MỘT SỐ NÉT BIỂU HIỆN CỦA NHÂN SINH QUAN
PHẬT GIÁO Ở TÍN ĐỒ HÀ NỘI HIỆN NAY

CN. NGUYỄN TRUNG THÀNH
Bộ môn Những nguyên lý cơ bản của CNMLN
Khoa Lý luận chính trị
Trường Đại học Giao thông Vận tải

Tóm tắt: Đất nước ta thực hiện công cuộc đổi mới trong hơn hai mươi năm qua đã đạt
được nhiều thành tựu quan trọng. Bên cạnh những thành tựu về kinh tế, văn hoá, xã hội mà
chúng ta đã đạt được, mặt trái của nền kinh tế thị trường cũng phát sinh ngày càng nhiều tiêu
cực gây ảnh hưởng xấu đến nhiều mặt của đời sống xã hội nước ta. Để kiếm được nhiều tiền,
nhiều người dùng mọi thủ đoạn như gian lận thương mại, buôn lậu, làm hàng giả, buôn bán
ma tuý Nhiều vụ án kinh tế lớn đã xảy ra. Các tệ nạn xã hội được dịp bung ra như nấm mọc
sau cơn mưa: Lừa đảo, trộm cắp, nghiện và buôn bán ma tuý, giết người cướp của, mại dâm
Nghiêm trọng hơn, gia đình - nền tảng của xã hôi - trở nên mong manh, dễ tan vỡ. Quan hệ
trong gia đình đảo lộn. Trong đời sống xã hội, chúng ta thấy xuất hiện chủ nghĩa cá nhân, lối
sống vì đồng tiền, danh lợi, hưởng thụ, sa đọa, truy lạc, làm băng hoại đạo đức và truyền
thống tốt đẹp của dân tộc. Con người trở nên dễ bị tổn thương hơn và dễ có những hành động
cực đoan hơn. Trong bối cảnh đó, rõ ràng là nhân sinh quan Phật giáo đã có tác động nhất
định trong việc điều chỉnh suy nghĩ và hành vi của con người, trước hết đối với cộng đồng tín
đồ đạo Phật, đặc biệt là đối với những tín đồ ở Hà Nội - một trong hai trung tâm lớn của Phật
giáo Việt Nam.
Summary: Our country has carried out innovative work in more than twenty years and
achieved many important
achievement. Beside achievements about economy, culture and
society we achieved, t
MLN-
VTKT
he reverse of the market economy has also arisen more and more
lớn lao của đất nước. Tình hình đó có tác động
không nhỏ, theo cả hai chiều hướng tích cực,
tiêu cực, tới đời sống xã hội, tới lối sống, đạo
đức của xã hội nước ta. Đặc biệt, thủ đô Hà
Nội là một trong hai trung tâm lớn của Phật
giáo Việt Nam cũng không nằm ngoài dòng
chảy trên.
II. NỘI DUNG
Nếu như các trường phái triết học Hy
Lạp cổ đại như Milê, Êlê chủ yếu bàn về
những vấn đề thế giới quan, bản thể luận như
đi tìm bản nguyên của thế giới, bản chất của
thế giới, trạng thái của thế giới, Còn những
vấn đề về con người họ lại bàn tương đối ít thì
trái lại, ở Phật giáo - một hệ thống triết học,
tôn giáo - bên cạnh những tư tưởng, quan
niệm về thế giới, vấn đề nhân sinh quan
không chỉ được đặt ra ngay từ đầu mà còn là
nội dung tư tưởng chủ yếu bao trùm lên toàn
bộ hệ thống.
Việt Nam là nước nằm trong khu vực
chịu ảnh hưởng của hai nền văn minh phát
triển rực rỡ thời cổ đại đó là Ấn Độ và Trung
Quốc và tất yếu chịu ảnh hưởng của hai nền
văn minh đó. Đạo Phật truyền vào nước ta từ
đầu Công nguyên theo hai hướng: từ Ấn Độ
sang bằng đường biển và từ Trung Quốc sang
bằng đường bộ.

trên, từ thế kỷ XV đến trước cách mạng tháng
Tám 1945, cùng với những biến động của lịch
sử, Phật giáo Thăng Long - Hà Nội không còn
đạt được đỉnh cao như trong thời kỳ Lý - Trần
nhưng vẫn là một trung tâm của Phật giáo cả
nước. Từ sau cách mạng tháng Tám 1945 đến
năm 1985 trải qua hai cuộc kháng chiến chống
Pháp - Mỹ và thời kỳ đất nước khôi phục sau
chiến tranh, toàn dân phải dồn sức bảo vệ và
xây dựng đất nước nên phần nào đời sống đạo
có phần ít được chú ý.
Từ năm 1986 đến nay, đất nước bước vào
công cuộc đổi mới. Cùng với sự chuyển mình
của đất nước, cùng với chính sách tôn giáo
của Đảng và Nhà nước tôn trọng quyền tự do
tín ngưỡng của công dân, Phật giáo Việt Nam
nói chung và Phật giáo Hà Nội nói riêng đã có
những khởi sắc nhất định, có tác động không
nhỏ tới đời sống kinh tế, xã hội, văn hóa của
đất nước cũng như của thủ đô Hà Nội.
Mặc dù chủ nghĩa Mác - Lênin từ sau Cách
mạng tháng Tám 1945 đến nay dần chiếm được
địa vị thống trị trong đời sống tinh thần xã hội.
Nhưng bên cạnh đó nhiều tôn giáo, tín ngưỡng,
học thuyết tư tưởng khác vẫn tiếp tục tồn tại và
tác động đến các tầng lớp dân cư của nước ta,
trong đó có Hà Nội. Hiện nay, một bộ phận dân
cư ở Hà Nội vẫn lựa chọn đạo Phật làm nơi gửi
gắm niềm tin. Vì:


tinh thần bất an, phiền muộn trở lại trạng thái
thanh thản, có lợi cho sự sống.
MLN-
VTKT
Chính vì những lý do trên đây, ở Hà Nội
hiện nay có khoảng 1% dân cư trở thành tín
đồ của đạo Phật, ngoài ra đại bộ phận người
dân Hà Nội đều có tín ngưỡng, tình cảm tâm
thức Phật giáo. Tình cảm Phật giáo trở thành
một giá trị xuyên suốt, một giá trị đạo đức ảnh
hưởng tới đời sống của người dân.
Về thành phần, tín đồ Hà Nội rất đa dạng,
bao gồm những người làm nghề buôn bán,
nông dân, nhà doanh nghiệp, trí thức, cán bộ
công nhân viên chức Tín đồ tin theo đạo Phật
xuất phát từ nhiều lý do khác nhau. Họ là
những người cô đơn gần với cái chết; những
người gặp khó khăn trong cuộc sống, tình yêu
trắc trở; những người còn có tâm lý cầu sự trợ
giúp của các lực lượng siêu nhiên. Về độ tuổi:
họ gồm người cao tuổi, người trung niên và cả
thanh niên. Lớp người cao tuổi đi chùa để
chăm lo đời sống tâm linh, tâm hồn thanh thản,
vui thú tuổi già. Lớp thanh niên tin theo đạo do
ảnh hưởng của lễ nghi tín ngưỡng truyền
thống, qua lời dạy của ông, bà, cha, mẹ
Người tín đồ ở Hà Nội hiểu về nhân sinh
quan đạo Phật như thế nào? qua tìm hiểu, thấy
rằng: thời gian vừa qua công tác truyền bá
kinh sách và giáo lý của đạo rất được Giáo hội


làm cho tín đồ quên đi mình là công dân của
đất nước.
Tình cảm của tín đồ ở Hà Nội dành cho
đạo Phật vốn có căn nguyên và được trau dồi
qua nhiều chặng đường gian lao của lịch sử
dân tộc. Đạo Phật còn có vai trò lớn trong đời
sống tình cảm, tâm linh của một bộ phận
người dân Việt Nam, người dân của đất nước
đã trải qua nhiều đau thương và đang còn gặp
nhiều khó khăn trong đời sống xã hội.
Trong sự nghiệp giáo dục – đào tạo của
nước ta hiện nay, những tư tưởng của nhân sinh
quan Phật giáo có ảnh hưởng to lớn đối với việc
bồi dưỡng thế giới quan, nhân sinh quan và xây
dựng nhân cách của học sinh, sinh viên – thế hệ
trẻ, tương lai của đất nước. Những tư tưởng nhân
sinh quan đó giáo dục cho con người, thế hệ trẻ
tình yêu thương con người, đồng loại; giáo dục
chủ nghĩa nhân văn, nhân đạo, từ bi hỷ xả. Nhân
sinh quan Phật giáo hướng cho thế hệ trẻ tinh
thần sống thiện, sống tốt với đời; cố gắng vượt
qua mọi khó khăn, “bể khổ” trong việc học và
việc sống; tự tin bước vào tương lai, xây dựng
quê hương, đất nước ngày càng giàu đẹp.
MLN-
VTKT
III. KẾT LUẬN
Với quá trình du nhập và phát triển lâu dài
ở Việt Nam nói chung và Hà Nội nói riêng, đạo

văn hóa của dân tộc. Trong tương lai, cùng
với sự biến chuyển của thế giới và con người,
đạo Phật có thể sẽ mất đi, như mọi hiện tượng
vô thường, nhưng tinh thần nhân đạo, cao đẹp
của đạo Phật đã trở thành cái đẹp của người
Việt Nam thì chắc chắn sẽ trường tồn cùng
thời gian.

Tài liệu tham khảo
[1]. Tập bài giảng Lịch sử triết học, Tập 1. Nxb
Chính trị Quốc gia, 1994.
[2]. Thích Tâm Thiện, Tìm hiểu nhân sinh quan
Phật Giáo. NXB Thành phố Hồ Chí Minh, 1994.
[3]. Nguyễn Tài Thư (chủ biên), Lịch sử Phật giáo
Việt Nam. NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 1991.
[4]. Nguyễn Tài Thư, Phật giáo và sự hình thành
nhân cách con người Việt Nam hiện nay. Tạp chí
Triết học, số 4/1993.
[5]. Nguyễn Tài Thư (chủ biên), Ảnh hưởng của các
hệ tư tưởng và tôn giáo đối với con người Việt Nam
hiện nay. NXB Chính trị Quốc gia Hà Nội, 1996.
[6]. Trần Văn Trình, Tìm hiểu tình hình tồn tại và
phát triển của Phật giáo trong cộng đồng dân cư
Hà Nội thời kỳ đổi mới. Luận văn thạc sĩ, Viện xã
hội học, Hà Nội, 1998♦