một số vấn đề về Đánh giá, lựa chọn dự án
đầu t trong doanh nghiệpThS. Nguyễn quỳnh sang
Bộ môn Kinh tế xây dựng
Khoa Vận tải kinh tế - Trờng Đại học GTVT

Tóm tắt: Bi viết lm rõ quan điểm, tiêu chuẩn v nội dung của việc đánh giá, lựa chọn dự
án đầu t trong doanh nghiệp.
Summary: The article points out opinions, standards and procedures when valuing,
selecting an investment project in enterprises.

Quyết định đầu t có tầm quan trọng đặc
biệt, có tính chất chiến lợc, quyết định đến
tơng lai của một doanh nghiệp. Quyết định
đầu t khôn ngoan sẽ mang lại lợi ích lâu dài,
ngợc lại quyết định đầu t sai lầm buộc
doanh nghiệp phải trả giá trong thời gian
không ngắn. Vì vậy, cần phải lựa chọn dự án
đầu t tốt nhất (trong các dự án loại trừ nhau)
hoặc sắp xếp thứ tự u tiên của chúng (đối với
các dự án độc lập). Vấn đề đánh giá, lựa chọn
dự án đầu t hiệu quả trong các doanh nghiệp
hiện nay là hết sức cần thiết. Trong khuôn khổ
bài báo tác giả chỉ đa ra một số quan điểm
chung, những tiêu chuẩn và những nội dung
chủ yếu của việc đánh giá, lựa chọn dự án
đầu t trong doanh nghiệp. Những nội dung
chi tiết sẽ đợc đề cập đến trong các bài viết

mọi hoạt động đơn lẻ trong thực hiện mục tiêu
kinh doanh. Yếu tố chất lợng quyết định sự

tồn tại của doanh nghiệp, sự phát triển và uy
tín của doanh nghiệp trên thị trờng cạnh
tranh.
- Trong điều kiện hiện nay của nớc ta,
cùng với mục tiêu lợi nhuận các dự án cần
quan tâm đến mục tiêu phát triển kỹ thuật và
đem lại lợi ích quốc gia. Trong điều kiện có
thể tranh thủ những công nghệ kỹ thuật tiên
tiến trên thế giới để phục vụ lâu dài cho lợi ích
quốc gia.
Đối với doanh nghiệp hiệu quả của dự án
đợc đánh giá thông qua mức độ thực hiện
mục tiêu thu lợi nhuận cao nhất. Lợi nhuận ổn
định là mục tiêu bao trùm, mục tiêu tổng quát
nhất của mọi hoạt động kinh doanh, cho nên
lợi nhuận đợc coi là chỉ tiêu cơ bản trong
phân tích lựa chọn dự án. Để đạt đợc lợi
nhuận tối đa, các hoạt động của dự án phải
đảm bảo: chi phí thấp nhất, doanh thu cao
nhất, chất lợng phục vụ khách hàng tốt nhất
và đặc biệt là sự ổn định về kết quả kinh
doanh hay mức độ phát triển của doanh
nghiệp. Mục tiêu lợi nhuận tối đa trong kinh
doanh thờng gắn liền với rủi ro cao và mạo
hiểm lớn.
Đối với xã hội, lợi nhuận mà doanh
nghiệp thu đợc cha phản ánh đầy đủ lợi ích.

ii. một số tiêu chuẩn đánh giá v
lựa chọn dự án
- Tiêu chuẩn đợc hiểu là "vật quy chiếu"
dùng để so sánh kết quả với mục tiêu mong
muốn. Nó phản ánh mục tiêu qua các yếu tố
ảnh hởng đến tiến trình thực hiện mục tiêu
đó. Vì vậy, việc xác định các tiêu chuẩn là hết
sức quan trọng trong quá trình so sánh và lựa
chọn dự án [3].
Nhiều tác giả [1], [2], [4], [6], [7], đã đa
ra các tiêu chuẩn khác nhau. Tuy nhiên trong
phạm vi dự án đầu t trong doanh nghiệp,
cùng với các tiêu chuẩn có liên quan đến thời
gian ấn định, quy mô, tính chất và đặc điểm
của mỗi dự án thì các tiêu chuẩn kinh tế, phản
ánh lợi ích kinh tế của dự án đợc đặc biệt
quan tâm, cụ thể:
- Đối với các dự án ngắn hạn, quy mô
nhỏ, có thể sử dụng các chỉ tiêu kinh tế - tài
chính ngắn hạn (đợc sử dụng trong phân tích
hoạt động kinh doanh thờng xuyên) để làm
các tiêu chuẩn so sánh và lựa chọn dự án
nh: Chi phí cho một đơn vị sản phẩm; mức
doanh lợi của một đồng vốn đầu t hàng năm;
thời gian thu hồi vốn; tỷ suất lợi nhuận; doanh

thu và thị phần; khả năng khai thác nguồn
lực, Khi tính toán các tiêu chuẩn này, có thể
không cần xem xét đến yếu tố giá trị thời gian
của tiền tệ

cầu đối với kỹ thuật lựa chọn.
Yếu tố kỹ thuật của dự án là một nội
dung quan trọng, kết quả của quá trình đánh
giá kỹ thuật cho phép doanh nghiệp lựa chọn
các phơng án phù hợp với các điều kiện tài
chính, nhu cầu thị trờng nhằm thực hiện đợc
các mục tiêu kinh tế xã hội của dự án nh:
hiệu quả đầu t, hiệu quả kinh doanh, việc
làm, cải tạo môi trờng sinh thái
Phân tích, đánh giá về kỹ thuật nhằm
định hình dự án một cách tổng thể, giúp cho
doanh nghiệp lựa chọn loại hình đầu t, dự trù
ngân sách và địa bàn triển khai dự án có hiệu
quả, giúp cho việc lựa chọn các giải pháp
thích hợp và hiệu quả nhất cho tổ chức hoạt
động dự án.
Nhằm thực hiện có hiệu quả các mục tiêu
của dự án, kỹ thuật đợc lựa chọn phải đáp
ứng một số yêu cầu cơ bản sau:
- Cho phép sản xuất ra những sản phẩm
có tính cạnh tranh cao.
- Cho phép sử dụng có hiệu quả những
lợi thế so sánh của Việt Nam là sức lao động,
tài nguyên thiên nhiên phong phú.
- Hạn chế đợc việc sử dụng nguyên vật
liệu và năng lợng ngoại nhập, khuyến khích
việc khai thác nguồn nguyên liệu tại chỗ.
- Nâng cao năng suất lao động, giảm chi
phí và nâng cao năng lực của đội ngũ, năng
lực tổ chức quản lý kinh doanh, năng lực tiếp

chính của nhà đầu t và đặc biệt là tình hình
thị trờng tiêu thụ và thực trạng của sản xuất
xã hội.
Trong một doanh nghiệp nói chung và
doanh nghiệp xây dựng giao thông nói riêng,
tuỳ theo mục tiêu và chiến lợc kinh doanh
trong từng giai đoạn và đứng trên giác độ
khác nhau, thông thờng có một số hình thức
đầu t sau:
- Theo đối tợng đầu t: Đầu t cho đối
tợng vật chất và đầu t tài chính,
- Theo giác độ tái sản xuất tài sản cố
định: Đầu t mới; đầu t lại; đầu t kết hợp
vừa đầu t mới vừa đầu t lại.
- Theo hớng đầu t: Đầu t bên trong
và đầu t bên ngoài
- Theo mục đích đầu t: Đầu t thay thế
thiết bị hiện có; đầu t phát triển sản phẩm
hiện có; đầu t đa sản phẩm xâm nhập vào
thị trờng mới; đầu t sản xuất sản phẩm mới;
đầu t khác.
b2. Lựa chọn công nghệ v công
suất
Việc tạo ra một sản phẩm cung ứng trên
thị trờng phụ thuộc nhiều vào việc lựa chọn
công nghệ và công suất dự án:
Lựa chọn công nghệ.
Các dự án lựa chọn phơng án công
nghệ cần thích hợp một số tiêu chuẩn sau:
- Đảm bảo công suất của dự án và phù

nhuận hơn so với đầu t kinh doanh các dự án
khác hay không.

- Phân tích tài chính cung cấp các thông
tin cần thiết để doanh nghiệp có đợc quyết
định đầu t đúng.
b. Về giá sử dụng trong phân tích,
đánh giá về ti chính
Phân tích, đánh giá về tài chính có nhiệm
vụ xem xét, đánh giá khả năng sinh lợi của
vốn đầu t. Bởi vậy, giá thị trờng đợc sử
dụng để quy đổi các chi phí và lợi ích của dự
án về các chỉ tiêu giá trị bằng tiền tệ, giá thị
trờng biểu hiện trong phân tích thông qua hai
hình thức: giá cố định và giá hiện hành:
Giá cố định là giá cả thị trờng đợc xác
định cho tất cả các năm trong thời kỳ phân
tích.
Giá hiện hnh là giá thị trờng xác định
cho từng năm trong kỳ phân tích. Giá này cho
phép đánh giá một cách chính xác tình hình
tài chính của dự án trong từng năm. Nhng nó
lại chịu ảnh hởng rất lớn của lạm phát, làm
cho dự đoán kết quả tài chính thiếu chính xác
trong tơng lai. Vì vậy, giá hiện hành chỉ sử
dụng khi phân tích các dự án ngắn hạn, các
phơng án kinh doanh đơn giản, thực hiện
trong một năm tài chính. Với các chỉ tiêu phân
tích nh: thời gian hoàn vốn, chi phí cho một
đơn vị sản phẩm, lợi nhuận tính cho một đơn

Lợi ích kinh tế xã hội của dự án đợc hiểu
là mức chênh lệch giữa các lợi ích mà xã hội
thu đợc so với những chi phí mà xã hội phải
bỏ ra khi thực hiện dự án.
Lợi ích m xã hội thu đợc khi thực hiện
dự án là sự đáp ứng của dự án đối với việc
thực hiện các mục tiêu chung của xã hội, của
nền kinh tế nh: tăng thu nhập quốc dân, tăng
lợng ngoại tệ cho đất nớc, tăng số ngời lao
động có việc làm, tăng thu nhập của ngời lao
động. Đó chính là những mục tiêu định lợng
mà xã hội theo đuổi.
Bên cạnh đó là các mục tiêu mang tính
định tính nhng lại rất quan trọng cho sự phát
triển xã hôị nh: đáp ứng yêu cầu thực hiện
chủ trơng chính sách của Đảng và Nhà nớc
trong từng giai đoạn, xoá đói, giảm nghèo,
nâng cao dân trí, cải tạo môi trờng
Các chi phí m xã hội phải bỏ ra khi thực
hiện dự án là các tài nguyên thiên nhiên, của
cải vật chất, sức lao động, đầu t cho thực

hiện dự án.
b. Nội dung phân tích, đánh giá về
kinh tế - xã hội
Phân tích, đánh giá về kinh tế thực chất
là xác định sự đóng góp của dự án vào việc
thực hiện các mục tiêu kinh tế quốc dân, tăng
thu nhập quốc dân, tạo việc làm, cải thiện môi
trờng

Trên thực tế, lãi hoặc lỗ đối với một
doanh nghiệp (một dự án) không nên đồng
nghĩa với lãi hoặc lỗ của của toàn bộ nền kinh
tế xã hội. Vì vậy, trong phân tích lựa chọn dự
án cần kết hợp hài hoà giữa lợi ích tài chính
(lợi nhuận của doanh nghiệp - nhà đầu t) với
lợi ích của toàn xã hội, nhằm tạo động lực
phát triển chung cho toàn doanh nghiệp và
toàn bộ nền kinh tế đất nớc trong từng giai
đoạn phát triển.
Tóm lại, sự tăng trởng, lợi nhuận và tính
cạnh tranh của một doanh nghiệp tuỳ thuộc
phần lớn vào tính hữu hiệu và sự lựa chọn có
hiệu quả các dự án đầu t của doanh nghiệp.
Vì vậy, vấn đề đánh giá, lựa chọn dự án đầu
t trong doanh nghiệp có tầm quan trọng đặc
biệt. Bài viết đã làm rõ quan điểm, những tiêu
chuẩn và nội dung của việc đánh giá, lựa
chọn dự án đầu t trong doanh nghiệp, hy
vọng sẽ là tài liệu giúp các doanh nghiệp có
đợc dự án đầu t có hiệu quả cao nhất.
Tài liệu tham khảo
[1]. Nguyễn Tấn Bình. Phân tích quản trị tài chính -
NXB Đại học quốc gia TP. Hồ Chí Minh, 2002.
[2]. GS. TSKH Nguyễn Văn Chọn. Kinh tế đầu t
xây dựng. NXB xây dựng, 2003.
[3]. Vũ Thuỳ Dơng. Quản trị dự án. NXB Đại học
quốc gia Hà Nội, 2000.
[4]. TS. Nguyễn Bạch Nguyệt, TS. Từ Quang
Phơng. Giáo trình kinh tế đầu t. NXB Thống kê,