Tập hợp Q các số hữu tỉ
A. Mục tiêu:
B. + HS hiểu được khái niệm số hữu tỉ, cách biểu diễn sỗ hữu tỉ
trên trục số và so sánh các số hữu tỉ. Bước đầu nhận biết được
mối quan hệ giữa các tập hợp số: N  Z  Q.
+ HS biết biểu diễn số hữu tỉ trên trục số, biết so sánh hai số
hữu tỉ.
C. Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:
- GV:
+ Bảng phụ ghi sơ đồ quan hệ giữa 3 tập hợp số: N, Z, Q
và các bài tập.
+Thước thẳng có chia khoảng, phấn màu.
- HS:
+ Ôn tập các kiến thức: Phân số bằng nhau, tính chất cơ
bản của phân số, quy đồng mẫu số các phân số, so sánh số
nguyên, so sánh phân số, biểu diễn số nguyên trên trục số.
+ Giấy trong, bút dạ, thước thẳng có chia khoảng.
D. Tổ chức các hoạt động dạy học:
I. ổn định lớp (1 ph)
II. Bài mới:
Tìm hiểu chương trình Đại số 7
-Giới thiệu chương trình Đại số lớp 7 gồm 4 chương.
-Nêu yêu cầu về sách, vở ghi, vở BT, dụng cụ học tập, ý thức và
phương pháp học tập bộ môn toán.
-Giới thiệu sơ lược về chương I: Số hữu tỉ – Số thực.
HĐ của Thầy và Trò Ghi bảng
Hoạt động 1: Tìm hiểu số hữu tỉ
1. Số hữu tỉ:VD:
-Cho các số:
3; -0,5; 0;
3






*

2
0
1
0
1
0
0 



*
6
4
6
4
3
2
3
2





;
7
5
2
đều là số hữu tỉ.
-Hỏi: Vậy thế nào là số hữu tỉ?
-HS Trả lời: Theo định nghĩa trang 5
SGK.
-Giới thiệu tập hợp các số hữu tỉ
được ký hiệu là Q.
-Yêu cầu HS làm

-Yêu cầu đại diện HS đứng tại chỗ
trả lời, GV ghi kết quả lên bảng.

-Yêu cầu HS làm
+Số nguyên a có phải là số hữu tỉ
không? Vì sao?
-Hỏi thêm:
+Số tự nhiên n có phải là số hữu tỉ
không? Vì sao?
-Định nghĩa:
Số hữu tỉ là số viết được dưới dạng
phân số với a, b  Z, b  0 *
5
3
10

nguyên a viết được dưới dạng phân
số là
1
a

-Tương tự số tự nhiên n cũng là số
hữu tỉ.
-Quan sát sơ đồ.
-Quan hệ: N  Z; Z  Q.
?1

?2
Hoạt động 2: Biểu diễn số hữu tỉ trên trục số
-Vẽ trục số.
-Yêu cầu HS biểu diễn các số
nguyên –1; 1; 2 trên trục số đã vẽ.
-Vẽ trục số vào vở theo GV.
-Tự biểu diễn các số nguyên –1; 1; 2
trên trục số.
-Gọi 1 HS lên bảng biểu diễn.
-Nói: Tương tự đối với số nguyên, ta
có thể biểu diễn mọi số hữu tỉ trên
trục số.
VD như biểu diễn số hữu tỉ
4
5
trên

bằng 2 đơn vị mới.

3
2


| | | | | | | |
-1 N 0 1 2

Bài 2 sgk tr.7
a) Những phân số biểu diễn số hữu
?3

tỉ
4
3

là:
36
27
;
32
24
;
20
15





+Điểm biểu diễn số hữu tỉ
3
2

xác
định như thế nào?
-Gọi 1 HS lên bảng biểu diễn.
-Nói: Trên trục số, điểm biểu diễn số
hữu tỉ x được gọi là điểm x.
-Yêu cầu làm BT 2 trang 7.
-Gọi 2 HS lên bảng mỗi em một
phần.

-HS tự làm BT 2 trang 7 SGK vào
vở bài tập.
-2 HS lên bảng làm mỗi em một
phần.
Hoạt động 3: So sánh hai số hữu tỉ
-Yêu cầu làm
-Hỏi:
Muốn so sánh hai phân số ta làm thế
nào?
-Trả lời:
Viết hai phân số về dạng cùng mẫu
số dương.
-Yêu cầu 1 HS lên bảng làm
-Hỏi: Vậy để so sánh hai số hữu tỉ ta
cũng sẽ làm như thế nào?
-Trả lời: Viết chúng dưới dạng phân
số rồi so sánh hai phân số đó.




Vì -10 > -12
Và 15 > 0 nên
5
4
3
2


VD 1: So sánh hai số hữu tỉ: - 0,6
và
2
1


10
5
2
1
;
10
6
6,0



mẫu số dương.
+So sánh hai tử số, số hữu tỉ nào có
tử số lớn hơn sẽ lớn hơn.
-Giới thiệu vị trí hai số hữu tỉ x, y
trên trục số khi x < y
-Giới thiệu số hữu tỉ dương, số hữu
tỉ âm, số hữu tỉ 0.
-Hỏi: Vậy tập hợp số hữu tỉ gồm có
VD 2: So sánh
2
1
3
và 0
2
0
0;
2
7
2
1
3 

 Vì -7 < 0 và 2 > 0
Nên
2
0
2
7



+ Để so sánh hai số hữu tỉ ta làm thế
nào?
- Cho hoạt động nhóm làm BT sau:
Đề bài: Cho hai số hữu tỉ: -0,75 và
3
5

a) So sánh hai số đó.
b) Biểu diễn các số đó trên trục số,
nhận xét vị trí hai số đối với nhau và
đối với điểm 0.
-Trả lời:
+ Định nghĩa như SGK trang 5.
+ Hai bước: Viết dưới dạng phân số
cùng mẫu số dương rồi so sánh hai
phân số đó.
- Hoạt động nhóm:
Ghi lời giải vào bảng phụ
Sau 3 phút treo kết quả lên trước
lớp.
Đại diện nhóm trình bày lời giải.
III. Đánh giá bài dạy (2 ph).
- Cần học thuộc định nghĩa số hữu tỉ, cách biểu diễn số hữu tỉ
trên trục số, cách so
sánh hai số hữu tỉ.
- BTVN: số 3, 4, 5/ 8 SGK; Số 1, 3, 4, 8/3,4 SBT.
- Ôn tập qui tắc cộng, trừ phân số; quy tắc “dấu ngoặc”; quy tắc
“chuyển vế” (toán 6).