THAY ĐỔI NỒNG ĐỘ FLUOR TRONG NƯỚC MÁY TRÊN
TÌNH TRẠNG SÂU RĂNG TÓM TẮT
Mở đầu: Chương trình fluor hóa nước máy của thành phố Hồ Chí
Minh được thực hiện vào tháng 1/1990 với nồng độ 0,7±0,1ppm F, tuy nhiện
nồng độ này đã được điều chỉnh xuống 0,5±0,1ppm F vào tháng 6/2000.
Mục tiêu của nghiên cứu này là so sánh hiệu quả của việc thay đổi
nồng độ fluor này lên tình trạng sâu răng sữa của trẻ 3 tuổi ở 2 vùng có và
không có fluor hoá nứơc tại Tp.HCM. Một nghiên cứu cắt ngang phân tích
đã được tiến hành theo kỹ thuật chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên trên các đối
tượng là trẻ 3 tuổi sinh ra tại Tp.HCM vào năm 1990 và 2001. 590 trẻ 3 tuổi
(420 ở vùng fluor hoá và 170 ở vùng không fluor hóa) đã được khám và ghi
nhận tình trạng sâu răng vào tháng 9 năm 1993; 604 trẻ cùng tuổi (328 ở
vùng fluor hoá và 276 ở vùng không fluor hóa) đã được điều tra vào năm
2004. Dữ liệu về tình trạng sâu răng của trẻ (P%, smt-r và SiC) được ghi
nhận theo tiêu chí của WHO bởi các điều tra viên đã được chuẩn hóa. Kiểm
định 
2
và phân tích ANOVA kết hợp với phương pháp Tukey được sử
dụng để so sánh tỷ lệ sâu răng, số trung bình smt-r và SiC giữa các vùng và
giữa các điều tra.
Kết quả: Nghiên cứu đã tìm thấy một sự khác biệt đáng kể về mặt
thống kê về tỷ lệ và mức độ trầm trọng sâu răng của trẻ 3 tuổi sống giữa
vùng có và không có fluor của thành phố Hồ Chí Minh trong cả 2 điều tra.
Kết luận: Việc thay đổi nồng độ fluor trong nước máy tại thành phố
HCM từ 0,7 xuống 0,5 ppm F đã không ảnh hưởng đến hiệu quả giàm sâu
răng cho trẻ 3 tuổi, nhưng trẻ sống ở vùng fluor hóa nước máy của thành phố
có tỷ lệ và mức độ trầm trọng sâu răng thấp hơn đáng kể so với trẻ sống ở
vùng không fluor hóa nước.

when comparing with those living in non-fluoridated area.
ĐẶT VẤN ĐỀ
Fluor ngăn ngừa sâu răng và fluor hóa nước là một trong những hình
thức sử dụng fluor phổ biến để dự phòng sâu răng hữu hiệu nhất cho cộng
đồng. Vì thế, gần đây Trung Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật Hoa Kỳ (CDC)
đã liệt kê chương trình fluor hóa nước vào một trong muời chương y tế quan
trọng nhất của thế kỷ thứ 20.
Tại Tp.HCM, chương trình fluor hóa nước được áp dụng từ năm 1990
với nồng độ 0,7ppm  0,1ppm, sau đó được điều chỉnh xuống 0,5  0,1ppm
từ tháng 6 năm 2000.
Số liệu từ nghiên cứu đầu tiên về hiệu quả giảm sâu răng sữa sau 3
năm fluor hoá nước với nồng độ 0,7ppm tại thành phố Hồ Chí Minh, đã
được Đào Thị Hồng Quân và cộng sự công bố năm 1995. Kết quả cho thấy,
fluor hóa nước với nồng độ 0,7ppm đã làm giảm 56,4% sâu răng sữa cho trẻ
nhỏ sống trong vùng fluor hóa nước của thành phố trong thời điểm đó. Thế
nhưng, hiệu quả giảm sâu răng sữa thực sự của chương trình fluor hóa nước
với nồng độ mới vẫn chưa có nghiên cứu nào xem xét.
Năm 2004 là thời điểm thích hợp để đánh giá hiệu quả giảm sâu răng
sữa của chương trình trên trẻ 3 tuổi ở nồng độ mới, và đây cũng là thời điểm
thích hợp để so sánh hiệu quả giảm sâu răng sữa của nồng độ 0,5 ppm so với
nồng độ 0,7 ppm trước đây.
Mục tiêu nghiên cứu
- Xác định hiệu quả giảm sâu răng sữa ở trẻ em thành phố Hồ Chí
Minh sau 3 năm điều chỉnh nồng độ fluor trong nước uống.
- So sánh hiệu quả của việc thay đổi nồng độ fluor trong nước trên
tình trạng sâu răng của trẻ 3 tuổi sống ở 2 vùng có và không có fluor nước
máy tại TP. Hồ Chí Minh.
ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
Đây là một nghiên cứu dịch tễ học sâu răng được thiết kế theo phương
pháp cắt ngang phân tích trên trẻ 3 tuổi (32-38 tháng tuổi) sinh ra và lớn lên

2
đã được sử dụng để so sánh
sự khác biệt về tỷ lệ % sâu răng của trẻ 3 tuổi giữa 2 quận có và không có
fluor hóa nước trong từng thời điểm và giữa các thời điểm với nhau. Phân
tích ANOVA một yếu tố (có kết hợp với phương pháp Tukey) cũng được áp
dụng để so sánh sự khác biệt về số trung bình smt-r và SiC của trẻ 3 tuổi
trong các điều tra 1993, 2004 và giữa các điều tra này.
KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
Mẫu và vùng nghiên cứu
Thành phố Hồ Chí Minh là thành phố đầu tiên trong cả nước có
chương trình fluor hóa nước máy, tuy nhiên hệ thống phân phối nước máy
của thành phố không đủ nước để cung cấp cho tất cả các quận/huyện trên
toàn thành phố. Do đó, bản đồ fluor hóa nước của thành phố được chia thành
2 vùng khá rõ rệt: có và không có fluor hóa nước, đứng về mặt dịch tễ học
sự phân chia này khá lý tưởng cho những theo dõi, giám sát và đánh giá hiệu
quả của một chương trình fluor hóa nước lần đầu được áp dụng tại một quốc
gia. Vì thế, việc chọn mẫu nghiên cứu cho điều tra này nói riêng và hầu hết
các điều tra liên quan đến chương trình fluor hóa nước tại Tp.HCM nói
chung cũng phải căn cứ trên cơ sở của sự phân tầng về nồng độ fluor trong
nước.
9 trường mẫu giáo và mầm non (5 trường ở vùng fluor hóa nước và 4
ở vùng không fluor hoá) đã được chọn vào trong mẫu nghiên cứu ở cả 2 điều
tra, trong đó 590 trẻ 3 tuổi (420 trẻ ở vùng fluor hóa nước và 170 ở vùng
không fluor hoá nước) và 604 trẻ 3 tuổi (328 trẻ ở vùng fluor hóa nước và
276 ở vùng không fluor hoá nước) trong điều tra năm 2004. Hai điều tra này,
độ chính xác của mẫu là 5% và năng lực mẫu 80%.
Số lượng trẻ cho mỗi vùng có và không có fluor hóa nước ở từng thời
điểm được tính toán dựa trên tỷ lệ phân bố dân số trẻ 3 tuổi ở hai vùng này
vào thời điểm nghiên cứu. Tuy nhiên, việc chọn trẻ vào mẫu nghiên cứu
cũng phải tuân theo các tiêu chí chọn mẫu và kỹ thuật chọn mẫu nêu trên

sr mr tr smt-r
Vùng
F
+

328

1,59

0,15
0,01
 0,00
0,00
 0,00
1,60

0,15
Vùng
F
-

276

3,38

0,25
0,02
 0,01
0,01
 0,01

328
4,6
 0,3
Vùng
F
-

276
8,2
 0,4
-
3,5
-4,5
– -2,6
*Kiểm định student cho hai mẫu độc lập, p= 0,000
Sự khác biệt đáng kể (p<0,001) về tỷ lệ % sâu răng, số trung bình
smt-r và trung bình SiC (bảng 1, 2 và 3) giữa trẻ 3 tuổi sống ở vùng có và
không có fluor hóa nước với nồng độ 0,5 ppm, đã chứng minh rằng trẻ sống
ở vùng fluor hóa nước vào năm 2004 có tỉ lệ sâu răng thấp hơn những trẻ
ở vùng không fluor hóa nước.
Hơn nữa, nếu so sánh tỷ lệ và mức độ trầm trọng sâu răng trong điều
tra năm 2004 này với những dữ liệu ghi nhận được trước khi có chương trình
fluor hóa nước tại thành phố (biểu đồ 1 và 2), cho thấy trẻ sống ở vùng fluor
hoá nước với nồng độ 0,5 ppm F đã giảm 48,2% sâu răng và 3,4 răng sâu-
mất-trám so với thời điểm trước fluor hoá. Việc giảm sâu răng này cũng phù
hợp với các báo cáo của WHO (2003) về việc giảm tỷ lệ sâu răng ( 45%)
và số xoang sâu ở hệ răng sữa ( 2,2 smt-r), do chương trình F+ nước mang
lại.

Biểu đồ 1: Thay đổi tỷ lệ % sâu răng so với thời điểm trước fluor hóa

So sánh hiệu quả giảm sâu răng trên trẻ 3 tuổi của 2 nồng độ fluor
hóa nước khác nhau tại Tp. HCM
Trên biểu đồ 3, 4 và 5 cho thấy có một sự tương đồng (p>0,05) về tỷ lệ %
sâu răng, số trung bình smt-r và SiC của trẻ 3 tuổi sống ở vùng fluor hóa nước
trong điều tra dịch tể học 1993 so với 2004. Điều này có nghĩa là không có sự
khác biệt đáng kể về tỷ lệ cũng như mức độ trầm trọng của tình trạng sâu răng
giữa những trẻ 3 tuổi được hưởng chương trình fluor hoá nước với nồng độ 0,7
ppm F và 0,5 ppm F.
Fluor hóa nước với nồng độ 0,5 ppm F tại thành phố Hồ Chí Minh
cũng cho hiệu quả giảm sâu răng sữa tương tự như nồng độ 0,7 ppm F.
Những phát hiện của nghiên cứu này cũng phù hợp với các kinh nghiệm của
một số nước trên thế giới và cũng phù hợp với các khuyến cáo của WHO về
nồng độ fluor trong nước cho những vùng khí hậu nhiệt đới như thành phố
Hồ Chí Minh.
Đây là một trong những nghiên cứu đầu tiên trong tiến trình theo dõi
hiệu quả của chương trình fluor hóa nước máy tại thành phố Hồ Chí Minh ở
nồng độ 0,5 ppm, kết quả ban đầu này đã chứng minh hiệu quả giảm sâu
răng sữa khá khả quan của nồng độ 0,5 ppm f trong nước như nồng độ 0,7
ppm F trước đây. Tuy nhiên, như đã bàn luận ở trên, chúng ta còn phải chờ
những đánh giá sau 5 năm, 12 năm để biết hiệu quả thực sự của nồng độ mới
này trong việc cải thiện tình trạng sâu răng cũng như việc giảm đáng kể tình
trạng răng nhiễm fluor cho trẻ em thành phố Hồ Chí Minh so với nồng độ
0,7 ppm.
Biểu đồ 3: So sánh tỷ lệ % sâu răng của trẻ 3 tuổi giữa 2 thời điểm
1993 và 2004

Biểu đồ 4:So sánh smt-r của trẻ 3 tuổi giữa 2 thời điểm 1990 và 2004