Tiểu luận
Đặc tính của ngôn ngữ với tư cách
là chất liệu của nghệ thuật văn
chương và những ưu thế và hạn chế
của của chất liệu ngôn ngữ khi xây
dựng tác phẩm văn chương
Tiều luận ngôn ngữ
MỤC LỤC

MỤC LỤC
Trang 2
Phần I:
MỞ ĐẦU
Trang 3
Chương I:
ĐẶC TÍNH CỦA NGÔN NGỮ VỚI TƯ CÁCH
LÀ CHẤT LIỆU CỦA NGHỆ THUẬT VĂN

Trang 3
1.Tình phổ biến, toàn dân
Trang 3
2.Tín hiệu ngôn ngữ là tín hiệu mang nghĩa
Trang 4
3.Tính võ đoán
Trang 4
4.Tính hình tuyến
Trang 7
Phần I:
MỞ ĐẦUHình tượng nghệ thuật không bao giờ tồn tại một cách chung chung, trừu
tượng mà luôn gắn liền với một chất liệu cụ thể. Tính chất đặc trưng của một
loại hình nghệ thuật gắn liền với đặc điểm và khả năng nghệ thuật của chất liệu
dùng làm cơ sở cho nghệ thuật đó. Một tác phẩm âm nhạc được tạo nên từ sự
phối hợp những nốt nhạc, màu sắc là chất liệu cơ bản của nghệ thuật hội hoạ…
Và văn học lấy ngôn từ làm chất liệu xây dựng tác phẩm. Chính vì vậy sẽ không
hiểu được đặc trưng của văn học nếu bỏ qua đặc trưng của chất liệu ngôn ngữ.
Mối quan hệ giữa hình tượng và chất liệu không phải là sự kết hợp bề ngoài mà
là sự thâm nhập, xuyên thấu vào nhau, là phương thức tồn tại của hình tượng…
Người nghệ sĩ ngay khi sáng tác đã dựa trên các khả năng của chất liệu. Nhà
điêu khắc tư duy bằng hình khối, nhạc sĩ tư duy bằng âm sắc. Cũng như vậy,
nhà văn không thể tư duy bên ngoài các khả năng nghệ thuật của ngôn từ.
Với khuôn khổ có hạn của bài tập tiều luận này, chúng tôi xin dừng lại ở
việc tìm hiều hai vấn đề: “Đặc tính của ngôn ngữ với tư cách là chất liệu của
nghệ thuật văn chương và những ưu thế và hạn chế của của chất liệu ngôn ngữ
khi xây dựng tác phẩm văn chương”.
Trang
2

Tiều luận ngôn ngữ
đọc có thể dễ dàng liên tưởng và hiểu được cách gọi âu yếm những em bé
nhỏ…
Như vậy, có thể khẳng định ngôn ngữ văn chương có giá trị nghệ thuật
rất rõ nhưng không cách biệt với ngôn ngữ sinh hoạt thông thường, mọi sự
chuyển hoá với tư cách là các biện pháp nghệ thuật đều có cơ sở trong ngôn
ngữ sinh hoạt thông thường. Điều này giúp ngôn ngữ văn chương gần gũi với
mọi người và tạo được hiệu quả nhất định trong tiếp nhận và sáng tạo.

2. Tín hiệu ngôn ngữ là tín hiệu mang nghĩa:
Chất liệu ngôn ngữ là một chất liệu chứa đựng nội dung, ý nghĩa. Ngôn
ngữ khi được sử dụng để sáng tạo nghệ thuật đã là một phương tiện để biểu hiện
ý nghĩa. Mỗi tín hiệu ngôn ngữ như từ luôn luôn có hai mặt hình thức và nội
dung. Các chất liệu của các ngành nghệ thuật khác như đồng, thạch cao… bản
thân nó không mang nghĩa. Nghệ thuật múa lấy vóc dáng cơ thể, động tác, các
bộ phận cơ thể để xây dựng các điệu múa, nhưng bản thân các động tác hay bộ
phận cơ thể này không mang nghĩa. Khi Xuân Diệu diễn tả các bước đi của thời
gian trong Đây mùa thu tới:
“
Trong vườn sắc đỏ rũa màu xanh”. Khi đọc câu
thơ ta có thể hình dung ra bước chuyển tế vi của thời gian thể hiện qua sắc lá.
Khi tách từng từ trong câu thơ, bản thân các từ đó đều mang nghĩa. Điều này
giúp cho các tín hiệu ngôn ngữ khi đi vào tác phẩm ngôn ngữ được hiện thực
hóa và dễ dàng chuyển thành các tín hiệu thẩm mỹ.

3. Tính võ đoán:
Theo Saussure, quan hệ hai mặt của tín hiệu ngôn ngữ: Cái biểu hiện và
cái được biểu hiện không có lý do, nghĩa là không có mối quan hệ tất yếu, giữa
hai mặt này chỉ có mối quan hệ do quy ước của xã hội, do vậy ngôn ngữ mang
tính võ đoán. Trong thực tế, tính võ đoán có nhiểu mức độ biểu hiện khác nhau,

Trang
5