Nghiên cứu chỉ số Lipid máu ở bệnh nhân tăng huyết áp
nguyên phát có rối loạn Lipid máu được điều trị kết hợp bằng
bài thuốc

Phan Hải Nam*; Phạm Anh Sơn*
TÓM TẮT
Kết quả nghiên cứu trên 32 bệnh nhân (BN) tăng huyết áp (THA) có rối loạn lipid máu trước và
sau điều trị bằng GHA: nồng độ cholesterol giảm 29%, triglycerid giảm 49,28%, LDL-C máu giảm
27,1% (p < 0,05); HDL-C tăng 7%. GHA không gây độc gan, thận và cơ thể.
* Từ khoá: Tăng huyết áp; Rối loạn lipid máu; Bài thuốc GHA.

Study of lipid index in patients with primary hypertension
combined with dyslipidemia
treated by GHA

SUMMARY
Study on 32 patients with hypertension combined dyslipidemia treated by GHA, theresults
showed that:
cholesterol concentration decreased in 29%, triglycerid decreased in 49.28% , LDL-C
decreased in 27.1%, both (p < 0.05) and HDL-C increased 7%. GHA is not harmful to the liver,
kidney and body.
* Key words: Hypertension; Dyslipidemia; GHA.

ĐẶT VẤN ĐỀ
Rối loạn lipid máu là yếu tố nguy cơ
quan trọng gây bệnh động mạch vành,
THA, tai biến mạch máu não, tiểu đường,
đây là những bệnh có tỷ lệ tử vong cao.
Một số thuốc tây y có tác dụng làm giảm
lipid máu như cholestyramin, lovastin
nhưng thường phải dùng dài ngày, giá

Thuốc GHA được bào chế ở dạng cao lỏng tại Khoa A2, Bệnh viện Y học Cổ truyền
Quân đội, kiểm soát tiêu chuẩn hoá tại K85, Học viện Quân y. Cao lỏng GHA chiết xuất theo
tỷ lệ 1:1 (1 kg nguyên liệu cho 1 lít dịch cao lỏng). BN uống thuốc GHA 4 lần/ngày, mỗi lần
60 ml cao lỏng pha trong 250 - 300 ml nước lọc vào các thời điểm 8 giờ, 11 giờ, 14 giờ 30
và 18 giờ 30, uống liên tục 30 ngày.
* Thành phần bài thuốc GHA:
- Rễ
Đan sâm (Radix Salviae miltiorrhizae); rễ Hoàng kỳ (Radix Astragali); quả Ngũ vị tử
(Fructus Schisandrae); rễ Bạch thược (Radix Paconiae alba); rễ Đương quy (Radix Angelicae
bidentatae); rễ Ngưu tất (Radix Achyranthis bidentatae); Thạch quyết minh (Haliotis diversicor
Reeve); Mẫu lệ (Concha Ostreae); Câu đằng (Pynchophylla Ramulus); củ Ngải tượng (Stephania
glabra et Uncus uncarial); rễ Phòng kỹ (Radix Stephaniae); rễ Huyền sâm (Radix Sirophulariae);
hoa Kim ngân (Flos Lonicerae); lá Thạch vĩ (Folium Pyrrosiae); thân rễ Đại hoàng (Rhizoma
Rhei); vỏ thân Nhụ
c quế (Cortex Cinamomi). Lấy máu vào 2 thời điểm: trước và sau đợt điều trị
30 ngày.
Xác định các thành phần lipid máu: cholesterol toàn phần, triglycerid, HDL-C, LDL-C.
Ngoài ra, làm một số xét nghiệm sinh hoá khác như glucose, AST (GOT), ALT (GPT), GGT,
protein toàn phần, ure, creatinin huyết tương nhằm tìm hiểu tác dụng của thuốc đối với chức
năng gan, thận của BN.
Các xét nghiệm hoá sinh trên được xác định theo phương pháp hiện đại đang sử dụng
rộng rãi ở các labo sinh hoá. Kit thuốc thử của Hãng Human (Đứ
c).

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
1. Kết quả về một số chỉ số lipid máu ở BN THA nguyên phát có RLLM được điều
trị bằng thuốc GHA.
Bảng 1: Nồng độ cholesterol toàn phần huyết tương ở BN THA nguyên phát có RLLM
trước và sau điều trị.


32
4,83
1,31
32
2,45
0,89
p < 0,05

Bài thuốc GHA cũng có tác dụng làm giảm nồng độ triglycerid máu (giảm 49,28%), cao hơn
so với bài thuốc của Nguyễn Vân Anh (giảm 9,94%), cũng như mật gấu tươi của Nguyễn
Minh Núi (giảm 11,23%) và Ngũ phúc tâm não khang của Phạm Gia Khải (giảm 26,4%) [3].
Bảng 3: Nồng độ LDL-C ở BN THA nguyên phát có RLLM máu trước và sau điều trị.

LDL-C (mmol/l)

cstk
Trước điều trị Sau điều trị
n
X
SD
32
3,48
0,69
32
2,54
0,62
p < 0,05

Bảng 4: Nồng độ HDL-C ở BN THA nguyên phát có RLLM trước và sau điều trị.


nhận thấy LDL-C tăng làm cho mảng vữa xơ có biến chứng hơn (nứt, vỡ, tắc nghẽn lòng
mạch do máu
đông). Bài thuốc GHA đã đáp ứng tốt được khuyến cáo của NCEP (National
Cholesterol Education Program) là làm giảm đáng kể nồng độ LDL-C, giảm nguy cơ xơ vữa
động mạch.
Nồng độ một số chỉ số lipid máu ở BN THA nguyên phát có RLLM trước và sau điều trị
GHA 30 ngày thay đổi như sau: cholesterol toàn phần giảm 29%, TG giảm 49,28 %, LDL-C
giảm 27,1%. 3 chỉ số này đều có ý nghĩa thống kê (p < 0,05), và HDL-C tăng, 7,0% (p > 0,05).
Nồng độ cholesterol, TG, LDL-C máu giảm có ý nghĩa th
ống kê (p < 0,05) và HDL-C tăng, điều đó
chứng tỏ bài thuốc GHA có tác dụng làm giảm RLLM, giảm nguy cơ xơ vữa động mạch.

6.69
4.75
4.83
2.45
3.48
2.54
1
1.07
0
1
2
3
4
5
6
7
mmol/l
CT TG LDL-C HDL-C

28,99 ± 6,00
27,05 ± 5, 26
29,15 ± 7,79
> 0,05
> 0,05
> 0,05

Bảng 6: Nồng độ glucose, ure, creatinin huyết tương ở BN THA nguyên phát có RLLM
trước và sau điều trị.

CSTK
Xét
nghiệm

Trước
điều trị
Sau điều
trị

p
Glucose (mmol/l)
Ure (mmol/l)
Creatinin (mol/l)
5,84 ± 0,57
5,58 ± 0,73
97,36 ± 10,56
5,54 ± 0,53
5,74 ± 1,1
105,22 ± 26,55
> 0,05