Sự KHáC BIệT GIữA NHữNG Hoạt động trong sách giáo khoa hiện nay
VớI hoạt động giáo khoa
Nguyễn Văn Đằng, THPT Cao Bá Quát Quốc Oai Sdd: 0914.571.322
I. Mở đầu
Bên cạnh các phơng pháp truyền thống, các xu hớng dạy học hiện đại đã và đang đợc nghiên cứu và đ-
ợc vận dụng có hiệu quả, đáp ứng đợc yêu cầu của tinh thần đổi mới phơng pháp dạy học. Một trong số xu h-
ớng dạy học hiện đại phải kể đến đó là xu hớng dạy học thông qua hoạt động giáo khoa.
Hớng dạy học thông qua hoạt động giáo khoa là một hớng dạy học mới và đã đợc nhiều nhà khoa học
đánh giá là có giá trị cao về cả lí luận và thực tiễn. Nó cho ta một giải pháp thực tiễn hóa việc đổi mới phng
phỏp dy hc. Vì thế, nghiên cứu và vận dụng hoạt động giáo khoa vào dạy học ở Việt Nam là cần thiết.
Để vận dụng có hiệu quả hớng dạy học mới này, không những phải có đợc những ví dụ cụ thể về hoạt
động giáo khoa, mà còn phải phân biệt những đối tợng không phải là hoạt động giáo khoa, nhất là những hoạt
động trong sỏch giỏo khoa. Trong khuôn khổ hạn hẹp của một bi bỏo, chúng tôi chỉ đề cập đến vấn đề: Phân
biệt các Hoạt động trong sách giáo khoa với hoạt động giáo khoa.
II. Có nhữNG HOạT Động TRONG SáCH GIáO KHOA KHÔNG Là HOạT ĐộNG
giáo khoa
Hoạt động giáo khoa đợc hiểu là một nhiệm vụ học tập, đợc tạo thành một mục có tên là hoạt động
thoả mãn các điều kiện: (1) Phù hợp với chơng trình; (2) Không đợc quá đơn giản, quá dễ dàng đến mức học
sinh chỉ cần thực hiện trong một vài phút; nhng ngợc lại cũng không đợc quá khó đến mức học sinh phải suy
nghĩ quá lâu hoặc không thể tự mình giải quyết đợc cho dù có hợp tác với những học sinh khác; (3) Đợc trình
bày rõ ràng, dễ hiểu đối với mọi học sinh tham gia;(4) Nhiệm vụ này tự bản thân nó hoặc cùng với một số
nhiệm vụ khác cũng thỏa mãn ba điều kiện trên phải tạo cho học sinh một trong các cơ hội:Đi đến những
phỏng đoán về kiến thức mới; Đi đến kiến thức mới; Hình thành biểu tợng hình ảnh về đối tợng sắp đợc học;
Hình thành kỹ năng mới; Huy động những kiến thức đã đợc học để tổ chức lại những kiến thức này; Huy động
những kiến thức đã đợc học để vận dụng những kiến thức này vào đời sống thực tiễn.[1,39]
Vì các hoạt động trong sách giáo khoa không có một định nghĩa rõ ràng, nên để thấy sự khác biệt giữa
nó với hoạt động giáo khoa, chúng tôi đã xem xét trực tiếp các hoạt động trong sách giáo khoa và đã thu đợc
kết quả là hầu hết các hoạt động trong sách dùng ở trờng THPT hiện nay không là hoạt động giáo khoa. Dới
đây chúng tôi trình bày một vài sự khác biệt cụ thể.
Một số hoạt động không là hoạt động giáo khoa vì không thỏa mãn điều kiện:"Hoạt động giáo
khoa là một nhiệm vụ thực sự dành riêng cho học sinh "

Cho tam giỏc ABC cú cỏc nh l A = (1 ; 0), B = (2 ;-3), C = (-2 ;4) v ng thng
: 2 1 0x y + =
. Xột xem

ct cnh no ca tam giỏc. [3, 87]
Bình luận: Mới nhìn cứ tởng hoạt động này đơn giản nhng thực tế lại không nh vậy. Học sinh có thể trả lời đ-
ợc

cắt đờng đờng thẳng nào trong 3 đờng thẳng AB, AC , BC nhng sẽ rất khó trả lời đợc yêu cầu của hoạt
động. Học sinh rất khó phát hiện ra rằng

cắt cạnh AB khi và chỉ khi A và B nằm khác phía đối với

và
điều này tơng đơng với

( ) ( )
2 1 2 1 0
A A B B
x y x y + + <

trong khi đây lại là điểm mấu chốt của vấn đề hoặc nếu tìm giao điểm của AB, AC, BC với

rồi kiểm tra xem
giao điểm tìm đợc có thuộc vào các cạnh đó không thì sẽ rất dài và mất rất nhiều thời gian.
Các hoạt động trên đây cũng đã đợc chúng tôi thực hiện tại lớp 10A4 và 12A5 trờng trung học phổ
thông Cao Bá Quát - Quốc Oai. Các học sinh thờng lúng túng, mất rất nhiều thời gian nhng cũng không tự
mình đa ra đợc câu trả lời. Nh vậy có nghĩa là các hoạt động này là vợt sức của học sinh và không thể xem là
hoạt động giáo khoa.
T khi sỏch giỏo khoa thớ im, ri n sỏch giỏo khoa hin hnh xut hin mc Hot ng, giỏo viờn

[2] Đoàn Quỳnh (Tổng chủ biên), Nguyễn Huy Đoan (chủ biên), Nguyễn Xuân Liêm, Đặng Hùng Thắng,
Trần Văn Vuông (2006), Đại số 10 nâng cao, NXB Giáo dục.
[3] Đoàn Quỳnh (Tổng chủ biên), Văn Nh Cơng (chủ biên), Phạm Vũ Khuê, Bùi Văn Nghị (2006), Hình
học 10 nâng cao, NXB Giáo dục.
[4] Trần Văn Hạo (Tổng chủ biên), Nguyễn Mộng Hy (Chủ biên), Nguyễn Văn Đoành, Trần Đức Huyên
(2006), Hình học 10, NXB Giáo dục
[5] Trần Vui (Chủ biên) (2005), Một số xu hớng đổi mới trong dạy học toán ở trờng trung học phổ thông,
Giáo trình bồi dỡng thờng xuyên giáo viên trung học phổ thông chu kì III, NXB Giáo dục.
3