Khảo sát thành phần hóa học hạt cây móc mèo núi Caesalpinia bonducella Flem.

3. NGHIÊN CỨU

3.1. GIỚI THIỆU CHUNG
Trong luận văn này, chúng tôi tiến hành khảo sát thành phần hóa học của hạt
cây móc mèo núi thu hái ở xã Vĩnh Lương, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa
vào tháng 10 năm 2007. Hạt được đập vỏ, lấy phần nhân, sấy khô, nghiền nhuyễn
rồi trích với metanol theo phương pháp đun hoàn lưu, lọc, thu hồi dung môi thu
được cao metanol thô. Cao metanol đem hòa tan vào nước rồi trích lần lượt với các
dung môi eter dầu hỏa, cloroform, acetat etyl thu được các cao tương ứng.
Cao eter dầu hỏa: thực hiện sắc ký cột hấp phụ trên silica gel với nhiều hệ
dung ly có độ phân cực khác nhau, chúng tôi đã cô lập được 1 hợp chất ký hiệu là
CB4.
Cao cloroform: thực hiện sắc ký cột hấp phụ trên silica gel với nhiều hệ dung
ly có độ phân cực khác nhau, chúng tôi đã cô lập được 7 hợp chất ký hiệu là CB1,
CB2, CB3, CB5, CB6, CB7 và CB8.
3.2. BIỆN LUẬN VÀ KẾT QUẢ
Bằng các phương pháp phổ nghiệm hiện đại
1
H,
13
C, DEPT, COSY, HSQC,
HMBC và ROESY-NMR, kết hợp với khối phổ phân giải cao (HR-LC-MS); cấu
trúc của các hợp chất trên được xác định là: caesalpinin K (CB1); 1,2,7-
triacetoxycaesaldekarin A (CB2); 7-acetoxycaesalpinin P (CB3); caesalpin H
(CB2); caesalpinin MP (CB5); caesalpinin E (CB6); caesalpinin J (CB7) và CB8.
CB3
7-Acetoxycaesalpinin P
CB2
Khảo sát thành phần hóa học hạt cây móc mèo núi Caesalpinia bonducella Flem. Sau đây là phần biện luận cấu trúc của hợp chất cô lập được.
3.2.1. Khảo sát phổ của hợp chất CB1
OH
OAc
O
OH

Hợp chất CB1 thu được dưới dạng tinh thể hình kim, không màu, kết tinh
trong eter dầu hỏa, tan trong cloroform. Sắc kí lớp mỏng với hệ dung ly eter dầu
hỏa : acetat etyl (6:4), hấp thu UV ở bước sóng 254 và 365 nm, hiện màu bằng
dung dịch H
2
SO
4
20%, đun nóng thấy xuất hiện vết tròn màu xanh đen có R
f
= 0,49.
Phổ
1
H-NMR (phụ lục 1) cho thấy hợp chất CB1 có 2 proton olefin ghép với
nhau bởi hằng số ghép nhỏ [δ
H
7,23 (1H; d; J=2,0 Hz; H-16); 6,21 (1H; d; J=2,0
Hz; H-15)], kết hợp với phổ
13

(2 carbon tứ cấp và 2 carbon metin) và 17
Học viên cao học: Vũ Thị Thúy Dung -
13-
GVHD: TS. Nguyễn Trung Nhân Khảo sát thành phần hóa học hạt cây móc mèo núi Caesalpinia bonducella Flem.

carbon sp
3
(5 carbon metyl, 4 carbon metylen, 5 carbon metin, 3 carbon tứ cấp).
Vùng trường 60-80 ppm có sự hiện diện của 3 carbon mang oxygen [δ
C
67,7 (C-7);
75,9 (C-1); 78,6 (C-5)] kết hợp với sự hiện diện của 1 carbon carbonyl xác nhận có
2 nhóm –OH trong cấu trúc phân tử của hợp chất CB1.
Từ các dữ liệu phổ
1
H,
13
C và DEPT-NMR nhận thấy hợp chất CB1 có
CTPT là C
22
H
32
O
5
với độ bất bão hòa là 7. Phổ đồ cho thấy có 3 liên kết đôi, suy ra
hợp chất có 4 vòng. Vậy hợp chất CB1 là một cassan furanoditerpen.
Để có thêm thông tin về cấu trúc và độ dịch chuyển hóa học của các proton

C
43,5 ppm. Do đó carbon này sẽ là C-10.
Ngoài ra, phổ HMBC có hai nhóm metyl tứ cấp tương quan lẫn nhau: H-19
(δ
H
1,11; s) với C-18 (δ
C
28,1) và H-18 (δ
H
1,07; s) với C-19 (δ
C
25,2); đồng thời
cùng tương quan với hai carbon tứ cấp (δ
C
= 38,5; 78,6) và một carbon metylen ở
δ
C
30,0 được xác định lần lượt là C-4, C-5 và C-3.
Mặt khác, tương quan giữa proton metyl δ
H
1,14 (3H, s, H-20) với C-5, C-9,
C-10 và carbon metin δ
C
75,9 trong phổ HMBC xác nhận các carbon này là C-1.
Học viên cao học: Vũ Thị Thúy Dung -
14-
GVHD: TS. Nguyễn Trung Nhân Khảo sát thành phần hóa học hạt cây móc mèo núi Caesalpinia bonducella Flem.

[23]
,
chúng tôi nhận thấy có sự trùng khớp dữ liệu phổ
1
H và
13
C-NMR giữa hợp chất
CB1 và caesalpinin K. Hợp chất này đã được cô lập trong hạt của cây Caesalpinia
bonducella Flem.
[19]
. Từ đó, chúng tôi đề nghị cấu trúc của hợp chất CB1 chính là
caesalpinin K
Bảng 1: Số liệu phổ
1
H-NMR,
13
C-NMR và tương quan HMBC của hợp chất CB1
trong dung môi CDCl
3
.
Vị trí C Loại C
δ
H
(ppm) δ
C

HMBC (
1
H →
13

4 >C< 38,5
5
≥C-OH
78,6
1,63 (1H; ddd; J=14,0; 10,5; 2,5
Hz)
7 6
-CH
2
-
2,12 (1H; dd; J=14,0; 6,0 Hz)
35,4
5, 7 4, 10
7 >CH-OH 4,20 (1H; td; J=10,5; 6,0 Hz) 67,7

14
8 >CH- 1,75 (1H, m) 42,7 14
9 >CH- 2,67 (1H; m) 32,0 8
10 >C< 43,5
2,28 (1H, dd, J=16,5; 6,5 Hz) 9, 12 8, 13 11
-CH
2
-
2,43 (1H, dd, J=16,5; 10,5 Hz)
22,0
9, 12 10, 13
12 >C= 148,4
13 >C= 122,2
14 >CH- 3,11 (1H, m) 27,4 8, 13, 17 9, 12
15 -CH= 6,21 (1H; d; J=2,0 Hz) 109,7 13, 16 12


Học viên cao học: Vũ Thị Thúy Dung -
16-
GVHD: TS. Nguyễn Trung Nhân Khảo sát thành phần hóa học hạt cây móc mèo núi Caesalpinia bonducella Flem.

3.2.2. Khảo sát phổ của hợp chất CB2

Hợp chất CB2 thu được dưới dạng tinh thể hình kim, không màu, kết tinh
trong eter dầu hỏa, tan trong cloroform, . Sắc kí lớp mỏng với hệ dung
ly eter dầu hỏa : acetat etyl (6:4), không hấp thu UV ở bước sóng 254 và 365 nm,
hiện màu bằng dung dịch H
2
SO
4
20%, đun nóng thấy xuất hiện vết tròn màu xanh
đen có R
f
= 0,52.
o
nc
t = 252,4 C
o
Phổ HR-LC-MS (phụ lục 7) cho mũi ion ở [M+H]
+
535,2553. Do đó CTPT
của hợp chất CB2 được đề nghị là C
28


(2 carbon tứ cấp, 2 carbon metin) và 20 carbon sp
3
(8 carbon metyl, 2 carbon
metylen, 7 carbon metin, 3 carbon tứ cấp).
Từ các dữ liệu trên nhận thấy cấu trúc của hợp chất CB2 có 1 nhóm –OH, 4
nhóm acetoxy và có cấu trúc tương tự với caesalpinin K, nhưng có sự khác biệt tại
vị trí C-2, C-6 và C-7. Phổ COSY (phụ lục 11), HSQC (phụ lục 12), HMBC (phụ
lục 13) cho thấy các vị trí H-2 (δ
H
5,21), H-6 (δ
H
5,46) và H-7 (δ
H
5,52) trong hợp
Học viên cao học: Vũ Thị Thúy Dung -
17-
GVHD: TS. Nguyễn Trung Nhân Khảo sát thành phần hóa học hạt cây móc mèo núi Caesalpinia bonducella Flem.

chất CB2 đều dịch chuyển về vùng trường thấp hơn so với H-2 (δ
H
1,77; 1,94), H-6
(δ
H
1,63; 2,12) và H-7 (δ
H
4,20) trong caesalpinin K. Điều này chứng tỏ ngoài

Tương quan ROESY chính của hợp chất CB2 được trình bày trong hình 3.

Hình 3: Tương quan ROESY của hợp chất CB2
Bảng 2: Số liệu phổ
1
H-NMR,
13
C-NMR và tương quan HMBC của hợp chất CB2
trong dung môi CDCl
3
.
HMBC
(
1
H →
13
C)
Vị trí
C
Loại C
δ
H
(ppm) δ
C

(ppm)
2
J
3
J

2,41 (2H, m) 22,6 9, 12 8, 13
12 >C= 147,8
Học viên cao học: Vũ Thị Thúy Dung -
19-
GVHD: TS. Nguyễn Trung Nhân Khảo sát thành phần hóa học hạt cây móc mèo núi Caesalpinia bonducella Flem.

13 >C= 122,0
14 >CH- 2,70

(1H, m) 27,8 8, 13, 17 9, 12
15 -CH= 6,17 (1H; d; J=1,5 Hz) 109,4 13, 16 12
16 -CH= 7,22 (1H; d; J=1,5 Hz) 141,2 15 12, 13
17
-CH
3

1,12 (3H, d; J=7,0 Hz) 16,9 14 8, 13
18
-CH
3

1,23 (3H, s) 30,7 4 3, 5, 19
19
-CH
3

1,25 (3H, s) 25,8

-OCOCH
3

1,96
*
(3H, s)
20,9
♦
6-OCO-
170,3 7-OAc 6-OAc 2,02
*

(3H, s)
21,0
♦
7-OCO-
5-OH 5-OH 2,95 (1H; d; J=1,5 Hz) 6, 10
Chú thích:
(*): δ
H
ứng với 1-OCOCH
3
, 6-OCOCH
3
, 7-OCOCH
3
có thể hoán đổi cho nhau
(
♦
) : δ

Phổ
1
H-NMR (phụ lục 15) của hợp chất CB3 cho các mũi cộng hưởng ứng
với sự hiện diện của 4 proton olefin [δ
H
4,95 (1H, s, H-17); 5,09 (1H, s, H-17); 7,24
(1H; d; J=2,0 Hz; H-16); 6,42 (1H; d; J=2,0 Hz; H-15)] và 3 proton metin mang
oxygen [δ
H
4,90 (1H, br s, H-1); 5,60 (1H, m, H-2, H-7)]. Bên cạnh đó, phổ
1
H còn
cho thấy có 3 nhóm metyl tứ cấp [δ
H
1,170 (3H, s, H-18); 1,165 (3H, s, H-19); 1,31
(3H, s, H-20)] và 3 nhóm metyl acetoxy (δ
H
= 1,97; 2,08; 2,11).
Phổ
13
C-NMR (phụ lục 16) kết hợp với phổ DEPT-90 và DEPT-135 (phụ lục
17) cho thấy sự hiện diện của: 3 carbon carbonyl, 6 carbon sp
2
(3 carbon tứ cấp, 2
carbon metin, 1 carbon metylen) và 17 carbon sp
3
(6 carbon metyl, 3 carbon
metylen, 5 carbon metin và 3 carbon tứ cấp).
Từ các dữ liệu phổ
1