MỤC LỤC.
ĐẶT VẤN ĐỀ 2
TÌM HIỂU VẤN ĐỀ 2
1, Về chủ thể của tranh chấp môi trường 2
2, Về đối tượng của tranh chấp môi trường 4
3, Thời điểm nảy sinh tranh chấp môi trường 6
4, Về giá trị thiệt hại trong tranh chấp môi trường 7
KẾT THÚC VẤN ĐỀ 9
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 10
1
ĐẶT VẤN ĐỀ.
Bản chất pháp lý của tranh chấp môi trường thể hiện qua bản chất của các
quan hệ xã hội mà từ đó làm phát sinh mâu thuẫn giữa các chủ thể tham gia
quan hệ pháp Luật môi trường. Tranh chấp môi trường có thể quy về dạng tranh
chấp hành chính hoặc tranh chấp dân sự nhưng chúng có những đặc thù riêng so
với những loại tranh chấp khác. Việc nhận thức rõ những đặc thù này không chỉ
giúp chúng ta nhận dạng đúng tranh chấp môi trường mà còn tìm ra cách thức
phù hợp để giải quyết tranh chấp môi trường một cách có hiệu quả.
Giống như các tranh chấp khác, tranh chấp môi trường cũng phát sinh từ
hành vi vi phạm pháp luật hoặc vi phạm quyền và lợi ích hợp pháp của người
khác, gây ảnh hưởng tới trật tự pháp luật, đều có các chủ thể cụ thể, đều phát
sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại nếu có. Dưới đây là một số đặc thù của
tranh chấp môi trường.
TÌM HIỂU VẤN ĐỀ.
1, Về chủ thể của tranh chấp môi trường.
Chủ thể của tranh chấp môi trường là các bên tham gia tranh chấp. Khi họ
cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp về mặt môi trường của mình bị xâm hại.
Đặc thù về mặt chủ thể của tranh chấp môi trường chính là phạm vi chủ thể và
tính khó xác định một cách nhanh chóng, cụ thể, chính xác các bên tham gia
tranh chấp.
Tranh chấp môi trường thường xảy ra với quy mô lớn, liên quan đến nhiều

3
Trong nhiều trường hợp khác, người ta xác định được bên gây hại nhưng
không thể xác định được cụ thể bên bị hại. VD: một tổ chức cá nhân nào đó gây
ra sự cố chàn dầu, thử vũ khí hạt nhân dẫn đến ô nhiễm chất phóng xạ…tác
động xấu đến người và tài sản của một số rất đông dân cư sinh sống ở khu vực
xung quanh. Phức tạp hơn cả là trường hợp bên vi phạm có nhiều người đồng
thời gây thiệt hại cho nhiều người khác và không thể xác định cụ thể, chính xác
cả hai bên vào thời điểm nảy sinh tranh chấp. VD: tranh chấp giữa nhiều nhà
máy và lò gạch trong một vùng với cộng đồng dân cư ở vùng đó do khói bụi
của các cơ sở sản xuất này thải ra làm ô nhiễm môi trường không khí.
Sở dĩ nói đây là điểm đặc thù của tranh chấp môi trường bởi vì các dạng
tranh chấp khác như tranh chấp kinh tế, tranh chấp đất đai… chủ yếu phát sinh
từ hợp đồng. Vì thế căn cứ vào hợp đồng ta có thể dễ dàng xác định các bên
tranh chấp. Đặc thù này cũng đặt ra một thách thức đối với việc giải quyết tranh
chấp môi trường, bởi vì muốn các tranh chấp trong lĩnh vực bảo vệ môi trường
được giải quyết triệt để, đảm bảo quyền lợi các bên thì cần xác định đúng các
chủ thể. Hơn nữa nó còn liên quan đến việc xác định tư cách pháp lý để thực
hiện quyền khiếu nại, khiếu kiện.
2, Về đối tượng của tranh chấp môi trường.
Tranh chấp trong các lĩnh vực khác nhau có những đối tượng hoàn toàn
khác nhau nên đây là dấu hiệu cho phép ta phân biệt các loại tranh chấp. Đối
tượng của tranh chấp môi trường là các quyền và lợi ích hợp pháp về mặt môi
trường của các chủ thể bị xâm hại hoặc bị đe dọa xâm hại như: quyền được
sống trong môi trường trong lành, quyền được khai thác, sử dụng thành phần
môi trường vào mọi mục đích theo quy định của pháp luật, quyền được bảo vệ
tính mạng, sức khỏe, tài sản khi có hành vi làm ô nhiễm, suy thoái, gây sự cố
4
môi trường, quyền được tác động đến môi trường trong thời gian pháp luật cho
phép.
Không chỉ là quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể mà tranh chấp môi

bằng. Phần lớn tranh chấp môi trường có một bên tham gia là chủ thể các dự án
phát triển hoặc các cơ quan quản lí, trong khi phía bên kia chỉ là những thường
dân với những yêu cầu, đòi hỏi về chất lượng môi trường sống chung của con
người. Điều này dễ nhận thấy là bên thứ nhất thường ít động cơ hơn trong việc
tìm giải pháp để điều hòa lợi ích xung đột. Sự bất tương xứng về vị thế giữa các
bên là một trong những trở ngại lớn của quá trình giải quyết tranh chấp. Trở
ngại này càng bộc lộ rõ hơn ở những quốc gia phải chịu nhiều áp lực từ mục
tiêu phát triển kinh tế, giảm đói nghèo, do mối quan tâm đến tốc độ tăng trưởng
kinh tế thường được đẩy lên trước mối quan tâm đến chất lượng môi trường
sống. Trong những hoàn cảnh như vậy “ưu thế” của quá trình giải quyết xung
đột thường nghiêng về phía gây hại cho môi trường.
3, Thời điểm nảy sinh tranh chấp môi trường.
Tranh chấp môi trường có thể nảy sinh từ rất sớm, nó không chỉ xảy ra khi
quyền và lợi ích hợp pháp của các bên mới đang ở trong tình trạng bị đe dọa
xâm hại. Khác với tranh chấp môi trường, tranh chấp trong các lĩnh vực khác
chỉ nảy sinh khi quyền lợi hợp pháp của đương sự bị xâm hại.
Tình trạng bị đe dọa xâm hai được hiểu là vào thời điểm nảy sinh tranh
chấp thiệt hại chưa xảy ra, nhưng có cơ sở để cho rằng thiệt hại chắc chắn sẽ
xảy ra nếu không được ngăn chặn kịp thời, tức là không chỉ dựa vào suy đoán
cảm tính mà còn phải dựa vào kết luận khoa học để xác định.
6
Khả năng xâm hại đến môi trường mà con người có thể dự báo thường liên
quan đến các dự án đầu tư, thậm chí ngay khi dự án chưa đi vào hoạt động.
Điều này lý giải cho việc nhiều mâu thẫn, xung đột trong lĩnh vực môi trường
đã nảy xinh ngay từ giai đoạn khi các dự án đầu tư chưa đươc triển khai hoặc
mơi đi vào hoạt động. Vào giai đoạn nay, mặc dù thiệt hại thực tế còn chưa xảy
ra nhưng các bên xung đột môi trường cho rằng nguy cơ nội tại sẽ xảy ra thiệt
hại đối với môi trường, nếu không có biện pháp ngăn chặn kịp thời.
VD: nhân dân phường Bãi Cháy, thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh yêu
cầu chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng kỹ thuật khu công

muốn làm sạch môi trường sau sự cố Checnôbưn thì phải mất hàng trăm năm
và tốn kém khoảng vài chục tỷ đô la.
Dấu hiệu nay xuất phát từ đặc tính của môi trường là một thể thống nhất
bao gồm nhiều thành phần có quan hệ hữu cơ, tác động qua lại với nhau. Nếu
một thành phần môi trường bị tổn hại có thể gây tổn hại trực tiếp cho một hoặc
một số thành phần môi trường khác. Nguy hiểm hơn, chúng có thể gây hại hoặc
tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho tính mạng, sức khỏe của con người. Các thiệt hại
này thường đan xen với nhau nên rất khó xác định.
Như vậy, lợi ích bị xâm hại trong tranh chấp môi trường rất đa dạng. Quan
điểm của nhiều nước về lợi ích bị xâm hại có phạm vi rộng hơn, ngoài những
lợi ích trên còn đề cập những lợi ích khác. Cụ thể: lợi ích về kinh tế, nói cách
khác là lợi ích trong kinh doanh của chủ thể kinh tế. VD: tính lịch sử bị hủy
hoại làm giảm lượng du lịch, ảnh hưởng đến doanh thu của các nhà hàng,
8
khách sạn, cơ sở cung cấp dịch vụ du lịch trong vùng, lợi ích văn hóa cũng
được tính đến…
Tính đa dạng của lợi ích bị xâm hại khiến cho tranh chấp môi trường không
chỉ gắn với lợi ích riêng biệt của các chủ thể mà còn gắn liền với lợi ích chung
của cả xã hội. Đây là điểm khác biệt giữa tranh chấp môi trường với các tranh
chấp khác. Bên cạnh đó, trong tranh chấp môi trường ngoài thiệt hại trực tiếp và
trước mắt còn bao gồm thiệt hại gián tiếp và nhất là thiệt hại lâu dài- loại thiệt
hại rất khó xác định.
VD: đối với thiệt hại vật chất; thiệt hại trước mắt gồm diện tích nông sản bị
giảm năng suất, đầm bị hủy hoại làm giảm số lượng các loài thủy sản, gia súc
bị chết, số người phải nghỉ việc do ngừng sản xuất; thiệt hại như thời gian bị
ảnh hưởng tiếp theo cho đến khi sản xuất và sinh hoạt trở lại bình thường,
năng suất trở lại ổn định, hiện trạng môi trường được khôi phục. Đối với thiệt
hại về sức khỏe là những thiệt hại lâu dài và để lại những di chứng và bệnh
mãn tính….
Đặc trưng này đòi hỏi phải có phương pháp cụ thể hợp lý để xác định các