VAI TRÒ CỦA ĐIỆN DI PROTEIN TRONG CHẨN ĐOÁN
VÀ THEO DÕI LAO PHỔI
TÓM TẮT
Mục tiêu: Đánh giá mối liên quan giữa a
2
-globulin và g-globulin đối với
chẩn đoán và theo dõi lao phổi.
Phương pháp nghiên cứu: tiền cứu cắt ngang, xét nghiệm điện di
protein cho tất cả các ca lao phổi đơn thuần từ 06/2005 – 09/2006.
Kết quả: 45 trường hợp lao phổi (28 nam và 17 nữ) được điện di
protein. Kết quả cho thấy: tỉ lệ tăng a
2
globulin là 76%, tỉ lệ tăng g globulin
là 97% trên các ca lao phổi. Ngoài ra sự lui bệnh luôn song hành với sự giảm
a
2
globulin và g globulin. Mối tương quan giữa sự gia tăng a
2
globulin và
IDR dương tính là mối tương quan có ý nghĩa về mặt thống kê (P= 0,004 ,
Odds Ratio = 9,1)
Kết luận: Sự gia tăng a
2
globulin và g globulin trong điện di Protein
đóng góp một vai trò nhất định trong vấn đề chẩn đoán và theo dõi lao phổi.
ABSTRACT
Objective: to evaluate relationship of a
2

Miễn dịch trong bệnh lao là miễn dịch qua trung gian tế bào. Tuy
nhiên trong mối quan hệ tương tác giữa MT và tế bào, bên cạnh các quần thể
lympho bào T còn có sự tham gia của tế bào lympho B và do đó có sự sản
sinh các kháng thể dịch thể. Vì vậy, trong lao phổi có sự gia tăng g glubulin
huyết thanh và các glubulin miễn dịch IgA, IgG.
Điện di Protein về nguyên tắc là dùng dòng điện một chiều ở các điều
kiện nhất định để gây sự di chuyễn của các thành phần protein. Protein huyết
thanh được tách ra các thành phần: Albumin, a
1,
a
2,
b, g globulin. Albumin
tan trong nước và dung dịch muối, các globulin ít tan trong nước nhưng tan
trong dung dịch muối. g glubulin là thành phần di chuyển chậm nhất trong
điện di. g globulin bao gồm phần lớn các kháng thể, một số enzym (amylase,
ribonuclease, lysozym). Các globulin miễn dịch gồm có IgG, IgA, IgD, IgE,
IgM trong đó IgG, IgA có liên quan nhiều đến sự phát triển của bệnh lao. Vì
vậy, nghiên cứu điện di Protein góp phần vào vấn đề chẩn đoán và theo dõi
bệnh lao.
ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Đối tượng nghiên cứu
45 ca lao phổi đượch chẩn đoán và điều trị tại bệnh viện Đại học Y
Dược (cơ sở 1) từ ngày 01/06/2005 đến 01/09/2006.
Tiêu chuẩn lựa chọn
Lao phổi được chẩn đoán xác định dựa trên triệu chứng lâm sàng, xét
nghiệm đàm tìm BK, X-quang phổi, IDR.
Các trường hợp lao phổi mới, lao phổi đơn thuần.
Tiêu chuẩn loại trừ:
- Có các bệnh lý đi kèm như: viêm khớp, viêm gan, bệnh lý tim
mạch

ph
ần của
Protein(%)
Al

%
a
1

%

a
2
%
b
%
g
%
Trung
bình
47,5 2,7 12,6 12,7 24,3

Độ
lệch chuẩn
3,2 1,2 2,8 1,9 2,8
Kết quả ghi nhận có sự có giảm Al, tăng a
2
globulin, tăng g globulin.
Khảo sát mối tương quan giữa kết quả đàm và kết quả điện di
Protein:

globulin
Tỉ
lệ %
AFB
(-)
PCR
(+)
15 ca
18 ca
11 ca
34%

41%

25%

AFB
(+)
Kết quả ghi nhận P= 0,2 sự sai lệch không có ý nghĩa về thống kê.
Khảo sát mối tương giữa IDR và kết quả điện di Protein:
IDR trung bình: 12,6 mm
Độ lệch chuẩn: 3
Bảng 4: Tương quan giữa IDR và sự gia tăng a
2
globulin
IDR S
ố ca có
tăng a
2
globulin

globulin, g
globulin.
Về phương diện X-quang, chúng tôi chia thành 2 nhóm: nhóm có
hang và nhóm tổn thương phổi không có hang như: nốt, đám, thâm nhiễm,
mờ không đồng nhất.
Bảng 6: Sự tương quan giữa hình ảnh X-quang và sự gia tăng a
2

globulin, g globulin
S
ố ca có
tăng a
2
globulin
Số ca có
tăng g globulin
Hình
ảnh tổn
thương trên
X-quang
S
ố
ca
% S
ố
ca
%
Hang 6 18%

8 18%

tăng a
2
globulin
S
ố ca có
tăng g globulin
Vị
trí t
ổn
thương
trên
1 hay 2
phổi
S
ố
ca
% S
ố
ca
%
1
phổi
17

17

50%

50%


* Trị số trung bình của g globulin:16,7
* Độ lệch chuẩn: 3,6
T
0:
Thời điểm bắt đầu điều trị
T
1:
Sau 2 tháng điều trị
T
2:
Sau 4 tháng điều trị
a
2
g
T
0

T
1

T
2

12,6
9,8
8,5
24,3
18,2
16,7
Kết quả ghi nhận: Sau 2 tháng điều trị a

Theo ghi nhận của Verbon A
(8)
nghiên cứu ở Trung Quốc trên 560
bệnh nhân lao phổi, lao ngoài phổi, trong số 734 trường hợp chứng:
- Lao nguyên phát có IgM tăng:80% , IgG tăng: 36%
- Lao thứ phát có IgM tăng:31%, IgG tăng: 88,5%.
- Lao ngoài phổi có IgM tăng: 30 - 61%, IgG tăng: 69 - 86%
- Nhóm chứng có IgM tăng :0% , IgG tăng : 21%.
Ngoài ra, chúng tôi khi nghiên cứu về các mối tương quan giữa hiện
tượng tăng a
2
globulin, tăng g globulin với kết quả đàm, X-quang phổi, IDR,
kết quả ghi nhận có sự gia tăng a
2
globulin, g globulin song hành với kết quả
đàm (AFB(+), PCR(+)), IDR(+), và các hình ảnh tổn thương đặc trưng của
lao trên X-quang.
Đặc biệt mối tương quan giữa sự gia tăng a
2
globulin và IDR là mối
tương quan có ý nghĩa thống kê (P = 0,004 và Odds Ratio = 9,1 ; CI = 1,38 -
60,17).
Trong quá trình điều trị với công thức 3 RHEZ / 6 RHZ, sự giảm % a
2

globulin, g globulin luôn song hành với thời gian điều trị.
Sau 2 tháng: a
2
globulin = 9,8 %, g globulin = 18,2 %.
Sau 4 tháng: a