1
A.
MỞ

ĐẦUL
ị
ch s
ử
nhân lo
ạ
i
đã
ch
ứ
ng ki
ế
n nhi
ề
u mô h
ì
nh kinh t
ế
khác nhau.
M
ỗ
i mô h

c
ụ
th
ể
. Song hi
ệ
n nay, mô h
ì
nh kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng là m
ộ
t
mô h
ì
nh kinh t
ế
ph
ổ
bi
ế
n và có hi
ệ
u qu
ả
nh

c áp
d
ụ
ng
ở
các n
ướ
c tư b
ả
n ch
ủ
ngh
ĩ
a, mà c
ò
n
đượ
c áp d
ụ
ng
ở
các n
ướ
c đi theo
con
đườ
ng x
ã
h
ộ

i s
ử
d
ụ
ng mô h
ì
nh kinh t
ế
này
đượ
c kho
ả
ng hơn 15 năm nay. Và có nh
ữ
ng thành t
ự
u mà chúng ta
đã

đạ
t
đượ
c c
ũ
ng như có nh
ữ
ng khó khăn, nh
ữ
ng v
ấ

ấ
t
đáng
đượ
c quan tâm.
Và hi
ệ
n nay, chúng ta c
ầ
n hi
ể
u r
õ
v
ề
t
ì
nh h
ì
nh kinh t
ế
n
ướ
c ta và t
ì
nh
h
ì
nh kinh t
ế

ữ
ng câu h
ỏ
i: "Ph
ả
i chăng m
ỗ
i
m
ộ
t qu
ố
c gia mu
ố
n có
đượ
c tăng tr
ưở
ng kinh t
ế
và năng su
ấ
t lao
độ
ng cao,
mu
ố
n s
ả
n xu

nh kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng ?", "V
ì
sao mô h
ì
nh kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng l
ạ
i
đặ
c bi
ệ
t quan tr
ọ
ng
đố
i v
ớ
i s
ự

g
ồ
m nh
ữ
ng nhân t
ố
nào c
ấ
u thành nên và ho
ạ
t
độ
ng c
ủ
a nó ra sao?", "B
ố
i
c
ả
nh n
ề
n kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng Vi
ệ
t Nam ra

i ch
ủ
ngh
ĩ
a
Vi
ệ
t Nam có
đặ
c đi
ể
m g
ì
gi
ố
ng và khác so v
ớ
i n
ề
n kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng c
ủ
a các
n
ướ

i này s
ẽ
luôn xu
ấ
t hi
ệ
n khi chúng ta nghiên
c
ứ
u v
ề
kinh t
ế
.
Đề
tài này s
ẽ
giúp cho chúng ta hi
ể
u
đượ
c thêm v
ề
b
ả
n ch
ấ
t,
tính ch
ấ

ố
, nh
ữ
ng quy lu
ậ
t nào
tác
độ
ng
đế
n kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng. Đi
ề
u đó th
ự
c s
ự
b
ổ
ích và nó s
ẽ
luôn h
ỗ
tr
ợ

ng quát
hơn, th
ự
c t
ế
hơn và nó d
ầ
n h
ì
nh thành cho chúng ta m
ộ
t tư duy phân tích
lôgic v
ề
nh
ữ
ng hi
ệ
n t
ượ
ng kinh t
ế
x
ã
h
ộ
i x
ẩ
y ra hi
ệ

h
ộ
i ch
ủ
ngh
ĩ
a
ở
Vi
ệ
t
Nam"

B.
NỘI
DUNG 2

I.
NHỮNG

VẤN

ĐỀ

LÝ

LUẬN

t h
ệ
th
ố
ng các quan h
ệ
kinh t
ế
. Khi các
quan h
ệ
kinh t
ế
gi
ữ
a các ch
ủ
th
ể

đề
u bi
ể
u hi
ệ
n qua mua - bán hàng hoá, d
ị
ch
v
ụ

ế
đó là n
ề
n kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng
Kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng là cách t
ổ
ch
ứ
c n
ề
n kinh t
ế
- x
ã
h
ộ
i trong đó, các
quan h

ng thành viên
ch
ủ
th
ể
kinh t
ế
là h
ướ
ng vào vi
ệ
c ki
ế
m l
ợ
i ích c
ủ
a chính m
ì
nh theo s
ự
d
ẫ
n
d
ắ
t c
ủ
a th
ị

nh phát tri
ể
n s
ả
n xu
ấ
t xu
ấ
t hi
ệ
n
đề
u
đượ
c
ti
ề
n t
ệ
hoá, các y
ế
u t
ố
c
ủ
a s
ả
n xu
ấ
t như:

ch
v
ụ
t
ạ
o ra, ch
ấ
t xám
đề
u là
đố
i t
ượ
ng mua bán, là hàng hóa
Ngoài ra khi nói v
ề
khái ni
ệ
m v
ề
kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng th
ì
chúng ta c
ò

ngh
ĩ
a" do h
ộ
i
đồ
ng l
ý
lu
ậ
n trung ưng t
ổ

ch
ứ
c:
M
ộ
t là, xem "Kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng là phương th
ứ
c v
ậ
n hành kinh t
ế

t ch
ấ
t, cung c
ầ
u th
ị
tr
ườ
ng và mua
bán gi
ữ
a hai bên làm cơ ch
ế
khuy
ế
n khích ho
ạ
t
độ
ng kinh t
ế
. Nó là phương
th
ứ
c t
ổ
ch
ứ
c v
ậ

ườ
ng là
v
ậ
t "trung tính", là "công ngh
ệ
s
ả
n xu
ấ
t" ai s
ử
d
ụ
ng c
ũ
ng
đượ
c
Hai là, xem "Kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng " là m
ộ
t lo
ạ
i kinh t

ng. Kinh t
ế
th
ị

tr
ườ
ng là m
ộ
t ph
ạ
m trù ho
ạ
t
độ
ng, có ch
ủ
th
ể
c
ủ
a quá tr
ì
nh ho
ạ
t
độ
ng đó, có
s
ự

ế
th
ị
tr
ườ
ng không ch
ỉ
ph
ả
i cá nhân riêng l
ẻ
,
đó c
ò
n là nh
ữ
ng t
ậ
p đoàn x
ã
h
ộ
i, nh
ữ
ng giai c
ấ
p. S
ự
tác
độ

ng l
ớ
p, giai c
ấ
p khác
Tóm l
ạ
i: Kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng là m
ộ
t trong nh
ữ
ng phương th
ứ
c t
ồ
n t
ạ
i
(phương th
ứ
c ho
ạ
t
độ

n
đề
c
ủ
a s
ả
n xu
ấ
t và tiêu dùng
đề
u
đượ
c thông qua vi
ệ
c mua bán trên th
ị

tr
ườ
ng). Kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng là tr
ì
nh
độ
phát tri

ậ
t, chưa có trao
đổ
i. 3
I.2. Tính quy lu
ậ
t và s
ự
h
ì
nh thành kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng
Quá tr
ì
nh h
ì
nh thành và phát tri
ể
n c
ủ
a kinh t
ế

i lao
độ
ng x
ã
h
ộ
i
Phân công lao
độ
ng x
ã
h
ộ
i là s
ự
phân chia lao
độ
ng x
ã
h
ộ
i ra các
ngành, các l
ĩ
nh v
ự
c s
ả
n xu
ấ

n xu
ấ
t m
ộ
t th
ứ

ho
ặ
c m
ộ
t vài th
ứ
s
ả
n ph
ẩ
m. Song nhu c
ầ
u c
ủ
a h
ọ
l
ạ
i bao hàm nhi
ề
u th
ứ
khác

T
ổ
ch
ứ
c x
ã
h
ộ
i hoá c
ủ
a s
ả
n xu
ấ
t th
ể
hi
ệ
n
ở
ch
ỗ
do phân công lao
độ
ng
x
ã
h
ộ
i, nên s

ệ
p tác hoá
ngày càng tăng, m
ố
i quan h
ệ
gi
ữ
a các ngành,các vùng ngày càng ch
ặ
t ch
ẽ
.
T
ừ
đó xoá b
ỏ
tính t
ự
túc, t
ự
c
ấ
p, b
ả
o th
ủ
, tr
ì
tr

ộ
i b
ộ
ngành; trong các ngành
v
ớ
i nhau
Do s
ự
phát tri
ể
n như v
ũ
b
ã
o c
ủ
a khoa h
ọ
c - công ngh
ệ
, m
ố
i liên h
ệ

gi
ữ
a các phân x
ưở

ng nh
ấ
t, cùng nhau n
ỗ
l
ự
c m
ớ
i làm cho ho
ạ
t
độ
ng s
ả
n
xu
ấ
t ti
ế
n hành trôi ch
ả
y
đượ
c, ph
ạ
m vi phân công h
ợ
p tác
đã
v

ế
t k
ế
l
ậ
p chương tr
ì
nh,
t
ự

độ
ng đi
ề
u khi
ể
n, s
ử
l
ý
thông tin, ch
ế
t
ạ
o, b
ả
o d
ưỡ
ng thi
ế

n, nguyên li
ệ
u, c
ò
n s
ả
n ph
ẩ
m s
ả
n xu
ấ
t ra ph
ả
i chuy
ể
n
nhanh ngay
đế
n nh
ữ
ng th
ị
tr
ườ
ng có l
ợ
i ngày càng xa hơn. Đi
ề
u đó cho th

ng khoa h
ọ
c - công ngh
ệ
sau chi
ế
n tranh
đã

đẩ
y quá tr
ì
nh
phân công x
ã
h
ộ
i tư b
ả
n và chuyên môn hoá lên
đế
n tr
ì
nh
độ
sâu r
ộ
ng chưa
t
ừ

thành chuyên môn hoá linh ki
ệ
n, chuyên môn hoá công ngh
ệ
, chuyên môn
hoá k
ỹ
thu
ậ
t, b
ả
o d
ưỡ
ng thi
ế
t b
ị
và h
ậ
u c
ầ
n s
ả
n xu
ấ
t. Liên h
ệ
kinh t
ế
gi

ợ
p thành m
ộ
t quá
tr
ì
nh s
ả
n xu
ấ
t th
ố
ng nh
ấ
t 4
Chuyên môn hoá ngày càng phát tri
ể
n th
ì
quan h
ệ
h
ợ
p tác gi
ữ
a các xí
nghi

độ
ng qu
ố
c t
ế
và chuyên môn hoá s
ả
n xu
ấ
t trên th
ế
gi
ớ
i c
ũ
ng
m
ở
r
ộ
ng nhanh. Trong quá tr
ì
nh tái s
ả
n xu
ấ
t x
ã
h
ộ

ì
nh th
ứ
c s
ở
h
ữ
u tư li
ệ
u s
ả
n xu
ấ
t
S
ở
h
ữ
u là h
ì
nh th
ứ
c x
ã
h
ộ
i l
ị
ch s
ử

ự

phát tri
ể
n c
ủ
a l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t, có s
ả
n ph
ẩ
m dư th
ừ
a, có k
ẻ
chi
ế
m làm c
ủ
a
riêng, xu
ấ
t hi

ụ
thu
ộ
c vào tr
ì
nh
độ
phát tri
ể
n
c
ủ
a l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t và l
ợ
i ích c
ủ
a ch
ủ
s
ở
h
ữ

nhân th
ể
hi
ệ
n
ở
tư b
ả
n tư h
ữ
u l
ớ
n, tư h
ữ
u nh
ỏ
. Ngoài ra c
ò
n có h
ì
nh th
ứ
c s
ở

h
ữ
u h
ỗ
n h

i h
ỏ
i.
Đồ
ng th
ờ
i, nh
ằ
m tho
ả

m
ã
n nhu c
ầ
u, l
ợ
i ích ngày càng tăng và kh
ắ
c ph
ụ
c s
ự
b
ấ
t l
ự
c, y
ế
u kém c

ự
nguy
ệ
n, phát hành mua bán
c
ổ
phi
ế
u
S
ở
h
ữ
u nhà n
ướ
c: là h
ì
nh th
ứ
c s
ở
h
ữ
u mà nhà n
ướ
c là
đạ
i di
ệ
n cho

đấ
t n
ướ
c. S
ở
h
ữ
u nhà n
ướ
c ngh
ĩ
a là nhà n
ướ
c là ch
ủ
s
ở

h
ữ
u, c
ò
n quy
ề
n s
ử
d
ụ
ng giao cho các t
ổ

ữ
u c
ủ
a nh
ữ
ng ch
ủ
th
ể
kinh t
ế
(cá nhân ng
ườ
i
lao
độ
ng) t
ự
nguy
ệ
n tham gia. S
ở
h
ữ
u t
ậ
p th
ể
bi
ể

nhóm, t
ổ
,
độ
i và các công ty c
ổ
ph
ầ
n
S
ở
h
ữ
u h
ỗ
n h
ợ
p: là h
ì
nh th
ứ
c phù h
ợ
p, linh ho
ạ
t và hi
ệ
u qu
ả
trong

ấ
y có l
ợ
i
S
ở
h
ữ
u tư nhân c
ủ
a s
ả
n xu
ấ
t nh
ỏ
: là s
ở
h
ữ
u v
ề
tư li
ệ
u s
ả
n xu
ấ
t c
ủ

a là ch
ủ
s
ở
h
ữ
u
đồ
ng th
ờ
i là ng
ườ
i lao
độ
ng.
ở
quy
mô và ph
ạ
m vi r
ộ
ng hơn là tư h
ữ
u c
ủ
a ti
ể
u ch
ủ
, ch

ả
n xu
ấ
t kinh doanh c
ủ
a n
ề
n kinh t
ế

I.2.3. Quá tr
ì
nh ti
ế
n hành cu
ộ
c cách m
ạ
ng khoa h
ọ
c k
ỹ
thu
ậ
t và công
ngh
ệ
làm xu
ấ
t hi

ạ
ng k
ỹ

thu
ậ
t di
ễ
n ra vào n
ử
a sau c
ủ
a th
ế
k
ỉ
XVIII. Cu
ộ
c cách m
ạ
ng làm xu
ấ
t hi
ệ
n
công c
ụ
máy móc
để
thayth

ự
phát tri
ể
n
to l
ớ
n c
ủ
a l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t x
ã
h
ộ
i c
ũ
ng như n
ề
n chính tr
ị
x
ã
h
ộ

ọ
c k
ỹ
thu
ậ
t l
ầ
n th
ứ
hai n
ổ
ra vào n
ử
a sau th
ế

k
ỉ
XIX. Cu
ộ
c cách m
ạ
ng l
ầ
n này có tiêu chí ch
ủ
y
ế
u là v
ậ

n khí hoá. M
ở
ra con
đườ
ng t
ự

độ
ng hoá s
ả
n xu
ấ
t. Cu
ộ
c cách
m
ạ
ng
đẩ
y quá tr
ì
nh x
ã
h
ộ
i hoá s
ả
n xu
ấ
t c

ạ
ng khoa h
ọ
c k
ỹ
thu
ậ
t l
ầ
n th
ứ
ba n
ổ
ra sau chi
ế
n tranh
th
ế
gi
ớ
i II. Tiêu chí ch
ủ
y
ế
u c
ủ
a cu
ộ
c cách m
ạ

c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t tr
ự
c ti
ế
p, m
ở

đầ
u th
ờ
i
đạ
i t
ự

độ
ng hoá toàn b
ộ

Cu
ộ
c cách m
ạ
ng khoa h

o. Cu
ộ
c cách
m
ạ
ng làm cho cơ c
ấ
u ngành ngh
ề
c
ủ
a các n
ướ
c có s
ự
thay
đổ
i l
ớ
n. Trong
th
ờ
i k
ì
kinh t
ế
tăng tr
ưở
ng nhanh sau chi
ế

có s
ự
phát tri
ể
n sâu s
ắ
c c
ủ
a cách m
ạ
ng khoa h
ọ
c - công
ngh
ệ

đã
không ch
ỉ
có m
ộ
t hai ngành mà xu
ấ
t hi
ệ
n hàng lo
ạ
t ngành công
nghi
ệ

ầ
u v
ũ

tr
ụ
… phát tri
ể
n m
ạ
nh m
ẽ
. S
ự
xu
ấ
t hi
ệ
n các t
ổ
h
ợ
p ngành ngh
ề
m
ớ
i, các
ngành ngh
ề
c

t không có thoi,
đầ
u máy hơi n
ướ
c, s
ự
phát tri
ể
n r
ộ
ng
r
ã
i c
ủ
a l
ò
luy
ệ
n thép đi
ệ
n và đúc gang thép liên hoàn, s
ự
tăng v
ọ
t c
ủ
a h
ệ


công c
ụ
…
đề
u
đổ
i m
ớ
i v
ề
ch
ấ
t l
ượ
ng. S
ự
phát tri
ể
n c
ủ
a cách m
ạ
ng khoa h
ọ
c
- công ngh
ệ
giúp cho các ngành ngh
ề
m

ự
a và th
ị
tr
ườ
ng ch
ủ
y
ế
u cho s
ự
phát tri
ể
n c
ủ
a m
ì
nh, các ngành c
ũ
th
ì

d
ự
a vào các ngành c
ả
i t
ạ
o k
ỹ

ng m
ớ
i như: th
ị
tr
ườ
ng công ngh
ệ
, th
ị
tr
ườ
ng v
ố
n, th
ị
tr
ườ
ng lao
độ
ng,
th
ị
tr
ườ
ng tài chính ti
ề
n t
ệ
…T

u ph
ụ
thu
ộ
c vào s
ự
phát
tri
ể
n c
ủ
a khoa h
ọ
c - công ngh
ệ

I.2.4. S
ự
phát tri
ể
n phân công và trao
đổ
i
ở
ph
ạ
m vi qu
ố
c t
ế

ầ
u s
ả
n xu
ấ
t và tiêu dùng c
ủ
a m
ỗ
i ng
ườ
i c
ầ
n
có nhi
ề
u lo
ạ
i s
ả
n ph
ẩ
m. V
ì
v
ậ
y,
đò
i h
ỏ

phân công lao
độ
ng
đượ
c m
ở
r
ộ
ng th
ì
d
ầ
n d
ầ
n xu
ấ
t hi
ệ
n trao
đổ
i hàng hoá
Quan h
ệ
s
ở
h
ữ
u khác nhau v
ề
tư li

u ki
ệ
n đó,
ng
ườ
i s
ả
n xu
ấ
t này mu
ố
n s
ử
d
ụ
ng s
ả
n ph
ẩ
m c
ủ
a ng
ườ
i s
ả
n xu
ấ
t khác th
ì


u n
ướ
c
ở
kh
ắ
p các châu l
ụ
c trên th
ế
gi
ớ
i vào th
ị
tr
ườ
ng qu
ố
c t
ế
.
Đặ
c
trưng c
ủ
a hi
ệ
n t
ượ
ng này là s

ng c
ủ
a toàn c
ầ
u hoá s
ẽ
t
ạ
o đi
ề
u ki
ệ
n cho các t
ổ
ch
ứ
c chính tr
ị
, x
ã
h
ộ
i, tư
pháp ho
ạ
t
độ
ng mang tính khu v
ự
c và qu

ạ
o đi
ề
u ki
ệ
n cho các ngành công nghi
ệ
p m
ớ
i ra
đờ
i thúc
đẩ
y các ngành,
l
ĩ
nh v
ự
c kinh t
ế
và h
ệ
th
ố
ng giao thông v
ậ
n t
ả
i phát tri
ể

trong ph
ạ
m vi qu
ố
c gia mà c
ò
n di
ễ
n ra trên th
ị
tr
ườ
ng khu
v
ự
c và th
ế
gi
ớ
i. Lúc này nhu c
ầ
u tiêu dùng c
ủ
a dân cư không ch
ỉ

đượ
c đáp
ứ
ng b

i và khu v
ự
c
S
ự
phân b
ố
không
đề
u v
ề
tài nguyên, khí h
ậ
u và môi tr
ườ
ng d
ẫ
n
đế
n
s
ự
khác nhau v
ề
tr
ì
nh
độ
phát tri
ể

n ki
ế
m vi
ệ
c làm khó khăn, thu nh
ậ
p th
ấ
p,
đờ
i s
ố
ng khó khăn
đế
n nơi có dân cư thưa th
ớ
t, d
ễ
ki
ế
m vi
ệ
c làm, thu nh
ậ
p cao, môi tr
ườ
ng
s
ố
ng t

ệ
n pháp kh
ắ
c ph
ụ
c t
ì
nh tr
ạ
ng khan
hi
ế
m tài nguyên b
ằ
ng cách giao thương, trao
đổ
i, mua bán hàng hoá tiêu
dùng và các lo
ạ
i tài nguyên khoáng s
ả
n nh
ằ
m khai thác ngu
ồ
n l
ự
c dư th
ừ
a

ì
nh. Nh
ữ
ng y
ế
u t
ố
này t
ạ
o nên xu th
ế
t
ấ
t y
ế
u ph
ụ
c v
ụ
cho nhu c
ầ
u
phát tri
ể
n c
ủ
a t
ấ
t c
ả

ự
c
để
t
ự
m
ì
nh xây d
ự
ng m
ộ
t
n
ề
n kinh t
ế
phát tri
ể
n b
ề
n v
ữ
ng
Như v
ậ
y toàn c
ầ
u hoá kinh t
ế
nh

ộ
t nhi
ề
u. Nhưng nhi
ệ
m v
ụ
đó ch
ỉ

đượ
c
di
ễ
n ra khi mà khoa h
ọ
c - công ngh
ệ
và l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t phát tri
ể
n
ở

ở
tr
ì
nh
độ
cao, xu th
ế
qu
ố
c t
ế
hoá l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t
đã
t
ạ
o
đi
ề
u ki
ệ
n h
ì

i th
ị
tr
ườ
ng qu
ố
c t
ế
và khu v
ự
c đang
ngày m
ộ
t tăng nhanh
I.3. Các b
ướ
c phát tri
ể
n c
ủ
a kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng
I.3.1. T
ừ
n

n
xu
ấ
t ti
ề
n tư b
ả
n ch
ủ
ngh
ĩ
a
đề
u có nét chung là n
ề
n kinh t
ế
t
ự
nhiên. Trong
n
ề
n kinh t
ế
t
ự
nhiên, s
ả
n xu
ấ

ế

ấ
y làm
đủ

vi
ệ
c
để
t
ạ
o ra nh
ữ
ng s
ả
n ph
ẩ
m cu
ố
i cùng
Trong các n
ề
n kinh t
ế
t
ự
nhiên, ru
ộ
ng

u,
d
ự
a vào lao
độ
ng chân tay là ch
ủ
y
ế
u, ch
ỉ
có trong m
ộ
t s
ố
trang tr
ạ
i c
ủ
a
đị
a
ch
ủ
ho
ặ
c ph
ườ
ng h
ộ

u, m
ớ
i ch
ỉ
có m
ộ
t s
ố
ngành ngh
ề
th
ủ
công tách kh
ỏ
i nông nghi
ệ
p,
s
ả
n xu
ấ
t ch
ủ
y
ế
u h
ướ
ng vào giá tr
ị
s

p là ti
ế
n lên s
ả
n xu
ấ
t hàng
gi
ả
n đơn. đi
ề
u ki
ệ
n cho quá tr
ì
nh chuy
ể
n hoá này là s
ự
phát tri
ể
n c
ủ
a phân
công x
ã
h
ộ
i. Phân công x
ã

ừ
ng s
ả
n ph
ẩ
m
riêng bi
ệ
t, mà vi
ệ
c s
ả
n xu
ấ
t t
ừ
ng b
ộ
ph
ậ
n c
ủ
a s
ả
n ph
ẩ
m, t
ừ
ng thao tác trong
ch

i
chia thành nhi
ề
u lo
ạ
i và phân lo
ạ
i nh
ỏ
. Chúng s
ả
n xu
ấ
t ra d
ướ
i h
ì
nh th
ứ
c
hàng hoá - nh
ữ
ng s
ả
n ph
ẩ
m riêng bi
ệ
t và đem trao
đổ

ch
ủ
y
ế
u d
ẫ
n
đế
n h
ì
nh thành th
ị
tr
ườ
ng trong
n
ướ
c. H
ì
nh thành nên nh
ữ
ng khu v
ự
c nhà n
ướ
c chuyên môn hoá và d
ẫ
n
đế
n

ướ
c v
ớ
i nhau
S
ự
phát tri
ể
n c
ủ
a công nghi
ệ
p và nông nghi
ệ
p, s
ự
h
ì
nh thành trung
tâm công nghi
ệ
p, s
ứ
c hút c
ủ
a chúng
đố
i v
ớ
i dân cư

ng vùng khác nhau có nh
ữ
ng đi
ề
u ki
ệ
n t
ự

nhiên khác nhau, có kh
ả
năng và ưu th
ế
trong s
ả
n xu
ấ
t nh
ữ
ng s
ả
n ph
ẩ
m khác
nhau có hi
ệ
u qu
ả
hơn. ngay trong m
ộ

nhau. M
ỗ
i ng
ườ
i s
ả
n xu
ấ
t ch
ỉ
t
ậ
p trung s
ả
n xu
ấ
t s
ả
n ph
ẩ
m nào mà m
ì
nh có
ưu th
ế
, đem s
ả
n ph
ẩ
m c

ủ
a m
ì
nh. H
ọ
tr
ở
thành nh
ữ
ng ng
ườ
i s
ả
n
xu
ấ
t hàng hoá. Trao
đổ
i, mua bán, th
ị
tr
ườ
ng, ti
ề
n t
ệ
ra
đờ
i và phát tri
ể

n l
ớ
n trong l
ị
ch s
ử
phát tri
ể
n c
ủ
a nhân
lo
ạ
i
I.3.2. T
ừ
n
ề
n kinh t
ế
hàng hoá gi
ả
n đơn chuy
ể
n sang n
ề
n kinh t
ế
t
ự

đượ
c th
ự
c hi
ệ
n qua ba giai đo
ạ
n phát tri
ể
n c
ả
v
ề
l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t, c
ả

v
ề
quan h
ệ
s
ả

t th
ủ
công d
ự
a trên lao
độ
ng hi
ệ
p tác gi
ả
n đơn:
Hi
ệ
p tác gi
ả
n đơn tư b
ả
n ch
ủ
ngh
ĩ
a d
ự
a trên cơ s
ở
k
ỹ
thu
ậ
t th

ạ
n hi
ệ
p tác gi
ả
n đơn, công nhân ph
ụ
thu
ộ
c vào nhà tư b
ả
n
v
ề
kinh t
ế
nhưng v
ẫ
n c
ò
n
độ
c l
ậ
p v
ề
m
ặ
t k
ỹ

p trung
s
ứ
c lao
độ
ng.T
ậ
p trung hi
ệ
p tác lao
độ
ng
đò
i h
ỏ
i ph
ả
i có s
ự
ch
ỉ

đạ
o
để
đi
ề
u
hoà nh
ữ

ả
n xu
ấ
t quy mô l
ớ
n, trong hi
ệ
p tác gi
ả
n
đơn, ph
ả
i mua c
ả

đố
ng nguyên li
ệ
u và buôn bán hàng hoá, do đó
đã
làm xu
ấ
t
hi
ệ
n m
ộ
t m
ạ
ng l

b
ướ
c
đầ
u làm xu
ấ
t hi
ệ
n s
ả
n xu
ấ
t l
ớ
n tư b
ả
n ch
ủ
ngh
ĩ
a, nâng cao năng su
ấ
t
lao
độ
ng x
ã
h
ộ
i lên r

t r
ấ
t quan tr
ọ
ng t
ừ
s
ả
n xu
ấ
t nh
ỏ
lên s
ả
n
xu
ấ
t l
ớ
n
Phân công công tr
ườ
ng th
ủ
công Tư b
ả
n ch
ủ
ngh
ĩ

t hi
ệ
n các công tr
ườ
ng th
ủ
công tư b
ả
n ch
ủ

ngh
ĩ
a. Công tr
ườ
ng th
ủ
công là h
ì
nh th
ứ
c xí nghi
ệ
p tư b
ả
n th
ự
c hi
ệ
n s

ợ
th
ủ
công khác ngh
ề
, ho
ặ
c nh
ữ
ng
th
ợ
th
ủ
công cùng ngh
ề
vào trong m
ộ
t x
ưở
ng
để
cùng s
ả
n xu
ấ
t ra m
ộ
t lo
ạ

c phân chia thành nh
ữ
ng giai đo
ạ
n, nh
ữ
ng công vi
ệ
c b
ộ

ph
ậ
n
để
có s
ả
n ph
ẩ
m hoàn ch
ỉ
nh, trên cơ s
ở
đó m
ỗ
i công nhân ch
ỉ
chuyên
làm m
ộ

i công c
ụ
chuyên dùng, phân ph
ố
i
s
ả
n xu
ấ
t theo kinh nghi
ệ
m c
ổ
truy
ề
n nên ch
ủ
y
ế
u d
ự
a vào tay ngh
ề
khéo léo
c
ủ
a công nhân. Cơ c
ấ
u t
ổ

ợ
p thành lao
độ
ng
t
ậ
p th
ể

Đạ
i công nghi
ệ
p cơ khí:
Trên cơ s
ở
k
ỹ
thu
ậ
t th
ủ
công, phương th
ứ
c s
ả
n xu
ấ
t tư b
ả
n ch

ả
n t
ự
t
ạ
o cho nó m
ộ
t cơ s
ở
k
ỹ
thu
ậ
t
tương
ứ
ng là máy móc, đưa ch
ủ
ngh
ĩ
a tư b
ả
n t
ừ
giai đo
ạ
n công tr
ườ
ng th
ủ

c các m
ạ
ng
k
ỹ
thu
ậ
t thay th
ế
lao
độ
ng th
ủ
công b
ằ
ng lao
độ
ng s
ử
d
ụ
ng máy móc. Công
cu
ộ
c cơ khí hoá
ở
m
ộ
t ngành d
ẫ

ậ
n
t
ả
i… cơ khí hoá b
ắ
t
đầ
u t
ừ
ngành công nghi
ệ
p nh
ẹ

đế
n các ngành công
nghi
ệ
p n
ặ
ng. Máy móc và
đạ
i công nghi
ệ
p có tác d
ụ
ng ch
ủ
y

ườ
ng, thúc
đẩ
y s
ự
ra
đờ
i c
ủ
a các trung tâm công nghi
ệ
p
và nh
ữ
ng thành th
ị
l
ớ
n;
đồ
ng th
ờ
i, t
ạ
o ra nh
ữ
ng ti
ề
n
đề

th
ị
tr
ườ
ng
h
ỗ
n h
ợ
p
Xu
ấ
t phát t
ừ
nh
ữ
ng khuy
ế
t t
ậ
t c
ủ
a cơ ch
ế
th
ị
tr
ườ
ng:
Do ch

ằ
ng sinh thái mà doanh nghi
ệ
p không ph
ả
i
đề
n bù m
ộ
t kho
ả
n
thi
ệ
t h
ạ
i nào
Cơ ch
ế
th
ị
tr
ườ
ng d
ễ
làm xu
ấ
t hi
ệ
n căn b

ữ
ng
tiêu c
ự
c x
ã
h
ộ
i
Kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng là m
ộ
t b
ướ
c phát tri
ể
n sau c
ủ
a kinh t
ế
t
ự
nhiên và
khi kinh t
ế

ậ
t c
ủ
a nó d
ẫ
n
đế
n phá
v
ỡ
cân
đố
i c
ủ
a n
ề
n kinh t
ế
, gây l
ã
ng phí nhi
ề
u ngu
ồ
n l
ự
c: tư li
ệ
u s
ả

ắ
c ph
ụ
c nh
ữ
ng nh
ượ
c đi
ể
m trên
Trong l
ị
ch s
ử
phát tri
ể
n c
ủ
a ch
ủ
ngh
ĩ
a tư b
ả
n th
ờ
i k
ì
t
ự

. đi
ề
u đó d
ẫ
n
đế
n vi
ệ
c kh
ủ
ng ho
ả
ng kinh t
ế

sau này (1929 - 1933). V
ì
v
ậ
y
đã
xu
ấ
t hi
ệ
n l
ý
thuy
ế
t kinh t

ề
n kinh t
ế
h
ỗ
n h
ợ
p trong đó có s
ự
k
ế
t h
ợ
p c
ủ
a hai nhân t
ố
: s
ự
đi
ề
u ti
ế
t
c
ủ
a th
ị
tr
ườ

c có ch
ứ
c năng:
Đị
nh h
ướ
ng s
ự
phát tri
ể
n c
ủ
a toàn b
ộ
n
ề
n kinh t
ế
, xây d
ự
ng cơ s
ở
v
ậ
t
ch
ấ
t k
ỹ
thu

ườ
ng
ổ
n
đị
nh và thu
ậ
n l
ợ
i cho kinh t
ế
phát tri
ể
n
H
ạ
n ch
ế
và kh
ắ
c ph
ụ
c nh
ữ
ng khuy
ế
t t
ậ
t c
ủ

ế

công c
ộ
ng, năng l
ượ
ng, c
ầ
u nhi
ề
u v
ố
n….
Qu
ả
n l
ý
và b
ả
o v
ệ
tài s
ả
n công, ki
ể
m kê, ki
ể
m soát ho
ạ
t

th
ị
tr
ườ
ng
M
ộ
t n
ề
n kinh t
ế
mu
ố
n v
ậ
n hành
đượ
c th
ì
tr
ướ
c tiên ph
ả
i d
ự
a vào cơ
ch
ế
th
ị

độ
ng l
ự
c là l
ợ
i nhu
ậ
n. Các b
ộ

ph
ậ
n h
ợ
p thành cơ ch
ế
th
ị
tr
ườ
ng này có m
ố
i quan h
ệ
m
ậ
t thi
ế
t v
ớ

ng 11
I.4.1. Cung - c
ầ
u hàng hoá:
C
ầ
u hàng hóa: là s
ố
l
ượ
ng hàng hoá hay d
ị
ch v
ụ
mà ng
ườ
i mua có
kh
ả
năng và s
ẵ
n sàng mua
ở
các m
ứ
c giá khác nhau trong cùng m
ộ

ấ
t
đị
nh
Như v
ậ
y
để
có c
ầ
u hàng hoá ph
ả
i có ba đi
ề
u ki
ệ
n: mong mu
ố
n mua,
có kh
ả
năng mua và m
ứ
c giá
Để
có cung hàng hoá c
ũ
ng ph
ả
i có ba đi

ả
m. Và ng
ượ
c l
ạ
i khi
c
ầ
u l
ớ
n hơn cung th
ì
giá c
ả
c
ủ
a hàng hóa s
ẽ
tăng. Và
đế
n khi cung v
ề
hàng
hoá nào đó trên th
ị
tr
ườ
ng v
ừ
a đúng b

ầ
u luôn bi
ế
n
độ
ng nên cân b
ằ
ng cung - c
ầ
u luôn bi
ế
n
độ
ng theo.
Giá c
ả
th
ị
tr
ườ
ng c
ủ
a hàng hoá là do tương quan c
ủ
a cung và c
ầ
u trên th
ị

tr

ộ
ng quy mô s
ả
n xu
ấ
t.
Nh
ữ
ng tác
độ
ng c
ủ
a cung - c
ầ
u
đố
i v
ớ
i th
ị
tr
ườ
ng:
Quan h
ệ
cung c
ầ
u góp ph
ầ
n đính chính giá c

ò
n tr
ự
c ti
ế
p làm
ả
nh h
ưở
ng t
ớ
i l
ợ
i ích kinh t
ế
c
ủ
a
ng
ườ
i s
ả
n xu
ấ
t và ng
ườ
i tiêu dùng; ng
ườ
i bán và ng
ườ

ự
bi
ế
n
độ
ng c
ủ
a giá c
ả
s
ẽ
tác
độ
ng
đế
n ng
ườ
i bán
và ng
ườ
i mua: C
ụ
th
ể
khi c
ầ
u cao hơn cung th
ì
ng
ườ

i cung l
ớ
n hơn c
ầ
u th
ì
ng
ườ
i bán ph
ả
i gi
ả
m giá xu
ố
ng.
Khi đó ng
ườ
i s
ả
n xu
ấ
t s
ẽ
gi
ả
m quy mô
để
gi
ả
m cung và cu

ả
:
Giá c
ả
có ch
ứ
c năng thông tin (ngh
ĩ
a là các tin t
ứ
c v
ề
giá c
ả
trên th
ị

tr
ườ
ng s
ẽ
giúp cho các đơn v
ị
kinh t
ế
, các cá nhân ng
ườ
i lao
độ
ng đưa ra

độ
ng tăng
gi
ả
m th
ì
các ngu
ồ
n l
ự
c c
ủ
a s
ả
n xu
ấ
t s
ẽ
d
ị
ch chuy
ể
n gi
ữ
a các ngành
Giá c
ả
có ch
ứ
c năng thúc

t hao phí lao
độ
ng
x
ã
h
ộ
i c
ầ
n thi
ế
t.
Để
t
ừ
đó d
ẫ
n t
ớ
i gi
ả
m giá thành
để
thu
đượ
c l
ợ
i nhu
ậ
n siêu

ỹ
thu
ậ
t) 12
Giá c
ả
có ch
ứ
c năng th
ự
c hi
ệ
n phân ph
ố
i và phân ph
ố
i l
ạ
i thu nh
ậ
p
qu
ố
c dân c
ũ
ng như thu nh
ậ

i tiêu dùng và qua đó tác
độ
ng vào
lưu thông hàng hoá làm thay
đổ
i nhu c
ầ
u ng
ườ
i tiêu dùng
I.4.3. C
ạ
nh tranh
C
ạ
nh tranh là s
ự
ganh đua gi
ữ
a các xí nghi
ệ
p, các t
ổ
ch
ứ
c kinh t
ế

trong vi
ệ

Các ch
ứ
c năng c
ủ
a c
ạ
nh tranh:
C
ạ
nh tranh có th
ể
đi
ề
u ch
ỉ
nh m
ộ
t cách nhanh chóng các hành vi s
ả
n
xu
ấ
t tiêu dùng c
ủ
a x
ã
h
ộ
i
C

a ng
ườ
i tiêu dùng
C
ạ
nh tranh t
ạ
o chính sách cho vi
ệ
c phân ph
ố
i thu nh
ậ
p ban
đầ
u ngh
ĩ
a
là các doanh nghi
ệ
p nào th
ắ
ng trong c
ạ
nh tranh th
ì
s
ẽ
thu
đượ

nh tranh gi
ữ
a nh
ữ
ng ng
ườ
i s
ả
n xu
ấ
t hàng hoá v
ớ
i nhau theo ba
h
ướ
ng: giá c
ả
, ch
ấ
t l
ượ
ng hàng hoá và th
ự
c hi
ệ
n các d
ị
ch v
ụ
tr

ớ
i nhau. Trên thương tr
ườ
ng
không có chuy
ệ
n "đơn phương
độ
c m
ã
" mà là "buôn có b
ạ
n, bán có ph
ườ
ng"
C
ạ
nh tranh kích thích tính năng
độ
ng, tính t
ự
ch
ủ
c
ủ
a các doanh
nghi
ệ
p, v
ì

ì
bao c
ấ
p)
C
ạ
nh tranh huy
độ
ng
đượ
c m
ọ
i ngu
ồ
n l
ự
c c
ủ
a x
ã
h
ộ
i vào vi
ệ
c phát
tri
ể
n kinh t
ế


ụ
h
ữ
u hi
ệ
u nh
ấ
t
để

đả
m b
ả
o s
ự
phân b
ổ

t
ố
i ưu các ngu
ồ
n l
ự
c và h
ệ
qu
ả
mà nó mang l
ạ

n xu
ấ
t mu
ố
n s
ử
d
ụ
ng chúng
để
đem l
ạ
i l
ợ
i nhu
ậ
n càng nhi
ề
u, càng
t
ố
t
I.4.4. Ti
ề
n t
ệ

Ti
ề
n t

ấ
t x
ã
h
ộ
i c
ủ
a lao
độ
ng và là quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t gi
ữ
a nh
ữ
ng ng
ườ
i
s
ả
n xu
ấ
t hàng hoá
Ch
ứ
c năng c

ng và bi
ể
u hi
ệ
n giá tr
ị
c
ủ
a hàng hoá, m
ọ
i hàng hoá
đề
u
đượ
c bi
ể
u hi
ệ
n
giá tr
ị
c
ủ
a nó b
ằ
ng ti
ề
n. Ti
ề
n t

giá tr
ị
: ti
ề
n
đượ
c rút kh
ỏ
i l
ĩ
nh v
ự
c lưu thông
và mang vào c
ấ
t tr
ữ
. Khi c
ầ
n l
ạ
i đem mua hàng và ti
ề
n
đượ
c xem như m
ộ
t
th
ứ

c dùng
để
tr
ả
n
ợ

Ch
ứ
c năng ti
ề
n t
ệ
th
ế
gi
ớ
i: trao
đổ
i hàng hoá gi
ữ
a các qu
ố
c gia v
ớ
i nhau và
ti
ề
n lúc này ph
ả

i ho
ạ
t
độ
ng c
ủ
a
ng
ườ
i kinh doanh. L
ợ
i nhu
ậ
n đưa các doanh nghi
ệ
p
đế
n các khu v
ự
c s
ả
n
xu
ấ
t các hàng hoá mà ng
ườ
i tiêu dùng c
ầ
n nhi
ề

n xu
ấ
t hi
ệ
u qu
ả
nh
ấ
t. Như v
ậ
y, h
ệ
th
ố
ng th
ị
tr
ườ
ng luôn
ph
ả
i dùng l
ã
i và l
ỗ

để
quy
ế
t

ế
cao nh
ấ
t, là đi
ề
u ki
ệ
n t
ồ
n t
ạ
i và
phát tri
ể
n c
ủ
a doanh nghi
ệ
p.
để
cung c
ấ
p hàng hoá và d
ị
ch v
ụ
cho th
ị

tr

i
giá cao nh
ấ
t
để
sau khi tr
ừ
đi các chi phí c
ò
n s
ố
dư dôi
để
không ch
ỉ
s
ả
n xu
ấ
t
gi
ả
n đơn mà c
ò
n tái s
ả
n xu
ấ
t m
ở

L
ợ
i nhu
ậ
n là ch
ỉ
tiêu kinh t
ế
t
ổ
ng h
ợ
p, ph
ả
n ánh toàn b
ộ
k
ế
t qu
ả
và
hi
ệ
u qu
ả
c
ủ
a quá tr
ì
nh kinh doanh k

n xu
ấ
t kinh doanh,
đế
n khâu t
ổ
ch
ứ
c
bán hàng và d
ị
ch v
ụ
cho th
ị
tr
ườ
ng. Nó ph
ả
n ánh c
ả
v
ề
m
ặ
t l
ượ
ng và m
ặ
t

ng l
ự
c thúc
đẩ
y các doanh nghi
ệ
p phát tri
ể
n
s
ả
n xu
ấ
t kinh doanh
I.5. Các quy lu
ậ
t c
ủ
a kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng
I.5.1. Quy lu
ậ
t giá tr
ị


ự
ho
ạ
t
độ
ng c
ủ
a quy lu
ậ
t
giá tr
ị

Quy lu
ậ
t giá tr
ị
là quy lu
ậ
t chi ph
ố
i cơ ch
ế
th
ị
tr
ườ
ng và chi ph
ố
i các

ế
t
đị
nh giá c
ả
hàng hoá, d
ị
ch v
ụ
, mà giá c
ả
là tín
hi
ệ
u nh
ạ
y bén nh
ấ
t c
ủ
a cơ ch
ế
th
ị
tr
ườ
ng
Quy lu
ậ
t giá tr

i c
ầ
n thi
ế
t: Trong s
ả
n
xu
ấ
t nó
đò
i h
ỏ
i ng
ườ
i s
ả
n xu
ấ
t luôn luôn có
ý
th
ứ
c t
ì
m cách h
ạ
th
ấ
p hao phí

ấ
t :
Đố
i v
ớ
i vi
ệ
c s
ả
n xu
ấ
t m
ộ
t th
ứ
hàng hóa riêng
bi
ệ
t th
ì
yêu c
ầ
u c
ủ
a quy lu
ậ
t giá tr
ị

đượ

ã
h
ộ
i th
ừ
a nh
ậ
n
th
ì
l
ượ
ng giá tr
ị
c
ủ
a m
ộ
t hàng hoá cá bi
ệ
t ph
ả
i phù h
ợ
p v
ớ
i th
ờ
i gian lao
độ

ổ
ng giá tr
ị
c
ủ
a hàng hóa ph
ả
i phù h
ợ
p v
ớ
i nhu c
ầ
u có kh
ả
năng
thanh toán c
ủ
a x
ã
h
ộ
i
Trong l
ĩ
nh v
ự
c trao
đổ
i : Vi


v
ậ
n
độ
ng c
ủ
a giá c
ả
xung quanh giá tr
ị
. Giá c
ả
ph
ụ
thu
ộ
c vào giá tr
ị
, giá tr
ị

là cơ s
ở
c
ủ
a giá c
ả
, nh
ữ

ì
giá c
ả
hàng
hoá có th
ể
b
ằ
ng ho
ặ
c nh
ỏ
hơn ho
ặ
c l
ớ
n hơn giá tr
ị
nhưng
đố
i v
ớ
i toàn b
ộ

hàng hóa c
ủ
a x
ã
h

ề
u ti
ế
t vi
ệ
c s
ả
n
xu
ấ
t và lưu thông hàng hóa thông qua s
ự
bi
ế
n
độ
ng c
ủ
a cung - c
ầ
u th
ể
hi
ệ
n
qua giá c
ả
trên th
ị
tr

th
ự
c hi
ệ
n (
để
bán). cung do s
ả
n xu
ấ
t quy
ế
t
đị
nh, nó không
đồ
ng nh
ấ
t v
ớ
i s
ả
n xu
ấ
t
C
ầ
u ph
ả
n ánh nhu c

ấ
t k
ì
theo nguy
ệ
n v
ọ
ng tiêu dùng ch
ủ
quan c
ủ
a con ng
ườ
i,
mà ph
ụ
thu
ộ
c vào kh
ả
năng thanh toán
Cung - C
ầ
u có m
ố
i quan h
ệ
h
ữ
u cơ v

ạ
i và ho
ạ
t
độ
ng m
ộ
t cách khách quan. Cung - c
ầ
u tác
độ
ng l
ẫ
n nhau:
C
ầ
u xác
đị
nh cung và ng
ượ
c l
ạ
i cung xác
đị
nh c
ầ
u. C
ầ
u xác
đị

ấ
t. Ng
ượ
c l
ạ
i, cung t
ạ
o ra c
ầ
u, kích
thích tăng c
ầ
u thông qua phát tri
ể
n s
ố
l
ượ
ng, ch
ấ
t l
ượ
ng, ch
ủ
ng lo
ạ
i hàng
hoá, h
ì
nh th

ứ
c t
ạ
p theo nhi
ề
u h
ướ
ng và nhi
ề
u m
ứ
c
độ
khác nhau 15
Quy lu
ậ
t cung - c
ầ
u tác
độ
ng khách quan và r
ấ
t quan tr
ọ
ng. N
ế
u nh

ướ
ng có l
ợ
i cho quá tr
ì
nh tái s
ả
n xu
ấ
t x
ã
h
ộ
i. Nhà
n
ướ
c có th
ể
v
ậ
n d
ụ
ng quy lu
ậ
t cung - c
ầ
u thông qua các chính sách, các bi
ệ
n
pháp kinh t

ế
theo quy lu
ậ
t
cung - c
ầ
u, duy tr
ì
nh
ữ
ng t
ỷ
l
ệ
cân
đố
i cung - c
ầ
u m
ộ
t cách lành m
ạ
nh và
h
ợ
p l
ý

I.5.3. Quy lu
ậ

i tiêu dùng. Hai nhóm
này tác
độ
ng l
ẫ
n nhau v
ớ
i tư cách là m
ộ
t th
ể
th
ố
ng nh
ấ
t, m
ộ
t h
ợ
p l
ự
c.
ở
đây
cá nhân ch
ỉ
tác
độ
ng v
ớ

ì
nh thái đó mà c
ạ
nh tranh
đã
v
ạ
ch
r
õ
cái tính ch
ấ
t x
ã
h
ộ
i c
ủ
a s
ả
n xu
ấ
t và tiêu dùng
Bên canh tranh y
ế
u hơn c
ả
c
ũ
ng

nh tranh
v
ớ
i m
ì
nh và th
ườ
ng th
ườ
ng là tr
ự
c ti
ế
p ch
ố
ng l
ạ
i nh
ữ
ng ng
ườ
i đó. Chính v
ì

s
ự
ph
ụ
thu
ộ

ũ
ng đương
đầ
u
v
ớ
i
đố
i phương v
ớ
i tư cách là m
ộ
t ch
ỉ
nh th
ể
ít nhi
ề
u th
ố
ng nh
ấ
t
Ng
ườ
i mua làm cho giá th
ị
tr
ườ
ng càng th

c
ch
ố
ng l
ạ
i h
ọ

Khi m
ộ
t bên y
ế
u hơn bên kia th
ì
hành
độ
ng chung s
ẽ
ch
ấ
m d
ứ
t, m
ỗ
i
ng
ườ
i s
ẽ
t

ấ
t c
ả
di
ễ
n ra như là h
ọ
cùng nhau th
ự
c hi
ệ
n
độ
c quy
ề
n
chung v
ậ
y
C
ạ
nh tranh như m
ộ
t t
ấ
t y
ế
u trong n
ề
n kinh t

ấ
t
đề
u h
ì
nh thành t
ừ
c
ạ
nh tranh trong n
ộ
i b
ộ
ngành và
gi
ữ
a các ngành
Tóm l
ạ
i: Trong cơ ch
ế
th
ị
tr
ườ
ng, quy lu
ậ
t c
ạ
nh tranh như m

ế
v
ậ
n
độ
ng ch
ứ
không ph
ả
i c
ạ
nh tranh nói chung
I.5.4. Quy lu
ậ
t lưu thông ti
ề
n t
ệ

Quy lu
ậ
t lưu thông ti
ề
n t
ệ
là quy lu
ậ
t xác
đị
nh l

độ
lưu thông tư b
ả
n
Trong th
ự
c t
ế
: l
ượ
ng ti
ề
n c
ầ
n cho lưu thông b
ằ
ng t
ỷ
s
ố
gi
ữ
a t
ổ
ng giá
c
ả
hàng hóa tr
ừ
đi t

lưu thông tư b
ả
n
Quy lu
ậ
t lưu thông ti
ề
n t
ệ
tuân theo các nguyên l
ý
sau: 16
Lưu thông ti
ề
n t
ệ
và cơ ch
ế
lưu thông ti
ề
n t
ệ
do cơ ch
ế
lưu thông hàng
hoá quy
ế

i ti
ề
n - hàng, mua - bán, giá c
ả
- ti
ề
n t
ệ

Kinh t
ế
hàng hoá trên m
ộ
t
ý
ngh
ĩ
a nh
ấ
t
đị
nh có th
ể
g
ọ
i là kinh t
ế
ti
ề
n

ấ
t nh
ậ
p
kh
ẩ
u, cơ ch
ế
qu
ả
n l
ý
kim lo
ạ
i qu
ý
, cơ ch
ế
kinh doanh ti
ề
n c
ủ
a ngân hàng
N
ế
u quy lu
ậ
t canh tranh, quy lu
ậ
t cung - c

ò
n m
ộ
t s
ố
lo
ạ
i quy lu
ậ
t khác như: quy lu
ậ
t t
ỷ
su
ấ
t l
ợ
i nhu
ậ
n
có xu h
ướ
ng gi
ả
m, quy lu
ậ
t kh
ủ
ng ho
ả

TẾ

THỊ

TRƯỜNG

ĐỊNH

HƯỚNG

XÃ

HỘI

CHỦ

NGHĨA
V
IỆT
NAM
II.1. S
ự
c
ầ
n thi
ế
t khách quan chuy
ể
n t
ừ

và nh
ữ
ng h
ạ
n ch
ế
:
Tr
ướ
c h
ế
t c
ầ
n nghiên c
ứ
u nh
ữ
ng
đặ
c trưng cơ b
ả
n c
ủ
a cơ ch
ế
k
ế

ho
ạ

ả
c
ủ
a nó
Cơ ch
ế
k
ế
ho
ạ
ch hoá t
ậ
p trung quan liêu, bao c
ấ
p có nh
ữ
ng
đặ
c trưng
ch
ủ
y
ế
u sau đây:
Nhà n
ướ
c qu
ả
n l
ý

ằ
ng m
ộ
t h
ệ

th
ố
ng ch
ỉ
tiêu pháp l
ệ
nh t
ừ
m
ộ
t trung tâm
Các cơ quan hành chính - kinh t
ế
can thi
ệ
p quá sâu vào ho
ạ
t
độ
ng s
ả
n
xu
ấ

ế
t
đị
nh c
ủ
a m
ì
nh
B
ỏ
qua quan h
ệ
hàng hoá ti
ề
n t
ệ
và hi
ệ
u qu
ả
kinh t
ế
, qu
ả
n l
ý
n
ề
n kinh
t

u, do đó h
ạ
ch toán kinh t
ế
ch
ỉ
là h
ì
nh th
ứ
c. Ch
ế

độ
bao c
ấ
p
đượ
c th
ự
c hi
ệ
n d
ướ
i các h
ì
nh th
ứ
c: bao c
ấ

t
đố
i v
ớ
i ng
ườ
i
đượ
c c
ấ
p phát v
ố
n
T
ừ
nh
ữ
ng
đặ
c đi
ể
m trên
đã
d
ẫ
n
đế
n b
ộ
máy qu

ý
, không th
ạ
o nghi
ệ
p v
ụ
kinh doanh, nhưng phong cách
th
ì
quan liêu c
ử
a quy
ề
n
Và
đặ
c trưng cơ b
ả
n c
ủ
a mô h
ì
nh kinh t
ế
hi
ệ
n v
ậ
t là n


bi
ế
n, n
ề
n kinh t
ế
khép kín v
ớ
i cơ ch
ế
qu
ả
n l
ý
k
ế
ho
ạ
ch hoá t
ậ
p trung cao
độ
. 17
Trên th
ự
c t

n t
ệ
ch
ỉ
c
ò
n là h
ì
nh th
ứ
c. S
ự
đi
ề
u ti
ế
t theo chi
ề
u d
ọ
c
đã

l
ấ
n át các quan h
ệ
kinh t
ế
theo chi

t v
ớ
i
nhu c
ầ
u
Kinh t
ế
hi
ệ
n v
ậ
t g
ắ
n li
ề
n v
ớ
i quan ni
ệ
m truy
ề
n th
ố
ng v
ề
kinh t
ế
x
ã

ng và phát tri
ể
n
kinh t
ế
, chính mô h
ì
nh đó
đã
t
ạ
o ra nhi
ề
u khuy
ế
t t
ậ
t: n
ề
n kinh t
ế
không có
độ
ng l
ự
c, không có s
ứ
c đua tranh, không phát huy
đượ
c tính ch

ề
n v
ớ
i nhu c
ầ
u,
ý
chí ch
ủ
quan
đã
l
ấ
n át khách quan và tri
ệ
t tiêu m
ọ
i
độ
ng l
ự
c và s
ứ
c m
ạ
nh n
ộ
i sinh c
ủ
a b

ngh
ĩ
a x
ã

h
ộ
i không
đượ
c th
ự
c hi
ệ
n
Trong th
ự
c ti
ễ
n kinh t
ế
hi
ệ
n v
ậ
t v
ớ
i cơ ch
ế
qu
ả

ý

đã
t
ỏ
r
õ
s
ự
b
ấ
t l
ự
c. Trong nhà n
ướ
c khoán chui tr
ở
thành ph
ổ
bi
ế
n
ở

nhi
ề
u
đị
a phương. Trong công, thương nghi
ệ

u, v
ố
n li
ế
ng, do s
ự
b
ấ
t l
ự
c c
ủ
a công c
ụ
k
ế
ho
ạ
ch hoá ki
ể
u
c
ũ
. S
ự
phát tri
ể
n c
ủ
a th

c lúc b
ấ
y gi
ờ
, là nh
ữ
ng ph
ả
n
ứ
ng kinh t
ế

- x
ã
h
ộ
i ph
ả
n ánh s
ự
b
ấ
t l
ự
c và b
ấ
t c
ậ
p c

c,
làm n
ẩ
y sinh s
ự
tr
ì
tr
ệ
, h
ì
nh thành cơ ch
ế
k
ì
m h
ã
m s
ự
phát tri
ể
n kinh t
ế
- x
ã

h
ộ
i. V
ấ

ả
n l
ý
kinh t
ế

ở
n
ướ
c ta
đã

đượ
c
Đạ
i H
ộ
i VI c
ủ
a
Đả
ng xác
đị
nh và ti
ế
p t
ụ
c
đượ
c

và v
ậ
n hành
có hi
ệ
u qu
ả
cơ ch
ế
th
ị
tr
ườ
ng có s
ự
qu
ả
n l
ý
c
ủ
a Nhà n
ướ
c "
II.1.2. Ch
ủ
trương phát tri
ể
n kinh t
ế

Đả
ng
đã
th
ố
ng nh
ấ
t "Xây d
ự
ng n
ề
n kinh t
ế

hàng hoá nhi
ề
u thành ph
ầ
n, v
ậ
n hành theo cơ ch
ế
th
ị
tr
ườ
ng, đi đôi v
ớ
i tăng
c

nhi
ề
u thành ph
ầ
n, v
ậ
n hành theo cơ ch
ế
th
ị
tr
ườ
ng
có s
ự
qu
ả
n l
ý
c
ủ
a Nhà n
ướ
c theo
đị
nh h
ướ
ng X
ã
h

t Nam là n
ề
n kinh t
ế

hàng hoá nhi
ề
u thành ph
ầ
n; trong đó kinh t
ế
Nhà n
ướ
c gi
ữ
vai tr
ò
ch
ủ

đạ
o
N
ề
n kinh t
ế
th
ị
tr
ườ

ủ
y
ế
u
để
ho
ạ
ch
đị
nh cơ c
ấ
u thành
ph
ầ
n kinh t
ế
, h
ì
nh th
ứ
c s
ở
h
ữ
u. Trong n
ề
n kinh t
ế
th
ị

u t
ậ
p th
ể
, s
ở
h
ữ
u tư nhân.
T
ừ
ba lo
ạ
i h
ì
nh s
ở
h
ữ
u đó h
ì
nh thành nhi
ề
u thành ph
ầ
n kinh t
ế
, nhi
ề
u h

ữ
u, mà c
ò
n khuy
ế
n khích phát tri
ể
n
các thành ph
ầ
n kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng r
ộ
ng l
ớ
n bao g
ồ
m các đơn v
ị
kinh t
ế
thu
ộ
c
ch

ầ
n kinh t
ế

đề
u có th
ể
tham gia th
ị
tr
ườ
ng v
ớ
i tư cách
ch
ủ
th
ể
th
ị
tr
ườ
ng b
ì
nh
đẳ
ng
Trong n
ề
n kinh t

o
đả
m tính
đị
nh h
ướ
ng x
ã
h
ộ
i
ch
ủ
ngh
ĩ
a c
ủ
a n
ề
n kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng. Kinh t
ế
Nhà n
ướ
c t

ướ
c
đị
nh h
ướ
ng và đi
ề
u ti
ế
t v
ĩ
mô n
ề
n kinh t
ế
. Xây d
ự
ng h
ệ
th
ố
ng
kinh t
ế
Nhà n
ướ
c m
ạ
nh chính là tăng c
ườ

ng cho th
ị
tr
ườ
ng x
ã

h
ộ
i ch
ủ
ngh
ĩ
a. Buông l
ỏ
ng khu v
ự
c kinh t
ế
Nhà n
ướ
c là buông l
ỏ
ng
đị
nh
h
ướ
ng x
ã

đủ
nh
ấ
t tính ưu vi
ệ
t c
ủ
a ch
ủ

ngh
ĩ
a x
ã
h
ộ
i,
đả
m b
ả
o s
ự
th
ố
ng nh
ấ
t gi
ữ
a tăng tr
ưở

v
ớ
i chính sách x
ã
h
ộ
i, t
ấ
t c
ả
ph
ụ
c v
ụ
con ng
ườ
i trên t
ầ
m v
ĩ
mô. Nhà
n
ướ
c v
ừ
a là
đạ
i bi
ể
u cho toàn b

ng c
ủ
a các ch
ủ
th
ể

kinh t
ế
, v
ừ
a ph
ả
i có
ý
th
ứ
c
đầ
y
đủ
t
ớ
i s
ự
phát tri
ể
n kinh t
ế
Nhà n

i
n
ắ
m nh
ữ
ng khâu, nh
ữ
ng l
ĩ
nh v
ự
c then ch
ố
t c
ủ
a n
ề
n Kinh t
ế
qu
ố
c dân. Kinh
t
ế
Nhà n
ướ
c ph
ả
i là ki
ể

đạ
o c
ủ
a
ch
ủ
ngh
ĩ
a x
ã
h
ộ
i. Kinh t
ế
Nhà n
ướ
c ph
ả
i có giá tr
ị
t
ổ
ng s
ả
n l
ượ
ng hàng hoá
ngày càng tăng, đóng góp t
ỷ
l

ế
th
ị
tr
ườ
ng
ở
n
ướ
c ta
II.2.1. Tr
ướ
c năm 1886:
Th
ờ
i k
ì
1955 - 1964: Đây là th
ờ
i k
ì
khôi ph
ụ
c kinh t
ế
và c
ả
i t
ạ
o x

nh ba
đặ
c đi
ể
m c
ủ
a th
ờ
i k
ì
quá
độ
lên ch
ủ
ngh
ĩ
a x
ã
h
ộ
i: T
ừ
n
ề
n s
ả
n xu
ấ
t
nh

ướ
c b
ị
chia c
ắ
t. Đây là th
ờ
i k
ì
phát tri
ể
n nhanh v
ề
các l
ĩ
nh kinh t
ế
- x
ã

h
ộ
i, cơ s
ở
v
ậ
t ch
ấ
t trong nông nghi
ệ

h
ộ
i mi
ề
n B
ắ
c tr
ở
thành x
ã
h
ộ
i do ng
ườ
i lao
độ
ng làm ch
ủ
,
đờ
i s
ố
ng tinh th
ầ
n
lành m
ạ
nh. chính nh
ờ
nh

ướ
c có th
ể
đánh th
ắ
ng
đế
qu
ố
c
M
ỹ

Th
ờ
i k
ì
1964 -1975: Đây là th
ờ
i k
ì
c
ả
n
ướ
c có chi
ế
n tranh. Nhi
ệ
m v

ướ
ng xây d
ự
ng kinh t
ế
, tăng c
ườ
ng qu
ố
c ph
ò
ng cho phù h
ợ
p v
ớ
i
t
ì
nh h
ì
nh m
ớ
i. Kinh t
ế

ở
th
ờ
i k
ì

ì
nh có tính
t
ậ
p trung cao nên
đã

độ
ng viên
đượ
c l
ự
c l
ượ
ng
để
dành th
ắ
ng l
ợ
i trong cu
ộ
c
chi
ế
n tranh vô cùng ác li
ệ
t b
ằ
ng s

th
ấ
y
đượ
c nh
ữ
ng nh
ượ
c đi
ể
m c
ủ
a mô h
ì
nh kinh t
ế
đó và b
ắ
t
đầ
u có ch
ủ

trương c
ả
i ti
ế
n m
ộ
t ph


h
ộ
i trong t
ì
nh h
ì
nh
đấ
t n
ướ
c ch
ị
u
đự
ng nh
ữ
ng
đả
o l
ộ
n kinh t
ế
- x
ã
h
ộ
i v
ớ
i

ì
mô h
ì
nh kinh t
ế
t
ậ
p trung
quan liêu, bao c
ấ
p b
ọ
c l
ộ
m
ộ
t cách toàn di
ệ
n m
ặ
t tiêu c
ự
c c
ủ
a nó mà h
ậ
u qu
ả

c

ng thái tr
ì
tr
ệ
, m
ấ
t cân
đố
i nghiêm
tr
ọ
ng, s
ả
n xu
ấ
t phát tri
ể
n ch
ậ
m trong khi dân s
ố
tăng nhanh. Thu nh
ậ
p qu
ố
c
dân chưa
đả
m b
ả

đượ
c tích lu
ỹ
. Lương th
ự
c, v
ả
i
m
ặ
c và các hàng tiêu dùng thi
ế
t y
ế
u
đề
u thi
ế
u. T
ì
nh h
ì
nh cung
ứ
ng v
ậ
t tư,
t
ì
nh h

a thu và chi tài chính, gi
ữ
a hàng và ti
ề
n,
gi
ữ
a xu
ấ
t kh
ẩ
u và nh
ậ
p kh
ẩ
u. Th
ị
tr
ườ
ng và v
ậ
t giá không
ổ
n
đị
nh. S
ố
ng
ườ
i

a
đấ
t n
ướ
c
Đả
ng ta
đã
ph
ả
i suy ngh
ĩ
, phân tích
t
ì
nh h
ì
nh và nguyên nhân, t
ì
m t
ò
i các gi
ả
i pháp, t
ừ
đó th
ự
c hi
ệ
n

II.2.2. T
ừ
năm 1986
đế
n nay:
Đạ
i h
ộ
i l
ầ
n th
ứ
VI c
ủ
a
Đả
ng
đượ
c đánh d
ấ
u như m
ộ
t cái m
ố
c quan
tr
ọ
ng trong s
ự
chuy

t và
nh
ữ
ng h
ậ
u qu
ả
c
ủ
a nó, nh
ấ
t quán chuy
ể
n sang n
ề
n kinh t
ế
hàng hoá nhi
ề
u
thành ph
ầ
n, c
ũ
ng t
ừ
đó t
ạ
o ra nh
ữ

ộ
i VI, n
ề
n kinh t
ế
phát tri
ể
n,
kh
ắ
c ph
ụ
c
đượ
c suy thoái, n
ề
n kinh t
ế
- x
ã
h
ộ
i có nh
ữ
ng thay
đổ
i căn b
ả
n đó
là nh

n sang kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng v
ớ
i nh
ữ
ng quan đi
ể
m khá tri
ệ
t
để
.
Ch
ấ
p nh
ậ
n th
ị
tr
ườ
ng m
ộ
t cách cơ b
ả
n, t

ớ
i, th
ị
tr
ườ
ng là
đố
i
t
ượ
ng qu
ả
n l
ý
c
ủ
a nhà n
ướ
c
S
ự
h
ì
nh thành và phát tri
ể
n th
ị
tr
ườ
ng

ế
nh
ấ
t quán chuy
ể
n sang
kinh t
ế
hàng hoá nhi
ề
u thành ph
ầ
n, v
ậ
n hành theo cơ ch
ế
th
ị
tr
ườ
ng có s
ự

qu
ả
n l
ý
c
ủ
a nhà n

,
đầ
u tư thương m
ạ
i,
chuy
ể
n ho
ạ
t
độ
ng s
ả
n xu
ấ
t kinh doanh và tiêu dùng x
ã
h
ộ
i sang kinh t
ế
th
ị

tr
ườ
ng. Trong đó gi
ả
i pháp có
ý

ấ
t v
ớ
i s
ự
bùng n
ổ

c
ủ
a khu v
ự
c kinh t
ế
ngoài qu
ố
c doanh và kinh t
ế

đố
i ngo
ạ
i. Quan h
ệ
kinh t
ế

ngày càng m
ở
r

c m
ạ
nh h
ồ
i sinh sau chi
ế
n tranh.
S
ứ
c s
ả
n xu
ấ
t phát tri
ể
n làm b
ậ
t d
ậ
y các ti
ề
m năng, hàng lo
ạ
t nhân t
ố
m
ớ
i
xu
ấ

ự
gi
ả
i th
ể
, c
ấ
u trúc l
ạ
i cơ c
ấ
u s
ả
n xu
ấ
t, cơ c
ấ
u s
ở
h
ữ
u,
quan h
ệ
kinh t
ế
, cơ ch
ế
qu
ả

hi
ệ
n v
ậ
t sang tư duy giá tr
ị
, s
ự
nh
ạ
y c
ả
m v
ề
l
ợ
i ích, hi
ệ
u qu
ả
, v
ề
thang giá
tr
ị
,
đạ
o
đứ
c, l

ướ
ng x
ã
h
ộ
i ch
ủ
ngh
ĩ
a là quá tr
ì
nh
đổ
i m
ớ
i t
ấ
t y
ế
u,
ti
ế
n b
ộ
nhưng c
ũ
ng là quá tr
ì
nh ph
ứ

n,
đấ
t n
ướ
c có nhi
ề
u thay
đổ
i. Và
đạ
t
đượ
c nhi
ề
u thành t
ự
u
quan tr
ọ
ng: s
ả
n xu
ấ
t nông nghi
ệ
p phát tri
ể
n, t
ừ
ch

ế
nhi
ề
u thành ph
ầ
n đang
đượ
c h
ì
nh thành và phát huy tác d
ụ
ng.
Khu v
ự
c kinh t
ế
qu
ố
c doanh đang
đượ
c t
ổ
ch
ứ
c, s
ắ
p x
ế
p l
ạ

ở

thành cơ ch
ế
v
ậ
n hành n
ề
n kinh t
ế
. Vai tr
ò
t
ự
đi
ề
u ti
ế
t c
ủ
a th
ị
tr
ườ
ng b
ắ
t
đầ
u
phát huy tác d

tr
ườ
ng c
ủ
a ng
ườ
i mua. Cơ ch
ế
c
ạ
nh tranh có
tác d
ụ
ng đi
ề
u ch
ỉ
nh tích c
ự
c cơ c
ấ
u kinh t
ế
, đào th
ả
i nh
ữ
ng y
ế
u t

ĩ
mô đ
ế
n vi mô. th
ị
tr
ườ
ng
đã
tr
ở
thành căn c
ứ
quan tr
ọ
ng
để
chuy
ể
n
đổ
i cơ c
ấ
u kinh t
ế
. M
ộ
t s
ố
ngành, l

ệ
c
đổ
i m
ớ
i cơ ch
ế
qu
ả
n l
ý
kinh t
ế

đã
thu
đượ
c nh
ữ
ng thành t
ự
u
b
ướ
c
đầ
u: h
ệ
th
ố

t
ạ
o
môi tr
ườ
ng thu
ậ
n l
ợ
i cho các doanh nghi
ệ
p phát huy tính sáng t
ạ
o, tính ch
ủ

độ
ng trong s
ả
n xu
ấ
t kinh doanh. Nhà nư
ớ
c có tích lu
ỹ
thêm kinh nghi
ệ
m
i
ổ
n
đị
nh,
đờ
i s
ố
ng nhân dân
đượ
c c
ả
i thi
ệ
n
II.3. Nh
ữ
ng
đặ
c c
ủ
a n
ề
n kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng

ã
h
ộ
i công b
ằ
ng, dân ch
ủ
, văn
minh.
Để

đạ
t
đượ
c m
ụ
c tiêu này tr
ướ
c h
ế
t ph
ả
i phát tri
ể
n m
ạ
nh l
ự
c l
ượ

m năng trong n
ướ
c đi đôi v
ớ
i s
ử

d
ụ
ng có ch
ọ
n l
ọ
c thành qu
ả
và kinh nghi
ệ
m qu
ố
c t
ế
thúc
đẩ
y công nghi
ệ
p
hoá - hi
ệ
n
đạ

Trong n
ề
n kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng n
ướ
c ta các h
ì
nh th
ứ
c kinh t
ế
và phương
pháp qu
ả
n l
ý
kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng
đượ
c s

ằ
m m
ụ
c tiêu
"dân giàu, n
ướ
c m
ạ
nh", góp ph
ầ
n phát huy m
ọ
i ti
ề
m năng, s
ứ
c l
ự
c trong x
ã

h
ộ
i, t
ạ
o đi
ề
u ki
ệ
n cho m

th
ế
c
ủ
a kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng chúng ta kh
ắ
c ph
ụ
c, ngăn ng
ừ
a, h
ạ
n ch
ế
nh
ữ
ng
m
ặ
t tiêu c
ự
c phát sinh t
ừ
m

a b
ả
o v
ệ
l
ợ
i ích c
ủ
a nhân dân và
nâng cao
đị
a v
ị
làm ch
ủ
c
ủ
a ng
ườ
i lao
độ
ng, v
ậ
n d
ụ
ng các quy lu
ậ
t c
ủ
a th

ớ
i t
ừ
ng b
ướ
c tăng tr
ưở
ng kinh t
ế
, t
ạ
o đi
ề
u ki
ệ
n công b
ằ
ng trong
phát tri
ể
n con ng
ườ
i
Phát tri
ể
n công b
ằ
ng là s
ự
phát tri

ự
c, kh
ả
năng và trí tu
ệ
c
ủ
a h
ọ
b
ỏ
ra, b
ả
o
đả
m cơ b
ả
n cơ h
ộ
i c
ủ
a ng
ườ
i dân
tham gia các ho
ạ
t
độ
ng kinh t
ế

ng x
ã
h
ộ
i ch
ủ
ngh
ĩ
a là th
ể
ch
ế
c
ủ
a
các ch
ủ
th
ể
kinh t
ế
t
ự
do, t
ự
ch
ủ
kinh doanh theo pháp lu
ậ
t. Kinh t

ầ
n kinh t
ế
v
ừ
a c
ạ
nh tranh, v
ừ
a liên k
ế
t, h
ợ
p tác v
ớ
i nhau nh
ằ
m phát
tri
ể
n
đạ
t tr
ì
nh
độ
x
ã
h
ộ

ĩ
a
quy
ế
t
đị
nh
đế
n s
ự
phát tri
ể
n kinh t
ế
- x
ã
h
ộ
i theo
đị
nh h
ướ
ng x
ã
h
ộ
i ch
ủ

ngh

ể
n khác nhau, l
ợ
i ích khác nhau th
ậ
m chí
đố
i
l
ậ
p nhau. V
ì
th
ế
Nhà n
ướ
c ph
ả
i có bi
ệ
n pháp h
ạ
n ch
ế
xu h
ướ
ng phát tri
ể
n t
ự

c ta t
ồ
n t
ạ
i ba
lo
ạ
i h
ì
nh s
ở
h
ữ
u cơ b
ả
n: s
ở
h
ữ
u toàn dân, s
ở
h
ữ
u t
ậ
p th
ể
và s
ở
h

c t
ổ
ch
ứ
c s
ả
n xu
ấ
t kinh doanh. Do đó không ch
ỉ
ra s
ứ
c phát tri
ể
n các
thành ph
ầ
n kinh t
ế
thu
ộ
c ch
ế

độ
công h
ữ
u, mà c
ò
n ph

ộ
ng l
ớ
n bao g
ồ
m các đơn v
ị
kinh t
ế
thu
ộ
c ch
ế

độ
công h
ữ
u, các
đơn v
ị
kinh t
ế
tư doanh, các h
ì
nh th
ứ
c h
ợ
p tác liên doanh gi
ữ

th
ị
tr
ườ
ng
b
ì
nh
đẳ
ng
II.3.3.
Đặ
c trưng v
ề
cơ ch
ế
qu
ả
n l
ý

Trong qu
ả
n l
ý
đi
ề
u hành các ho
ạ
t

c là phù h
ợ
p
v
ớ
i quy lu
ậ
t giá tr
ị
, quy lu
ậ
t cung c
ầ
u, c
ạ
nh tranh, h
ạ
n ch
ế
t
ố
i đa các m
ệ
nh
l
ệ
nh hành chính không c
ầ
n thi
ế

ế
phù h
ợ
p
để
đi
ề
u ti
ế
t h
ướ
ng d
ẫ
n th
ị
tr
ườ
ng theo các m
ụ
c tiêu kinh t
ế
v
ĩ
mô
đã
ch
ọ
n
Trong n
ề

c tư s
ả
n, Nhà n
ướ
c ta là Nhà n
ướ
c c
ủ
a dân, do dân và v
ì
dân d
ướ
i s
ự

l
ã
nh
đạ
o c
ủ
a
Đả
ng C
ộ
ng S
ả
n.
N
ề

ý
c
ủ
a Nhà n
ướ
c X
ã
h
ộ
i ch
ủ
ngh
ĩ
a Vi
ệ
t Nam nh
ằ
m h
ạ
n ch
ế
, kh
ắ
c ph
ụ
c
nh
ữ
ng th
ấ

S
ự
l
ã
nh
đạ
o c
ủ
a
Đả
ng C
ộ
ng S
ả
n là nhân t
ố
quy
ế
t
đị
nh nh
ấ
t b
ả
o
đả
m
đị
nh h
ướ

ủ
a
đấ
t n
ướ
c.
đả
ng đ
ị
nh h
ướ
ng kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng theo ch
ủ

ngh
ĩ
a x
ã
h
ộ
i th
ể
hi
ệ

ì
l
ợ
i ích c
ủ
a nhân dân, v
ì
m
ộ
t x
ã
h
ộ
i công
b
ằ
ng, dân ch
ủ
, văn minh
Nhà n
ướ
c
đị
nh h
ướ
ng x
ã
h
ộ
i ch

c
kinh t
ế
- x
ã
h
ộ
i, các k
ế
ho
ạ
ch trung và ng
ắ
n h
ạ
n cùng v
ớ
i các chính sách
thi
ế
t th
ự
c
để

đị
nh h
ướ
ng x
ã

ưỡ
ng và phát tri
ể
n các ngu
ồ
n l
ự
c. H
ướ
ng
ho
ạ
t
độ
ng c
ủ
a các ch
ủ
th
ể
kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng vào các m
ụ
c tiêu
đượ

ng hoà b
ì
nh
ổ
n
đị
nh cho các ho
ạ
t
độ
ng s
ả
n xu
ấ
t kinh
doanh, bù
đắ
p s
ự
b
ấ
t l
ự
c c
ủ
a th
ị
tr
ườ
ng b

ố
i
Trong n
ề
n kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng
đị
nh h
ướ
ng x
ã
h
ộ
i ch
ủ
ngh
ĩ
a th
ự
c hi
ệ
n
ch
ủ
y

ấ
t kinh doanh. Nhà n
ướ
c có
chính sách đi
ề
u ti
ế
t
để
tái phân ph
ố
i h
ợ
p l
ý
thông qua phúc l
ợ
i x
ã
h
ộ
i và
th
ự
c hi
ệ
n các chính sách x
ã
h

ế

N
ề
n kinh t
ế
n
ướ
c ta t
ồ
n t
ạ
i nhi
ề
u h
ì
nh th
ứ
c s
ở
h
ữ
u tư li
ệ
u s
ả
n xu
ấ
t
khác nhau do đó có nhi

p.
Cho nên
ở
n
ướ
c ta có nhi
ề
u h
ì
nh th
ứ
c phân ph
ố
i.
Để

đạ
t t
ớ
i công b
ằ
ng trong
phân ph
ố
i thu nh
ậ
p, chúng ta th
ự
c hi
ệ

phân ph
ố
i theo m
ứ
c đóng góp v
ố
n và các ngu
ồ
n l
ự
c khác vào s
ả
n xu
ấ
t kinh
doanh, phân ph
ố
i thông qua các qu
ỹ
phúc l
ợ
i x
ã
h
ộ
i, trong đó h
ì
nh th
ứ
c

ợ
p l
ý
nh
ằ
m thu h
ẹ
p kho
ả
ng cách
chênh l
ệ
ch giàu - nghèo, v
ừ
a khuy
ế
n khích lao
độ
n, v
ừ
a b
ả
o
đả
m nh
ữ
ng
phúc l
ợ
i x

đị
nh h
ướ
ng x
ã
h
ộ
i ch
ủ
ngh
ĩ
a
đượ
c qu
ả
n l
ý
( T
ổ

ch
ứ
c, h
ướ
ng d
ẫ
n, nuôi d
ưỡ
ng, giám sát b
ở

ố

quy
ế
t
đị
nh nh
ấ
t nh
ằ
m gi
ữ
v
ữ
ng
đị
nh h
ướ
ng x
ã
h
ộ
i ch
ủ
ngh
ĩ
a. Mu
ố
n v
ậ

ị
tr
ườ
ng t
ớ
i văn minh, hi
ệ
n
đạ
i, không xa r
ờ
i
các m
ụ
c tiêu
đị
nh h
ướ
ng
đã
ch
ọ
n
Xây d
ự
ng và xác
đị
nh các
đặ
c trưng nêu trên g

ướ
c m
ạ
nh, ti
ế
n lên hi
ệ
n
đạ
i đi li
ề
n v
ớ
i dân ch
ủ
, t
ự
do, ti
ế
n b
ộ
và công
b
ằ
ng x
ã
h
ộ
i". Trong b
ướ

ỏ

qua
để
hi
ệ
n
đạ
i hoá
đấ
t n
ướ
c
Khác v
ớ
i tr
ướ
c đây trong cơ ch
ế
c
ũ
th
ì
n
ề
n kinh t
ế
n
ướ
c ta là m

ử
a h
ộ
i nh
ậ
p
bên ngoài, tham gia vào s
ự
phân công h
ợ
p tác qu
ố
c t
ế
, vi
ệ
c làm đó nh
ằ
m
tranh th
ủ
nh
ữ
ng ngu
ồ
n v
ố
n và nh
ữ
ng công ngh

ng
đị
nh h
ướ
ng x
ã
h
ộ
i ch
ủ
ngh
ĩ
a, chúng ta s
ử

d
ụ
ng cơ ch
ế
th
ị
tr
ườ
ng
để
kích thích s
ả
n xu
ấ
t, phát huy tính năng

ệ
p hoá - hi
ệ
n
đạ
i hoá.
Đồ
ng th
ờ
i chúng ta l
ã
nh
đạ
o, qu
ả
n
l
ý
n
ề
n kinh t
ế
phát tri
ể
n đúng h
ướ
ng đi lên ch
ủ
ngh
ĩ

ộ
i, nhân
đạ
o mà b
ả
n thân 24
th
ị
tr
ườ
ng không có
đượ
c. Nhà n
ướ
c ph
ả
i b
ằ
ng chính sách, công c
ụ
qu
ả
n l
ý

v
ĩ

ắ
c ph
ụ
c nh
ữ
ng y
ế
u kém c
ủ
a kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng
II.4. N
ề
n kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng n
ướ
c ta hi
ệ
n nay
II.4.1.

ng
đị
nh h
ướ
ng x
ã
h
ộ
i ch
ủ

ngh
ĩ
a có quan h
ệ
m
ậ
t thi
ế
t v
ớ
i nhau
đượ
c ti
ế
p c
ậ
n đi t
ừ
l

y s
ự
phát tri
ể
n c
ủ
a l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t theo h
ướ
ng hi
ệ
n
đạ
i làm cơ
s
ở
v
ậ
t ch
ấ
t - k
ỹ
thu

nh, x
ã
h
ộ
i công b
ằ
ng, dân ch
ủ
, văn minh
L
ấ
y n
ề
n kinh t
ế
đa d
ạ
ng v
ề
h
ì
nh th
ứ
c s
ở
h
ữ
u tư li
ệ
u s

ạ
ng bao g
ồ
m các nguyên t
ắ
c phân
ph
ố
i theo ki
ể
u ch
ủ
ngh
ĩ
a x
ã
h
ộ
i v
ớ
i phân ph
ố
i theo ki
ể
u kinh t
ế
th
ị
tr
ườ


đạ
o
L
ấ
y cơ ch
ế
th
ị
tr
ườ
ng có s
ự
qu
ả
n l
ý
c
ủ
a Nhà n
ướ
c làm cơ ch
ế
v
ậ
n
hành, nhưng không ph
ả
i nhà n
ướ

ng v
ớ
i văn hoá hi
ệ
n
đạ
i có
ch
ọ
n l
ọ
c. Trong đó l
ấ
y văn hoá dân t
ộ
c truy
ề
n th
ố
ng làm g
ố
c
Không d
ự
a trên cơ c
ấ
u kinh t
ế
khép kín, mà d
ự

đả
m
b
ả
o
độ
c l
ậ
p ch
ủ
quy
ề
n, toàn v
ẹ
n l
ã
nh th
ổ

Đặ
c đi
ể
m c
ủ
a kinh t
ế
th
ị
tr
ườ

ướ
c pháp lu
ậ
t, n
ề
n kinh t
ế

ấ
y
l
ấ
y các thành ph
ầ
n kinh t
ế
d
ự
a trên s
ở
h
ữ
u x
ã
h
ộ
i và s
ở
h
ữ

giàu, nư
ớ
c m
ạ
nh, x
ã
h
ộ
i công b
ằ
ng và văn minh làm m
ụ
c tiêu. Mu
ố
n v
ậ
y
n
ề
n kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng
ấ
y ph
ả
i b

ộ
i phù h
ợ
p t
ừ
ng b
ướ
c v
ớ
i s
ự
tăng
tr
ưở
ng kinh t
ế

Đặ
t d
ướ
i s
ự
l
ã
nh
đạ
o c
ủ
a Đ
ả

c gi
ả
i phóng s
ứ
c s
ả
n xu
ấ
t làm căn c
ứ
ch
ủ
y
ế
u
để
ho
ạ
ch
đị
nh cơ c
ấ
u
thành ph
ầ
n kinh t
ế
, h
ì
nh th

o, kinh t
ế
Nhà n
ướ
c cùng v
ớ
i kinh t
ế
h
ợ
p tác d
ầ
n d
ầ
n tr
ở
thành n
ề
n t
ả
ng
xác l
ậ
p, c
ủ
ng c
ố
và nâng cao
đị
a v

t hơn. trong n
ề
n
kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng
đị
nh h
ướ
ng x
ã
h
ộ
i ch
ủ
ngh
ĩ
a, đi
ề
u ch
ủ
y
ế
u là t
ạ
o đi

p d
ễ
t
ổ
n thương, nh
ữ
ng vùng khó khăn
Hơn n
ữ
a n
ề
n kinh t
ế
đó c
ò
n ph
ả
i góp ph
ầ
n phát huy m
ọ
i ti
ề
m năng,
m
ọ
i s
ứ
c l
ự

p tác m
ộ
t cách văn minh…
Kinh t
ế
có s
ự
h
ộ
i nh
ậ
p qu
ố
c t
ế
, có s
ự
giao lưu trao
đổ
i m
ậ
u d
ị
ch,
thương m
ạ
i v
ớ
i các n
ướ

ướ
ng và các b
ả
n
s
ắ
c c
ủ
a
đấ
t n
ướ
c
II.4.2. Th
ự
c tr
ạ
ng kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng n
ướ
c ta hi
ệ
n nay
Tuy
đã

ộ
t n
ướ
c
nghèo, kém phát tri
ể
n, năng su
ấ
t lao
độ
ng và tích lu
ỹ
c
ò
n th
ấ
p, k
ỹ
thu
ậ
t
công ngh
ệ
l
ạ
c h
ậ
u. Vi
ệ
c chuy

ắ
t.
đờ
i s
ố
ng c
ủ
a m
ộ
t b
ộ
ph
ậ
n dân cư c
ò
n g
ặ
p khó khăn, nh
ấ
t là nông thôn
và mi
ề
n núi, nh
ữ
ng gia
đì
nh có công v
ớ
i cách m
ạ

m h
ì
nh thành các ngành, vùng kinh t
ế
tr
ọ
ng đi
ể
m. Cơ s
ở
h
ạ
t
ầ
ng
y
ế
u kém, h
ệ
th
ố
ng giao thông xu
ố
ng c
ấ
p. N
ề
n tài chính qu
ố
c gia c

ớ
n gi
ữ
a thu và chi. Kinh t
ế
qu
ố
c dân ch
ậ
m
đượ
c
đổ
i
m
ớ
i, kinh t
ế
tư nhân chưa
đượ
c tháo g
ỡ
nh
ữ
ng tr
ở
ng
ạ
i cho s
ự

i s
ố
ng x
ã
h
ộ
i c
ũ
ng như s
ự
y
ế
u kém và t
ệ
quan liêu, tham nh
ũ
ng
trong b
ộ
máy Nhà n
ướ
c khá nghiêm tr
ọ
ng. Phân hóa giàu nghèo tr
ở
nên sâu
s
ắ
c trong hoàn c
ả

u t
ố
t
ự
phát (m
ớ
i ch
ỉ
có th
ị
tr
ườ
ng hàng hoá, c
ò
n th
ị

tr
ườ
ng ti
ề
n t
ệ
, th
ị
tr
ườ
ng v
ố
n, th

n v
ẫ
n tách bi
ệ
t. Th
ị
tr
ườ
ng s
ứ
c
lao
độ
ng có ph
ầ
n chưa thoát kh
ỏ
i ch
ế

độ
biên ch
ế
, ho
ặ
c t
ự
phát. Th
ị
tr

ừ
a b
ấ
t h
ợ
p l
ý
: c
ò
n nh
ữ
ng g
ò
bó và c
ả
nh
ữ
ng sơ h
ở
, th
ủ
t
ụ
c hành chính
phi
ề
n hà, n
ạ
n tham nh
ũ

ế
nào,
tr
ướ
c h
ế
t ng
ườ
i ta nh
ì
n vào th
ị
tr
ườ
ng ti
ề
n t
ệ
, th
ị
tr
ườ
ng v
ố
n. Tuy
đã
có
đị
nh
h

y
ế
u là s
ự
thi
ế
u nh
ấ
t quán v
ề
chính sách, th
ể
ch
ế
,
nh
ấ
t là trong l
ĩ
nh v
ự
c tài chính ti
ề
n t
ệ
,
đầ
u tư, thương m
ạ
i, t