ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG VÀ DIỄN TIẾN
VIÊM GAN DO CYTOMEGALOVIRUS TỪ 1 – 12 THÁNG TÓM TẮT
Mục tiêu: Nhiễm CMV là một tình trạng nhiễm trùng khá phổ biến
với biểu hiện lâm sàng thay đổi tùy theo tuổi, đường lây truyền và tình trạng
miễn dịch của người bị nhiễm. Nhiễm CMV ở trẻ sơ sinh và trẻ nhũ nhi có
thể gây tổn thương đa cơ quan đặc biệt là gan. Những nghiên cứu về tổn
thương gan do CMV còn hạn chế. Vì thế, đề tài nghiên cứu này sẽ giúp các
Bác sỉ nhi khoa lưu ý hơn về tác nhân gây viêm gan ở trẻ nhũ nhi.
Phương pháp: Nghiên cứu cắt ngang mô tả và phân tích.
Kết quả: 40 bệnh nhân bị viêm gam do CMV và 22 trường hợp được
tái khám sau 3 tháng với các tỷ lệ đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng: tất cả
bệnh nhi đều dưới 6 tháng tuổi, nam chiếm 72,5%, 57,5% là con thứ nhất,
87,5% trẻ bú mẹ, 90% mẹ có IgG(+), vàng da 100%, phân bạc màu 45%,
gan to 60%, lách to 30%, thiếu máu 32,5%, tiểu cầu giảm 5%, Bilirubine
trực tiếp tăng 65%, 62,5% có PAL > 650 U/L men gan tăng từ 2 đến 4 lần
chiếm 85% đối với AST và 90% đối với ALT, trị số Deritis >1,5 là 67,5%.
Kêt luận: Theo dõi sau 3 tháng trên 22 bệnh nhi cho thấy diễn tiến tốt
hơn được ghi nhận đối với các triệu chứng vàng da, thiếu máu, Bilirubine
trực tiếp và AST, huyết thanh CMV IgM chuyển âm trong 63,6% trường
hợp.
ABSTRACT
CLINICAL, LABORATORY AND PROGRESSIVE FEATURES OF
CYTOMEGALO VIRAL
HEPATITIS IN CHILDREN FROM 1 TO 12 MONTHS AT
CHILDREN ‘ S HOSPITAl N2.
Huynh Trong Dan * Y Hoc TP. Ho Chi Minh * Vol. 11 – Supplement
of No 4 - 2007: 62 – 65
Objectives: Cytomegaloviral infection is a rather widespread

đình bệnh nhân.
Ở Việt Nam, riêng tại TPHCM, đặc biệt BVNĐ 2 những nghiên cứu
về viêm gan do CMV ở trẻ nhũ nhi còn hạn chế. Vì vậy chúng tôi xin được
thực hiện đề tài:“Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và diễn tiến bệnh viêm
gan do CMV” để rút ra những đặc điểm của bệnh lý này và từ đó định hướng
chẩn đoán sớm, chính xác và theo dõi bệnh nhân thích hợp.
MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
Mục tiêu tổng quát
Xác định đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và diễn tiến viêm gan do
CMV ở bệnh nhi từ 01 tháng đến 12 tháng tuổi tại Bệnh viện Nhi Đồng 2 từ
09/2003 đến 05/2005.
Mục tiêu chuyên biệt
- Xác định tỷ lệ các đặc điểm lâm sàng
- Xác định tỷ lệ các đặc điểm cận lâm sàng
- Xác định những thay đổi triệu chứng lâm sàng: vàng da, gan lách to,
tiêu phân bạc màu giữa hai thời điểm nghiên cứu lúc nhập viện và khi tái
khám sau 3 tháng.
- Xác định những thay đổi triệu chứng cận lâm sàng: Bilirubine toàn
phần, Bilirubine trực tiếp, Transaminases, gamma GT, PAL giữa hai thời
điểm nghiên cứu lúc nhập viện và khi tái khám sau 3 tháng.
- Xác định tỷ lệ sự chuyển đổi huyết thanh CMV IgM (+) giữa hai
thời điểm nghiên cứu lúc nhập viện và tái khám sau 3 tháng.
ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Thiết kế nghiên cứu
Nghiên cứu cắt ngang mô tả
Đối tượng nghiên cứu
- Dân số mục tiêu: Tất cả trẻ em viêm gan do CMV.
- Dân số chọn mẫu: Tất cả trẻ em từ 1 tháng tuổi đến 12 tháng tuổi
viêm gan do CMV đang điều trị nội trú tại khoa nhiễm Bệnh viện Nhi Đồng
2 từ tháng 9/2003 đến tháng 5/2005.

Bệnh nhân hết triệu chứng thiếu máu là 27,2% (p=0.025), Birirubine
trực tiếp giảm xuống bình thường là 63,6% (p=0.001), các triệu chứng PAL,
AST, ALT vẫn không thay đổi. Huyết thanh chẩn đoán CMV IgM dương
tính sang âm tính là 63,6% (p=0.000).
BÀN LUẬN
Đường lây truyền
Đường lây truyền chủ yếu của CMV từ mẹ sang con qua nhau thai,
qua dịch tiết âm đạo, qua phân và nước tiểu. Nghiên cứu của chúng tôi viêm
gan do CMV thường gặp ở trẻ từ 6 đđến 12 tháng tuổi, cũng như tỷ lệ mẹ
nhiễm CMV IgG dương tính > 90% phù hợp với nghiên cứu của (Nguyễn
Trọng Hiếu, Đỗ Thị Ngọc Diệp, AAP).
Thời gian sau sanh vàng mắt vàng da
Theo nghiên cứu của chúng tôi thường dưới 30 ngày, vàng da vàng
mắt này làm cho cha mẹ bệnh nhân và nhân viên y tế nghĩ nhiều đến vàng da
sinh lý ở trẻ sơ sinh, chỉ sau một thời gian vàng da không giảm mà tăng dần
lên có thể kèm theo triệu chứng tiêu phân bạc màu mới nghĩ đến bệnh lý
gan. Đây cũng là một điểm khác biệt so với các viêm gan siêu vi khác có
thời gian vàng da trung bình là 7 ngày {Nguyễn Hữu Trí }.
Tiêu phân bạc màu
Chiếm tỷ lệ là 45% bệnh nhân viêm gan CMV, điều này chứng tỏ có
hiện tượng tắc mật đối với viêm gan CMV đã được Martin S.Hirch và NIH
mô tả, tắc mật ở đây có thể là do viêm đường mật bào thai. Trong các trường
hợp vàng da ứ mật nói chung thì viêm gan CMV là 3%-5% {William
Balistreri }. Dấu hiệu gan to là 60% kết quả này phù hợp với
(Conboy)(Stagno). Tính chất gan to trong CMV thường có mật độ chắc và to
dần. Đây có thể là do phản ứng của hệ thống võng nội mô từ trong bào thai
mà CMV có tính hướng đến các cơ quan đặc biệt là gan. Lách to trong viêm
gan CMV thường to dần và kéo dài trong nhiều tháng nhiều năm{ Nguyễn
Duy Thanh } đây cũng là một trong những điểm quan trọng giúp phân biệt
với chẩn đoán các viêm gan siêu vi khác vì ít khi có lách to dần và kéo dài.

chiếm 65%, PAL tăng> 650U/L chiếm 62,5%, GGT tăng 75%, AST, ALT
tăng từ 2 đến 4 lần so với trị số bình thường, chỉ số Deritis > 1,5.
4. Tái khám sau 3 tháng về các triệu chứng vàng mắt vàng da còn
chiếm tỷ lệ 36,4%, tiêu phân bạc màu và thiếu máu giảm một cách rỏ rệt
chiếm 4,5%, gan lách to vẫn không thay đổi.
5. Về các triệu chứng cận lâm sàng tái khám sau 3 tháng Bilirubine
trực tiếp chiếm 36%, PAL tăng > 650 U/L chiếm 36,4%, GGT tăng 59%,
AST, ALT không thay đổi.
6. 14/22 (63,6%) bệnh nhân có huyết thanh chuyển đổi từ CMV IgM
dương sang CMV IgM âm tính sau 3 tháng tái khám.
ĐỀ XUẤT
Thông qua đề tài với các kết qủa thu thập được qua nghiên cứu chúng
tôi xin được góp phần hiểu biết về bệnh lý viêm gan do CMV ở trẻ nhũ nhi.
Đây là một bệnh lý mà các nghiên cứu ở TPHCM đặc biệt BV Nhi Đồng 2
còn hạn chế. Chúng tôi xin được đề nghị bảng tóm tắt các triệu chứng gợi ý
chần đoán sớm và theo dõi bệnh nhân viêm gan do CMV.
1. Tuổi <12 tháng
2. Mẹ có IgG CMV d
ương
và/hoặc IgM dương
3. Tiền căn bú mẹ
4.Vàng da sớm trong giai đoạn s
ơ
sinh
5. Vàng da kéo dài > 2 tuần
6. Gan to
7. Lách to
8. Tiêu phân bạc màu
9. Bilirubine trực tiếp > 60mg/l
10. AST, ALT tăng t