Hầu hết ai cũng phải trải qua giai đoạn quan trọng, đánh dấu bước chuyển
tiếp từ trẻ con thành người lớn- đó là dậy thì. Chính giai đoạn này, nhân cách,
hành vi được hình thành. Thế nhưng đa phần, những đứa trẻ đó không biết phải
làm gì khi đối mặt với những thay đổi sâu sắc này. Tâm trạng bước vào tuổi mới
lớn khiến trẻ không còn được tập trung vào việc học hành. Tâm trạng, tình cảm
thất thường đang vui rồi lại buồn ngay, hay cáu bẳn hoặc trở nên tự ti, nhút nhát…
cơ thể lúc này cũng có nhiều thay đổi, thay đổi cả về thể xác lẫn tinh thần. Khi
bước vào tuổi dậy thì, trẻ có những chuyển biến lớn về tâm lí, chúng đang hoang
mang, tìm tòi, khám phá về giới tính của riêng mình, của bạn bè xung quanh, của
những người khác giới. Lứa tuổi này, trẻ ưa những thử nghiệm, muốn chứng tỏ với
bạn bè, với bố mẹ là đã lớn. Thế nhưng, do thiếu hiểu biết trẻ sẽ phạm phải những
sai lầm gây nguy hại cho sức khỏe và tâm lí sau này. Vì vậy, chuẩn bị một tâm lí
tốt cho trẻ bước vào tuổi dậy thì là rất quan trọng.
Khái niệm tuổi dậy thì:
Tuổi dậy thì là thời kì chuyển tiếp từ giai đoạn trẻ thơ sang giai đoạn trưởng thành,
là thời kì quá độ khi không còn là trẻ con nhưng vẫn chưa hẳn là người lớn(được
đặc trưng bởi sự thay đổi mạnh mẽ về cả thể chất, chức năng, tinh thần, hành vi,
tình cảm, đánh dấu giai đoạn “hình thành giới tính” của con người). Đây là thời kì
mà bất kì một thiếu niên nào cũng phải trải qua những biến đổi quan trọng về cơ
thể cũng như về tâm lí(ở bạn nữ có khả năng sinh con bằng sự có kinh nguyệt và ở
bạn trai là sự phóng tinh).
Những thay đổi về tâm sinh lí ở lứa tuổi dậy thì:
Những thay đổi chung về tâm lí ở tuổi dậy thì:
Sự phát triển tâm, sinh lý của con người từ sơ sinh đến hết tuổi nhi đồng diễn ra
đều đều, êm ã, nhưng khi bước sang tuổi dậy thì bỗng xuất hiện những biến đổi
đột ngột mới lạ trong cơ thể cũng như trong tâm tư tình cảm.
1
Nguồn gốc của những biến đổi đó là lần đầu tiên các cơ quan sinh dục bắt đầu
hoạt động, bắt đầu thời kỳ trưởng thành về mặt tình dục. Vì vậy, tuổi dậy thì còn
gọi là tuổi phát dục.
Trong thời kỳ này, các tuyến sinh dục bắt đầu hoạt động tích cực và tính trội của

sự tự ý thức hơi quá và lòng tự tôn hừng hực, tạo nên sự bất kham, mọi trường hợp
đều muốn bộc lộ nguyện vọng mãnh liệt của bản thân. Có khi làm đến cật lực mà
lòng cảm thấy rất hào hứng, quên mất sự điều chỉnh sao cho thoả đáng, do đó ảnh
hưởng đến sức khoẻ.
Về tính tình: ở bước đầu và bứơc vào giữa của tuổi dậy thì, có sự bộc lộ hết sức
mạnh mẽ về tính tình không ổn định, rất dễ chuyển từ cực này sang cực kia. Sở dĩ
gọi là tính lưỡng cực trong tính nết của trẻ là họ có biểu hiện trong tính tình khẳng
định và phủ định, tích cực và tiêu cực, khẩn trương và buông lỏng, hoạt động và
lập lờ, yêu và ghét, vui vẻ và buồn nản, hấp tấp và bình tĩnh, cáu bẳn và bình ổn
ví dụ khi xem một bộ phim có ý nghĩa, nghe buổi nói chuyện cảm động, liền hạ
quyết tâm, noi gương nhân vật anh hùng điển hình, làm người tốt việc tốt. Nhưng
khi bị bạn bè hoặc bạn học châm chọc dè bỉu, thì họ lại dễ thối chí bỏ cuộc, cho
mình là ngốc nghếch. Tính hai cực ở trẻ, tất nhiên có nguồn gốc ở cơ chế sinh lý,
nhưng nó có nguyên nhân xã hội. Nếu phân tích theo cơ chế sinh lý thì tính nết là
kết quả của hoạt động phối hợp của vỏ đại não và thần kinh giao cảm dưới lớp vỏ
đó. Ở tuổi dậy thì chức năng nội tiết phát triển rất mau lẹ nhưng tác dụng ức chế
của vỏ não thì chưa tới mức hoàn hảo, nên có đặc trưng là tính nết ở tuổi này rất
thất thường. Còn nếu phân tích theo nguyên nhân xã hội thì, đối với xã hội trẻ có
nhiều nhu cầu rất mãnh liệt, ra sức muốn biểu hiện sức lực của mình. Nhưng chưa
có đựoc nhận thức đầy đủ với tính cách phức tạp của xã hội, chưa hiểu thấu tính
hợp lý và tính khả thi trong hành vi của bản thân, cũng chưa xác lập được một
nhân sinh quan đúng đắn, nguyên vọng và hiện thực không sao thống nhất được
nên dẫn đến những xao động rất lớn trong tính tình. Nhưng nhìn chung vẫn là tính
nết mạnh mẽ , tình cảm phong phú và nhiệt tình sôi sục, đó vốn là mặt chủ đạo của
tuổi này.
3
Nhìn theo hướng phát triển cá tính: ở thời kỳ này sự tự quan sát, tự đánh giá, tự
thể hiện, tự đôn đốc, tự khống chế đều được tăng cường. Thời kỳ này, đã bắt đầu
có cảm nghĩ mình là người lớn, thầm lặng cảm thấy mình đang lớn dần thành
người lớn. Vì tự ý thức được như thế nên tính tự giác cũng được nâng cao nhanh

thiếu trong cuộc sống của các bạn trẻ.
Ý thức về giới tính trở nên rõ rệt hơn trước. Bạn không còn là một cô bé, cậu bé
mà đã dần trở thành những chàng trai, cô gái xinh đẹp rồi. Và bạn đã bắt đầu có
những cảm nhận riêng về cơ thể mình. Mỗi người có những đặc điểm riêng về
hình dáng cơ thể bên ngoài, như màu da, màu mắt, vóc dáng, thân hình Điều đó
là do bộ nhiễm sắc thể của cơ thể quy định cũng như do chế độ dinh dưỡng, tập
luyện hình thành nên.
Đến tuổi dậy thì, bạn bắt đầu chú ý hơn đến cách ăn mặc, đầu tóc sao cho đẹp trai,
xinh gái. Nhiều bạn gái ở lứa tuổi này khi bắt đầu ý thức được rằng mình đã lớn lại
cứ nghĩ là con gái phải “yểu điệu thục nữ”, thậm chí phải yếu đuối, phải ít nói…
nên mất dần sự vô tư, hồn nhiên, nhí nhảnh của tuổi học trò. Lại có bạn cứ mãi
đau khổ vì không có vóc dáng cao, làn da trắng, thân hình mảnh mai như một vài
người khác. Có bạn trai lại cho rằng mình không đủ mạnh mẽ, không đủ tính quyết
đoán của đàn ông hay cứ mãi dằn vặt vì cơ thể không vạm vỡ, to cao như "Lý
Đức" nên cũng dần dần im lặng, thu mình lại và đánh mất đi sự tự tin vốn có. Khi
nói chuyện, bạn thích "bàn luận" về giới kia.
Ý thức về giới len lỏi vào mối quan hệ bạn bè và một số bạn bắt đầu để ý đến
những người bạn khác giới. Đó là những rung động trong sáng của tuổi mới lớn.
Sự hấp dẫn có thể khá mạnh mẽ, làm bạn xúc động, băn khoăn nhưng hãy tin rằng
tình cảm lúc này phần nhiều là cảm tính, rồi nó sẽ qua đi tự nhiên như khi nó đến.
Các nhà tâm lý học nhận định rằng những rung động tuổi mới lớn là bước phát
triển đầu tiên của tình cảm đối với người khác giới, nhưng chưa phải là lúc bước
vào quan hệ yêu đương, vì tâm sinh lý tuổi này còn chưa đủ chín muồi để gánh
vác một mối tình phức tạp mà đến người lớn cũng phải đau đầu vì nó. Vì vậy, tình
5
cảm tuổi học trò rất đáng quý, bạn hãy nâng niu và giữ gìn nó, nhưng cũng đừng
quên chờ đợi những tình cảm thực sự sâu sắc sau này.
Ý thức giới tính của chúng ta rộng mở trong các mối quan hệ xã hội nhưng cũng
không quên trở về với chính bản thân mình. Tự nhiên chúng ta bắt đầu muốn tìm
hiểu về cơ thể của mình và của người khác giới. Có thể chữ “tình dục” hay những

- Thay đổi giọng nói, vỡ giọng( giọng
trầm, ấm)
- Thay đổi giọng nói( giọng nói trong
trẻo, nhẹ nhàng)
- Tăng tiết mồ hôi và chất nhờn - Tăng tiết mồ hôi và chất nhờn
- Phát triển lông mu,mọc râu, lông nách,
lông ngực, lông chân, lông tay.
- Phát triển lông mu,mọc râu, lông nách,
lông ngực, lông chân, lông tay.
- Ngực và vai phát triển - Ngực và vai không phát triển
- Cơ bắp, cơ cánh tay phát triển - Đùi trở nên thon, eo thon lại, ho6ngt
nở ra.
- Các bộ phận sinh dục ngoài phát triển - Các bộ phận sinh dục ngoài phát triển
- Tinh hoàn sản sinh ra tinh trùng, bắt
đầu có hiện tượng xuất tinh tự
phát( mộng tinh). Lúc này có khả năng
làm cho bạn gái mang thai nếu có quan
hệ tình dục.
- Bắt đầu có sự rụng trứng, xuất hiện
kinh nguyệt. Lúc này có khả năng có
con nếu quan hệ tình dục.
- Ngừng phát triển bộ xương sau khi
hình thể đã hoàn thiện.
- Ngừng phát triển bộ xương sau khi
hình thể đã hoàn thiện.

Một số vấn đề chung của cả bạn nam và nữ:
Mồ hôi và mùi cơ thể
Ở tuổi dậy thì, các tuyến mồ hôi hoạt động mạnh hơn và mồ hôi tiết ra nhiều hơn.
Khi mới tiết ra, mồ hôi không có mùi. Nhưng khi đọng lại trên da và bị các vi

Một biện pháp nữa rất hiệu quả trong việc giảm mọc trứng cá là bạn hãy thường
xuyên rửa mặt bằng nước sạch, có thể dùng sữa rửa mặt (không chứa xà phòng)
loại trị mụn hoặc sữa rửa mặt dành cho da nhờn (từng giới dùng sản phẩm riêng
biệt).
Trong những trường hợp bạn bị mọc trứng cá dầy đặc, trứng cá có mủ, trứng cá
bọc, to, hoặc để lại vết thâm hoặc sẹo xấu thì bạn cần đi khám bác sĩ chuyên khoa
Da liễu để được tư vấn và điều trị hợp lý.
Giọng nói
Trong thời kỳ dậy thì, cả bạn nam và bạn nữ đều có sự thay đổi giọng nói từ trẻ
con sang người lớn do thanh quản cúa các bạn phát triển lớn hơn, rộng ra, các dây
thanh đới dầy lên và dài ra.
Sự thay đổi giọng nói đối với các bạn nữ thường thay đổi một cách từ từ, riêng với
các bạn nam thì sự thay đổi giọng nói rõ nhận biết hơn, được gọi là “vỡ giọng”.
Giọng của các bạn trai lúc này trở nên trầm, ấm hoặc có giọng cao hơn (the thé
như con gái)…với sự thay đổi này nhiều bạn sẽ rất lo lắng, khó chịu vì bị mọi
người trêu trọc. Tuy nhiên quá trình thay đổi giọng nói chỉ là một hiện tượng nhất
thời. Sau đó bạn sẽ có được chất giọng đúng như giới của mình.
Dinh dưỡng tuổi dậy thì:
Khác với thời kỳ trẻ em và thời kỳ trưởng thành, ở lứa tuổi dậy thì có một số đặc
điểm về tâm sinh lý riêng mà điểm mấu chốt là có sự nhảy vọt về sự phát triển của
cơ thể và một sự khởi động hoạt động của cơ quan sinh dục. Chính vì vậy ở lứa
9
tuổi này cần có một chế độ dinh dưỡng hợp lý, như vậy mới đảm bảo dinh dưỡng,
khoáng chất và sinh tố quan trọng cần thiết cho sự phát triển. Để giúp cho cơ thể
phát triển tốt bạn cần chú ý cân đối đầy đủ các chất dinh dưỡng chứ không nên
thiên về một chất nào như:
Chất đường, bột (cơm, bánh mỳ…) rất cần cho sự hoạt động của thể chất (cung
cấp năng lượng).
Chất đạm (thịt, cá, tôm, cua…) rất cần cho sự phát triển cơ, bắp, trọng lượng cơ
thể, xương, khớp, hệ thống thần kinh, máu và cung cấp năng lượng rất cần cho cơ

Vóc dáng bạn gái bắt đầu thay đổi vào lúc dậy thì( trong độ tuổi 9-14 tuổi). Từ
một em gái nhỏ, cơ thể của bạn bắt đầu có vóc dáng thiếu nữ. Trong vài năm trước
khi có hành kinh, chiều ao của bạn tăng lên khá nhiều( từ 8-10cm/năm). Khi hành
kinh rồi, cơ thể phát triển bề ngang nhiều hơn trước với các đặc tính riêng của nữ
như: cặp vú nhô lên, mông nở nang hơn trước, lớp mỡ dưới da dày lên làm cho cơ
thể bạn mềm mại và giàu nữ tính.
Qu1a trình này, ở mỗi người diễn ra với tốc độ khác nhau. Có bạn thì lớn từ từ,
bạn khác lại vụt lớn bổng như “ ăn phải bột nở”. Cơ thể bạn trong những năm này
có nhiều biến đổi, khi thì bạn thấy mình béo tròn, khi thì mảnh dẻ. Thường đến độ
18-20 tuổi bạn mới đạt đến hình dáng ổn định theo các đặc tính di truyền của cha
mẹ.
Sự phát triển của vú:
Đến tuổi dậy thì, vú của các bạn gái bắt đầu phát triển. Tuy nhiên, mỗi cơ thể bắt
đầu phát triển ở thời điểm riêng. Vì vậy, chẳng ngạc nhiên khi ở cùng một lứa tuổi
mà có bạn ngực phẳng còn bạn khác đã đầy đặn.
11
Dấu hiệu đầu tiên nhận biết sự phát triển của ngực là quầng vú. Đây là vùng sẫm
xung quanh núm vú. Đầu tiên, quầng vú dầy lên, sẫm lại. Sau đó, bầu vú nhú lên,
nhọn nhọn, lớn dần và tròn trịa dần. Sự tăng trưởng của vú bắt đầu từ 10-12 tuổi
sau khi cơ thể cao ngồng lên thì tự nhiên vú to dần và nhú lên khỏi thành ngực,
bằng nhúm cau, rồi bằng quả quýt. Trong thời gian này, vú bạn có thể ngứa hoặc
đau tức một chút.
Khoảng 15-18 tuổi vú phát triển to, tròn, có đủ các tuyến sữa, túi sữa tạo nên bộ
ngực nở nang. Ở giai đoạn đầu, hai vú phát triển không đều, bên lớn bên bé hơn,
đến cuối dậy thì sẽ phát triển hai bên đều nhau(mặc áo lót chật, nịt vú chật cũng
hạn chế sự phát triển của vú, sẽ gây khó khăn cho việc nuôi con sau này vì các
tuyến sửa không được phát triển trong thời kỳ dậy thì).
Cặp vú trưởng thành của nữ giới có cấu tạo cơ bản là mỡ. Mỡ có chức năng bảo
vệ, đồng thời làm cho cặp vú được mịn màng, hấp dẫn. Bầu vú không có cơ,
nhưng nó bám chắc vào cơ ngực ở trên xương sườn. Ngoài ra, nó còn được nâng

sẫm hơn trước. Bên trong cơ thể, âm đạo, tử cung cũng lớn lên. Hai buồng trứng
bắt đầu thực hiện chức năng tiết hóc môn sinh dục và phóng noãn (rụng trứng).
Niêm mạc tử cung bắt đầu tăng trưởng và tự thải theo chu kỳ (hành kinh).
Cũng như gương mặt có mắt, mũi, miệng nhưng mỗi người một vẻ, cơ quan sinh
dục là một phần độc đáo với màu sắc, hình dạng riêng của mỗi người(nếu tắm
chung với chị em gái, bạn sẽ thấy rõ mọi người không hẳn giống nhau). Bạn đừng
lo lắng nếu môi nhỏ của bạn trông có vẻ lớn, âm vật dài hay lông mu của mình
khác người khác.
Cấu tạo chức năng của Dạ con:
Cùng trong thời gian phát triển vú, tử cung (dạ con) và buồng trứng cũng bắt đầu
phát triển.
13
Tử cung là một túi rỗng, to trung bình bằng quả trứng vịt, nhưng có khả năng chun
giãn rất lớn, nên khi mang thai nó có thể giãn to gấp 600 lần so với lúc bình
thường và khi đẻ nó co rất mạnh giúp cho việc đẩy thai ra ngoài.
Mặt trong của tử cung có màng nhầy niêm mạc bao phủ, màng nhầy niêm mạc
chứa nhiều mạch máu và tuyến tiết dịch.
Bước vào tuổi dậy thì, màng nhầy (miêm mạc) phát triển và tự bong ra theo chu kỳ
hàng tháng, gây chảy máu còn gọi là kinh nguyệt.
Màng nhầy của tử cung cũng là nơi mà trứng đã thụ tinh đến làm tổ và phát triển
thành thai.
Tử cung phát triển và hoạt động do tác dụng của các nội tiết buồng trứng.
Cấu tạo và chức năng của buồng trứng :
Buồng trứng có ảnh huởng trực tiếp đến sự phát triển của vú, nếu buồng trứng xơ,
teo thì vú không phát triển được.
Buồng trứng gồm hai tuyến hình bầu dục, to bằng hạt đào, bề mặt cũng nổi lên
những gợn nhỏ như bề mặt của hạt đào, do có vô số những “bọc” nhỏ li ti. Đó là
những trứng non, gọi là nang trứng.
Từ tuổi dậy thì đến hết tuổi sinh sản (trong tuổi sinh đẻ) phần lớn số trứng bị thoái
hoá, trứng có khoảng 3000 trứng được trưởng thành trong vòng kinh.

Màng nhầy phía trong buồng tử cung đầy lên và phình ra để máu dồn về các mạch
máu nhiều hơn, chuẩn bị nuôi trứng đã được thụ tinh.
Nếu trứng đã được thụ tinh làm tổ ở buồng tử cung thì màng nhầy và các mạch
máu được dùng để nuôi dưỡng thai nên không bong ra, vì vậy trong thời gian có
thai thì không có kinh nguyệt.
15
Kinh nguyệt bình thường:
Chu kỳ kinh nguyệt (còn gọi là vòng kinh) là thời gian tính từ ngày bắt đầu hành
kinh đến ngày bằt đầu hành kinh tiếp theo. Nói một cách khác, một chu kỳ kinh
nguyệt là khoảng thời gian giữa hai lần có kinh.
Thời gian đầu kinh nguyệt thường chưa đều vì các bộ phận sinh dục phát triển
chưa hoàn chỉnh có khi 2,3 tháng, thậm chí 5,6 tháng mới có kinh một lần.
Chu kỳ kinh nguyệt ngắn nhất là 21 ngày, dài nhất là 40 ngày. Trung bình là 28-
30 ngày.
Mỗi kỳ kinh nguyệt máu chảy ra trong 3,4 ngày, nếu kéo dài trên 7 ngày là rong
kinh.
Nếu chảy máu nhiều, ồ ạt, dù trong ít ngày gọi là băng kinh.
Nếu kinh nguyệt thất thường, tháng có tháng không là biểu hiện của sự rối loạn
kinh nguyệt.
Rong kinh, băng kinh và rối loạn kinh nguyệt đều là những biểu hiện không bình
thường của tình trạng sức khoẻ, cần đi khám sớm để tìm ra nguyên nhân và điều
trị kịp thời.
Những biểu hiện trước khi có kinh nguyệt:
Trong những ngày hành kinh, một số bạn gái có cảm giác khó chịu, căng tức ngực
và nặng phần bụng dưới, thói quen đại tiểu tiện cũng có thể thay đổi, đau bụng,
đau lưng, trứng cá nổi lên khắp chán và ở má … ; tâm lý nôn nóng, dễ nổi cáu,
giảm tập trung, dễ thay đổi cảm xúc… Đây cũng là hiện tượng thường gặp ở nhiều
bạn nữ trong thời kỳ kinh nguyệt và thường được gọi là “Hội chứng căng thẳng
trước kỳ kinh” và nó sẽ tự chấm dứt khi các bạn sạch kinh. Trong thời gian này,
bạn có thể chú ý quan sát những biểu hiện của mình để tự điều chỉnh. Có

Nếu dùng băng vệ sinh bằng vải màn, thì sau mỗi lần thay phải giặt băng vệ sinh
bằng xà phòng và phơi chỗ có nhiều ánh nắng.
17
Khi thay băng nên rửa vùng kín bằng các loại thuốc rửa âm đạo có bán ở các hiệu
thuốc tây với nước ấm không nên rửa bằng dung dịch quá 2 lần trong ngày kể
cả khi đó là kỳ kinh nguyệt.
Khi giặt quần nhỏ, trước khi phơi nên xả một lần nước đun sôi… và không nên
dùng quần cũ do người khác cho và quần đã sử dụng quá 4 tháng…
Không quan hệ tình dục trong những ngày ấy.
Khi có kinh vẫn có thể tắm bình thuờng nhưng cần phải tắm nhanh, tránh nơi gió
lúa, tránh ngâm mình trong nước quá lâu.
Hiện tượng kinh nguyệt có liên quan mật thiết với sức khoẻ của người phụ nữ và
hiện tượng thụ thai. Vì vậy, ngay từ đầu nên luyện thói quen ghi đều đặn lịch kinh
nguyệt để theo dõi. Nếu thời gian kinh nguyệt không ổn định thì phải đi khám để
điều trị, để không ảnh hưởng đến sức khỏe và về việc sinh đẻ sau này.
Dịch tiết âm đạo:
Bước vào tuổi dậy thì, bạn gái thấy cơ quan sinh dục nhiều khi ướt át, quần lót có
dịch dính. Đây là hiện tượng sinh lý bình thường của cơ thể. Chất dịch này xuất
hiện ở cửa âm đạo nên thường gọi là “dịch tiết âm đạo”, nhưng vì xuất xứ từ cổ tử
cung nên nó còn có tên gọi là “dịch tiết cổ tử cung”. Dịch thường có màu trắng
trong, trắng hoặc hơi ngả vàng, có thể nhiều hay ít tùy từng cơ thể.
Ngoài việc giữ ẩm cho âm đạo, dịch tiết âm đạo còn có chức năng tạo điều kiện
thuận lợi cho tinh trùng vào tử cung khi có trứng rụng, hoặc cản trở việc thâm
nhập đó khi không có trứng đợi tinh trùng. Do đó, nó thay đổi theo thời gian trong
chu kì.
Sau khi hết đợt hành kinh, bạn gái có thể thấy khô ở âm đạo và không có dịch tiết
hoặc có thể thấy một trong hai dạng chất dịch: đặc dính hoặc loãng ướt. Tuy
nhiên, ở khoảng thời gian giữa của một chu kì (giữa hai đợt hành kinh), bạn cũng
có thể thấy dịch tiết nhiều hơn, loãng hơn, ướt át hơn. Nó trong như lòng trắng
trứng, có thể hơi hồng. Cầm giữa hai ngón tay, bạn có thể kéo dài ra được. Trứng

Sự phát triển này thường xảy ra từ từ trong vài năm trong khoảng 12, 13 đến 20
tuổi. Cũng có nhiều bạn lớn vụt lên trong một thời gian ngắn.
Tuổi dậy thì có thể đến hơi sớm với bạn này nhưng lại bắt bạn khác phải "đợi
chờ" đôi chút, nên tuy cùng tuổi nhưng nhiều bạn trông "phổng phao" hơn các bạn
khác. Nếu bạn chậm hơn bạn khác thì cũng đừng lo vì rồi sẽ đến lượt bạn, còn nếu
bạn "nhanh chân" hơn thì cũng sẽ không trở thành người khổng lồ đâu.
Sự phát triển của cơ quan sinh dục nam:
Dấu hiệu đặc trưng nhất trong sự biến đổi ở tuổi dậy thì ở nam là sự tăng vọt về
kích thước của tinh hoàn và dương vật.
Tinh hoàn :
Lúc dậy thì, là lúc cơ quan sinh dục thay đổi nhiều nhất. Bao tinh hoàn to ra, sẫm
màu hơn, hai tinh hoàn cũng lớn lên theo.
Tinh hoàn là một đôi tuyến hình trứng nằm trong bìu. Tinh hoàn có chức năng
vừa sinh sản tinh trùng vừa làm nhiệm vụ của tuyến nội tiết.
Tinh hoàn chỉ thực sự hoạt động và thực hiện các chức năng trên kể từ tuổi dậy
thì
Tinhhoàn phát triển đặc biệt nhanh trong tuổi dậy thì : thể tích tinh hoàn ở tuổi 12
tăng gấp 2 lần lúc 10 tuổi, đến 19 tuổi tăng gấp 13 lần so với 13 tuổi.
Tinh hoàn hoạt động tiết ra các chất nội tiết làm phát triển tính nam : giọng ồ ồ,
mọc râu, ria mép, xuất tinh lần đầu …
Với tinh hoàn cũng vậy. Có người sốt ruột vì dường như hai tinh hoàn không lớn
bằng nhau hoặc bên cao bên thấp. Đây cũng là hiện tượng sinh lý hoàn toàn bình
thường. Điều quan trọng là bạn không thấy tự nhiên "mất" đi đâu một bên tinh
hoàn hoặc tinh hoàn "đi chơi" lung tung, lúc ở dưới, lúc ở trên vì đây là hiện tượng
tinh hoàn lạc chỗ( cần can thiệp ngoại khoa sớm).
20
Dương vật :
Dương vật thuộc cơ quan sinh dục, vừa thuộc cơ quan bài tiết, trong đó có ống
dẫn vừa là đường đi của nước tiểu vừa là đường thoát của tinh dịch.
Bước vào tuổi dậy thì dương vật phát triển triển nhanh, đến 17 tuổi tăng gấp đôi

Ở tuổi dậy thì, nhiều bạn trai có hiện tượng xuất tinh không chủ định, thường xảy
ra vào ban đêm, gọi là mộng tinh. Cũng như bất kỳ sự kiện nào xảy ra lần đầu tiên
trong đời, nó khiến nhiều bạn phải bối rối. Đây cũng là một hiện tượng sinh lý
hoàn toàn bình thường, không phải là bệnh như nhiều bạn lầm tưởng. Dấu hiệu
này chứng tỏ bạn đã lớn.
Mộng tinh là cơ chế tự giải phóng tinh dịch. Bạn có thể tưởng tượng một cách đơn
giản thế này: Tinh hoàn là nơi sản xuất ra tinh trùng, sau đó, tinh trùng sẽ được dự
trữ trong mào tinh và theo ống dẫn tinh lên túi tinh, hoà với các chất dịch do ống
dẫn tinh, túi tinh, mào tinh hoàn, tuyến tiền liệt tiết ra tạo thành tinh dịch. Túi
tinh giống như một cái cốc, khi "chứa" nhiều tinh dịch quá sẽ phải "tràn" ra ngoài.
Bình thường, khi thức, con người có một cơ chế "kiểm soát" tương đối tốt, (do hệ
thần kinh giao cảm phụ trách) sẽ nhắc nhở bạn "không được tràn, không được
tràn", và điều khiển van hãm ở đường niệu đạo "đóng chặt" không để tinh dịch
thoát ra ngoài. Song khi ngủ, cơ chế kiểm soát này cũng không còn "thức" để nhắc
nhở bạn, do đó, tinh dịch được "tự do" thoát ra ngoài. Đây chính là lý do khiến
việc mộng tinh thường xuyên xảy ra khi ngủ.
Cũng có bạn không thấy có hiện tượng mộng tinh, điều này không có nghĩa là cơ
thể không sản xuất tinh trùng bởi nếu tinh trùng không được xuất ra ngoài thì sẽ
được hấp thụ lại và rồi cơ thể vẫn lại sinh ra tinh trùng mới.
Sự phát triển của một số yếu tố sinh dục phụ:
Lộng và râu:
22
Lông mu bắt đầu mọc trước tiên. Ban đầu, quanh cơ quan sinh dục xuất hiện vài
ba sợi, sau nhiều thêm, quăn hơn. Có người chỉ có một dúm lông nhỏ, nhưng cũng
có người lông dầy và mọc cả lên bụng và xuống hai bên đùi, hậu môn. Ngoài ra,
bạn cũng mọc lông nách, lông chân, thậm chí cả lông ngực. Ria và râu thường
mọc sau lông mu khoảng một vài năm.
Mỗi người có số lượng và cách phân bố lông khác nhau. Nhiều hay ít lông không
nói lên điều gì về khả năng tình dục, sinh sản cũng như tính cách. Xin đừng ai mất
công so sánh. Nhiều bạn có băn khoăn về việc mình không có râu hay không có

đắn và biết cách tự bảo vệ sự an toàn của chính mình. Gia đình phải là nơi trẻ cảm
nhận được sự an toàn và tìm được sự giúp đỡ khi gặp bất kỳ một trở ngại hay thắc
mắc nào trong quá trình trưởng thành của mình( thông qua việc quan tâm, gần gũi
chia sẻ và giải thích cho trẻ một cách rõ ràng và dễ hiểu nhất).
Nhà trường cần phải tích cực giảng dạy nhiều hơn nữa về giáo dục giới tính cho
các em học sinh biết ngoài việc thông qua các môn học( sinh học ,), để các em
hiểu rõ hơn về vấn đề nhạy cảm này. Từ đó, biết cách bảo vệ và chăm sóc sức
khỏe để có thể phòng tránh các trường hợp đáng tiếc xảy ra. Bằng việc hãy đưa
giáo dục giới tính trở thành một môn học chính thức trong nhà trường hiện nay.
Xã hội cần có nhiều kênh thông tin đại chúng nói về vấn đề giáo dục giới tính cho
mọi lứa tuổi. Từ đó có cái nhìn tích cực hơn về giáo dục giới tính cho các em.
Vì thế, gia đình, nhà trường và xã hội cần phải kết hợp chặt chẽ hơn nữa trong vấn
đề giáo dục giới tính cho các em ở mọi lứa tuổi. Đặc biệt, là lứa tuổi dậy thì để các
em có được sự hiểu biết về giới, biết cách vệ sinh và bảo vệ chính bản thân mình.
24
25