SỰ NỞ VÌ NHIỆT CỦA CHẤT
LỎNG
I. MỤC TIÊU :
1. Tìm được ví dụ thực tế về các nội dung sau đây :
- Thể tích một chất lỏng tăng khi nóng lên, giảm khi lạnh
đi.
- Các chất lỏng khác nhau dãn nở vì nhiệt khác nhau.
2. Giải thích được một số hiện tượng đơn giản về sự nở vì
nhiệt của chất lỏng.
Biết thực hiện thí nghiệm ở hình 19.1 và 19.2 SGK mô tả
hiện tượng xảy ra và rút ra được kết luận.
3. Giúp học sinh vận dụng được kiến thức của bài để giải
thích các vấn đề trong thực tế cuộc sống, nhằm góp phần cho
học sinh tin tưởng vào khoa học vật lí.

II. CHUẨN BỊ :
Cho mỗi nhóm học sinh: 1 ống thủy tinh thẳng, 1 chậu
thủy tinh, 1 bình thủy tinh đáy bằng, 1 nút cao su có lỗ ở
giữa.
Cho cả lớp: 1 bình đựng nước pha màu, 1 bình thủy nước
nóng.

III. HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC :
1. Ổn định lớp :
Lớp trưởng báo cáo sỉ số.
2. Kiểm tra bài cũ :
a. Khi nhiệt độ tăng (hoặc giảm) thì chất rắn như thế nào ?
Thể tích chất rắn lúc đó ra sao ?
(Khi nhiệt độ tăng chất rắn nở ra, thể tích chất rắn tăng lên.
Khi nhiệt độ giảm chất rắn co lại, thể tích chất rắn giảm
đi.)

Tìm hiểu vấn đề và dự kiến câu
trả lời. - Tại sao người ta không đóng
chai nước ngọt thật đầy ?
Để có cơ sở giải thích vấn đề
chúng ta làm thí nghiệm :
Hoạt động 2: ( 15 phút)
Làm thí nghiệm và trả lời câu
hỏi :
Cho học sinh làm thí nghiệm


1. Làm thí
nghiệm :
(SGK)
- Đặt bình cầu vào chậu nước
nóng và quan sát hiện tượng xảy
ra với mực nước trong ống.
Yêu cầu HS trả lời :
- Tại sao phải dùng nước màu
và gắn ống thủy tinh ?

- Tại sao phải đặt vào chậu nước
nóng mà không đun ?
Trả lời câu hỏi :
Cho HS thảo luận nhóm trả lời :
C1: Có hiện tượng gì xảy ra với
mực nước trong ống thủy tinh
khi ta đặt bình vào chậu nước
trong ống thủy tinh.
- Điền vào chỗ trống :
Nước nóng lên thì
(1)………………, lạnh đi thì
(2)…………
Các chất lỏng khác nhau nở vì
nhiệt như thế nào ?
Hoạt động 3: ( 9 phút)
Chứng minh các chất lỏng
khác nhau nở vì nhiệt khác
nhau :
C3: Quan sát hình 19.3 mô tả
thí nghiệm. Cho biết mực chất
lỏng dâng lên trong ống thủy
tinh như thế nào? Rút ra nhận
xét.
- Có nhận xét gì về mực chất
lỏng dâng lên trong ống thủy
(2): co lại
tinh ?
- Chất lỏng nào dâng lên nhiều
nhất, chất nào ít nhất ?
- Các chất lỏng khác nhau nở vì
nhiệt :
A. Giống nhau
B. Gần giống nhau
C. Khác nhau
- Có 3 bình như nhau đựng ba
chất lỏng khác nhau. Đem tăng
3 bình trên với cùng một nhiệt
độ thì thấy bình 1 chất lỏng
không tràn ra, bình 2 chất lỏng
tràn ra một ít, bình 3 chất lỏng
tràn ra nhiều. Hỏi bình nào chứa
nước, rượu, dầu ?
Qua TN rút ra được kết luận gì
?

- Bình 1 chứa nước, bình 2 chứa
dầu, bình 3 chứa rượu.


Ch
ất lỏng nở
ra khi n
óng
lên, co l
ại khi
Hoạt động 4: (7 phút)
Rút ra kết luận :
Cho HS làm việc theo nhóm
C4: Chọn từ thích hợp trong
khung để điền vào chỗ trống.
a/ Thể tích nước trong bình
(1)……… khi nóng lên,
(2)………… khi lạnh đi.
b/ Các chất lỏng khác nhau nở
vì nhiệt (3)………………….

- Khi nung nóng một chất lỏng
thì :
A. Khối lượng riêng của chất
lỏng tăng
B. Khối lượng riêng của chất
lỏng giảm
C. Khối lượng riêng của chất
- Chọn B lỏng không thay đổi.
D. Khối lượng riêng của chất
lỏng lúc tăng, lúc giảm. - Hãy chọn câu đúng :
A. Chất lỏng nở ra khi nóng
lên, thể tích giảm.
B. Chất lỏng co lại khi lạnh
đi, thể tích tăng.
C. Chất lỏng nở ra khi nóng
lên, co lại khi lạnh đi.
D. Các chất lỏng khác nhau
nở vì nhiệt giống nhau.
Hoạt động 5: (5 phút)
Vận dụng
Cho lớp thảo luận và trả lời
C5: Tại sao khi đun nước ta
Nhóm nhỏ thảo luận trả lời :
C5: Vì khi bị đun nóng, nước
trong ấm nở ra, thể tích tăng
lên, nước dâng lên và tràn ra

C7: Nếu trong thí nghiệm mô tả
ở hình 19.1 ta cắm hai ống có
tiết diện khác nhau vào bình
đựng dung tích bằng nhau và
cùng chất lỏng như nhau. Hỏi
mực nước dâng lên trong hai
ống
chất lỏng thế nào ? Tại sao ?
(Khi nhúng vào nước nóng)
- So sánh sự dãn nở vì nhiệt của
C7: Mực chất lỏng trong ống
nhỏ dâng lên nhiều hơn. Vì thể
tích chất lỏng ở hai bình tăng
lên như nhau nhưng ở ống có
tiết diện nhỏ hơn, thì chiều cao
cột chất lỏng phải lớn hơn.

- Chọn B

- Bình trả lời sai, vì nước nóng
lên sẽ nở ra, thể tích tăng lên,
nước dâng lên và tràn ra ngoài.
chất rắn và chất lỏng thì ta thấy:
A. Chất rắn dãn nở nhiều h

- Cho học sinh nhắc lại nội dung ghi nhớ.
- Ghi nhớ :
Chất lỏng nở ra khi nóng lên, co lại khi lạnh đi.
Các chất lỏng khác nhau nở vì nhiệt khác nhau.
- Cho HS đọc mục có thể em chưa biết.
5. Dặn dò :
Học bài, xem trước bài mới.