HÌNH ẢNH NỘI SOI DẠ DÀY TÁ TRÀNG Ở BỆNH NHÂN
NHIỄM SIÊU VI DENGUE CÓ BIỂU HIỆN XUẤT HUYẾT TIÊU
HÓA TRÊN

TÓM TẮT
Trong bệnh cảnh nhiễm siêu vi Dengue, xuất huyết tiêu hóa trên là loại
xuất huyết nặng và thường gặp.
Mục tiêu: Mô tả hình ảnh nội soi dạ dày tá tràng của bệnh nhân
nhiễm Dengue có biểu hiện xuất huyết tiêu hóa trên; tìm mối tương quan
giữa bệnh lý viêm loét dạ dày tá tràng và bệnh cảnh nhiễm Dengue và sơ bộ
nhận xét các biện pháp điều trị hỗ trợ xuất huyết tiêu hóa trên ở bệnh nhân
nhiễm siêu vi Dengue.
Phương pháp: thiết kế mô tả hàng loạt trường hợp thực hiện tại Khoa
Hồi sức cấp cứu người lớn- Bệnh viện Bệnh Nhiệt Đới từ tháng 10/2005 đến
10/2006.
Kết quả: Có 16 (7,2%) bệnh nhân có biến chứng xuất huyết tiêu hóa
trên, được thực hiện nội soi dạ dày tá tràng. Hình ảnh ghi nhận được gồm
viêm dạ dày xuất huyết (7/16 ca, 43,7%), viêm dạ dày không xuất huyết
(10/16 ca, 62,5%), viêm hành tá tràng (3/16 ca, 18,7%), loét dạ dày (2/16 ca,
12,4%), loét hành tá tràng (3/16 ca, 18,7%); Có 1/12 ca có xét nghiệm
Clotest (+) (8,33%).
Kết luận: Đa số bệnh nhân nhiễm siêu vi Dengue bị xuất huyết tiêu
hóa trên có bệnh lý viêm loét dạ dày tá tràng. Hình ảnh nội soi dạ dày tá
tràng thường gặp nhất là viêm dạ dày và viêm dạ dày xuất huyết. Tình trạng
xuất huyết kéo dài trung bình khoảng 2 ngày. Mặc dù số lượng tiểu cầu
thấp, hầu như không cần truyền tiểu cầu. Tiến trình nội soi không ảnh hưởng
đến bệnh cảnh xuất huyết tiêu hóa trên. Có thể cho thêm các thuốc ức chế
bơm proton, antacid cho các bệnh nhân nhiễm Dengue có biểu hiện xuất
huyết tiêu hóa trên.
ABSTRACT
Gastrointestinal (GI) bleeding is one of the commonest and the most

nhập viện và gây chết cho trẻ em ở nhiều quốc gia Đông Nam Á
(3)
.
Xuất huyết tiêu hóa là loại xuất huyết nặng thường gặp trong sốt
Dengue và sốt xuất huyết Dengue
(5)
. Có vài báo cáo quan tâm đến biểu hiện
nội soi đường tiêu hóa trên. Mục đích của nghiên cứu này nhằm khảo sát
những biểu hiện nội soi dạ dày tá tràng , và theo dõi đánh giá tiên lượng của
xuất huyết tiêu hóa trên ở bệnh nhân nhiễm siêu vi Dengue.
ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Từ tháng 10/2005 đến 10/2006 chúng tôi đã điều trị 307 bệnh nhân
được chẩn đóan sốt xuất huyết Dengue nhập vào Khoa Hồi sức cấp cứu
người lớn - bệnh viện Bệnh nhiệt đới. Có 222/ 307 (72%) bệnh nhân dương
tính với xét nghiệm huyết thanh chẩn đoán siêu vi Dengue bằng phương
pháp MAC - ELISA. Có 16/ 222 (7,2%) bệnh nhân có biểu hiện xuất huyết
tiêu hóa trên. Diễn biến của các bệnh nhân này bị nặng thêm bởi bệnh cảnh
xuất huyết tiêu hóa trên với biểu hiện ói máu hay tiêu phân đen. Sau khi tình
trạng xuất huyết ổn định, bệnh nhân được làm nội soi dạ dày tá tràng bằng
ống soi mềm Olympus XQ10 để đánh giá sang thương niêm mạc dạ dày tá
tràng, thực quản. Bilan rối loạn đông máu được làm đồng thời.
Chúng tôi thu thập dữ liệu của tất cả bệnh nhân được làm nội soi dạ
dày tá tràng. Biểu hiện lâm sàng, hình ảnh nội soi, công thức máu, số lượng
tiểu cầu, diễn biến của điều trị, số lượng máu cần truyền.
KẾT QỦA
Trong 16 bệnh nhân, 7 nam và 9 nữ. Tuổi trung bình là 24 ± 8,3. Có 6
ca được chẩn đoán sốt Dengue, 10 ca sốt xuất huyết Dengue (7 ca độ II, 2 ca
độ III, 1 ca độ IV). Giai đoạn trung bình từ lúc khởi phát sốt cho tới khi có
xuất huyết tiêu hóa là 4,3 ± 0,9 ngày. Ngày hết xuất huyết tiêu hóa 6,4 ± 1,3
ngày. Ngày làm nội soi 8,8 ± 1,7. Vì giảm tiểu cầu là một biểu hiện của sốt

100

Xu
ất huyết
nơi khác
5 31,5
Tiền căn bị viêm loét dạ dày tá tràng xảy ra ở 5 bệnh nhân (31,3%).
11 bệnh nhân khác không có tiền sử viêm loét dạ dày (68,7%). Đánh giá
bằng nội soi dạ dày tá tràng cho thấy:
Có 12 ca được làm Clotest, chỉ có 1 ca (+) (8,33%).
Bảng 2. Hình ảnh nội soi dạ dày tá tràng 16 bệnh nhân nhiễm Dengue
Hình
ảnh nội
S
ố
%
soi ca
Bình thường 1 6,2
Lóet hành tá
tràng
3 18.6
Viêm dạ dày 8 50.0
Viêm dạ d
ày
& Lóet hành tá
tràng
1 6,2
Viêm dạ d
ày
& lóet dạ dày

(1)
. Tỉ lệ xuất huyết tiêu hóa được
báo cáo ở bệnh nhân nhiễm siêu vi Dengue từ 5-30%
(2,5,7,8)
. Đa số biểu hiện
xuất huyết tiêu hóa trên xảy ra vào ngày thứ 4 của bệnh
(6)
. Giảm tiểu cầu nặng
nhất xuất hiện vào ngày thứ 4- 5 của bệnh
(9)
. Trong nghiên cứu này, tỉ lệ xuất
huyết tiêu hóa trên 7,2%; biểu hiện xuất huyết tiêu hóa xảy ra vào ngày 4,3 ±
0,9. Ngày hết xuất huyết tiêu hóa 6,4 ± 1,3. tình trạng xuất huyết tiêu hóa kéo
dài trung bình khoảng 2 ngày, tình trạng xuất huyết tiêu hóa có liên quan tới
giảm tiểu cầu nặng, tương ứng với số lượng tiểu cầu thấp nhất (20,7 ± 17,6
K/µL) được đo vào lúc mới nhập viện. Trong nghiên cứu này, chỉ có một
bệnh nhân (6,2%) được truyền tiểu cầu do số lượng tiểu cầu quá thấp (9,9
K/µL) và tình trạng xuất huyết nghiêm trọng gây sốc mất máu nặng, đe dọa
tính mạng. Qua nghiên cứu này, chúng tôi nhận thấy rằng, dù số lượng tiểu
cầu giảm nghiêm trọng khi tình trạng xuất huyết tiêu hóa đang tiến triển, hầu
như không cần truyền tiểu cầu cho bệnh nhân, tình trạng xuất huyết vẫn ổn
định khi bệnh cảnh sốt xuất huyết Dengue diễn biến tới giai đoạn hồi phục,
lúc này số lượng tiểu cầu có xu hướng tăng dần. Tất cả bệnh nhân đều hồi
phục với điều trị hỗ trợ và truyền máu.
Bên cạnh liệu pháp điều trị hổ trợ bằng truyền máu và chống sốc, chúng
tôi xử dụng các thuốc ức chế bơm proton và antacid cho toàn bộ bệnh nhân
trong lô nghiên cứu này. Điều này cũng phù hợp với tỉ lệ cao 93,7% bệnh nhân
nhiễm Dengue có biểu hiện xuất huyết tiêu hóa trên có bệnh lý viêm loét dạ
dày đi kèm. Chúng tôi nhận thấy không có bệnh nhân nào bị nặng thêm do tác
dụng phụ của thuốc.

các thuốc điều trị viêm loét dạ dày tá tràng như ức chế bơm proton, antacid
cho các bệnh nhân nhiễm Dengue có biểu hiện xuất huyết tiêu hóa trên.