HO T Đ NG C A QU Đ U T CH NG KHOÁNẠ Ộ Ủ Ỹ Ầ Ư Ứ
PGS.TS. Lê Hoàng Nga - Vi n NCKH Ngân hàngệ
Các qu đ u t - còn đ c hi u là các ph ng ti n đ u t t p th - là các c c u tài chínhỹ ầ ư ượ ể ươ ệ ầ ư ậ ể ơ ấ
nh m phân b và qu n lý ti n c a nhi u ng i đ u t đ mua ch ng khoán đ c niêm y tằ ổ ả ề ủ ề ườ ầ ư ể ứ ượ ế
ho c c ph n t nhân trong các công ty c ph n.ặ ổ ầ ư ổ ầ
Qu đ u t t p h p các kho n đ u t cá nhân thành m t kho n ti n l n và đ u t vào danhỹ ầ ư ậ ợ ả ầ ư ộ ả ề ớ ầ ư
m c đ u t đ c xác l p theo chính sách c a qu .ụ ầ ư ượ ậ ủ ỹ
1. Vai trò c a qu đ u tủ ỹ ầ ư
Các qu đ u t đ c qu n lý m t cách chuyên nghi p đã đóng vai trò ch y u trong vi cỹ ầ ư ượ ả ộ ệ ủ ế ệ
thúc đ y đ u t ch ng khoán, tuy m i n c khác nhau thì vai trò c a chúng có khác nhau.ẩ ầ ư ứ ở ỗ ướ ủ
Vai trò c a qu đ u t th ng th hi n nh ng khía c nh sau:ủ ỹ ầ ư ườ ể ệ ở ữ ạ
- Góp ph n huy đ ng v n cho phát tri n n n kinh t nói chung và cho s phát tri n c a thầ ộ ố ể ề ế ự ể ủ ị
tr ng s c p, chuy n s v n này t ti t ki m vào đ u t .ườ ơ ấ ể ố ố ừ ế ệ ầ ư
- Góp ph n n đ nh th tr ng th c p thông qua ho t đ ng đ u t chuyên nghi p v i cácầ ổ ị ị ườ ứ ấ ạ ộ ầ ư ệ ớ
ph ng pháp khoa h c.ươ ọ
- Tăng c ng kh năng qu n tr công ty.ườ ả ả ị
- Th c hi n vai trò lãnh đ o trong quá trình qu c t hoá th tr ng v n, c th : ự ệ ạ ố ế ị ườ ố ụ ể
+ Các qu đ u t qu c t thúc đ y s phát tri n c a nhi u th tr ng ch ng khoánỹ ầ ư ố ế ẩ ự ể ủ ề ị ườ ứ
m i n i thông qua vi c c i thi n tính thanh kho n và h tr c s h t ng c a th tr ngớ ổ ệ ả ệ ả ỗ ợ ơ ở ạ ầ ủ ị ườ
đ đáp ng yêu c u c a các công ty qu n lý qu qu c t .ể ứ ầ ủ ả ỹ ố ế
+ Các t ch c đ u t (qu h u trí, các công ty b o hi m nhân th ) đã đóng vai tròổ ứ ầ ư ỹ ư ả ể ọ
chính trong s phát tri n c a công ngh qu n lý qu đ u t chuyên ngh êp.ự ể ủ ệ ả ỹ ầ ư ị
+ Các qu đ u t là công c chính c a các t ch c tài chính qu c t v : i) huy đ ngỹ ầ ư ụ ủ ổ ứ ố ế ề ộ
các kho n v n t nhân l n đ đ u t vào c phi u các th tr ng m i n i; ii) thúc đ y sả ố ư ớ ể ầ ư ổ ế ở ị ườ ớ ổ ẩ ự
phát tri n c a các th tr ng ch ng khoán các n c đang phát tri n; iii) c i thi n khể ủ ị ườ ứ ở ướ ể ả ệ ả
năng ti p c n c a các công ty v a và nh v i t v n v qu n lý và v n c ph n c a n cế ậ ủ ừ ỏ ớ ư ấ ề ả ố ổ ầ ủ ướ
ngoài.
- Các công ty c n v n cũng h ng l i nhi u t các qu đ u t qua vi c giúp các công ty c iầ ố ưở ợ ề ừ ỹ ầ ư ệ ả
thi n đ c s ti p c n v i các ngu n v n bên ngoài công ty, dù là v n c ph n c a t nhânệ ượ ự ế ậ ớ ồ ố ố ổ ầ ủ ư
ho c là c a các công ty niêm y t ch ng khoán. Ngoài ra, các qu đ u t còn t v n cho cácặ ủ ế ứ ỹ ầ ư ư ấ
công ty v kh năng chuyên môn trong ti p th và l p k ho ch tài chính. Nh v y, các quề ả ế ị ậ ế ạ ư ậ ỹ

ngày càng phát tri n m nh m trên ph m vi th gi i.ể ạ ẽ ạ ế ớ
2. Ho t đ ng c a qu đ u tạ ộ ủ ỹ ầ ư
Đ cho các qu đ u t ho t đ ng có hi u qu thì c n có môi tr ng pháp lý và qu n lý t t.ể ỹ ầ ư ạ ộ ệ ả ầ ườ ả ố
Đó là các ch đ pháp lý v s h u, v đi u ti t và gi i quy t tranh ch p, các quy ch vế ộ ề ở ữ ề ề ế ả ế ấ ế ề
qu , h th ng thu , lu t đ u t ỹ ệ ố ế ậ ầ ư
Ho t đ ng c a qu đ u t bao g m nhi u n i dung:ạ ộ ủ ỹ ầ ư ồ ề ộ
a/ Huy đ ng v nộ ố
2
Các qu đ u t th ng phát hành c phi u ho c ch ng ch qu đ u t mà không đ c phépỹ ầ ư ườ ổ ế ặ ứ ỉ ỹ ầ ư ượ
phát hành trái phi u hay s d ng các ngu n v n khác đ đ u t . Đ i v i qu đ u t d ngế ử ụ ồ ố ể ầ ư ố ớ ỹ ầ ư ạ
công ty, qu phát hành c phi u đ huy đ ng v n. Đ i v i qu đ u t d ng h p đ ng,ỹ ổ ế ể ộ ố ố ớ ỹ ầ ư ạ ợ ồ
thông th ng l ng v n d ki n hình thành nên qu đ c chia thành các đ n v và qu phátườ ượ ố ự ế ỹ ượ ơ ị ỹ
hành ch ng ch qu đ xác nh n s v n mà ng i đ u t góp vào qu .ữ ỉ ỹ ể ậ ố ố ườ ầ ư ỹ
Khi phát hành ch ng khoán, qu đ u t đ c phép qu ng cáo đ thu hút v n , trong đó nóiứ ỹ ầ ư ượ ả ể ố
rõ m c đích đ u t c a qu mà không đ c phép cam k t v l i nhu n thu đ c.ụ ầ ư ủ ỹ ượ ế ề ợ ậ ượ
Có 2 cách th c phát hành:ứ
- Có th huy đ ng v n thông qua các đ t phát hành riêng l cho nhóm nh các nhà đ u t , cóể ộ ố ợ ẻ ỏ ầ ư
th đ c l a ch n tr c, ho c bán r ng rãi cho các nhà đ u t l n trên th gi i mà khôngể ượ ự ọ ướ ặ ộ ầ ư ớ ế ớ
thông qua trung gian.
- Các qu niêm y t và bán công khai ch ng khoán cho các nhà đ u t riêng l ho c t ch cỹ ế ứ ầ ư ẻ ặ ổ ứ
đ u t thông qua ng i b o lãnh. Các t ch c b o lãnh phát hành th ng gi vai trò làầ ư ườ ả ổ ứ ả ườ ữ
ng i bán buôn hay ng i phân ph i cho các đ i lý bán hàng (có th là ngân hàng th ngườ ườ ố ạ ể ươ
m i, công ty ch ng khoán, công ty tài chính ) đ h bán thông qua m ng l i c a h .ạ ứ ể ọ ạ ướ ủ ọ
b/ Ho t đ ng đ u tạ ộ ầ ư
Đây là ho t đ ng quan tr ng nh t đ i v i m t qu đ u t . Các qu th ng đàu t r t r ngạ ộ ọ ấ ố ớ ộ ỹ ầ ư ỹ ườ ư ấ ộ
nh ch ng khoán, b t đ ng s n, các công trình c s h t ng ư ứ ấ ộ ả ơ ở ạ ầ
Qu đ u t th ng ph i phân tích, đánh giá tình hình, năng đ ng trong đa d ng hoá danhỹ ầ ư ườ ả ộ ạ
m c tuỳ theo th tr ng.ụ ị ườ
Thông th ng, quy trình đ u t c a qu nh sau:ườ ầ ư ủ ỹ ư
Nghiên c u -> Phân tích r i ro/ l i nhu n -> M c tiêu đ u t -> Phân b tài s n -> L aứ ủ ợ ậ ụ ầ ư ổ ả ự

r i ro và l i nhu n. Vi c cung c p thông tin ph i tuân th theo yêu c u c a c quan qu n lýủ ợ ậ ệ ấ ả ủ ầ ủ ơ ả
Nhà n c quy đ nh và do H i đ ng qu n tr (trong mô hình công ty) ho c công ty qu n lýướ ị ộ ồ ả ị ặ ả
qu (trong mô hình qu d ng h p đ ng) th c hi n.ỹ ỹ ạ ợ ồ ự ệ
N i dung công b thông tin: v các báo cáo tài chính, tình hình tài chính, các báo cáo c aộ ố ề ủ
công ty qu n lý qu ả ỹ
Hình th c công b thông tin th ng là s d ng các báo cáo c a công ty qu n lý qu ho cứ ố ườ ử ụ ủ ả ỹ ặ
h i đ ng qu n tr c a qu g i cho ng i h ng l i ho c c đông c a qu . Ngoài ra, thôngộ ồ ả ị ủ ỹ ử ườ ưở ợ ặ ổ ủ ỹ
tin còn đ c công b t i tr s các công ty qu n lý qu ho c t i các đ i lý c a công ty. T iượ ố ạ ụ ở ả ỹ ặ ạ ạ ủ ạ
các n c có ngành qu đ u t phát tri n thì thông tin đ c công b trên các t p chí tài chínhướ ỹ ầ ư ể ượ ố ạ
ho c các ph ng ti n thông tin đ i chúng. ặ ươ ệ ạ
g/ Kênh phân ph iố
Các c phi u/ch ng ch qu đ u t đ c phân ph i t i các nhà đ u t b ng nhi u kênhổ ế ứ ỉ ỹ ầ ư ượ ố ớ ầ ư ằ ề
phân ph i: ố
Th nh t: Bán tr c ti p t qu ho c ng i b o lãnh phát hành chính c a qu .ứ ấ ự ế ừ ỹ ặ ườ ả ủ ỹ
Th hai: Phân ph i qua bên th ba nh ngân hàng bán l , nhà b o lãnh phát hành chính c aứ ố ứ ư ẻ ả ủ
qu , ho c ng i môi gi i đ c l p.ỹ ặ ườ ớ ộ ậ
Các nhà phân ph i c a qu ph i ch u các lo i chi phí liên quan đ n qu ng cáo, phân ph iố ủ ỹ ả ị ạ ế ả ố
b n cáo b ch, ti n công bán hàng, các chi phí chung khác. Hình th c bù đ p các chi phí nàyả ạ ề ứ ắ
4
là thu phí phân ph i ho c phí giao d ch t qu ho c các nhà đ u t ; qu chi m t ph n nhố ặ ị ừ ỹ ặ ầ ư ỹ ộ ầ ỏ
tài s n c a qu đ thanh toán các chi phí phân ph i.ả ủ ỹ ể ố
3. Ho t đ ng c a qu đ u t ch ng khoán Vi t Namạ ộ ủ ỹ ầ ư ứ ở ệ
T năm 1990-2006, t ng tài s n do các qu đ u t s h u trên toàn th gi i tăng t 2.281 từ ổ ả ỹ ầ ư ở ữ ế ớ ừ ỷ
USD lên 19.110 t USD. S l ng qu đ u t trên toàn th gi i tăng thêm 6.597 qu (nămỷ ố ượ ỹ ầ ư ế ớ ỹ
1998-2005) (Ngu n: Mutual Fund Factbook, ICI), phát tri n m nh các n c m i n i ồ ể ạ ở ướ ớ ổ ở
châu Âu, châu Á, châu M latinh.ỹ
T i Vi t Nam, tr c năm 1997 có 7 qu đ u t n c ngoài đ c thành l p v i t ng s v nạ ệ ướ ỹ ầ ư ướ ượ ậ ớ ổ ố ố
huy đ ng đ c kho ng 400 tri u USD, nh ng ch a đ u t vào ch ng khoán. Sau năm 2002ộ ượ ả ệ ư ư ầ ư ứ
có 10 qu đ u t n c ngoài đ c thành l p Vi t Nam v i t ng s v n đ u t lên đ nỹ ầ ư ướ ượ ậ ở ệ ớ ổ ố ố ầ ư ế
kho ng 900 tri u USD. Tính đ n cu i 3/2006 có 8 công ty qu n lý qu , qu đ u t n cả ệ ế ố ả ỹ ỹ ầ ư ướ

qua các qu đ u t Vi t Nam đang ngày càng l rõ.ỹ ầ ư ở ệ ộ
6