Bài 6:
CÁC NƯỚC TƯ BẢN CHỦ YẾU
CUỐI THẾ KỶ XIX – ĐẦU THẾ KỶ XX
(2 tiết)
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
1. Kiến thức
–

Các nước tư bản lớn chuyển lên giai đoạn Đế quốc chủ nghĩa.
–

Tình hình, đặc điểm từng nước đế quốc.
–

Những điểm nổi bật của Chủ nghĩa Đế quốc.
2. Tư tưởng
–

Nâng cao nhận thức về bản chất của Chủ nghĩa Đế quốc.
–

Đề cao ý thức cảnh giác cách mạng, đấu tranh chống lại các thế
lực gây chiến bảo vệ hòa bình.
3. Kỹ năng
–

Bồi dưỡng thêm kỹ năng phân tích sự kiện lịch sử để hiểu đặc
điểm và vị trí của Chủ nghĩa Đế quốc.
–

Sưu tầm tài liệu để bổ lập hồ sơ học tập về các nước đế quốc



Thuật lại cuộc khởi nghĩa ngày 18/3/1871?

Giáo viên nhận xét.
3. Giảng bài mới
Vào bài: cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, sản xuất tư bản chủ
nghĩa có sự phát triển vượt bậc và gắn bó mật thiết với sự tiến bộ của
khoa học kỹ thuật, tạo nên bước ngoặt của nền sản xuất tư bản chủ
nghĩa – đồng thời đây cũng là thời kỳ chủ nghĩa tư bản chuyển sang
giai đoạn mới: chủ nghĩa tư bản độc quyền hay chủ nghĩa đế quốc,
tiêu biểu là Anh, Pháp, Đức, Mỹ.
Bài học hôm nay chúng ta sẽ cùng tìm hiểu.

1.

Các hoạt động dạy – học
Các hoạt động Nội dung ghi bảng
I. CÁC NƯỚC ANH, PHÁP, ĐỨC
CUỐI THẾ KỶ XIX – ĐẦU THẾ
KỶ XX
Hoạt động 1: Nội dung
–

Tình hình kinh tế, chính trị ở
Anh
Giáo viên: Cuộc cách mạng công
nghiệp khởi đầu ở Anh và lan rộng
ra các nước, máy móc được phát
minh và sử dụng rộng rãi, nền sản


sản xuất công nghiệp thế giới (sau
Mỹ, Đức).
Phỏng vấn:
Vì sao từ thập niên 70, tốc độ phát
triển công nghiệp Anh chậm lại, bị
Mỹ và Đức vượt qua?

(CMCN phát triển sớm ở Anh,
hàng loạt máy móc, trang thiết bị
dần lạc hậu, giai cấp tư sản chú
trọng đầu tư sang hệ thống thuộc địa
hơn đầu tư phát triển công nghiệp).
Vì sao giai cấp tư sản Anh lại chú
trọng đầu tư sang các nước thuộc
địa?
Giáo viên:
Tuy mất vai trò bá chủ thế giới về


Chủ nghĩa độc quyền

b.

Chính trị
–

Là một nước quân chủ
lập hiến.
–

Hai đảng thay nhau cầm
quyền: Dân chủ và Tự
do.
–

Đẩy mạnh xâm lược
thuộc địa, mở rộng sang
Châu Á, Châu Phi.

Chủ nghĩa đế quốc thực
dân.


quyền tư sản. Cả hai đảng nhất trí
ban hành những sắc luật ngăn cản
đình công, bắt công nhân bồi thường
cho chủ những thiệt hại do bãi công
gây nên và khi cần thiết quân đội và
cảnh sát thẳng tay đàn áp.

Giáo viên sử dụng bản đồ thế
giới chỉ cho học sinh các thuộc địa
của Anh.


Nước Anh có điều kiện là hệ
thống thuộc địa rộng lớn, đem
lại cho giai cấp tư sản một món

nhuận được dùng để mua chuộc
bộ phận công nhân có kỹ thuật
và biến họ thành công nhân quý
tộc

đẩy mạnh xâm lược
thuộc địa là chính sách ưu tiên
hàng đầu của giai cấp tư sản
Anh

được xem là đế quốc mà
“mặt trời không bao giờ lặn”


Đặc điểm của chủ nghĩa đế quốc
thực dân Anh là xâm chiếm, bóc
lột thuộc địa

đóng vai trò chủ
yếu cho sự tồn tại và phát triển
của đế quốc Anh.
Hoạt động 2: Nội dung
–

Tình hình kinh tế chính trị
Pháp
–

Đặc điểm của chủ nghĩa đế
quốc Pháp – Chủ nghĩa cho

b.

Chính trị
Nền cộng hòa thứ 3

thi
hành chính sách đàn áp nhân
dân, chạy đua vũ trang tăng
cường xâm lược thuộc địa. 3. Đức
a.

Kinh tế
–

Đứng đầu Châu Âu và


Lênin nhận xét: đặc điểm của chủ
nghĩa đế quốc Pháp là đế quốc cho
vay nặng lãi. Chính vì số tư bản tập
trung xuất khẩu cho vay nên nền
kinh tế Pháp chậm phát triển.
thứ 2 thế giới sau Mỹ.
–

Biết ứng dụng các thành
tựu khoa học kỹ thuật
vào sản xuất
–

Thành lập công ty độc
quyền.

Chủ nghĩa đế quốc.

tranh, nền Cộng hòa thứ 3 được ra
đời, thi hành những chính sách đàn
áp cuộc đấu tranh của nhân dân để
bảo vệ nền cộng hòa thứ 3, ra sức
chạy đua vũ trang, tăng xâm lược
thuộc địa ở các nước Châu Á, Châu
Phi

Pháp đứng thứ 2 sau Anh về
hệ thống thuộc địa.
Hoạt động 3: Nội dung
–

Tình hình kinh tế, chính trị ở
Đức.
–

Chuyển sang chủ nghĩa đế
quốc quân phiệt hiếu chiến.
Tình hình nước Đức sau khi thống
nhất đất nước như thế nào?

(phát triển nhanh lên con đường
tư bản chủ nghĩa, đứng đầu Châu
Âu, và đứng thứ 2 sau Mỹ về sản
xuất công nghiệp).
Vì sao công nghiệp ở Đức có bước
phát triển nhảy vọt như vậy?

(Thống nhất thị trường dân tộc,
Pháp, giàu than đá, ứng dụng thành
tựu khoa học kỹ thuật vào sản xuất).
Giáo viên:
Đức có nhiều yếu tố thuận lợi để
phát triển kinh tế mạnh mẽ, Đức
được thống nhất 18/1/1871 tạo địa
bàn để cho chủ nghĩa tư bản phát
triển nhanh và tạo nên một thị
trường rộng lớn, được hưởng 5 tỷ
frăng bồi thường chiến tranh của
Pháp và hai vùng giàu tài nguyên là
Andat và Loren

tạo điều kiện
thuận lợi mở rộng sản xuất kinh
doanh. Nước Đức giàu tài nguyên,
do phát triển sau nên Đức có thể sử
dụng những kinh nghiệm thành tựu
phát minh mới torng khoa học kỹ
thuật của thế giới vào sản xuất.
Các công ty độc quyền của Đức ra
đời trong điều kiện kinh tế như thế
nào?

(Kinh tế Đức có nhiều thuận lợi,

chuyên chính dưới sự thống trị của
quý tộc địa chủ và tư sản độc quyền,
chúng cấu kết tăng cường đàn áp
phong trào công nhân trong nước.
Với nền kinh tế công nghiệp phát
triển nhanh, Đức rất quan tâm về
xuất khẩu tư bản nhưng vì thuộc địa
ít nên kết quả không được nhiều.
Việc tìm kiếm thuộc địa và thị
trường trở thành vấn đề cấp bách đối
với giai cấp tư sản Đức (phần lớn
đất đai trên thế giới đều là thuộc địa
của Anh và Pháp).

Đức tích cực chuẩn bị chiến tranh
để chiếm đoạt thuộc địa và chia lại
thế giới. Đức trở thành chủ nghĩa đế
quốc quân phiệt hiếu chiến.
Tại sao nói chủ nghĩa đế quốc Đức
là chủ nghĩa quân phiệt hiếu chiến?

(Do nhu cầu cần thị trường tiêu
thụ, ít thuộc địa. Đức đã hung hãn
đòi dùng vũ lực để chia lại thị
trường thuộc địa trên thế giới).
Giáo viên: Chính vì vậy, mâu thuẫn
không tránh khỏi ngày càng gay gắt
giữa Đức – Anh – Pháp để chia lại
thế giới và các khu vực ảnh hưởng
vì đế quốc Đức có quá ít thuộc địa.



Các hoạt động dạy và học