Bài 9
CHỦ NGHĨA XÃ HỘI VÀ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ
NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM
Nội dung chính:
I. Bối cảnh quá độ lên chủ nghĩa xã hội của Việt Nam.
II. Tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội và quá độ
lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
III. Về xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta đang xây dựng và
phương hướng đi lên xã hội chủ nghĩa.
I. BỐI CẢNH QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM
1. Đặc điểm của thời đại ngày nay.
Thời đại ngày nay là thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội. Thời đại
này có đặc điểm:

CNTB còn tồn tại, CNXH đã ra đời nhưng chưa thắng thế hoàn toàn và luôn phải đấu tranh
với CNTB.

Đặc điểm lớn của thời đại quá độ từ CNTB lên CNXH là sự phát triển mạnh mẽ của khoa
học và kỹ thuật, quá trình quốc tế hóa và toàn cầu hóa.
2. Đặc điểm giai đoạn hiện nay của thời đại ngày nay.
Giai đoạn này có đặc điểm:
-
Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ, kinh tế tri thức và toàn cầu
hóa diễn ra mạnh mẽ.
-
Các mâu thuẫn cơ bản trên toàn thế giới biểu hiện dưới những hình
thức và mức độ khác nhau vẫn tồn tại và phát triển.
-
Cục diện thế giới đa cực hình thành ngày càng rõ nét.
-
Khu vực Châu Á – Thái Bình Dương và Đông Nam Á phát triển năng

Mục tiêu chính trị: Xác lập chế độ chính trị do nhân dân lao động làm
chủ, xây dựng nhà nước của dân, do dân, vì dân.

Mục tiêu kinh tế: nền kinh tế mà chúng ta đang xây dựng là nền kinh
tế XHCN với công – nông nghiệp hiện đại, khoa học kỹ thuật tiên
tiến, đời sống vật chất của nhân dân ngày càng được cải thiện.

Mục tiêu về văn hóa – xã hội: Là mục tiêu cơ bản của cách mạng
XHCN. Văn hóa thể hiện trong mọi sinh hoạt tinh thần của xã hội. Đó
là xóa nạn mù chữ, xây dựng và phát triển giáo dục, nâng cao dân trí,
xây dựng và phát triển văn hóa nghệ thuật, thực hiện nếp sống mới.

Mục tiêu xây dựng con người: Hồ Chí Minh đặt lên hàng đầu nhiệm
vụ của cách mạng XHCN là đào tạo con người.
2. Tư tưởng Hồ Chí Minh về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở
Việt Nam.
-
Quan điểm Hồ Chí Minh về nội dung xây dựng CNXH ở nước ta
thời kỳ quá độ.
+ Trong lĩnh vực chính trị: Nội dung quan trọng nhất là phải giữ vững
và phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng.
+ Trong lĩnh vực kinh tế: Người nhấn mạnh đến việc tăng năng xuất lao
động trên cơ sở tiến hành công nghiệp hóa XHCN.
+ Trong lĩnh vực văn hóa – xã hội: Người nhấn mạnh đến vấn đề xây
dựng con người mới.
-
Biện pháp đi lên XHCN.
+ Xây dựng XHCN là một quá trình phổ biến, có tính quy luật trên thế
giới.
+ Việc xác định bước đi và biện pháp xây dựng CNXH chủ yếu xuất

-
Ba là, Có nền kinh tế phát triển cao, dựa trên lực lượng sản xuất hiện
đại và quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng
sản xuất.
-
Bốn là, Có nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc.
-
Năm là, Con người được giải phóng khỏi áp bức, bất công, làm theo
năng lực, hưởng theo lao động, có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc,
có điều kiện phát triển toàn diện.
-
Sáu là, Các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn
kết,tương trợ và giúp đỡ nhau cùng tiến bộ.
-
Bảy là, có Nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân, vì dân dưới
sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam.
Đại hội XI,tiếp tục bổ sung hoàn thiện thêm nội dung các đặc
trưng của XHCN mà nhân dân ta xây dựng:
-
Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh ( “dân chủ”
lên trước “công bằng”)
-
Do nhân dân làm chủ.
-
Có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và
quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp ( thay đổi về cách diễn đạt ).
-
Có nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc.
-
Con người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát

thành tám quá trình phải thực hiện ở nước ta.
Một là, Phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN.
Hai là, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Ba là, xây dựng văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc làm nền tảng
tinh thần của xã hội.
Bốn là, xây dựng nền dân chủ XHCN, thực hiện đại đoàn kết dân tộc.
Năm là, xây dựng Nhà nước Pháp quyền của dân, do dân, vì dân.
Sáu là, xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh.
Bảy là, bảo đảm vững chắc quốc phòng và an ninh quốc gia.
Tám là, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế.
Tổng kết 20 năm thực hiện cương lĩnh 1991, Đại hội Đảng thông
qua cương lĩnh xây dựng đất nước thời kỳ quá độ lên CNXH ( bổ
sung và phát triển năm 2011) như sau:
Một là, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước gắn với
phát triển kinh tế tri thức, bảo vệ tài nguyên, môi trường.
Hai là, Phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN.
Ba là, xây dựng văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; xây dựng
con người, nâng cao đời sống nhân dân, thực hiện tiến bộ và công
bằng xã hội.
Bốn là, bảo đảm vững chắc quốc phòng và an ninh quốc gia, trật tự,
an toàn xã hội.
Năm là, thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, an toàn xã hội.
Sáu là, xây dựng nền dân chủ XHCN, thực hiện đại đoàn kết toàn
dân tộc, tăng cường và mở rộng mặt trận thống nhất.
Bảy là, xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do
nhân dân, vì nhân dân.
Tám là, Xây dựng Đảng trong sạch vững mạnh./.
Nghiên cứu về XHCN để mỗi chúng ta hiểu rõ hơn về CNXH,
CNXH là một trong hai giai đoạn phát triển cao của CSCN; giúp ta hiểu
rõ hơn về nhận thức của Đảng ta về XHCN và con đường đi lên XHCN ở