Tiểu luận

Tính tất yếu và nội dung vai trò
chủ đạo của kinh tế nhà nước
trong nền kinh tế nhiều thành
phần

Đ
ề án kinh tế chính trị

Trần Anh Tú
Thươ
ng mại 44A

M
Ở

ĐẦU


u khách quan. Cơ c
ấ
u kinh t
ế
nhi
ề
u
thành ph
ầ
n t
ồ
n t
ạ
i không ph
ả
i do
ý
mu
ố
n ch
ủ
quan c
ủ
a nhà n
ướ
c, nó t
ồ
n t
ạ
i

ế
luôn có vai tr
ò
v
ị

trí và v
ậ
n
độ
ng phát tri
ể
n theo m
ộ
t xu h
ướ
ng nh
ấ
t
đị
nh. Nhưng xu
ấ
t phát t
ừ

tính quy lu
ậ
t v
ố
n có c

ng nh
ấ
t
đị
nh. Nhưng xu
ấ
t phát t
ừ
tính quy lu
ậ
t v
ố
n có c
ủ
a n
ề
n kinh t
ế

đề
u v
ậ
n
độ
ng
theo h
ướ
ng
đế
n m

c dân.
Th
ự
c ti
ễ
n trong hơn 10 năm
đổ
i m
ớ
i v
ừ
a qua
Đả
ng và Nhà n
ướ
c
đã
có
nhi
ề
u c
ố
g
ắ
ng c
ủ
ng c
ố
, nâng cao vai tr
ò

đượ
c kh
ẳ
ng
đị
nh.
Tuy nhiên hi
ệ
n nay đang có r
ấ
t nhi
ề
u
ý
ki
ế
n khác nhau v
ề
vi
ệ
c phát
tri
ể
n thành ph
ầ
n kinh t
ế
này:
đổ
i m

kinh t
ế

th
ị
tr
ườ
ng, tính t
ấ
t y
ế
u và n
ộ
i dung vai tr
ò
ch
ủ

đạ
o c
ủ
a kinh t
ế
nhà n
ướ
c trong
n
ề
n kinh t
ế

ủ

đạ
o c
ủ
a kinh t
ế
nhà
n
ướ
c
ở
n
ướ
c ta. Tôi hi v
ọ
ng nó s
ẽ
góp ph
ầ
n nh
ỏ

để
m
ọ
i ng
ườ
i hi
ể

Trần Anh Tú
Thươ
ng mại 44A

CHƯƠNG I
QUAN
NIỆM
CHUNG
VỀ
KINH
TẾ
NHÀ
NƯỚC
(KTNN)

1. Quá tr
ì
nh h
ì
nh thành kinh t
ế
nhà n
ướ
c
M
ỗ
i nhà n
ướ
c
đề


n
ướ
c nào kém phát tri
ể
n hay phát tri
ể
n ch
ứ
c năng c
ủ
a kinh t
ế
nhà n
ướ
c v
ẫ
n
gi
ữ
vai tr
ò
ch
ủ

đạ
o.
Ở
n
ướ

ấ
t gi
ữ
a s
ở
h
ữ
u nhà n
ướ
c v
ớ
i s
ở
h
ữ
u XHCN. Chúng ta coi kinh t
ế
qu
ố
c
doanh là ch
ủ
y
ế
u bó h
ẹ
p ph
ạ
m vi xí nghi
ệ

ể
u t
ậ
p trung
quan liêu, theo k
ế
ho
ạ
ch
đị
nh tr
ướ
c theo ki
ể
u l
ỗ
th
ì

đượ
c bù, l
ã
i th
ì
n
ộ
p ngân
sách. Nó
đã
t

c gi
ả
i phóng
đã
b
ộ
c
l
ộ
nhi
ề
u nh
ượ
c đi
ể
m căn b
ả
n làm thui ch
ộ
t tính năng
độ
ng, sáng t
ạ
o c
ủ
a các
xí nghi
ệ
p,
đặ

ý
, ngành
ngh
ề
, k
ĩ
thu
ậ
t l
ạ
c h
ậ
u, hi
ệ
u qu
ả
s
ả
n xu
ấ
t kinh doanh c
ò
n th
ấ
p, nhi
ề
u doanh
nghi
ệ
p thua l

Đạ
i h
ộ
i
Đả
ng toàn qu
ố
c l
ầ
n VI (12-1986)
đã

đề
ra
ch
ủ
trương
đổ
i m
ớ
i n
ề
n kinh t
ế
m
ộ
t cách toàn di
ệ
n, chuy
ể

ạ
i c
ủ
a 5 thành ph
ầ
n kinh t
ế
, kinh t
ế
qu
ố
c
doanh gi
ữ
vai tr
ò
ch
ủ

đạ
o và lúc này vai tr
ò
c
ủ
a kinh t
ế
nhà n
ướ
c c
ũ

ọ
ng, then ch
ố
t c
ủ
a KTNN trong toàn n
ề
n kinh t
ế
qu
ố
c dân.
2. Quan ni
ệ
m v
ề
Kinh t
ế
nhà n
ướ
c
2.1. Khái ni
ệ
m v
ề
kinh t
ế
nhà n
ướ
c

ứ
c, chi ph
ố
i ho
ạ
t
độ
ng theo nh
ữ
ng h
ướ
ng
đã

đị
nh.
Kinh t
ế
nhà n
ướ
c
đượ
c th
ể
hi
ệ
n d
ướ
i nh
ữ

Đ
ề án kinh tế chính trị

Trần Anh Tú
Thươ
ng mại 44A

hi
ể
m. Như v
ậ
y kinh t
ế
nhà n
ướ
c có nhi
ề
u b
ộ
ph
ậ
n h
ợ
p thành, và t
ấ
t c
ả
các b
ộ


ộ
ph
ậ
n
a. Doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c: "là t
ổ
ch
ứ
c kinh t
ế
do nhà n
ướ
c
đầ
u tư
v
ố
n, thành l
ậ
p và t
ổ
ch
ứ
c qu
ả
n l

ướ
c có 2 lo
ạ
i: M
ộ
t là, các doanh nghi
ệ
p ho
ạ
t
độ
ng v
ì
m
ụ
c đích l
ợ
i nhu
ậ
n, hai
là: các doanh nghi
ệ
p ho
ạ
t
độ
ng v
ì
m
ụ

ị
và ch
ủ
y
ế
u c
ò
n
doanh nghi
ệ
p thu
ộ
c lo
ạ
i 2 th
ì
l
ấ
y m
ụ
c đích l
ợ
i nh
ụâ
n là ch
ủ
y
ế
u tuy nhiên
ph

c c
ò
n doanh nghi
ệ
p thu
ộ
c lo
ạ
i
2 là ho
ạ
t
độ
ng trên t
ấ
t c
ả
các ngành, l
ĩ
nh v
ự
c kinh doanh có hi
ệ
u qu
ả
. V
ì
v
ậ
y

ệ
n ch
ứ
c năng
thu, chi ngân sách, và có tác d
ụ
ng đi
ề
u ch
ỉ
nh, qu
ả
n l
ý
, ki
ể
m soát các ho
ạ
t
độ
ng c
ủ
a KTNN. Doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c và các thành ph
ầ
n kinh t
ế

ng trong m
ọ
i t
ì
nh hu
ố
ng. Các
qu
ỹ
d
ự
tr
ữ
qu
ố
c gia dùng l
ự
c l
ượ
ng v
ậ
t chât
để
đi
ề
u ti
ế
t qu
ả
n l

ể
m: là m
ộ
t b
ộ
ph
ậ
n không th
ể
thi
ế
u
đượ
c c
ủ
a kinh t
ế

th
ị
tr
ườ
ng có s
ự
qu
ả
n l
ý
c
ủ

ướ
c và các thành ph
ầ
n
kinh t
ế
khác.
Các b
ộ
ph
ậ
n c
ấ
u thành c
ủ
a KTNN có ch
ứ
c năng nhi
ệ
m v
ụ
c
ụ
th
ể
là
khác nhau, nhưng l
ạ
i có quan h
ệ

ố
ng kinh t
ế
nhà
n
ướ
c và các thành ph
ầ
n kinh t
ế
khác.
Các b
ộ
ph
ậ
n c
ấ
u thành c
ủ
a KTNN có ch
ứ
c năng, nhiêm v
ụ
c
ụ
th
ể
là
khác nhau, nhưng l
ạ

đượ
c nhà n
ướ
c quy
đị
nh th
ố
ng nh
ấ
t.
Đ
ề án kinh tế chính trị

Trần Anh Tú
Thươ
ng mại 44A

CHƯƠNG II
TÍNH
TẤT

YẾU
VÀ
NỘI
DUNG VAI
TRÒ

CHỦ

ĐẠO


đạ
o c
ủ
a kinh t
ế

nhà n
ướ
c trong n
ề
n kinh t
ế
nhi
ề
u thành ph
ầ
n.
N
ướ
c ta có r
ấ
t nhi
ề
u h
ì
nh th
ứ
c s
ở

ở
h
ữ
u nhà n
ướ
c gi
ữ

vai tr
ò
c
ự
c k
ì
quan tr
ọ
ng -
ứ
ng v
ớ
i nó là thành ph
ầ
n kinh t
ế
nhà n
ướ
c và vi
ệ
c
th


đả
m
b
ả
o tính
đị
nh h
ướ
ng XHCN có s
ự
đi
ề
u ti
ế
t, ki
ể
m soát c
ủ
a nhà n
ướ
c th
ì
ph
ả
i
có m
ộ
t KTNN v
ữ

ề
n kinh t
ế
theo nh
ữ
ng m
ụ
c tiêu c
ủ
a XHCN. Dù
b
ấ
t c
ứ

ở
n
ướ
c nào chính ph
ủ

đề
u ph
ả
i n
ắ
m trong tay nh
ữ
ng s
ứ

. Nhưng
đị
nh h
ướ
ng chính sách dù có đúng
nhưng n
ế
u không có s
ứ
c m
ạ
nh v
ậ
t ch
ấ
t th
ì
nó c
ũ
ng không th
ể
thành công
trong m
ọ
i lúc.
Trong KTNN, h
ệ
th
ố
ng các doanh nghi

t trong giai
đo
ạ
n hi
ệ
n nay v
ì
:
Do nhu c
ầ
u khôi ph
ụ
c kinh t
ế
sau chi
ế
n tranh các doanh nghi
ệ
p *****
ra
để
nh
ằ
m th
ự
c hi
ệ
n nh
ữ
ng d

ớ
i đáp
ứ
ng
đượ
c.
Do có r
ấ
t nhi
ề
u thuy
ế
t (
đặ
c bi
ệ
t là c
ủ
a Keyness) v
ề
vai tr
ò
c
ủ
a kinh t
ế

nhà n
ướ
c, chính ph

ỏ

độ
c quy
ề
n, th
ự
c hi
ệ
n công b
ằ
ng x
ã
h
ộ
i.
Chúng ta đang th
ự
c hi
ệ
n CNH, HĐH: đi t
ắ
t, đón
đầ
u, quá tr
ì
nh này
đò
i
h

p nhà n
ướ
c
để
th
ự
c hi
ệ
n nhi
ệ
m v
ụ
na
ỳ
.
Như v
ậ
y v
ấ
n
đề
phát tri
ể
n và tăng c
ườ
ng vai tr
ò
ch
ủ


ng mại 44A

có nhi
ề
u bi
ệ
n pháp chính sách
để
tăng c
ườ
ng vai tr
ò
ch
ủ

đạ
o c
ủ
a nó.
2. Vai tr
ò
ch
ủ

đạ
o c
ủ
a KTNN trong giai đo
ạ
n hi

ề
u ti
ế
t và qu
ả
n l
ý
v
ĩ
mô n
ề
n kinh t
ế
. Trong n
ề
n
kinh t
ế
hàng hoá nhi
ề
u thành ph
ầ
n có s
ự
qu
ả
n l
ý
c
ủ

v
ĩ
mô đi
ề
u ti
ế
t, đi
ề
u hành trên ph
ạ
m vi toàn b
ộ
n
ề
n kinh t
ế

đấ
t
n
ướ
c làm cho n
ề
n kinh t
ế
ho
ạ
t
độ
ng thông su

c.
Đây là m
ộ
t vai tr
ò
c
ự
c k
ỳ
quan tr
ọ
ng c
ủ
a KTNN nó là cơ s
ở

để

đả
m b
ả
o
s
ự
can thi
ệ
p c
ủ
a nhà n
ướ

ộ
t s
ố
tr
ườ
ng
h
ợ
p l
ợ
i ích c
ủ
a nhà n
ướ
c có th
ể
mâu thu
ẫ
n v
ớ
i l
ợ
i ích c
ủ
a thành ph
ầ
n kinh t
ế

khác

ủ
a các ch
ủ
th
ể
.
Để

đả
m b
ả
o s
ự
đi
ề
u
ti
ế
t, nhà n
ướ
c c
ầ
n có m
ộ
t ti
ề
m l
ự
c kinh t
ế

c
đặ
t ra. T
ấ
t c
ả
nh
ữ
ng ti
ề
m l
ự
c
ấ
y
đề
u do KTNN t
ạ
o ra.
2.2. Ho
ạ
t
độ
ng c
ủ
a khu v
ự
c KTNN là nh
ằ
m m

p
môi tr
ườ
ng. T
ứ
c là nó ph
ả
i t
ạ
o
đượ
c ti
ề
n
đề
thu
ậ
n l
ợ
i
để
khai thông và t
ậ
n
d
ụ
ng m
ọ
i ngu
ồ

ể
n đúng m
ụ
c tiêu
đã
ch
ọ
n.
2.3. Kinh t
ế
nhà n
ướ
c là khu v
ự
c xung kích ch
ủ
y
ế
u th
ự
c hi
ệ
n CNH,
HĐH
đấ
t n
ướ
c m
ặ
c dù s


đả
m
đương nhi
ệ
m v
ụ
này nên s
ự
nghi
ệ
p cao c
ả
đó l
ạ
i
đặ
t lên vai KTNN. V
ì
v
ậ
y
trong giai đo
ạ
n hi
ệ
n nay KTNN
đặ
c bi
ệ

ướ
c công
nghi
ệ
p văn minh.
Để

đả
m b
ả
o
đượ
c nhi
ệ
m v
ụ
này khu v
ự
c KTNN ph
ả
i huy
độ
ng t
ổ
ng l
ự
c tr
ướ
c h
ế

, tư
nhân t
ậ
p trung vào các ngành m
ũ
i nh
ọ
n, t
ạ
o đà tăng tr
ưở
ng nhanh cho n
ề
n
kinh t
ế
. Ti
ế
p n
ữ
a là các n
ỗ
l
ự
c v
ề
tài chính ngo
ạ
i giao, chính tr
ị

n hành CNH, HĐH đơn
độ
c như tr
ướ
c đây mà tr
ở
thành
Đ
ề án kinh tế chính trị

Trần Anh Tú
Thươ
ng mại 44A

m
ộ
t h
ạ
t nhân t
ổ
ch
ứ
c lôi kéo các thành ph
ầ
n kinh t
ế
khác cùng tham gia vào
qu
ỹ


ũ
ng như t
ạ
o đà tăng tr
ưở
ng lâu dài b
ề
n v
ừ
ng
và hi
ệ
u qu
ả
cho n
ề
n kinh t
ế
. Đó là các l
ĩ
nh v
ự
c như công nghi
ệ
p s
ả
n xu
ấ
t, tư
li

ng. Các
ả
nh h
ưở
ng to l
ớ
n
đế
n kinh t
ế

đố
i ngo
ạ
i như các liên doanh l
ớ
n, xu
ấ
t nh
ậ
p kh
ẩ
u ho
ặ
c các l
ĩ
nh
v
ự
c liên quan

ng nh
ắ
c trong các l
ĩ
nh
v
ự
c
ấ
y mà có s
ự
h
ợ
p tác, liên doanh h
ợ
p l
ý
và các thành ph
ầ
n kinh t
ế
khác
nh
ấ
t là trong l
ĩ
nh v
ự
c cơ s
ở

ụ
kh
ả

d
ĩ
chi ph
ố
i
đượ
c giá c
ả
th
ị
tr
ườ
ng d
ẫ
n d
ắ
t giá c
ả
th
ị
tr
ườ
ng b
ằ
ng chính ch
ấ

n ra như v
ũ
b
ã
o
để
gi
ữ
v
ữ
ng
độ
c l
ậ
p, s
ự

ổ
n
đị
nh v
ề
kinh t
ế
- x
ã
h
ộ
i, kinh t
ế

a KTNN th
ì
hi
ệ
n tr
ạ
ng c
ủ
a n
ướ
c ta
trong giai đo
ạ
n hi
ệ
n nay ra sao?
Đ
ề án kinh tế chính trị

Trần Anh Tú
Thươ
ng mại 44A

CHƯƠNG III
T
HỰC

TRẠNG
DOANH
NGHIỆP

ệ
c chuy
ể
n
cơ ch
ế
qu
ả
n l
ý
doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c t
ừ
cơ ch
ế
k
ế
ho
ạ
ch hoá t
ậ
p trung sang
cơ ch
ế
th
ị
tr

t
ì
nh h
ì
nh và nhi
ệ
m v
ụ
c
ấ
p bách đánh giá t
ì
nh h
ì
nh th
ự
c
ti
ễ
n và nh
ữ
ng yêu c
ầ
u b
ứ
c thi
ế
t c
ủ
a x

k
ế

ho
ạ
ch hoá t
ậ
p trung sang cơ ch
ế
th
ị
tr
ườ
ng. Sau đó là các quy
ế
t
đị
nh quan
tr
ọ
ng như quy
ế
t
đị
nh 146/HĐBT tháng 2-1982, ngh
ị
quy
ế
t 306 (d
ự

u ki
ệ
n c
ả
i ti
ế
n, cơ ch
ế
qu
ả
n l
ý
nói chung.
Các bi
ệ
n pháp
đổ
i m
ớ
i trong giai đo
ạ
n này ch
ủ
y
ế
u t
ậ
p trung vào vi
ệ
c

ấ
t c
ủ
a các doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c. Cho
phép các doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c t
ự
ch
ủ
b
ố
trí ngu
ồ
n l
ự
c s
ả
n xu
ấ
t theo ba
ph
ầ
n,

doanh nghi
ệ
p. Tuy nhiên các bi
ệ
n pháp này
mang tính n
ử
a v
ờ
i ch
ắ
p vá, d
ẫ
n
đế
n khó h
ạ
ch toán, khó ki
ể
m soát, khó đánh giá.
1.2. Giai đo
ạ
n 1986-1990:
Đạ
i h
ộ
i
đạ
i bi
ể

ủ
a doanh nghi
ệ
p nhà
n
ướ
c.
Đạ
i h
ộ
i ch
ỉ
r
õ
: "Ph
ả
i
đổ
i m
ớ
i cơ ch
ế
qu
ả
n l
ý
, b
ả
o
đả

k
ỷ
cương trong ho
ạ
t
độ
ng kinh t
ế
. S
ắ
p x
ế
p l
ạ
i s
ả
n
xu
ấ
t, tăng c
ườ
ng cơ s
ở
v
ậ
t ch
ấ
t - k
ỹ
thu

. Trên cơ s
ở
đó
ổ
n
đị
nh và
t
ừ
ng b
ướ
c nâng cao ti
ề
n lương th
ự
c t
ế
cho công nhân, viên ch
ứ
c, tăng tích lu
ỹ

cho xí nghi
ệ
p và cho nhà n
ướ
c".
Đạ
i h
ộ

ĩ
a là chi
ế
m t
ỷ
tr
ọ
ng l
ớ
n
trong m
ọ
i ngành, m
ọ
i l
ĩ
nh v
ự
c mà th
ể
hi
ệ
n
ở
: năng su
ấ
t, ch
ấ
t l
ượ

ể
n h
ẳ
n sang h
ạ
ch toán kinh doanh theo nguyên t
ắ
c th
ị
tr
ườ
ng.
Nhi
ề
u h
ọ
c gi
ả
g
ọ
i đây là quá tr
ì
nh thương m
ạ
i hoá có tác d
ụ
ng b
ắ
t bu
ộ

nh kinh doanh.
1.3. Giai đo
ạ
n 1990
đế
n nay
Đầ
u tiên D
ạ
i h
ộ
i
đạ
i bi
ể
u toàn qu
ố
c l
ầ
n 7 (1991)
đã
ch
ủ
trương "s
ắ
p x
ế
p
l
ạ

ả
n xu
ấ
t kinh doanh trong cơ ch
ế

th
ị
tr
ườ
ng và khu v
ự
c qu
ố
c doanh" ph
ả
i
đượ
c s
ắ
p x
ế
p l
ạ
i,
đổ
i m
ớ
i công ngh
ệ

ch
ủ

đạ
o và ch
ứ
c năng c
ủ
a m
ộ
t công c
ụ
qu
ả
n l
ý

v
ĩ
mô c
ủ
a nhà n
ướ
c.
Đế
n
đạ
i h
ộ
i

n l
ý
doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c trên cơ s
ở
đánh giá, rút
kinh nghi
ệ
m c
ủ
a quá tr
ì
nh th
ự
c hi
ệ
n "cơ ch
ế
217" các n
ộ
i dung
đổ
i m
ớ
i cơ
ch
ế

y
ế
u t
ố
s
ả
n xu
ấ
t kinh doanh như: th
ị
tr
ườ
ng công ngh
ệ
, v
ố
n, t
ổ
ch
ứ
c lao
độ
ng,
t
ổ
ch
ứ
c b
ộ
máy cán b

ạ
i
để
lo
ạ
i b
ỏ
nh
ữ
ng doanh nghi
ệ
p làm ăn thua l
ỗ
kéo dài. Lu
ậ
t doanh
nghi
ệ
p nhà n
ướ
c ban hành 4-1995 và các văn b
ả
n h
ướ
ng d
ẫ
n thi hành
đã
t
ạ

ướ
c. Vi
ệ
c s
ắ
p x
ế
p l
ạ
i các doanh nghi
ệ
p
nhà n
ướ
c t
ừ
1990
đế
n 2000 chia 3 giai đo
ạ
n:
Giai đo
ạ
n 1: (1991-1993)
V
ớ
i quy
ế
t
đị

đi
ề
u hành doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c. Quy
ế
t
đị
nh s
ố
202/CT (8-6-1992) thí đi
ể
m
c
ổ
ph
ầ
n hoá m
ộ
t s
ố
doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c.
Giai đo
ạ

ng liên hi
ệ
p xí
Đ
ề án kinh tế chính trị

Trần Anh Tú
Thươ
ng mại 44A

nghi
ệ
p, t
ổ
ng công ty tr
ướ
c đây, h
ì
nh thành t
ổ
ng công ty có quy mô l
ớ
n (t
ổ
ng
công ty 91) và quy mô v
ừ
a (t
ổ
ng công ty 90). Ngh

th
ị
15/CT-TTg (5-1999) và Ngh
ị

đị
nh 44/CP (6-1998) v
ề
c
ổ
ph
ầ
n hoá k
ế
t h
ợ
p phương án t
ổ
ng th
ể
s
ắ
p x
ế
p
doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c.

p nhà n
ướ
c gi
ữ
v
ị
trí then ch
ố
t
trong n
ề
n kinh t
ế
. C
ầ
n phát tri
ể
n doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c trong nh
ữ
ng ngành
s
ả
n xu
ấ
t và d
ị

ở
th
ị
tr
ườ
ng
trong n
ướ
c và trên th
ị
tr
ườ
ng qu
ố
c t
ế
. V
ì
v
ậ
y c
ầ
n:
Đổ
i m
ớ
i cơ ch
ế
qu
ả

t
độ
ng theo cơ ch
ế
công ty trách nhi
ệ
m h
ữ
u h
ạ
n ho
ặ
c công ty c
ổ
ph
ầ
n. B
ả
o
đả
m quy
ề
n t
ự
ch
ủ
và t
ự
ch
ị

ủ
a
nhà n
ướ
c
đố
i v
ớ
i doanh nghi
ệ
p.
Th
ự
c hi
ệ
n đi
ề
u ch
ỉ
nh cơ c
ấ
u doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c như: th
ự
c hi
ệ
n c

ự
c và cơ ch
ế
qu
ả
n l
ý
năng
độ
ng thúc
đẩ
y doanh
nghi
ệ
p làm ăn có hi
ệ
u qu
ả
. Ưu tiên ng
ườ
i lao
độ
ng
đượ
c mua c
ổ
ph
ầ
n t
ừ

p,
đổ
i m
ớ
i
nâng cao hi
ệ
uqu
ả
kinh doanh c
ủ
a doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c, c
ủ
ng c
ố
và hi
ệ
n
đạ
i
hoá t
ừ
ng b
ướ
c các T
ổ

u nh
ấ
t
đị
nh.
2.1. Nh
ữ
ng thành t
ự
u n
ướ
c ta trong giai đo
ạ
n 1991-2001 v
ề
vi
ệ
c
đổ
i m
ớ
i,
s
ắ
p x
ế
p l
ạ
i các doanh nghi
ệ

ng b
ì
nh quân c
ủ
a
toàn b
ộ
n
ề
n kinh t
ế
và g
ầ
n g
ấ
p đôi kinh t
ế
ngoài qu
ố
c doanh. Trong giai đo
ạ
n
1996-1999 do nh
ữ
ng nguyên nhân khác nhau
đặ
c bi
ệ
t là cu
ộ

ề
n kinh t
ế
nói chung gi
ả
m d
ầ
n. Doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c c
ũ
ng trong t
ì
nh tr
ạ
ng
đó, tuy nhiên t
ố
c
độ
tăng tr
ưở
ng c
ủ
a các doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ

i m
ộ
t
b
ướ
c cơ c
ấ
u v
ố
n và lao
độ
ng c
ủ
a doanh nghi
ệ
p, có tác
độ
ng tích c
ự
c
đế
n quá
tr
ì
nh tích t
ụ
và t
ậ
p trung . S
ố

n trên 10 t
ỷ

đồ
ng t
ừ
10% tăng lên 15% (năm 1996) và g
ầ
n
20% (năm 1998).
Đồ
ng th
ờ
i v
ố
n b
ì
nh quân cho m
ộ
t doanh nghi
ệ
p tăng t
ừ
3,3
t
ỷ

đồ
ng lên hơn 11 t
ỷ

ấ
p và
b
ả
o
đả
m chính sách cho 600.000 công nhaan gi
ả
m biên ch
ế
trong 2
đợ
t s
ắ
p
x
ế
p
đồ
ng th
ờ
i l
ạ
i tuy
ể
n d
ụ
ng m
ộ
t s

t
độ
ng kinh doanh c
ủ
a doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c v
ề
t
ổ
ng th
ể

đã

đượ
c nâng lên so v
ớ
i tr
ướ
c trên t
ấ
t c
ả
các m
ặ
t. Các ch
ỉ

ướ
c trên
v
ố
n
đã
có nh
ữ
ng c
ả
i thi
ệ
n đáng k
ể
. C
ụ
th
ể

đế
n 1-1-2001 n
ướ
c ta có 57.631
doanh nghi
ệ
p th
ì
có 42.762 doanh nghi
ệ
p đang ho

ạ
t
độ
ng,
ch
ờ
phá s
ả
n, gi
ả
i th
ể
ho
ặ
c sát nh
ậ
p chuy
ể
n
đổ
i h
ì
nh th
ứ
c chi
ế
m 36%, trong đó
doanh nghi
ệ
p nhà n

c
ò
n 5.531 doanh nghi
ệ
p măc dù
doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c ch
ỉ
chi
ế
m 12,9% v
ề
s
ố
l
ượ
ng, nhưng chi
ế
m 57,2% v
ề

lao
độ
ng, 4,9% v
ố
n th
ự

m
ặ
t qu
ả
n l
ý
- t
ổ
ch
ứ
c qu
ả
n l
ý

V
ề
m
ặ
t qu
ả
n l
ý
, b
ướ
c
đầ
u
đã
phân

ụ
th
ể
là làm r
õ
các quan h
ệ
ai là ch
ủ
s
ở
h
ữ
u vón, m
ứ
c
độ

t
ự
ch
ủ
c
ủ
a các doanh nghi
ệ
p
đế
n đâu, quan h
ệ

c
hi
ệ
n ch
ủ
trương liên doanh, liên k
ế
t v
ớ
i n
ướ
c ngoài qua ho
ạ
t
độ
ng
đầ
u tư
qu
ố
c t
ế
, các doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c (chi
ế
m 96% s
ố

n
đầ
u tư n
ướ
c
ngoài vào Vi
ệ
t Nam hơn 10 năm qua.
Trong
đổ
i m
ớ
i t
ổ
ch
ứ
c qu
ả
n l
ý
mô h
ì
nh t
ổ
ng công ty (ch
ủ
y
ế
u là các
công ty 91)

ng công
ty 90, c
ộ
ng l
ạ
i 93 t
ổ
ng công ty v
ớ
i 1.534 doanh nghi
ệ
p thành viên gi
ữ
66%
v
ố
n, 55% lao
độ
ng, trên 90% kim ng
ạ
ch xu
ấ
t kh
ẩ
u, 80% n
ộ
p ngân sách c
ủ
a
khu v

ế
t qu
ả
: M
ặ
c dù ti
ế
n hành ch
ậ
m nhưng sau 6 năm thí đi
ể
m, t
ì
m t
ò
i tranh
lu
ậ
n
đế
n 1998-1999 chúng ta
đã
tương
đố
i th
ố
ng nh
ấ
t v
ề

các doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c c
ổ
ph
ầ
n hoá
đề
u ch
ứ
ng t
ỏ
vai tr
ò
c
ủ
a m
ì
nh.
3.1. Bên c
ạ
nh nh
ữ
ng thành t
ự
u
đã


ướ
c kinh doanh có hi
ệ
u qu
ả

theo các tiêu chí hi
ệ
n hành do B
ộ
Tài chính quy
đị
nh. Nhưng theo s
ố
li
ệ
u năm
1997 c
ủ
a b
ộ
Tài chính, trong t
ổ
ng s
ố
5.429 doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c th

ớ
i s
ố
li
ệ
u đánh giá c
ủ
a ban
đổ
i m
ớ
i doanh nghi
ệ
p trung ương
(tháng 2 - 2002) s
ố
doanh nghi
ệ
p buh l
ỗ
chi
ế
m 20%, s
ố
doanh nghi
ệ
p c
ò
n l
ạ

c trong th
ờ
i gian dài 13%/năm
đế
n năm 1998 và
đầ
u năm
1999 t
ố
c
độ
tăng c
ò
n 8 - 9%. Hi
ệ
u qu
ả
s
ử
d
ụ
ng v
ố
n gi
ả
m. Năm 1995 m
ộ
t
đồ
ng v

ậ
n. S
ố
doanh nghi
ệ
p
b
ị
l
ỗ
trong ngành thương m
ạ
i, d
ị
ch v
ụ
, du l
ị
ch, khách s
ạ
n chi
ế
m t
ớ
i 41% và
n
ợ
ph
ả
i tr

doanh nghi
ệ
p này
đặ
c bi
ệ
t nhi
ề
u trong các
doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c do
đị
a phương qu
ả
n l
ý
.
V
ề
kh
ả
năng c
ạ
nh tranh, các doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ

o h
ộ
tuy
ệ
t
đố
i ho
ặ
c b
ả
o h
ộ
qua hàng rào ho
ặ
c tr
ợ
c
ấ
p,
nhưng các doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c v
ẫ
n chưa ch
ứ
ng t
ỏ


ứ
ng
để
nhà n
ướ
c tăng c
ườ
ng b
ả
o h
ộ
m
ạ
nh hơn
để
duy tr
ì
thi ph
ầ
n và
Đ
ề án kinh tế chính trị

Trần Anh Tú
Thươ
ng mại 44A

vi
ệ
c làm, theo s

u nghiên c
ứ
u g
ầ
n đây c
ủ
a B
ộ
k
ế
ho
ạ
ch và
đầ
u tư năm 2000 cho th
ấ
y các m
ặ
t hàng như thép xi măng, phân bón,
đồ
đi
ệ
n
dân d
ụ
ng kính xây d
ự
ng …
đề
u

c t
ế
10
- 50%, tu
ỳ
m
ặ
t hàng kh
ả
năng c
ạ
nh tranh c
ủ
a các doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c trên
th
ị
tr
ườ
ng n
ộ
i
đị
a c
ũ
ng kém hi
ệ

c
đầ
u tư n
ướ
c ngoài và khu v
ự
c tư nhân.
V
ề
cơ c
ấ
u doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c. Khu v
ự
c doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c có
cơ c
ấ
u h
ợ
p l
ý
. Cơ c
ấ

ỷ
tr
ọ
ng doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c
(theo s
ố
l
ượ
ng)
ở
khu v
ự
c nông nghi
ệ
p (25%) khu v
ự
c thương m
ạ
i (10%) là
quá l
ớ
n, trong khi cơ c
ấ
u doanh nghi
ệ
p nhà n

o. Cơ c
ấ
u c
ấ
p
qu
ả
n l
ý
c
ũ
ng là b
ấ
t h
ợ
p l
ý

ở
ch
ỗ
t
ỷ
tr
ọ
ng doanh nghi
ệ
p do
đị
a phương qu

ố
doanh nghi
ệ
p nhà
n
ướ
c r
ấ
t khó th
ự
c hi
ệ
n
đầ
y
đủ
các ch
ứ
c năng v
ằ
k
ỳ
v
ò
ng v
ề
vai tr
ò
mà
Đả

ý
. Doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c phát tri
ể
n c
ò
n ch
ồ
ng
chéo, trùng l
ặ
p v
ề
ngành ngh
ề
, s
ả
n ph
ẩ
m. Ngu
ồ
n v
ố
n h
ạ
n h
ẹ

t kinh doanh có hi
ệ
u qu
ả
. Đây là s
ự
l
ã
ng phí
l
ớ
n trong
đầ
u tư và phát tri
ể
n.
Doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c là m
ộ
t trong nh
ữ
ng
đị
a ch
ỉ
c
ủ

ữ
ng nguyên nhân c
ủ
a nh
ữ
ng t
ồ
n t
ạ
i trên.
Đầ
u tư sai: trong xây d
ự
ng m
ớ
i và c
ả
i t
ạ
o các doanh nghi
ệ
p, nhà n
ướ
c
không tính
đế
n s
ự
bi
ế

đổ
i m
ớ
i theo cơ ch
ế
th
ị
tr
ườ
ng vi
ệ
c
đầ
u tư sai v
ẫ
n
di
ễ
n ra (nhi
ề
u nhà máy
đườ
ng, xi măng l
ò

đứ
ng, bia, thu
ố
c lá, g
ạ

u tư không tính
đế
n th
ị
tr
ườ
ng, không cân
đố
i v
ớ
i nguyên li
ệ
u, c
ũ
ng
không tính
đế
n giá thành.
T
ì
nh tr
ạ
ng thi
ế
u v
ố
n ch
ủ
y
ế

i su
ấ
t ngân hàng. Nh
ì
n chung v
ố
n nhà n
ướ
c th
ườ
ng ch
ỉ
chi
ế
m 60% v
ố
n
s
ả
n xu
ấ
t kinh doanh c
ủ
a các doanh nghi
ệ
p. Trong đó t
ạ
i các T
ổ
ng công ty 91

c h
ậ
u: ph
ầ
n l
ớ
n các doanh nghi
ệ
p nhà
n
ướ
c
đượ
c trang b
ị
máy móc thi
ế
t b
ị
t
ừ
nhi
ề
u ngu
ồ
n khác nhau, có nh
ữ
ng
thi
ế

ộ
lao
độ
ng gi
ữ
a 1999 th
ì
trên 70%
đã
h
ế
t kh
ấ
u hao, g
ầ
n 50%
đã

đượ
c t
ấ
n hàng, theo báo cáo c
ủ
a B
ộ
khoa h
ọ
c, công ngh
ệ
và môi tr

ì
nh t
ừ
30 - 50% th
ậ
m trí 38% trong s
ố
này
ở
d
ạ
ng thanh l
ý
.
Doanh nghi
ệ
p không
đượ
c t
ự
ch
ủ
v
ề
tài chính: có th
ể
coi đây là tr
ở
ng
ạ

n nhà n
ướ
c t
ạ
i doanh nghi
ệ
p là ai, cho
đế
n nay v
ẫ
n không r
õ
,
gây ra nhi
ề
u lúng túng, khó khăn trong vi
ệ
c s
ử
d
ụ
ng tài s
ả
n đó. Cơ ch
ế
tài
chính và h
ạ
ch toán c
ủ

ữ
ng tài s
ả
n do doanh
nghi
ệ
p t
ự

đầ
u tư t
ừ
ngu
ồ
n tích lu
ỹ
ho
ặ
c vay ngân hàng
để
xây d
ự
ng, nay
đề
u
b
ị
coi là tài s
ả
n c

T
ổ
ch
ứ
c qu
ả
n l
ý
không phù h
ợ
p: m
ặ
c dù
đã
có ch
ủ
trương xoá b
ỏ
ch
ủ

qu
ả
n nhưng hi
ệ
n đang có quá nhi
ề
u c
ấ
p, ngành tr

ì
nh tr
ạ
ng doanh nghi
ệ
p ph
ả
i ch
ị
u nhi
ề
u c
ấ
p, nhi
ề
u
Đ
ề án kinh tế chính trị

Trần Anh Tú
Thươ
ng mại 44A

ngành cùng ra s
ứ
c tăng c
ườ
ng qu
ả
n l

ấ
p ch
ủ
qu
ả
n" d
ễ
dàng gây r
ấ
t nhi
ề
u khó khăn cho doanh
nghi
ệ
p. Vi
ệ
c phân chia "Qu
ố
c doanh trung ương", "Qu
ố
c doanh
đị
a phương"
đã
t
ạ
o ra nhi
ề
u b
ấ

n nhi
ề
u b
ấ
t c
ậ
p. Đi
ể
n h
ì
nh
là h
ệ
th
ố
ng tài chính, ngân hàng, giá c
ả
chưa th
ậ
t s
ự
xây d
ự
ng theo kinh t
ế
th
ị

tr
ườ

ố
n cho vay và thu h
ồ
i n
ợ
,
ch
ỉ
g
ặ
p n
ợ
khó
đò
i ngân hàng ph
ả
i khoanh n
ợ
, gi
ả
m n
ợ
ho
ặ
c cho vay m
ớ
i
để

tr

ng hàn vi nh
ũ
ng nhi
ễ
u c
ủ
a không ít
công ch
ứ
c đang gây khó khăn cho doanh nghi
ệ
p.
S
ố
lao
độ
ng dư th
ừ
a đang r
ấ
t l
ớ
n. Theo báo cáo c
ủ
a Ban
đổ
i m
ớ
i doanh
nghi

lao
độ
ng d
ự
khá l
ớ
n như: H
ả
i Dương 33%, Nam
Đị
nh 27%, Ngh
ệ
An 16%, H
ả
i
Ph
ò
ng 15%, Thanh Hoá 10% T
ổ
ng công ty thép có 12%, B
ộ
thu
ỷ
s
ả
n có 14%
lao
độ
ng dư th
ừ

NƯỚC
TA
HIỆN

NAY.

1. Các gi
ả
i pháp chung
đố
i v
ớ
i t
ấ
t c
ả
các b
ộ
ph
ậ
n c
ủ
a kinh t
ế
Vi
ệ
t
Nam.
1.1. Nh
ậ

ạ
n hi
ệ
n nay và trong giai đo
ạ
n t
ớ
i c
ầ
n
đồ
ng th
ờ
i khuy
ế
n khích khu v
ự
c kinh t
ế
quan tr
ọ
ng, kinh t
ế
nhà n
ướ
c, kinh t
ế

t
ậ

ì
nh th
ứ
c s
ở
h
ữ
u, chúng v
ừ
a
độ
c
l
ậ
p l
ạ
i v
ừ
a đan xen l
ẫ
n nhau. Các ho
ạ
t
độ
ng c
ả
u kinh t
ế
nhà n
ướ

y m
ạ
nh phát tri
ể
n kinh t
ế
tư b
ả
n.
Tác
độ
ng môi tr
ườ
ng ho
ặ
c môi tr
ườ
ng thông thoáng, thu
ậ
n l
ợ
i
để
khu
v
ự
c qu
ố
c doanh có đi
ề

c dân doanh.
1.3. C
ả
i cách h
ệ
th
ố
ng ngân hàng và tài chính.
T
ừ
ng b
ướ
c h
ì
nh thành th
ị
tr
ườ
ng tài chính v
ớ
i các th
ể
ch
ế
tài chính h
ợ
p
l
ý
nh

u l
ự
c c
ủ
a nhà n
ướ
c v
ề
tài chính. Th
ườ
ng
c
ả
i cách h
ệ
th
ố
ng ngân hàng nh
ấ
t là
để
phân bi
ệ
t gi
ữ
a ngân hàng ti
ề
n m
ặ
t và

ể
đi
ề
u ti
ế
t ch
ứ
không làm
thay
đượ
c.
Đ
ề án kinh tế chính trị

Trần Anh Tú
Thươ
ng mại 44A

a. V
ề
tài chính s
ớ
m có c
ả
i cách h
ệ
th
ố
ng thu
ế

a t
ấ
t c
ả
các lo
ạ
i doanh nghi
ệ
p.
1.4. Nâng cao ph
ẩ
m ch
ấ
t và năng l
ự
c qu
ả
n l
ý
c
ủ
a toàn b
ộ
l
ã
nh
đị
a ch
ủ
ch

ệ
n khuôn kh
ổ
pháp l
ý
cho x
ã
h
ộ
i v
ừ
a là d
ự
a trên
n
ề
n kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng v
ừ
a
đả
m b
ả
o vai tr
ò

i m
ớ
i doanh nghi
ệ
p trong th
ờ
i gian t
ớ
i.
2.1. Doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c :là l
ự
c l
ượ
ng n
ò
ng c
ố
t trong n
ề
n kinh t
ế

nhà n
ướ
c, gi
ữ

mô n
ề
n kinh t
ế
, kinh t
ế
nhà n
ướ
c,
doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c có vai tr
ò
quy
ế
t
đị
nh trong vi
ệ
c gi
ữ
v
ữ
ng
đị
nh h
ướ
ng

ì
v
ậ
y, doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c ph
ả
i không ng
ừ
ng s
ắ
p x
ế
p,
đổ
i m
ớ
i, phát
tri
ể
n, có tr
ì
nh
độ
công ngh
ệ
và qu
ả

h
ộ
i ch
ủ
ngh
ĩ
a, t
ự
ch
ủ
, t
ự
ch
ị
u trách nhi
ệ
m, c
ạ
nh tranh
và h
ợ
p tác v
ớ
i các doanh nghi
ệ
p c
ủ
a các thành ph
ầ
n kinh t

ế
p,
đổ
i m
ớ
i, phát tri
ể
n các doanh
nghi
ệ
p nhà n
ướ
c
đề
u
đị
nh h
ướ
ng t
ớ
i nâng cao hi
ệ
u qu
ả
, v
ì
có hi
ệ
u qu
ả

ế

đị
nh h
ướ
ng x
ã
h
ộ
i ch
ủ
ngh
ĩ
a ph
ả
i
đượ
c xem
xét
đế
n hi
ệ
u qu
ả
kinh t
ế
- x
ã
h
ộ

ả
i r
ấ
t coi tr
ọ
ng, t
ổ
ng k
ế
t th
ự
c ti
ễ
n và
tham kh
ả
o kinh nghi
ệ
m n
ướ
c ngoài nhưng v
ì
b
ả
n ch
ấ
t ch
ế

độ

p
khuân,
đồ
ng th
ờ
i c
ũ
ng không
đò
i h
ỏ
i ph
ả
i gi
ả
i quy
ế
t sáng t
ỏ
ngay v
ấ
n
đề
m
ộ
t
cách duy
ý
chí.
Đ

ng th
ờ
i ph
ả
i nh
ậ
n th
ấ
y tính nh
ạ
y c
ả
m v
ề
chính
tr
ị
liên quan t
ớ
i s
ự

ổ
n
đị
nh và phát tri
ể
n kinh t
ế


ộ
, kh
ẩ
n trương nhưng ph
ả
i v
ữ
ng ch
ắ
c, có chương tr
ì
nh kinh t
ế
, k
ế

ho
ạ
ch c
ụ
th
ể
, có tr
ọ
ng tâm, tr
ọ
ng đi
ể
m, b
ướ

õ
,
đã
có Ngh
ị

quy
ế
t th
ì
ph
ả
i tri
ể
n khai th
ự
c hi
ệ
n kiên quy
ế
t, kh
ẩ
n trương. V
ấ
n
đề
già chưa
đủ
r
õ

ừ
a tích c
ự
c v
ừ
a v
ữ
ng ch
ắ
c, phù h
ợ
p v
ớ
i lu
ậ
t
pháp.
3. Trên cơ s
ở
các phương h
ướ
ng
đặ
t ra,
đò
i h
ỏ
i
Đả
ng và nhà n

ề
n kinh t
ế
.
3.1.
Đị
nh h
ướ
ng s
ắ
p x
ế
p, phát tri
ể
n doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c ho
ạ
t
độ
ng
kinh doanh, ho
ạ
t
độ
ng kinh công ích.
Đố
i v

ề
n. V
ậ
t
liêu n
ổ
, hoá ch
ấ
t
độ
c, ch
ấ
t phóng x
ạ
, h
ệ
th
ố
ng truy
ề
n t
ả
i qu
ố
c gia, m
ạ
ng tr
ự
c
thông tin qu

p
nhà n
ướ
c ho
ạ
t
độ
ng kinh doanh trong các ngành và l
ĩ
nh v
ự
c: bán buôn lương
th
ự
c bán buôn xăng d
ầ
u, s
ả
n xu
ấ
t đi
ệ
n, khai thác các khoáng s
ả
n quan tr
ọ
ng,
s
ả
n xu

ướ
c gi
ữ
100% v
ố
n sang h
ì
nh th
ứ
c công
ty trách nhi
ệ
m h
ữ
u h
ạ
n m
ộ
t ch
ủ
s
ở
h
ữ
u là nhà n
ướ
c ho
ặ
c công ty c
ổ

i các doanh nghi
ệ
p công ích ho
ạ
t
độ
ng
trong các l
ĩ
nh v
ự
c in b
ạ
c và ch
ứ
ng ch
ỉ
có giá, đi
ề
u hành ban b
ả
o
đả
m hàng
h
ả
i, ki
ể
m soát và phân ph
ố

đố
i v
ớ
i nh
ữ
ng doanh
nghi
ệ
p công ích đang ho
ạ
t
độ
ng trong các l
ĩ
nh v
ự
c: ki
ể
m
đị
nh k
ỹ
thu
ậ
t
phương ti
ệ
n giao thông cơ gi
ớ
i l

ng…
Đ
ề án kinh tế chính trị

Trần Anh Tú
Thươ
ng mại 44A

3.2. S
ử
a
đổ
i b
ổ
sung cơ ch
ế
chính sách.
Đổ
i m
ớ
i doanh nghi
ệ
p ho
ạ
t
độ
gn kinh doanh: Doanh nghi
ệ
p t
ự

t
độ
ng. Xoá b
ỏ
bao c
ấ
p
đố
i v
ớ
i doanh nghi
ệ
p.
Th
ự
c hi
ệ
n chính sách ưu
đã
i
đố
i v
ớ
i các ngành, vùng, các s
ả
n ph
ẩ
m và d
ị
ch

ệ
p thu
ộ
c
m
ọ
i thành ph
ầ
n kinh t
ế
c
ạ
nh tranh, h
ợ
p tác b
ì
nh
đẳ
ng trong khuôn kh
ổ
pháp
lu
ậ
t chung.
Đố
i v
ớ
i nh
ữ
ng doanh nghi

ầ
n t
ổ
ch
ứ
c
m
ộ
t s
ố
doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c cùng c
ạ
nh tranh b
ì
nh
đẳ
ng.
Đố
i v
ớ
i doanh nghi
ệ
p ho
ạ
t
độ

ả
n ph
ẩ
m, d
ị
ch
v
ụ
công ích. Nhà n
ướ
c có chính sách ưu
đã
i
đố
i v
ớ
i các s
ả
n ph
ẩ
m và d
ị
ch v
ụ

công ích, không phân bi
ệ
t lo
ạ
i h

ự
c hi
ệ
n cơ ch
ế
qu
ả
n l
ý
lao
độ
ng ti
ề
n lươhng và thu nh
ậ
p cơ s
ở
kh
ố
i l
ượ
ng,
ch
ấ
t l
ượ
ng s
ả
n ph
ẩ

t lao
độ
ng d
ồ
i dào dư và n
ợ
không thanh toán
đượ
c.
B
ổ
xung cơ ch
ế
, chính sách
đố
i v
ớ
i lao
độ
ng d
ồ
i dào trong s
ắ
p x
ế
p, cơ
c
ấ
u l
ạ

ng dôi dư
đượ
c
doanh nghi
ệ
p t
ạ
o đi
ề
u ki
ệ
n đào t
ạ
o l
ạ
i ho
ặ
c ngh
ỉ
vi
ệ
c h
ưở
ng lương trong th
ờ
i
gian
để
t
ì

ộ
lu
ậ
t lao
độ
ng. S
ử
a
đổ
i, b
ổ
xung B
ộ
lu
ậ
t lao
độ
ng theo hưóng
cho phép áp d
ụ
ng ch
ế

độ
m
ấ
t vi
ệ
c
đố

nh bi
ệ
n pháp gi
ả
i
quy
ế
t d
ứ
t đi
ể
m các kho
ả
n n
ợ
không có kh
ả
năng thanh toán c
ủ
a doanh nghi
ệ
p
nhà n
ướ
c
đố
i v
ớ
i ngân sách nhà n
ướ

ng công ty nhà
n
ướ
c, h
ì
nh thành m
ộ
t s
ố
t
ậ
p đoàn kinh t
ế
m
ạ
nh.
T
ổ
ng công ty nhà n
ướ
c ph
ả
i có v
ố
n đi
ề
u l
ệ

đủ


Trần Anh Tú
Thươ
ng mại 44A

ngành, có ngành chính chuyên sâu, có liên k
ế
t gi
ữ
a các đơn v
ị
thành viên v
ề

s
ả
n xu
ấ
t, tài chính, th
ị
tr
ườ
ng… Có tr
ì
nh
độ
công ngh
ệ
và qu
ả

c và qu
ố
c t
ế
.
Hoàn thành vi
ệ
c s
ắ
p x
ế
p các t
ổ
ng công ty nhà n
ướ
c hi
ệ
n có nh
ằ
m t
ậ
p
trung hơn n
ữ
a ngu
ồ
n l
ự
c
để

ả
o
đả
m các cân
đố
i l
ớ
n và
ổ
n
đị
nh kinh t
ế
v
ĩ
mô, cung
ứ
ng nh
ữ
ng s
ả
n ph
ẩ
m tr
ọ
ng y
ế
u cho n
ề
n kinh t

ế
qu
ố
c t
ế
có hi
ệ
u qu
ả
.
T
ổ
ng công ty 100% v
ố
n nhà n
ướ
c ph
ả
i có h
ộ
i
đồ
ng qu
ả
n tr
ị
.
Tr
ì
nh chính ph

ộ
t s
ố
t
ậ
p đoàn kinh t
ế
m
ạ
nh trên cơ s
ở
t
ổ
ng công ty nhà
nư
ớ
c, có s
ự
tham gia c
ủ
a các thành ph
ầ
n kinh t
ế
, kinh doanh đa ngành, trong
đó có ngành kinh doanh chính, chuyên môn hoá cao và gi
ữ
vai tr
ò
chi ph

ả
n l
ý
hi
ệ
n
đạ
i, có s
ự
g
ắ
n k
ế
t tr
ự
c
ti
ế
p, ch
ặ
t ch
ẽ
gi
ữ
a khoa h
ọ
c công ngh
ệ
, đào t
ạ

ầ
n hoá doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c là nh
ằ
m t
ạ
o ra lo
ạ
i h
ì
nh
doanh nghi
ệ
p có nhi
ề
u ch
ủ
s
ở
h
ữ
u, trong đó có đông
đả
o ng
ườ
i lao
độ

n s
ả
n xu
ấ
t, phát huy vai tr
ò
làm ch
ủ
th
ự
c s
ự
c
ủ
a ng
ườ
i lao
độ
ng,
các c
ổ
đông và tăng c
ườ
ng s
ự
giám sát c
ủ
a x
ã
h

ổ
ph
ầ
n hoá là nh
ữ
ng doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c hi
ệ
n có mà nhà
n
ướ
c không c
ầ
n gi
ữ
100% v
ố
n, không ph
ụ
thu
ộ
c vào th
ự
c tr
ạ
ng k
ế

để
thu hút thêm v
ố
n, bán m
ộ
t ph
ầ
n giá tr
ị
hi
ệ
n có cho các c
ổ

đông… Nhà n
ướ
c có chính sách
để
gi
ả
m b
ớ
t t
ì
nh tr
ạ
ng chênh l
ệ
ch v
ề

đổ
i phương pháp xác
đị
nh giá tr
ị
doanh nghi
ệ
p theo h
ướ
ng g
ắ
n vói
th
ị
tr
ườ
ng, nghiên c
ứ
u đưa giá tr
ị
quy
ề
n s
ử
d
ụ
ng
đấ
t vào giá tr
ị

ệ
p nhà n
ướ
c
đã
chuy
ể
n sang công ty c
ổ
ph
ầ
n, s
ử
a
đổ
i chính sách ưu
đã
i
đố
i v
ớ
i nh
ữ
ng doanh nghi
ệ
p khi c
ổ
ph
ầ
n hoá g

ố
n nh
ỏ
th
ì
c
ầ
n giao bán ho
ặ
c
cho thuê
để
nâng cao hi
ệ
u qu
ả
s
ả
n xu
ấ
t kinh doanh.
4.
Đổ
i m
ớ
i nâng cao hi
ệ
u qu
ả
, hi

õ
ch
ứ
c năng, qu
ả
n l
ý
nhà n
ướ
c
đố
i v
ớ
i doanh nghi
ệ
p
nhà n
ướ
c.
Ch
ứ
c năng qu
ả
n l
ý

đố
i v
ớ
i doanh nghi

độ
ng công ích, xây d
ự
ng quy ho
ạ
ch và
đào t
ạ
o
độ
i ng
ũ
cán b
ộ
c
ố
t cán cho doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c, thanh tra, ki
ể
m tra
vi
ệ
c ch
ấ
p hành lu
ậ
t pháp c

ạ
t
độ
ng kinh doanh c
ủ
a các doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c,
phân c
ấ
p qu
ả
n l
ý
r
õ
ràng.
Cơ quan qu
ả
n l
ý
nhà n
ướ
c căn c
ứ
quy
đị
nh c

n
ch
ứ
c năng qu
ả
n l
ý
nhà n
ướ
c
đố
i v
ớ
i doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c.
4.2. Phân
đị
nh r
õ
ràng quy
ề
n c
ủ
a các cơ quan nhà n
ướ
c.
Chính ph

i v
ớ
i doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c.
Ch
ủ
s
ở
h
ữ
u có quy
ề
n thành l
ậ
p, sát nh
ậ
p chia tách, chuy
ể
n
đổ
i s
ở
h
ữ
u,
gi
ả

ệ
m khen th
ưở
ng, k
ỷ
lu
ậ
t các ch
ứ
c danh qu
ả
n l
ý

ch
ủ
ch
ố
t, Quy
ế
t
đị
nh m
ụ
c tiêu, nhi
ệ
m v
ụ
chi
ế

th
ể
cho u
ỷ
ban nhân dân
thành ph
ố
, t
ỉ
nh tr
ự
c thu
ộ
c trung ương, h
ộ
i
đồ
ng qu
ả
n tr
ị
t
ổ
ng công ty nhà
Đ
ề án kinh tế chính trị

Trần Anh Tú
Thươ
ng mại 44A

p.
4.3. Đào t
ạ
o và s
ử
d
ụ
ng cán b
ộ
qu
ả
n l
ý
doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c.
Chính ph
ủ
quy
đị
nh tiêu chu
ẩ
n cán b
ộ
qu
ả
n l
ý

ũ
giám
đố
c doanh nghi
ệ
p.
Chính ph
ủ
quy
đị
nh ch
ế

độ

đã
i ng
ộ
và ch
ế

độ
trách nhi
ệ
m
đố
i v
ớ
i
nh

o, b
ồ
i d
ưỡ
ng
độ
i ng
ũ
giám
đố
c doanh nghi
ệ
p.
Chính ph
ủ
quy
đị
nh ch
ế

độ

đã
i ng
ộ
và ch
ế

độ
trách nhi

ấ
t và tinh th
ầ
n theo m
ứ
c
độ
đóng góp vào k
ế
t qu
ả
ho
ạ
t
độ
ng
c
ủ
a doanh nghi
ệ
p
đồ
ng th
ờ
i có ch
ế
tài phù h
ợ
p v
ớ


Kinh t
ế
nhà n
ướ
c là thành ph
ầ
n quan tr
ọ
ng ch
ủ

đạ
o trong n
ề
n kinh t
ế
.
Đó là s
ứ
c m
ạ
nh v
ậ
t ch
ấ
t
để
nhà n
ướ

ấ
t v
ì
v
ậ
y vi
ệ
c phát tri
ể
n nó v
ừ
a là
m
ụ
c tiêu tr
ướ
c m
ắ
t v
ừ
a là b
ướ
c chu
ẩ
n b
ị

để
ta đi lên CNXH. Trong giai đo
ạ

t thành t
ự
u đáng k
ể
góp ph
ầ
n vào
vi
ệ
c phát tri
ể
n chung
đồ
ng th
ờ
i c
ũ
ng kh
ẳ
ng d
ị
nh
đượ
c vai tr
ò
ch
ủ

đạ
o then

ò
n h
ạ
n ch
ế
, công ngh
ệ
l
ạ
c h
ậ
u, qu
ả
n l
ý
y
ế
u kém nên
để
nó th
ự
c
s
ự
tr
ở
thành m
ộ
t thành ph
ầ

ệ
t là v
ấ
n
đề
c
ổ
ph
ầ
n hoá các doanh
nghi
ệ
p nhà n
ướ
c. Đó là m
ộ
t trong nh
ữ
ng gi
ả
i pháp tích c
ự
c
để
nâng cao tính
năng
độ
ng, hi
ệ
u qu

ắ
n s
ẽ
làm cho các
thành ph
ầ
n kinh t
ế
này ngày càng phát tri
ể
n c
ả
v
ề
ch
ấ
t l
ượ
ng và s
ố
l
ượ
ng.
Kh
ẳ
ng
đị
nh
đượ
c vai tr

ị
tr
ườ
ng
đị
nh
h
ướ
ng XHCN.
Đ
ề án kinh tế chính trị

Trần Anh Tú
Thươ
ng mại 44ADANH
MỤC
TÀI
LIỆU
THAM
KHẢO
.

1. Kinh t
ế
chính tr
ị
h

ứ
3 khoá IX
4. L
ý
lu
ậ
n chính tr
ị
s
ố
3 năm 2003
5. Kinh t
ế
nhà n
ướ
c và quá tr
ì
nh
đổ
i m
ớ
i doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c. Nhà
XB kinh t
ế
chính tr
ị


M
Ở

ĐẦU
1
CHƯƠNG I: QUAN
NIỆM
CHUNG
VỀ
KINH
TẾ
NHÀ
NƯỚC
(KTNN) 2
1. Quá tr
ì
nh h
ì
nh thành kinh t
ế
nhà n
ướ
c 2
2. Quan ni
ệ
m v
ề
Kinh t
ế

TÍNH
TẤT

YẾU
VÀ
NỘI
DUNG VAI
TRÒ

CHỦ

ĐẠO

CỦA
KINH
TẾ
NHÀ
NƯỚC
TRONG
NỀN
KINH
TẾ

NHIỀU
THÀNH
PHẦN
4
1. Tính t
ấ
t y

ò
ch
ủ

đạ
o c
ủ
a KTNN trong giai đo
ạ
n hi
ệ
n nay 5
2.1. KTNN là l
ự
c l
ượ
ng v
ậ
t ch
ấ
t 5
2.2. Ho
ạ
t
độ
ng c
ủ
a khu v
ự
c KTNN 5

ở
n
ướ
c ta 7
1.1. Giai đo
ạ
n 1980-1986 7
1.2. Giai đo
ạ
n 1986-1990 7
1.3. Giai đo
ạ
n 1990
đế
n nay 8
2. Trên cơ s
ở
quá tr
ì
nh
đổ
i m
ớ
i các doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c c
ủ
a Vi

đổ
i
m
ớ
i, s
ắ
p x
ế
p l
ạ
i các doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c 9
2.2. Nh
ữ
ng nguyên nhân ho
ạ
t
độ
ng s
ả
n xu
ấ
t kinh doanh c
ủ
a doanh
nghi
ệ

ng hoá: 11
3.1. Bên c
ạ
nh nh
ữ
ng thành t
ự
u
đã

đạ
t
đượ
c doanh nghi
ệ
p nhà n
ướ
c c
ò
n
có nh
ữ
ng t
ồ
n t
ạ
i ch
ủ
y
ế


Ở

NƯỚC
TA
HIỆN
NAY 15