Tiều luận ngôn ngữ
MỤC LỤC
MỤC LỤC Trang 2
Phần I: MỞ ĐẦU Trang 3
Chương I: ĐẶC TÍNH CỦA NGÔN NGỮ VỚI TƯ CÁCH
LÀ CHẤT LIỆU CỦA NGHỆ THUẬT VĂN
Trang 3
1.Tình phổ biến, toàn dân Trang 3
2.Tín hiệu ngôn ngữ là tín hiệu mang nghĩa Trang 4
3.Tính võ đoán Trang 4
4.Tính hình tuyến Trang 7
5.Tính biểu cảm Trang 7
Chương II: NHỮNG ƯU THẾ VÀ HẠN CHẾ CỦA CHẤT
LIỆU NGÔN NGỮ KHI XÂY DỰNG TÁC
PHẨM VĂN Trang 9
I.Ưu thế Trang 9
II.Hạn chế Trang 11
Phần III: KẾT LUẬN Trang 13
THƯ MỤC THAM KHẢO Trang 14
Phần I: MỞ ĐẦU
Trang
1
Tiều luận ngôn ngữ
Hình tượng nghệ thuật không bao giờ tồn tại một cách chung chung, trừu
tượng mà luôn gắn liền với một chất liệu cụ thể. Tính chất đặc trưng của một
loại hình nghệ thuật gắn liền với đặc điểm và khả năng nghệ thuật của chất liệu
dùng làm cơ sở cho nghệ thuật đó. Một tác phẩm âm nhạc được tạo nên từ sự
phối hợp những nốt nhạc, màu sắc là chất liệu cơ bản của nghệ thuật hội hoạ…
Và văn học lấy ngôn từ làm chất liệu xây dựng tác phẩm. Chính vì vậy sẽ không
hiểu được đặc trưng của văn học nếu bỏ qua đặc trưng của chất liệu ngôn ngữ.
Mối quan hệ giữa hình tượng và chất liệu không phải là sự kết hợp bề ngoài mà

Rõ ràng, hình ảnh con cò không có gì là xa lạ với mỗi người dân Việt Nam. Và
như vậy, hình ảnh con cò đi vào trong văn học, với phương thức ẩn dụ, người
đọc có thể dễ dàng liên tưởng và hiểu được cách gọi âu yếm những em bé
nhỏ…
Như vậy, có thể khẳng định ngôn ngữ văn chương có giá trị nghệ thuật
rất rõ nhưng không cách biệt với ngôn ngữ sinh hoạt thông thường, mọi sự
chuyển hoá với tư cách là các biện pháp nghệ thuật đều có cơ sở trong ngôn
Trang
3
Tiều luận ngôn ngữ
ngữ sinh hoạt thông thường. Điều này giúp ngôn ngữ văn chương gần gũi với
mọi người và tạo được hiệu quả nhất định trong tiếp nhận và sáng tạo.
2. Tín hiệu ngôn ngữ là tín hiệu mang nghĩa:
Chất liệu ngôn ngữ là một chất liệu chứa đựng nội dung, ý nghĩa. Ngôn
ngữ khi được sử dụng để sáng tạo nghệ thuật đã là một phương tiện để biểu hiện
ý nghĩa. Mỗi tín hiệu ngôn ngữ như từ luôn luôn có hai mặt hình thức và nội
dung. Các chất liệu của các ngành nghệ thuật khác như đồng, thạch cao… bản
thân nó không mang nghĩa. Nghệ thuật múa lấy vóc dáng cơ thể, động tác, các
bộ phận cơ thể để xây dựng các điệu múa, nhưng bản thân các động tác hay bộ
phận cơ thể này không mang nghĩa. Khi Xuân Diệu diễn tả các bước đi của thời
gian trong Đây mùa thu tới: “ Trong vườn sắc đỏ rũa màu xanh”. Khi đọc câu
thơ ta có thể hình dung ra bước chuyển tế vi của thời gian thể hiện qua sắc lá.
Khi tách từng từ trong câu thơ, bản thân các từ đó đều mang nghĩa. Điều này
giúp cho các tín hiệu ngôn ngữ khi đi vào tác phẩm ngôn ngữ được hiện thực
hóa và dễ dàng chuyển thành các tín hiệu thẩm mỹ.
3. Tính võ đoán:
Theo Saussure, quan hệ hai mặt của tín hiệu ngôn ngữ: Cái biểu hiện và
cái được biểu hiện không có lý do, nghĩa là không có mối quan hệ tất yếu, giữa
hai mặt này chỉ có mối quan hệ do quy ước của xã hội, do vậy ngôn ngữ mang
tính võ đoán. Trong thực tế, tính võ đoán có nhiểu mức độ biểu hiện khác nhau,

Từ vội, vàng được tách thành “mà vội mà vàng” đã nhấn mạnh hơn trạng
thái vội vàng của hành động, tạo được tính biểu cảm cao hơn cho ngôn ngữ.
Về mặt cái được biểu hiện thì đây là bình diện mà trong giao tiếp hàng
ngày từ cũng có thể biến đổi. Điều này thể hiện rõ nhất trong các tác phẩm văn
chương. Các tác giả văn học trung đại thường lấy hình ảnh cây Tùng, cây
Trang
5