Một số vấn đề về rủi ro dự án
v quản lý rủi ro dự án

NCS. trịnh thuỳ anh
Bộ môn Quản trị kinh doanh
Khoa Vận tải Kinh tế - Trờng Đại học GTVT

Tóm tắt: Bi viết ny nhằm nghiên cứu những vấn đề chung về rủi ro dự án v quản lý rủi
ro dự án đầu t. Các đặc tính chung của rủi ro, nguồn gây rủi ro, các giai đoạn v hình thức của
rủi ro sẽ lần lợt đợc nghiên cứu. Sau đó tác giả đi sâu nghiên cứu các nội dung quản lý rủi ro
dự án đầu t, bao gồm các nội dung chính l lập kế hoạch quản lý rủi ro, xác định rủi ro, phân
tích định tính v định lợng rủi ro, lập kế hoạch đối phó v kiểm soát rủi ro. Hệ thống quản lý rủi
ro đối với mỗi dự án hoặc với mỗi doanh nghiệp chú trọng vo việc kiểm soát nguồn lực, kiểm
soát mối quan hệ giữa các bên liên quan v quản lý thông tin trong dự án cũng đợc đề cập
trong bi viết ny.
Summary: This paper aims to study common issues on project risks and project risk
management. The charasteristics of risks, sources of risks, stages and forms of risks would be
studied. The author focuses on the content of project risk management, including risk
management planning, risk identification, qualitative and quantitative analysis of risks, risk
response and risk control. Risk management system of a project or a company which focuses
on resource control, relationship control of counterparts and information control of a project
would be also considered in the paper.

KT-ML
i. giới thiệu
Môi trờng đầu t phát triển chứa đựng các yếu tố bất định cao. Thời gian đầu t thờng
kéo dài, lợng tiền vốn, vật t, lao động đòi hỏi rất lớn. Những yếu tố này làm đầu t có độ rủi ro
cao nên rất cần thiết phải quản lý rủi ro. Xác định những yếu tố rủi ro, đánh giá mức độ rủi ro và
tìm ra những phơng thức quản lý và phòng tránh rủi ro là những công việc rất quan trọng trong
quản lý dự án.

bắt đầu và kết thúc rõ ràng. Rủi ro loại này đợc mô tả nh một hoạt động hoặc sự kiện đơn lẻ,
không có sự kiện rủi ro nào xuất hiện đồng thời. Mặt khác, tác động của rủi ro đơn lẻ không ảnh
hởng đến tình huống gây ra các rủi ro khác. Nhìn chung, sự kiện đơn lẻ khởi nguồn từ nhiều nơi
và cần đợc phân tích trong mối quan hệ với các tình huống khác.
Bảng 1. Bản chất của rủi ro dự án
Loại rủi ro
xuất hiện
Minh họa Định nghĩa
Rủi ro đơn
lẻ
Tác động do rủi ro đơn lẻ xuất hiện chỉ tồn tại trong một
khoảng thời gian nhất định
Rủi ro xâu
chuỗi

ít nhất hai rủi ro có liên quan đến nhau.
Các rủi ro có mỗi liên hệ phụ thuộc với nhau, do vậy có
tác động lôi kéo và kết quả cuối cùng là tác động cộng
dồn.
Rủi ro đồng
thời

Có ít nhất hai rủi ro xuất hiện trong cùng một khoảng
thời gian, nhng chúng độc lập với nhau.

Rủi ro xâu chuỗi phát triển từ hàng loạt các sự kiện rủi ro đơn lẻ. Tuy nhiên các rủi ro đơn lẻ
này phụ thuộc lẫn nhau và mỗi sự kiện rủi ro đều tác động đến các sự kiện khác. Đó là các tác
động lôi kéo và mang tính xâu chuỗi. Đặc điểm của rủi ro xâu chuỗi là mỗi sự kiện rủi ro nằm
trong một chuỗi tác động có liên quan với nhau, và tác động tổng hợp của rủi ro xâu chuỗi là
tổng hợp của nhiều tác động của mọi tác động đơn lẻ của rủi ro nằm trong chuỗi đó.

sát, thiếu lao động lành nghề khi thực hiện công việc, chất lợng nguyên vật liệu cung ứng
không đảm bảo
Ngoài ra có thể phân theo khả năng lợng hoá gồm rủi ro có thể tính toán đợc và rủi ro
không thể tính toán đợc. Hoặc cũng có thể phân theo khả năng bảo hiểm gồm rủi ro không thể

bảo hiểm (rủi ro đầu cơ) và rủi ro có thể bảo hiểm đợc. Hoặc rủi ro hệ thống và rủi ro không hệ
thống: rủi ro không hệ thống là rủi ro mà khi nó xảy ra sẽ có các tác động đến một số hoạt động
của dự án ở các mức độ khác nhau, nh sự xuất hiện của đối thủ cạnh tranh, hoặc quản lý
không có hiệu quả; trong khi đó rủi ro hệ thống là rủi ro xuất hiện do các yếu tố tác động lên
toàn bộ thị trờng, và qua đó ảnh hởng trực tiếp đến toàn bộ dự án nh chiến tranh, khủng
hoảng năng lợng, chiến lợc cạnh tranh quốc gia.
III. một số vấn đề về quản lý rủi ro dự án
Khái niệm quản lý rủi ro dự án khá phức tạp và có thể đợc hiểu theo nhiều nghĩa khác
nhau. Theo quan điểm toàn diện có thể định nghĩa quản lý rủi ro dự án là quá trình nhận dạng,
xác định, phân tích, đo lờng mức độ rủi ro, trên cơ sở đó lựa chọn, triển khai và quản lý các
hoạt động đối phó với rủi ro có thể xảy ra trong suốt vòng đời của dự án.
Nh vậy, quản lý rủi ro là chủ động kiểm soát các sự kiện tơng lai dựa trên cơ sở các kết
quả dự báo trớc các sự kiện xảy ra chứ không phải là sự phản ứng thụ động trớc các sự kiện đó.
Quản lý rủi ro là quá trình liên tục, đợc thực hiện trong tất cả các giai đoạn của chu kỳ dự
án kể từ khi mới hình thành cho đến khi kết thúc dự án. Dự án thờng có rủi ro cao trong giai
đoạn đầu mới hình thành. Trong suốt vòng đời dự án, nhiều khâu công việc có mức độ rủi ro rất
cao nên cần thiết phải phân chia thành nhiều giai đoạn để xem xét, phân tích rủi ro, trên cơ sở
đó lựa chọn các giải pháp phù hợp nhằm đối phó với rủi ro.
KT-ML
Quản lý rủi ro dự án là một quá trình bao gồm 6 bớc nh sau (xem bảng 2).
Bớc 1: Lập kế hoạch quản lý rủi ro - xem xét và lập lịch trình tổng quan cho các công việc
cần thực hiện nhằm quản lý rủi ro dự án.
Bớc 2: Xác định rủi ro - tìm hiểu và chỉ ra các nguy cơ tiềm ẩn nào có thể tác động đến
các hoạt động của dự án.
Bớc 3: Phân tích định tính rủi ro - đánh giá khả năng xảy ra và tác động của rủi ro thông

- Một số thông tin khác: dữ
liệu dự án có liên quan,
thông tin chính thức, các
nghiên cứu khác
- Đánh giá tài liệu
- Phơng pháp thu thập
thông tin: phơng pháp
chuyên gia tập thể,
Delphi, phỏng vấn, phân
tích SWOT
- Đối chiếu rủi ro đợc xác
định với danh mục rủi ro
- Phân tích giả định
- Kỹ thuật biểu đồ
- Xác định đợc rủi ro
- Xác định đợc dấu
hiệu rủi ro
Bớc 3 - Xác định rủi ro
- Tình trạng dự án
- Tính chất dự án
- Sự chính xác của số liệu
1. Xác định xác suất rủi
ro
2. Xác định mức độ tác
động rủi ro
3. Xây dựng ma trận đánh
giá xác suất và mức độ
tác động của rủi ro
- Xếp hạng tổng quan
rủi ro dự án

- Xu hớng trong kết quả
phân tích định tính và định
lợng rủi ro
- Né tránh rủi ro
- Chuyển giao rủi ro
- Giảm nhẹ rủi ro
- Chấp nhận rủi ro
- Kế hoạch đối phó với
rủi ro bao gồm việc xác
định rủi ro, mô tả rủi ro,
lĩnh vực hoạt động của
dự án, đối tợng chịu
rủi ro và phân chia các
trách nhiệm, các phản
ứng đối phó với rủi ro,
kinh phí và thời gian
phản ứng với rủi ro
Bớc 6 - Kế hoạch quản lý rủi ro
- Kế hoạch đối phó với rủi
ro
- Thông tin liên lạc trong dự
án
- Xác định, phân tích rủi ro
đặc biệt
- Thay đổi phạm vi dự án
- Kiểm toán phản ứng với
rủi ro
- Đánh giá thờng kỳ rủi
ro dự án
- Phân tích giá trị đạt

Các rủi ro nhà t vấn phải gánh chịu bao gồm thiết kế có vấn đề, lập kế hoạch còn một số
sai sót, kiểm soát chi phí và thời gian kém hiệu quả, marketing dịch vụ thiết kế yếu, dịch vụ giám
sát xây dựng có vấn đề, khách hàng không thanh toán tiền đúng thời hạn. Trong khi đó, các rủi
ro nhà thầu phải gánh chịu bao gồm việc lập dự toán kém chính xác, xây dựng lịch trình thực
hiện công việc cha phù hợp, sai sót trong phân tích và kiểm soát chi phí, công tác quản lý dự
án kém, mua sắm nguyên vật liệu, máy móc cha phù hợp, xây dựng hợp đồng cha chặt chẽ,
vấn đề về thông tin, cách thức tiếp cận và giải quyết vấn đề, công tác marketing kém, quản lý
nguồn lực (nhân lực, vật lực, vốn ) cha hiệu quả.
KT-ML
4.1. Các dịch vụ cung ứng
Chất lợng của công tác thiết kế và xây dựng có tác động đáng kể đến mức độ rủi ro trong
mỗi dự án. Một nhà thiết kế chất lợng tốt thì phải cung cấp hồ sơ thiết kế đảm bảo theo các
yêu cầu về chất lợng thiết kế theo quy định của Bộ Xây dựng và đảm bảo đạt đợc các yêu
cầu cụ thể của chủ đầu t.
Trong khi đó, đa ra một hợp đồng phù hợp là một biện pháp quan trọng để kiểm soát rủi
ro của nhà thầu. Trách nhiệm của nhà thầu là phải cung cấp máy móc trang thiết bị cùng các
biện pháp và công nghệ tiên tiến để thực hiện hợp đồng trong một khoảng thời gian và với
nguồn kinh phí nhất định.
4.2. Nguồn lực dự án
Việc xem xét nguồn lực một dự án là rất quan trọng, quyết định tính thực thi cũng nh hiệu
quả của dự án đó. Nguồn lực ở đây bao gồm nguồn nhân lực với trình độ, kinh nghiệm, khả
năng, năng suất lao động, và các nguồn lực khác nh tiền, thời gian, trang thiết bị, vật t
Nếu nhà quản lý rủi ro đợc đào tạo các kiến thức về thiết kế và xây dựng thì rõ ràng sẽ có
khả năng giảm thiểu và tránh đợc nhiều rủi ro hơn. Nhiều ví dụ từ thực tế đã cho thấy rủi ro

xuất hiện do nhà quản lý thiếu kiến thức.
Mặc dù trình độ là rất quan trọng nhng không thể thay thế cho các kinh nghiệm trong lĩnh
vực thiết kế và xây dựng. Kinh nghiệm của mỗi cá nhân phụ thuộc vào thời gian và mức độ phức
tạp trong môi trờng làm việc của họ, chất lợng kiến thức đợc đào tạo, khả năng nhận diện và
sàng lọc thông tin quan trọng, và trình độ và khả năng của ngời quản lý họ.

đề suất các giải pháp
- Tính an toàn
- Cơ chế tự bảo vệ
- Trình độ của các thành
viên thực hiện dự án
- Cơ chế và các quy
định điều chỉnh

Dự án
Dịch vụ

- Cơ cấu điều hành dự án và nhân lực thực hiện dự án
- Khả năng làm việc nhóm và hợp tác giữa các thành viên trong dự án
- Khả năng lãnh đạo, kỹ năng giao tiếp, trình độ chuyên môn
của cán bộ quản lý dự án
- Chơng trình phát triển, cạnh tranh và kế hoạch
ngân quỹ dự án
- Quản lý hợp đồng
Nguồn lực
- Số lợng
- Chất lợng
- Thời gian
- Tiền

Thiết kế Xây dựng
- Thiết kế sơ bộ
- Thiết kế kỹ thuật
- Thiết kế bản vẽ thi
công


gồm hệ thống kiểm tra và thu thập số liệu và hệ thống quản lý và báo cáo. Cần thu thập, phân
tích, và báo cáo chi phí, tiến độ thực hiện dự án, và các báo cáo khác. Các thông tin phân tích
trong các báo cáo này là cơ sở để đánh giá vấn đề, từ đó đề suất các biện pháp tác động phù
hợp để đảm bảo kiểm soát đợc rủi ro, sao cho các tác động tiêu cực của rủi ro không ảnh
hởng quá mức cho phép tới mục tiêu dự án.
KT-ML
Xây dựng kế
ho
ạ
ch quản l
ý
rủi
ro cho mỗi dự án
Hệ thống
thông tin
phản hồi
Đánh giá
vấn đề

thờng xuyên cho phù hợp với điều kiện thực tế. Nguyên tắc chung là khi lợi ích do một kế
hoạch quản lý rủi ro nào đó tạo ra nhỏ hơn chi phí của nó thì nên thay thế bằng một kế hoạch
hợp lý hơn. Và hệ thống thông tin đóng vai trò quan trọng hỗ trợ cho việc điều chỉnh và ra các
quyết định quản lý rủi ro.
Tóm lại, hoàn thiện năng lực của các cán bộ cả về chuyên môn, trình độ và kinh nghiệm
thực tế; đẩy mạnh quá trình hợp tác và trao đổi thông tin giữa các bên liên quan đến dự án,
đồng thời xây dựng hệ thống thông tin phù hợp chính là cơ sở để quản lý dự án nói chung, và
quản lý rủi ro nói riêng một cách toàn diện và hiệu quả.
Tài liệu tham khảo
[1]. NCS. Trịnh Thuỳ Anh. Chuyên đề số 2: Lý thuyết về rủi ro và quản lý rủi ro trong các dự án đầu t.
Trờng Đại học Giao thông vận tải, 2004.
[2]. TS. Nguyễn Xuân Hon, ThS. Trịnh Thuỳ Anh. Bài giảng: Quản trị dự án đầu t giao thông vận tải.
Trờng Đại học Giao thông Vận tải. Hà Nội, 2003.
KT-ML
[3]. Nguyễn Xuân Hải. Quản lý dự án xây dựng nhìn từ góc độ nhà nớc, nhà đầu t, nhà t vấn, nhà thầu.
Nhà xuất bản xây dựng, 2002.
[4]. PGS.TS Đon Thị Hồng Vân. Quản trị rủi ro và khủng hoảng. Nhà xuất bản thống kê, 2002.
[5]. TS. Ngô Thị Ngọc Huyền, TS. Lê Tấn Bửu, ThS. Nguyễn Thị Hồng Thu, ThS. Bùi Thanh Hùng. Rủi ro
trong Kinh doanh. Nhà Xuất bản Thống kê, 2001.
[6]. A Guide to Project Management Body of Knowledge (PMBOK Guide). Project Management Institute,
Newtown Square Pennsylvania USA.
[7]. Project Management: Body of Knowledge, fourth edition. Miles Dixon - Association for Project
Management.
[8]. Roger Flanagan and George Norman. Risk Management and Construction. Blackwell Scientific
Publication, 1993.
[9]. Risk Management for Building Professionals. Thomas. Papageorge, ra R.S. Means Company, Inc.
[10]. Project Risk Management. Jay Christensen CADENCE Management Corporation.
[11]. Project Risk Management Handbook 1
st
Edition. Caltrans - Office of Project Management Process