Tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên và công tác thanh niên
Nhân dịp kỷ niệm 80 năm thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, đồng chí Hồ
Đức Việt, nguyên Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành T.Ư Đoàn TNCS Hồ Chí
Minh có bài viết về tư tưởng Hồ Chí Minh đối với thanh niên và công tác thanh
niên. Báo Tiền Phong trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

Bác Hồ với các dũng sĩ miền Nam. Ảnh: Tư liệu.
Hồ Chí Minh là nhà tư tưởng lớn của dân tộc và thời đại. Một trong những di
sản tinh thần vô giá mà Người để lại cho chúng ta là những tư tưởng chiến lược
về chăm sóc, bồi dưỡng, đào tạo, tổ chức, phát huy các tiềm năng to lớn của
thanh niên vì sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội, giải
phóng con người.
Đại hội VII của Đảng đã khẳng định lấy chủ nghĩa Mác - Lê nin và tư tưởng
Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động. Nghị
quyết Hội nghị BCH T.Ư Đảng lần thứ 4 (khóa VII) chỉ rõ rằng phải quán triệt
tư tưởng Hồ Chí Minh trong sự nghiệp đào tạo, bồi dưỡng và phát huy nguồn
lực to lớn của tuổi trẻ vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn
minh:
“Sự nghiệp đổi mới có thành công hay không, đất nước bước vào thế kỷ XXI
có vị trí xứng đáng trong cộng đồng thế giới hay không, cách mạng Việt Nam
có vững bước theo con đường XHCN hay không phần lớn tùy thuộc vào lực
lượng thanh niên” (1).
Đại hội XI của Đảng nhấn mạnh phải: “Khuyến khích, cổ vũ thanh niên nuôi
dưỡng ước mơ, hoài bão lớn, xung kích, sáng tạo, làm chủ khoa học, công
nghệ hiện đại. Hình thành lớp thanh niên ưu tú trên mọi lĩnh vực, kế tục trung
thành và xuất sắc sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc, góp phần quan
trọng vào sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo
vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN” (2).
Từ cách đặt vấn đề như vậy của Đảng và thực tế cuộc sống cho thấy, việc
nghiên cứu và vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên và công
tác thanh niên là nhiệm vụ cực kỳ quan trọng nhằm bồi dưỡng và phát huy lực

trong mọi công việc, thanh niên là lực lượng có khả năng thực hiện khẩu hiệu:
“Đâu Đảng cần thì thanh niên có, việc gì khó thì thanh niên làm” (4).
Người tổng kết: “Thanh niên là một bộ phận quan trọng của dân tộc. Dân tộc bị
nô lệ thì thanh niên cũng bị nô lệ: Dân tộc được giải phóng, thanh niên mới
được tự do. Vì vậy thanh niên phải hăng hái tham gia cuộc đấu tranh của dân
tộc” (5).
Hồ Chí Minh nhiều lần nhấn mạnh
rằng thanh niên tiêu biểu cho sự phát
triển tương lai của đất nước, “Thanh
niên là người chủ tương lai của nước
nhà”. Trong thư gửi thanh niên và
nhi đồng toàn quốc nhân dịp Tết
nguyên đán năm 1946, Người viết:
“Một năm khởi đầu từ mùa xuân.
Một đời khởi đầu từ tuổi trẻ. Tuổi trẻ là mùa xuân của xã hội” (6).
Trong suốt cuộc đời hoạt động của mình, Hồ Chí Minh luôn luôn quan tâm đến
lớp trẻ của dân tộc, thấy rõ vai trò to lớn, quyết định của thanh niên trong tiến
trình lịch sử và có niềm tin sâu sắc và khả năng cách mạng của họ.
Vì vậy, Người đã dành nhiều thời gian, dồn tâm lực để gieo mầm cách mạng
vào các thế hệ thanh niên Việt Nam. Ngay từ những năm hai mươi của thế kỷ
20, tấm gương hoạt động cách mạng và những bài báo của Hồ Chí Minh đã có
sức hấp dẫn rất lớn đối với thanh niên, cổ vũ thanh niên nước ta đứng lên làm
cách mạng.
Việc thành lập tổ chức “Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí Hội” (với
hạt nhân là cộng sản Đoàn) để chuẩn bị cho việc thành lập Đảng cộng sản ở
Trong công cuộc đổi mới toàn diện đất
nước hiện nay, Đảng ta càng nhìn nhận
đúng đắn lớp trẻ bao nhiêu thì lớp trẻ
càng gắn bó với Đảng bấy nhiêu. Chân
lý ấy đã được Hồ Chí Minh thể hiện một

Nhìn lại quá trình vận động thanh niên ở nước ta từ đầu thế kỷ thứ 20 đến nay,
chúng ta có thể thấy nhiều nhà yêu nước có tâm huyết lớn với thanh niên (như
Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh ) phần nào cũng thấy được vai trò quyết định
của thanh niên trong tiến trình lịch sử.
Các cụ thường nhắc lại câu nói của người xưa: “Hậu sinh khả úy”. Song do
những hạn chế về thế giới quan khoa học, sự nhìn nhận về thanh niên của các
cụ dường như chỉ dừng lại ở khái niệm rất chung đó mà chưa đi tới được sự
phân tích nào đặc biệt; các cụ mới gửi gắm tâm huyết của mình chứ chưa đi từ
sự nhìn nhận vai trò của tuổi trẻ tới việc tổ chức, phát huy một cách có hiệu
quả lực lượng thanh nhiên.
Đáng chú ý là cho đến nay cũng còn có người quá đề cao thanh niên theo cảm
giác mà không thấy hết mặt yếu, mặt hạn chế của thanh niên. Vào những năm
20 của thế kỷ 20, ở nước ta xuất hiện cái gọi là “Chủ nghĩa thanh niên” trong
một số nhà yêu nước. Các ông coi thanh niên như là chủ thể toàn bích, mặt nào
trong thanh niên cũng tốt
Lại cũng có hiện tượng coi thường lớp trẻ; coi thanh niên là “bản sao” của bố
mẹ, ép buộc lớp trẻ vào trong khuôn mẫu của lớp cha anh dẫn đến sự xa cách
thanh niên, không hiểu tâm lý, nguyện vọng, khát khao của lớp trẻ Hồ Chí
Minh đã nghiêm khắc phê phán những thái độ này, Người dạy: “Không được
hẹp hòi, thành kiến với thanh niên, cho rằng trứng khôn hơn vịt”.
Thực tiễn cho thấy quan điểm biện chứng trong việc nhìn nhận, đánh giá thanh
niên của Hồ Chí Minh làm cho thanh niên tự tin hơn, đồng thời cũng thấy rõ
yêu cầu phải phấn đấu, rèn luyện.