A. MỞ ĐẦU .
Khi nhắc đến tòa án là chúng ta nghĩ ngay đến công lý, sự công bằng và
người đem lại công lý sự công bằng đó chính là thẩm phán. Thẩm phán là một
trong những người hoạt động nhân danh phápluật , nhân danh công lý và lấy quy
tắc ứng xử đạo đức nghề thẩm phán làm chuẩn mực cho hành vi nghề nghiệp.Mỗi
quyết định hay bản án của thẩm phán đưa ra thể hiện tính quyền lực của nhà nước
và nó có tác động rất lớn đến các đối tượng có liên quan. Bởi vậy mà trong quá
trình thực hiện hoạt động nghề nghiệp đòi hỏi thẩm phán phải luôn có kỹ năng
giao tiếp nghề luật đó là khả năng vận dụng kiến thức về giao tiếp của những
người hành nghề luật và thực tiễn hoạt động nghề luật của mình để nâng cao hiệu
quả hoạt động nghề luật của mình
Vì vậy việc tìm hiểu về hoạt động nghề nghiệp của thẩm phán là việc làm
rất cần thiết. Và đó cũng là lí do em chọn đề tài "Đặc điểm hoạt động nghề nghiệp
của thẩm phán có ảnh hưởng như thế nào đế kỹ năng giao tiếp nghề nghiệp của
họ? Liên hệ thực tiễn."
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ .
I.KHÁI QUÁT VỀ NGHỀ THẨM PHÁN.
1.Khái niện về thẩm phán.
Thẩm phán là người được bổ nhiệm theo quy định của pháp luật về nhiệm
vụ thực hiện quyền xét xử chính tại một phiên tòa, có thể là chủ tọa một mình
hoặc là một thành phần trong hội đồng xét xử gồm nhiều thẩm phán. Thẩm phán
giữ vai trò chủ tọa phiên tòa được gọi là Chánh án. Thẩm phán nghe những người
làm chứng và các bên trong vụ án trình bày chứng cứ, đánh giá mức độ xác thực
của các bên, và sau đó đưa ra phán quyết về vấn đề được trình bày dựa trên việc
giải thích pháp luật và đánh giá chủ quan của mình. Như vậy thẩm phán là nghề
nghiệp đặc thù trong hệ thống nghề nghiệp xã hội thuộc nhóm nghề luật, trong đó
người hành nghề phải đáp ứng những tiêu chí nghề nghiệp nhất định về phẩm
chất về năng lực, được đào tạo bổ nhiệm theo phương thức,trình tự đặc thù mà
pháp luật đã quy định chứ không dựa vào ý chí và sự lựa chọn của người hành
nghề cũng như các kĩ năng hành nghề trong đó có những đòi hỏi về kĩ năng giao
tiếp.
pháp luật để tác động đến mối quan hệ phát sinh giữa con người với con người.
Thứ tư: Điều kiện lao động trong hoạt động nghề thẩm phán là quyền lực tư
pháp gắn với môi trường bảo vệ thực thi pháp luật và gắn với chức danh của thẩm
phán. Thẩm phán là người được nhà nước trao quyền để thực hiện chức năng,
nhiệm vụ, quyền hạn của mình. Trong quá trình giải quyết vụ án chỉ có thẩm phán
mới có quyền nhân danh nhà nước ra các bản án giải quyết các bản án, nhằm mục
đích thực thi pháp luật để bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức,
nhà nước và xã hội đồng thời người hành nghề thẩm phán đòi hỏi phải tuân thủ
các đạo đức nghề nghiệp nghiêm ngặt. Chẳng hạn như trong giải quyết vụ án hình
sự thì thẩm phán nhân danh nhà nước và sử dụng quyền lực tư pháp mà nhà nước
giao cho như: quyền ra các quyết định bản án, quyền trong quá trình điều tra truy
tố, quyền áp dụng các biện pháp ngăn chặn …nhưng phải đúng theo quy định để
giải quyết một cách đúng đắn và nhanh chóng vụ án.
II. LIÊN HỆ THỰC TẾ.
1. Tình huống cụ thể.
Em xin lấy một tình huống có trên thực tế đó là vụ thảm sát tiệm vàng của
Lê Văn Luyện. Dưới đây là bản tóm tắt cáo trạng của vụ án:
Ngày 12/8/2011, Luyện mượn của anh Trương Văn Nhị chiếc xe máy BKS
98N4-7155 trị giá 14.300.000 đồng đem đi cắm được 5.500.000 đồng ăn tiêu.Do
không có tiền ăn tiêu và chuộc xe, Luyện nảy sinh ý định cướp tiệm vàng Ngọc
Bích của vợ chồng anh Trịnh Thành Ngọc, Đinh Thị Chín ở phố Sàn - xã Phương
Sơn - huyện Lục Nam - tỉnh Bắc Giang. Luyện đã mua 1chiếc ba lô, 1 con dao
phớ, 1 con dao díp nhọn, 1 chiếc đèn pin làm công cụ gây án. Khoảng 03 giờ
ngày 24/8/2011, Luyện trèo lên cây trước cửa tiệm vàng lên mái tôn rồi bám vào
các thanh sắt nằm ngang trèo lên ban công tầng 3, cậy cửa phía trước tầng 3 tiệm
vàng Ngọc Bích đi vào trong nhà. Sau khi lục soát các phòng nhưng không lấy
được tài sản, Luyện lên tầng 3 chờ gia đình anh Ngọc ngủ dậy sẽ giết từng người
sau đó thực hiện cướp vàng. Hậu quả làm anh Ngọc, chị Chín và cháu Thảo bị
chết; cháu Bích bị tỷ lệ thương tích 74,6%. Luyện cướp của gia đình anh Ngọc số
tài sản gồm: 59 dây vàng, 13 vòng tay vàng, 4 kiềng cổ vàng, 5 mặt đá, 8 dây
2. Vận dụng kĩ năng giao tiếp của thẩm phán trong tình huống cụ thể.
2.1. Khái niệm kỹ năng giao tiếp nghề thẩm phán.
Giao tiếp nghề luật được hiểu là: “Giao tiếp nghề luật là mối quan hệ diễn
ra giữa chức danh tư pháp với những người tham gia tố tụng, với những người
khác có liên quan đến pháp luật nhằm tác động tâm lí đến họ hoặc cung cấp cho
họ những hiểu biết cần thiết về pháp luật thông qua các phương tiện giao tiếp để
đạt được mục đích của hoạt động.”
Từ đó được hiểu, Kỹ năng giao tiếp của Thẩm phán là khả năng nhận thức
nhanh chóng những biểu hiện bên ngoài và những diễn biến tâm lí bên trong của
đương sự và bản thân, đồng thời biết sử dụng hợp lý các phương tiện ngôn ngữ
và phi ngôn ngữ, biết cách điều khiển, điều chỉnh quá trình giao tiếp nhằm đạt
được mục đích của hoạt động xét xử ” ( về kỹ năng giao tiếp của Thẩm phán khi
xét xử vụ án hình sự. Bùi Kim Chi)
2.2.Yêu cầu kĩ năng giao tiếp trong hoạt động của thẩm phán.
Kỹ năng giao tiếp của Thẩm phán trước và trong khi tiến hành hoạt động xét
xử bao gồm các kĩ năng sau:
a.Kĩ năng xây dựng mối quan hệ.
Thẩm phán với tư cách là người tiến hành tố tụng cùng với những người
tham gia tố tụng phải xây dựng được mối quan hệ mang lại niền tin về sự công
bằng vào những phán quyết nhân danh nhà nước.
Thẩm phán phải xem xét tất cả các tình tiết của vụ án bằng tư duy tổng thể
và toàn diện, tức thẩm phán dựa vào quan điểm của cá nhân trên cơ sở quy định
của pháp luật để nhận định, đánh giá về các tình tiết, sự kiện của vụ án và phải
xem xét quan điểm của cơ quan điều tra cũng như viện kiểm sát cuối cùng, sau
khi đã nghiên cứu, đánh giá đầy đủ các tình tiết của vụ án như Lê Văn Luyện có
những hành vi gì, đã phạm vào tội gì được quy định như thế nào trong BLHS,
nhân thân của bị cáo này như thế nào, vụ án này có đồng phạm không Thông
qua việc xem xét hồ sơ vụ án như vậy, Thẩm phán có thể chủ động trong mọi tình
huống, tránh được những tác động bắt lợi cũng như thiếu sót trong quá trình xét
xử trong vụ án đầy tình tiết phức tạp trên, đảm bảo tính khách quan, chính xác,
phải là người biết thu nhận, phân tích đánh giá, ghi chép thông tin và phải biết
quan sát tinh tế các cử chỉ hành vi của các đương sự để nhận biết thái độ tâm lí
của các đương sự.
c. Kĩ năng hỏi.
Kĩ năng đặt câu hỏi đối với thẩm phán là vô cùng quan trọng. Đặt câu hỏi là
việc đưa ra những thông điệp nhất định tác động đến đối tượng để họ cung cấp
thông tin cần thiết, do đó việc đặt câu hỏi giúp điều khiển quá trình cung cấp
thông tin ở các đương sự. Mục đích của kĩ năng hỏi đó chính là khai thác thông
tin một cách hiệu quả hơn. Vì vậy để có thể xác định đúng đắn vụ án thì thẩm
phán phải sử dụng kĩ năng hỏi.
Trong phần xét hỏi vụ án trên, Thẩm phán sử dụng những câu hỏi trực tiếp,
mở : “Ngoài số vàng đó ra, bị cáo còn cướp, chiếm đoạt tài sản gì nữa?.” và cả
những câu hỏi đóng “ Bị cáo hãy thành thật khai báo, ngoài bị cáo ra còn có ai
cùng gây án hoặc xúi giục bị cáo hay không?" hay “Ngoài bị cáo, có ai tham
gia, xúi giục không?" để có thể khai thác thêm các thông tin bị cáo mà giai đoạn
điều tra bỏ sót. Đại diện Viện kiểm sát đưa ra câu hỏi: "Trong lời khai của bị cáo
tại cơ quan: khi bị cáo leo lên nhà nạn nhân nhưng bị một người hàng xóm phát
hiện, vậy tại sao lúc thuật lại quá trình gây án, bị cáo lại không khai chi tiết
này?" nhằm lật tẩy những mâu thuẫn trong lời khai của Lê Văn Luyện trước
phiên tòa và trong lời khai của Lê Văn Luyện trước đó.
Qua đây, có thể thấy tầm quan trọng của việc xây dựng mối quan hệ trong
hoạt động của Thẩm phán, phải phối hợp các cơ quan tố tụng khác như Viện kiểm
sát, Luật sư…Nhờ sự phối hợp phía Viện kiểm sát mà Thẩm phán có thể có được
đánh giá được tình tiết trên đầy đủ, toàn vẹn hơn. Hơn nữa, nhờ việc nghiên cứu
hồ sơ vụ án trước đó, Thẩm phán biết : Luyện cướp của gia đình anh Ngọc số tài
sản gồm: 59 dây vàng, 13 vòng tay vàng, 4 kiềng cổ vàng, 5 mặt đá, 8 dây chuyền
vàng, 2 chiếc lắc vàng, 231 nhẫn vàng các loại và 1 chiếc điện thoại di động nhãn
hiệu Nokia 3110C tổng trị giá 1.272.069.000 đồng. Nhờ vậy, Thẩm phán đã đưa
ra câu hỏi: "Ngoài số vàng đó ra, bị cáo còn cướp, chiếm đoạt tài sản gì nữa?.
Đây cũng là câu hỏi trực tiếp ở dạng mở, Thẩm phán muốn bị cáo cung cấp thêm
có thể cung cấp đầy đủ và chính xác thông tin cần thiết. Ngoài việc sử dụng ngôn
ngữ thì thẩm phán phải biết sử dụng phương tiện phi ngôn ngữ như ánh mắt, nét
mặt, tư thế, tác phong trong quá trình giải quyết vụ án.
e. Kĩ năng trình bày, thuyết phục.
Thẩm phán thực hành kỹ năng thuyết phục trong vụ án trên:
Thẩm phán có sự tôn trọng đối với đương sự và bị cáo, thông cảm với nổi
đau mà gia đình người bị hại phải gánh chịu. Với bản lĩnh nghề nghiệp, thẩm
phán phải thuyết phục tự nhiên, nhẹ nhàng, đơn giản cho gia đình bị cáo và những
người chứng kiến hiểu sự quá khích, phẫn nộ của họ có thể làm việc cung cấp
thông tin làm cho bị cáo bị ảnh hưởng, bị cáo không yên tâm trả lời thành thận
câu hỏi, vụ án có thể bị đình chỉ. Khi thuyết phục bị cáo Thẩm phán phải chú ý
đến điều kiện ngoại cảnhnhằm giúp bị cáo giảm bớt căng thẳng về tâm lý.Thẩm
phán tránh lối nói dài dòng lý thuyết xuông, phải đưa ra lý lẽ thấm thiết, rung cảm
người nghe, tránh đưa toàn những lí luận cao xa với người có trình độ văn hóa
thấp như bị cáo Lê Văn Luyện. Như vậy càng làm cho việc xét hỏi kém hiệu
quả.Điều mấu chốt phải làm cho bị cáo cảm phục, kính nể Thẩm phán.Trong lúc
xét hỏi, Thẩm phán đã biết sử dụng ngôn ngữ ví dụ như câu chữ đơn giản, dễ
hiểu, tốc độ nói hợp lý và cử chỉ phi ngôn ngữ thể hiện sự tôn trọng.Trong những
câu hỏi của Thẩm phán không có câu chữ nào tối nghĩa, khó hiểu hoặc gây nhầm
lẫn cho bị cáo
Đây là một số kĩ năng chính mà thẩm phán sử dụng trong quá trình hoạt
động nghề nghiệp của mình. Nhưng các kĩ năng này không đứng riêng lẻ mà nó
nằm trong một thể thống nhất.Vì vậy để hoạt động nghề nghiệp của mình đạt kết
quả tốt nhất thì thẩm phán không chỉ sử dụng riêng lẻ từng kĩ năng mà phải kết
hợp một cách linh hoạt, mềm dẻo và sáng tạo các kĩ năng này.
C. PHẦN KẾT BÀI.
Trở thành thẩm phán là một trong những lựa chọn của sinh viên luật trong
tương lai. Là một nghề rất cần thiết trong xã hội và những người làm công việc
này ngoài các kiến thức sâu sắc về pháp luật thì các kĩ năng hành nghề cũng phải
tốt. Qua đây chúng ta có thể thấy được đặc điểm hoạt động cũng như mục đích