ĐƯỚC NHỌN

Rhizophora mucronata Poir. in Lam., 1804

Tên đồng danh: Rhizophora macrorhizza Griffith, 1836; R. latifolia Miq.,1861
R. mucronata Poiret var. typica A. Schimper,1891
Tên khác: Đưng, đước bộp, đước xanh
Họ: Đước – Rhizophoraceae Hình thái

Cây gỗ lớn cao 20-30m, đường kính
60-70cm. Vỏ màu xám đen hay đỏ sẫm, có
đường nứt ngang đều đặn. Gốc có nhiều rễ
chống hình nơm và rễ nổi. Trên mặt rễ có
nhiều lỗ vỏ. Đước nhọn - Rhizophora mucronata Poiret
Cành mang hoa và quả

Lá đơn mọc đối, dài 6-16cm, rộng 3-
8cm, dày, cứng, hình trái xoan hay thuôn
ngọn giáo, đầu có mũi nhọn. Gân giữa lớn
màu lục, gân bên không rõ; cuống lá thô
hơi dẹt, màu lục. Lá kèm hình tam giác.

Cụm hoa xim phân 2-3 nhánh, mỗi
nhánh có một tổng bao và mang 2-5 hoa.
Hoa màu vàng nhạt, lá đài 4 hình tam giác

Phi, qua Madagascar, các đảo của Ấn Độ Dương, vùng Nam
và Đông Nam châu Á, Indonesia và Philippin, đến phần Đông
Bắc châu Úc và các đảo Nam Thái Bình Dương. Năm 1922,
Đước nhọn được nhập vảo đảo Hawai và đã trở thành loài cây
tự nhiên ở đó.

Đặc điểm sinh học

Cây mọc trên các bãi bồi ven biển, giàu mùn, chịu ảnh
hưởng thường xuyên của nước thuỷ triều hay trên các bãi bồi
đang ổn định, bùn đã lắng đọng nhiều. Đước nhọn và đước
đôi thường là những loài cây tiên phong của rừng ngập mặn;
chúng xuất hiện sau khi các loài cây mắm đã cố định được
bùn ở các cửa sông hoặc ven các kênh rạch gần cửa sông. Ở
đây thường hình thành các quần xã đước nhọn - đước đôi và đước nhọn - vẹt…
Phân bố của đước nhọn
ở Việt NamCũng như các loài cây của rừng ngập mặn khác, đước đôi có “hiện tượng sinh con”, tức là
“quả” nảy mầm ngay khi còn ở trên cây mẹ, tạo ra cây con nối liền với quả gọi là trụ mầm. Trụ
mầm màu lục có nhiều lỗ vỏ, khi già xuất hiện một vòng cổ giữa quả và trụ mầm. Khi trụ mầm
chuyển sang màu khác là lúc trụ mầm đã chín, sắp rời cây mẹ trở thành cây non. Cây non khi
rơi đâm thẳng xuống bùn và bắt đầu phát triển mạnh. Một số cây non, không cắm vào bùn sẽ bị
sóng biển mang đi nơi khác hoặc đưa lên bờ cát nhưng chúng vẫn giữ được sức sống trong vài
tháng, và nếu gặp được điều kiện môi trường thích hợp vẫn có thể ra rễ và mọc thành cây lớn.
Rễ chính của cây con thường bị hỏng, các rễ bên sẽ mọc ra để thay thế.

Để trụ vững trên nền đất bùn nhão, thường xuyên bị ảnh hưởng của nước triều và sóng
biển, đước nhọn có hệ thống rễ đặc biệt phát triển gọi là rễ chân nơm cắm sâu vào đất. Cây


Nên trồng đước nhọn xen với mắm trắng hoặc bần trắng ở đất ngập triều trung bình, ven
sông nước lợ. Trồng trực tiếp bằng cách cắm thẳng trụ mầm xuống bùn, nơi ngập triều trung
bình. Mật độ 4.000-7.000cây/ha. Mùa trồng từ tháng 4 đến 7.

Ở Indonesia, Thái Lan và Bangladesh, người ta thường ươm trụ mầm trong túi bầu. Sau
10 tháng cây cao 1-1,25m, đem trồng thì tỷ lệ sống đạt 95-100%. Tuy nhiên do kinh phí làm
vườn ươm rất tốn kém, nên hình thức này chỉ áp dụng ở những vùng mà cây non dễ bị cua
còng, hà…phá hại

Khai thác, chế biến và bảo quản

Cây mọc chậm. Khoảng 35-40 tuổi mới đạt chiều cao 20-25m và đường kính 20cm. Chu kỳ
kinh doanh lấy gỗ là 40 năm. Để lấy tanin, cần bóc vỏ bằng dao hay rìu từ các cây đã chặt
xuống; phần còn lại dùng để lấy gỗ hoặc đốt than. Năng suất tanin ở đước nhọn thường lớn
hơn ở đước đôi. Nó chiếm khoảng 23-27% thể tích và 18-20% trọng lượng.

Vỏ tách ra từ cây đước nhọn không được phơi khô, vì nếu phơi khô sẽ làm cho vỏ kém giá
trị. Nếu vỏ chưa được dùng để chiết xuất tanin ngay, cần bó lại để chỗ thông thoáng và tưới
nước thường xuyên.

Hàm lượng tanin trong vỏ biến thiên rất lớn. Trong điều kiện để khô ngoài không khí, hàm
lượng tanin trong vỏ thường từ 8-40%; Ngoài ra, trong vỏ còn chứa một lượng pentojan và
furfurol khá cao. Tanin từ đước nhọn sẽ cho màu đen hay nâu sẫm.

Tanin của đước nhọn chủ yếu được sử dụng với mức độ nhỏ ở từng địa phương; không
trở thành hàng hoá lớn tiêu dùng trong nước hoặc xuất khẩu.

Giá trị kinh tế, khoa học và bảo tồn