THỊ TRƯỜNG TỔ CHỨC
Các loại thị trường tổ chức
Chúng ta sẽ khảo sát ba loại thị trường tổ chức: thị trường doanh nghiệp mua tư liệu sản xuất
(còn gọi là thị trường doanh nghiệp sản xuất), thị trường người mua bán lại và thị trường chính
quyền.
Thị trường doanh nghiệp sản xuất
Thị trường doanh nghiệp sản xuất bao gồm những người mua hàng hóa và dịch vụ nhằm sản
xuất ra những sản phẩm và dịch vụ khác để bán, cho thuê hoặc cung cấp cho những người khác.
Họ là các doanh nghiệp sản xuất từ nhiều loại hình như sản xuất - chế biến, xây dựng, giao
thông vận tải, truyền thông, ngân hàng, tài chính, bảo hiểm, dịch vụ, nông lâm ngư nghiệp, khai
khoáng và các ngành phục vụ công cộng. Thị trường doanh nghiệp sản xuất là thị trường tổ chức
lớn nhất và đa dạng nhất.
Thị trường người bán lại
Thị trường người bán lại (reseller market) bao gồm tất cả những người mua sản phẩm và dịch vụ
nhằm mục đích bán lại hoặc cho cho những người khác thuê để kiếm lời, hay để để phục vụ cho
các nghiệp vụ của họ.
Nếu các doanh nghiệp trong thị trường sản xuất mua tư liệu sản xuất để sản xuất ra những ích
dụng về vật phẩm, thì những người bán lại sản xuất ra ích dụng về thời gian, nơi chốn và sở
hữu. Trong vai trò là những đại diện mua cho các khách hàng của mình, những người bán lại
mua và sở hữu các loại sản phẩm để bán lại, ngoại trừ một số ít sản phẩm các nhà sản xuất bán
trực tiếp cho khách hàng.
Thị trường chính quyền
Thị trường chính quyền (Government market) bao gồm các tổ chức chính quyền trung ương và
địa phương mua hoặc thuê mướn hàng hóa và dịch vụ để thực hiện những chức năng chính của
chính quyền.
Đặc điểm của thị trường tổ chức
Xét theo những phương diện nào đó, các thị trường tổ chức cũng giống như các thị trường tiêu
dùng, cả hai thị trường đều bao gồm những người đóng các vai trò mua và đưa ra những quyết
định mua để thỏa mãn các nhu cầu. Nhưng trên nhiều phương diện khác, các thị trường tổ chức
khác hẳn với những thị trường tiêu dùngû. Những khác biệt chủ yếu nằm trong cấu trúc thị
trường và các đặc tính về nhu cầu, bản chất của tổ chức mua và các loại quyết định mua cũng

những giải đáp cho một số vấn đề phức tạp. Các tổ chức đưa ra những loại quyết định mua
nào ? Họ lựa chọn như thế nào trong số các nhà cung cấp khác nhau ? Ai là người đưa ra các
quyết định ? Tiến trình quyết định mua của tổ chức là gì ? Những yếu tố nào ảnh hưởng đến các
quyết định mua của tổ chức ?
Ở mức độ cơ bản nhất, những người làm marketing đều muốn biết những khách hàng tổ chức sẽ
đáp ứng ra sao trước những tác nhân marketing khác nhau. Mô hình đơn giản về hành vi mua
của tổ chức được trình bày trong hình.
Mô hình hành vi mua của tổ chức
Mô hình hành vi mua của tổ chức cho thấy rằng các tác nhân marketing và các tác nhân khác
ảnh hưởng đến tổ chức và tạo ra những đáp ứng của người mua. Những tác nhân marketing bao
gồm 4P: sản phẩm, giá cả, phân phối và cổ động. Những tác nhân khác bao gồm các lực lượng
quan trọng thuộc môi trường của tổ chức như kinh tế, kỹ thuật, chính trị và văn hóa. Tất cả
những tác nhân này tác động vào tổ chức và tạo ra các đáp ứng của tổ chức đó, như chọn sản
phẩm hay dịch vụ, chọn nhà cung cấp, khối lượng đặt hàng, thời gian và điều kiện giao hàng,
điều kiện dịch vụ và điều kiện thanh toán.
Để thiết kế được những phối thức marketing hiệu quả, những người làm marketing phải tìm hiểu
những gì xảy ra bên trong tổ chức trong việc chuyển các tác nhân kích thích thành những phản
ứng đáp lại của tổ chức mua.
Dựa trên mô hình này, chúng ta sẽ khảo sát những yếu tố khác nhau về hành vi mua của khách
hàng tổ chức.
HÀNH VI MUA CỦA DOANH NGHIỆP
SẢN XUẤT
Các tình huống mua của doanh nghiệp sản xuất
Mua lại không có thay đổi.Trong việc mua lại không có sự thay đổi, người mua đặt hàng lại
những gì mà họ đã mua và không có bất kỳ sự điều chỉnh nào. Điều này thường được bộ phận
cung ứng đặt hàng lại như thường lệ. Người mua lựa chọn các nhà cung cấp trong “bảng danh
sách” của mình, dựa trên mức độ hài lòng về các nhà cung cấp khác nhau trong những lần mua
trước đây. Các nhà cung cấp “được chọn” cố gắng duy trì chất lượng sản phẩm và dịch vụ. Họ
đề xuất những hệ thống đặt hàng lại, sao cho các đại diện mua sẽ đỡ mất thì giờ trong việc đặt
hàng lại. Những nhà cung cấp “không được chọn” thì cố gắng chào một mặt hàng mới hoặc khai

ψ Người mua.Những người mua là những người có thẩm quyền chính thức trong việc lựa chọn
nhà cung cấp và dàn xếp các điều kiện mua bán. Những người mua có thể giúp định hình các chi
tiết kỹ thuật, nhưng vai trò chính của họ là lựa chọn những người bán và tiến hành thương
lượng. Trong những quyết định mua phức tạp hơn, có thể gồm cả những nhà quản trị cấp cao
tham gia thương lượng.
ψ Người quyết định.Những người quyết định là những người có quyền hành chính thức hoặc
bán chính thức để chọn hoặc chấp thuận chọn các nhà cung cấp. Trong việc mua theo lệ
thường, họ thường là những người quyết định, hoặc ít ra cũng là những người chấp thuận.
ψ Người bảo vệ(gatekeeper). Những người bảo vệ là những người kiểm soát dòng thông tin đi
đến những người khác. Chẳng hạn các nhân viên kỹ thuật, nhân viên cung ứng và thư ký thường
có thể ngăn không cho các nhân viên bán được gặp những người sử dụng hoặc những người
quyết định.
Trung tâm mua không phải là một đơn vị cố định và chính thức bên trong tổ chức mua; đó là tập
hợp các vai trò mua do những người khác nhau đảm nhận cho những công việc mua khác nhau.
Trong tổ chức, quy mô và thành phần của trung tâm mua sẽ thay đổi theo những loại sản phẩm
khác nhau và tình huống mua khác nhau. Đối với một số trường hợp mua theo thường lệ, một
người (một nhân viên cung ứng chẳng hạn) có thể đảm nhiệm tất cả các vai trò của trung tâm
mua và là người duy nhất có liên quan đến quyết định mua. Đối với một số trường hợp mua
phức tạp, trung tâm mua có thể bao gồm những người từ các cấp và các phòng ban khác nhau
của tổ chức
Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua của
doanh nghiệp sản xuất
Những người mua là doanh nghiệp sản xuất chịu sự chi phối của nhiều yếu tố khi đưa ra các
quyết định mua. Một số người làm marketing chú trọng đến những yếu tố kinh tế như: nhà cung
cấp nào chào hàng với giá thấp nhất, hoặc chào bán sản phẩm nào tốt nhất hoặc những dịch vụ
nào hoàn hảo nhất. Quan điểm này cho rằng những người làm marketing sản xuất nên tập trung
vào việc đáp ứng những lợi ích kinh tế cho các doanh nghiệp mua tư liệu sản xuất.
Những người làm marketing khác thì coi trọng những yếu tố cá nhân trong các tình huống mua
như thiện chí của người mua, sự chu đáo hay an toàn trong khi mua.