1 ĐẶT VẤN ĐỀ
BBệnh động vật lây sang người
bin là t c là Toxocara canis
[63]. Bi là bnh u trùng di chuyn ni tng
i gây ra do s di chuyn ca
Beaver và cng s ng minh có s hin din ca
chó i và gấu trùng di chuyển nội tạng
trùng lc chc là
hi ngõ cùng ký sinh bệnh động vật thật không hoàn
chỉnh tài này, chúng tôi không nghiên
ci loài gia
g
i Vi
t v c khe cng [7], [139].
Ti Vit Nam trong nhgt hin nhi
i dân có thói
quen nuôi chó không kim soát, th rong, phân chó gp kh mu
t có nhim tri t 5-26% tùy theo tng vùng sinh
a cnh, nên tt c t phc bit
2
do s di chuyn ca nhi
lách, m n loi giun này có
nhng quynh kháng nguyên gic hai
loi giun bn dch hc, biu hin lâm sàng
t. Tuy nhiên, kh
thói quen sinh hot ca chó khin bnh lây nhii rt cao [70].
c tìm thy trong mt ca các bnh
nhân phu thut mt mt vì viêm ni nhãn hay nghi ng
ng s ng minh có s hin din ca
AT ni ti và gi nh “ấu trùng di chuyển nội
tạng”ng hc ghi nhn lu tiên tr em có hi chng gan
hay ph c tìm thy sau khi phu thut t thi, sinh thit
gan hay phi.Vì là ký sinh trùng (KST) lc chc
ngõ cùng ký sinhbệnh
động vật không hoàn chỉnh
Trên th gii, ti M, Beck nghiên cu v c nuôi
nhiu và d ng bó s là
mt trong nhng v li vi sc khe cng thi là mt
bnh rt ph bic
mun chnh phi dn dch hc, tìm kháng
4 th kháng giun trong huyt thanh bnh nhân. Bng phn ng min dch hc,
nhiu tác gi trên th gin nhing hp b
lc ch c tìm thy loài gm nhm
trong các lò m ln ti Na Uy [123].
Nhng nghiên cu gi k thut min dt
t l nhim KST này trong c c Châu Âu (0-13%),
Anh (2-u này cho thy m ô nhi ca phân chó trong
[53]
(Nguồn:http://www.impehcm.org.vn/index.php?mod=thongtinvien&dvid=2&tvid=295) Trứng giun đũa chó chưa có AT
Trứng giun đũa chó có AT
(Nguồn:http://www.impehcm.org.vn/index.php?mod=thongtinvien&dvid=2&tvid=295)
6 Vic phân bit hình nh trc
mt s tác gi nghiên cu bng cách s dng k thut PCR hoc nghiên cu
cu trúc gen [81], [91], [127].
- Hình thái học giun đũa chó: c 4-10 cm và con cái
6-18 cm. Hình dáng trông gin tr (young ascaris), các
móc ca giun phn c hp n cui [23], [31]. Trng có hình bán thùy, dày,
v b r, kícc 90 x 75 micron (mc) [42]. Phân loc:
Ngành: Nematoda
Nhóm: Phasmida
Tên chng: Ascaridoidea
Ging: Toxocara
Loài: Toxocara canis.
Tuy nhiên, theo Ming-Wei Li và cs (2008) cho rng Toxocara spp gm
3 loài: Toxocara canis, Toxocara cati và Toxocara malaysiensis. Tác gi
xut phân ba loài này thông qua nghiên cu b gen ti th [103].
- chó:
ca chut và nhc coi là ký ch ng. Mi quan h
gia tr c báo cáo trong các nghiên cu. S nut
trng có phôi cng thành nu không gây nên s ng thành
ca giun rut, s tn ti dng AT, ch i gây nhim cho phôi thai
k c lúc chó m có thai nhiu ln k tip.
Tuy nhiên, chu k sinh hc ca AT ph thuc vào la tui ca chó.
Trên nhng con chó con (< 3 tháng tui) trng s n ra AT trong tá tràng
và xung rut non. Ti rut non, AT chui qua thành rut xâm nhp vào h
bch huyt và h mao-ch rn gan, tim, phi.
phát trin và thoát v. Ti xuyên qua khí qun vào
8 thc qun rut non. Nhng tru tiên xut hin trong phân là
vào thm 4-5 tun sau khi nhim. Trên nhng con chó ln tu
AT him khi xuyên qua phn khí qun. Hu ht chúng vào trong máu
ri p c bit chúng vn gi nguyên dng AT
không phát trin mô [41].
chó, chu trình phát trin c
i, trc thi ra trong phân ca chó, các trng này phát trin thành
trng có phôi và tn ti rt lâu ng bên ngoài và có th lây nhim
cho ký ch khác trong nhii b nhim do nut mt cách ngu
nhiên trng có phôi c c hay thn do s
thi tr các chó, nht là chó con. c phóng
thích trong ru ng máu di chuy n các ni tng khác
sng sót nhi
không bao gi phát tring thành, chúng kích thích to ra phn
ng hóa ht mô ký ch nht là nhng hp nhii [10].
- i:
i b nhit phi trng có phôi ho
nhim [111]. Tr ra trong rut và gii phóng AT xuyên qua thành rut di
chuyn tim và phn
các mô khác nhau và gây ra ít nht 3 hi chng i: Hi chng AT di
chuyn trong tng (Visceral Larva Migrans syndrome-VLMs), hi chng di
chuyt (Ocular Larva Migrans syndrome-OLMs) và bnh
u chng (Covert Toxocara canis) [53]. Du hic
a hi chc mô t du hiu u ht cc sau ca võng
mc [116]. T l huyc báo
cáo ti nhiu qun, thi tit m, m thích hp cho trng
sng sót và phát trit [120]. Bng gp nhng
n th chó lng v sinh kém. Qun th nhim bnh
cao bao gm tr em, ngi ch ng ti các vùng nông
i có hi chng Pica. Mi liên quan cht ch gia li sng và
m bc ghi nhn. Ngoài ra, nhim AT giun
ng trí tu phát trin chm hoc bnh lý
thn kinh khi h không thc hi v n hình, các bnh nhân b
tâm thn phân lit, v sinh kém và kh n thân kém. Mc
u ca h u tra t l huyi giun
s các bnh nhân tâm thn phân lit và so sánh chúng vi nhóm
i khe mnh ti Th [90]. Theo Cosme Alvarado-Esquivel
(2013), kt qu nghiên cu thy có 128 bnh nhân (3,7%) ni trú tâm thn, 3
(1,1%) có kt qu xét nghia chó [48].
11 Theo Hunh Hng Quang (2011), ch i chng VLM nên
cân nhc trên nhng bch cu chung và gan to.
Mt bnh s có thói quen tim v
bnh, bng n các tr em t 1-5 tui. Hi chng OLM nên
nghi ng n trên các tr em có triu chng mt mt bên và có tn
th to ra phn ng min dch hc và bnh lý hc mà nguyên nhân ch yu là
do AT và các cht bài tit cn
hình ca nhii u ht gan, phi, t
tim, hch bng và não. Trong thi gian 3-6 tun vài tháng, tr
chó phát trin nhin này có th có th tn ti
ít nhu kin thun li [108].
s và bo tn s sng bng cách thi ra cht
ng chng li s tn công ca BCAT và kháng th.
i nhng thú vm nhm, cu, côn trùng,
chim và ngay c . Tt c nhng ký
ch c gi là ký ch ngu nhiên, KST không bao gi phát trin
ng thành, không sinh sc. Vì vy, nhi b nhim
tìm thy tr
1974 Pháp, tác gi Trn Vinh Hip mng hp bnh nhân nam,
30 tui (Châu Phi), b st cao, ch
nhim giun ch, lch xét nghim tìm phôi giun ch i
phát hin tr . u này cho th phát
trin ng thành nhng v trí bng. Nhng hp
kiu này rt him gn.
13
- cha:
Chó là cha c cha trc nhim
phân chó. Chó là ngun lây bi. i bnh b nhim AT
c ung có cha trng giun, ho
i chó, ng vi chó, dn v sinh cho chó v.v Bnh nhân
nhii là ngun lây i quá
trình phát trin cc xy ra hoàn toàn (KST trưởng thành không
+ Lây truyng sa.
- i [23]:
+ Gián tip bng cách tip xúc tay vi các vt b nhim AT.
+ Gián tit (geophagia), phân (coprophagia) hay các
thc phm có trm [10].
+ Trc tip bng cách tay nhim tip xúc các cô dy tr b nhim mm
bnh ng mm non; mi
ng tiêu hóa: Do nut phi trt hoc b
nhim phân chó hoc nut phu chín.
Bn trc tip t i [118].
Tt c mu có th nhic bit là tr nh
1.2.2. Đặc điểm lâm sàng của bệnh giun đũa chó ở ngƣời
m lâm sàng ca bnh rnh, ph thuc rt
nhiu vào s ng, v trí ký sinh cng c i b
nhim, ch ng da vào min dch hc. Thông i
15 bc chú ý ti là do các triu chng tt mt
ngon, th trng kém vi st bng và có dng d ng (nổi mẩn ngứa,
nổi ban mày đay…). Các biu hit
d nhm vi các bnh khác, ng có hai nhóm chính: "Hi chng AT di
chuyn ni tng" và b mt. Ngoài ra, ít gp nhóm th
c gi là bnh Toxocara spp bi i (convert
toxocoriasis) mô t nhng bnh nhân có huyt thanh ch
t hp vi mt s nhng triu chng hay du hiu lâm
sàng có tính h thi là hi chng AT di
chuyn ni tng hay bnh mt (nhất là đau bụng, khiếm khuyết về tâm
thần kinh, động kinh, suyễn, dị ứng kéo dài) [10]. Khong 25,0% s bnh
Theo tác gi i b nhi có 3 loi
(trích theo [5]):
- Bi tng:
Bnh AT di chuyn ni tng ch yu tr em. Biu hin lâm sàng
ng gp là st kéo dài, ho và khò khè, ph qun ph viêm, thiu máu, gan
t thanh ch u hin
ng g b xâm nhp. Mt s ng hp
có lách to hay ni hch, ni da [98]. Khò khè là biu hin
ng gp ca th bnh ni tng, suyn ni,
tràn dch màng ph ch màng phi, suy hô hp.Trong
ng hp khác thì thy có hi chng Loeffler khá ni bt.
i lu chng hoc có st nh, mt, ni
m, nga, khó th dng suyn, có th gim th lc mt
thy viêm ht võng mc, viêm ni nhãn cu m
17 xâm nhim nng nht và gan to là biu hing gp mc dù gt
k b xâm nhim. T gan git
khi u d nhm v
Biu hin khp bao gp, tn, viêm
mch máu nh. T h thm g
có nhng bin chng trm tri lon cm giác, co git, hôn
ng kinh, ri lon tâm tht s ng hp him g
viêm mô i da, báng bng, viêm d dày, b
n nhi ng hp có lách to hay ni hch. Tn
i m c ghi nhn.
Khò khè là biu hing gp ca bi tng, suyn
nng
c AT rt nh, him khi l nh v.
n dch chn ng ni bì vi
có giá tr
ng. Các k thut c nh b tht hng cu, min dch
khuch tán, min dn di, min dch hunh quang có giá tr ch
ít nhiu tùy thuc chng ca kháng nguyên. Có th t qu li
âm tính trong nhng hp có bnh AT di chuyn ni tng thc s.
Hin nay, vi kháng nguyên ngoi tit-phân tit cùng vi vic s dng k
thut ELISA, cht thanh min dch hc
hi thut k trên.
- B mt:
Bnh mi chng AT di chuyn mt.
Bng gp tr em tui ln, không có bi tng.
mt, AT tình c b gi li to mt khi viêm thâm nhiu
chn hình bao gm gim th lc mng t trng, lé mt
kéo dài nhiu tun. ng gp nht là u ht võng mc cc sau d nhm vi
19 c. Nhng biu hing gp khác là viêm màng b
áp-xe thu tinh th, viêm thn kinh th giác, có m trong ting
b mt mt him khi c hai mt cùng b. Bnh mng không th
BCAT, gan to hay các triu chng khác mà bnh AT di chuyn ni tng
ng gn s i bnh có nghi chó con.
ng hp bnh mt him, biu hing,
tr em biu hin lâm sàng có nhiu th: Viêm b u ht
mt, ch a vào th nghim ELISA, ngoài huyt thanh cht th là
dch ly t phc và thy tinh th mng dch mt có hiu giá
huyt thanh. Ðiu tr thành công vi Thiabendazol hay
Diethylcarbamazinei hp thêm Steroides, nhng hp bi
[5].
hu
echoecho
-
Albendazole
-
21
Prednisolone
và Azathioprine heo
).
(ELISA--
-VLMOcular Larva Migrans-OLM
B t hin m gii, không ph
thuc thành th hay nông thôn. Tuy nhiên, vài nghiên cu nhn thy rng t l
mc b . Nhc vùng
nhii có t l mc b m thích hp cho s
hình thành phôi ca trng. T l mc b i liên quan
trc tip vi t l nhim trùng chó và tp quán th rong chó
cng. Tr c bi la
tr c bit nhng tr chm phát trin
tinh thn, không có s khác bit v chng tc. Bnh xy ra mi la tui
23 ng gp tr i ln và tr trai có t l mc bnh cao
gái. Hi chng AT di chuyn ni tng xy ra tr 1-7 tui,
trong khi AT di chuyn mt hay gp tr ln và trung niên. Hin ti, t l
huyt tc th,
c tính khong 4,8%. nhng dân tc thiu s c nói
ting Tây Ba Nha, t l ng 16-30%. T l huyt thanh
c (2,5%), Brazil (39,0%), Cng hòa Séc
(5,8-36,0%), Tây Ban Nha (0-37,0%), Cu Ba (5,2%), Jordanie (10,9%),
Colombia (47,5%0, Népal (81,0%) [10].
Ti M, các nghiên cu cho thy t l huy
chó tr em t 1-11 tung xét nghim ELISAi t 4,0-
8,0%. T l nhia la tui tr em hc sinh. Tr em nght
và tip xúc vi chó con là la tuc bit d b nhim (trích theo [5]).
Bc phát hin tr i ln. Nhóm dân có mc
kinh t thp có t l nhi. Mt nghiên cu cho thy t
rích theo [16]).
- -
-
Lucia (86Trích theo [28]).
25
Diethylcarbamazine.
Trích theo [16]).