiếu đèn trung bình cho mỗi trẻ là 27,3 giờ ± 5,8 giờ.

Đánh giá vàng da bằng mắt thường rất chủ quan và dễ sai lệch. Đo bilirubin/máu là tiêu
chuẩn vàng, nhưng với gần ½ trẻ sinh ra bị vàng da tại khoa, tổng chi phí thời gian,
nhân lực và kinh phí cần thiết để định lượng bilirubin/máu là rất lớn. Đo bilirubin qua
da là một phương tiện trung gian khách quan, nhanh chóng và không xâm lấn để ước
lượng bilirubin/máu ở bất kỳ nơi nào (tại nhà, phòng khám hay phòng Dưỡng nhi).
Phương pháp này cho phép đánh giá nhanh, khá tin cậy mức độ vàng da, làm chỉ điểm
cho việc định lượng bilirubin/máu trước khi chỉ định chiếu đèn
(4,5)
. Đây là một phương
tiện thích hợp để trang bị cho phòng Dưỡng nhi, sẽ cho phép giảm thiểu nguy cơ xâm
lấn cho trẻ, giảm gánh nặng thời gian, nhân lực cho bác sĩ nhi và điều dưỡng cũng như
giảm chi phí tài chính cho thân nhân và quỹ bảo hiểm y tế.
Bác sĩ và điều dưỡng có kinh nghiệm để phát hiện, điều trị và chăm sóc cho số trẻ này
phải được tính đến.
Các đèn chiếu vàng da là phương tiện không thể thiếu để điều trị trẻ vàng da nặng cũng
cần được trang bị đầy đủ.
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
- Vàng da ở trẻ sơ sinh non tháng nhẹ cân cũng như ở trẻ đủ tháng luôn là vấn đề rất