Một số biện pháp ứng dụng công nghệ thông tin vào trong
việc xây dựng giáo án điện tử dạy trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Sự phát triển của công nghệ thông tin nói riêng và khoa học công nghệ nói chung
đang tác động mạnh mẽ vào sự phát triển mọi mặt của đời sống xã hội. Để đáp ứng được
sự phát triển chung và nhu cầu thực tế của xã hội thì việc vận dụng công nghệ thông tin
và các trang thiết bị hiện đại vào dạy học là hết sức cần thiết, giúp cho giáo viên truyền
tải kiến thức nhanh nhất tới trẻ và luôn luôn được cập nhật thông tin một cách chính xác,
hiệu quả.
Nằm trong hệ thống giáo dục quốc dân, ngành giáo dục Mầm Non là mắt xích đầu
tiên trong việc thực hiện nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực và đẩy mạnh ứng dụng Công
nghệ thông tin vào trong giảng dạy. Hiện nay các trường Mầm non, mẫu giáo có điều
kiện đầu tư, trang bị tivi, đầu video, xây dựng phòng đa năng với hệ thống máy tính, nối
mạng Internet…tạo điều kiện cho giáo viên ứng dụng Công nghệ thông tin vào trong
giảng dạy. Công nghệ thông tin phát triển đã mở ra những hướng đi mới cho ngành giáo
dục trong việc đổi mới phương pháp và hình thức dạy để nâng cao chất lượng chăm sóc
giáo dục trẻ.
Trên thực tế, có những bài giảng nội dung kiến thức khó đòi hỏi phải có hình ảnh
trực quan sinh động và chính xác, giáo viên lại không có điều kiện cho trẻ đi tham quan
thực tế thì việc khai thác các tư liệu, phim ảnh trên Internet là một thành tựu có tính đột
phá của nhân loại, là một công cụ vô cùng hiệu quả cho việc khai thác tư liệu hình ảnh,
nội dung, tư liệu bài giảng giới thiệu cho trẻ mang tính chân thực, phong phú. Trong bài
giảng điện tử trẻ có thể làm quen với những hiện tượng tự nhiên, về thế giới xung quanh
trẻ ít có thể tự bắt gặp trong thực tế. Thông qua những giờ học có áp dụng công nghệ
thông tin và sử dụng các bài giảng điện tử, những hình ảnh đẹp, sống động được chuyển
tới trẻ một cách nhẹ nhàng góp phần hình thành cho trẻ nhận thức về cái đẹp, biết yêu cái
đẹp, mong muốn tạo ra cái đẹp trong cuộc sống và những kỹ năng sống cần thiết đối với
lứa tuổi mẫu giáo.
1
Để đáp ứng được những yêu cầu trên, đòi hỏi mỗi giáo viên không ngừng nâng cao
kiến thức, dành thời gian nghiên cứu các phần mềm ứng dụng để từ đó tìm ra các giải
của những âm thanh sống động ngay lập tức thu hút được sự chú ý và kích thích hứng thú
của trẻ. Đây có thể coi là một phương pháp ưu việt vừa phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý
của trẻ, vừa thực hiện được nguyên lý giáo dục của Vưgotxki: +,!-,!.%
#%' một cách dễ dàng.
Ứng dụng CNTT trong chăm sóc, giáo dục trẻ Mầm non là một vấn đề có ý
nghĩa lớn trong quá trình công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước. Có thể thấy ứng dụng
của CNTT trong Giáo dục mầm non đã tạo ra một biến đổi về chất trong hiệu quả giảng
dạy của ngành Giáo dục mầm non, tạo ra một môi trường giáo dục mang tính tương tác
cao giữa giáo viên và học sinh. Giúp các cô giáo nâng cao chất lượng dạy học; trang bị
cho học sinh kiến thức ban đầu về CNTT, học sinh sử dụng máy tính như một công cụ
học tập nhằm nâng cao chất lượng học tập; góp phần rèn luyện một số phẩm chất cần
thiết của người lao động trong thời kì CNH - HĐH.
Từ những lý luận trên tôi đưa ra một số biên pháp ứng dụng CNTT trong việc xây
dựng giáo án điện tử dạy trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo.
III. THUẬN LỢI, KHÓ KHĂN:
1. Thuận lợi
a. Về phía nhà trường:
- Ban giám hiệu luôn luôn quan tâm tạo điều kiện môi trường thuận lợi: Trang bị
tivi, thiết bị mạng internet giúp cho giáo viên có thể tiếp cận nhanh với công nghệ thông
tin từ đó ứng dụng vào quá trình giảng dạy.
3
- Ban giám hiệu luôn sát sao chỉ đạo giáo viên về chuyên môn, thường xuyên dự
giờ thăm lớp để nâng cao chất lượng giảng dạy.
- Tạo điều kiện cho giáo viên tham gia các lớp học ngoại khóa nâng cao chuyên
môn và phần mềm tin học: Phần mềm Giáo án điện tử.
b. Về phía giáo viên:
- Giáo viên có kiến thức và trình độ về tin học
- Ngày nay với sự phát triển mạnh mạng thông tin, truyền thông trên Internet giúp
cho giáo viên rất thuận lợi, chủ động khai thác tìm kiếm nguồn tài nguyên phong phú cho
việc lựa chọn những hình ảnh, âm thanh, phim sống động để xây dựng giáo án điện tử
Qua thực trạng đó tôi bắt đầu thực hiện nghiên cứu một số hình thức ứng dụng công
nghệ thông tin trong việc soạn giáo án điện tử như sau:
- Tìm và khai thác các thông tin, hình ảnh, phim trên mạng Internet liên quan tới bài
dạy sao cho phù hợp
- Nghiên cứu các tài liệu, các phần mềm hỗ trợ trong việc xây dựng các giáo án điện
tử.
- Ứng dụng các phần mềm Power Point, phần mềm Photoshop,… để xây dựng giáo
án điện tử
1. Khai thác các tư liệu, hình ảnh trên internet:
Một trong các điều kiện quan trọng nhất để tăng cường hiệu quả giáo dục và chất
lượng giảng dạy là tìm kiếm nguồn tư liệu phong phú, hình ảnh sống động, hấp dẫn.
Ngoài những thông tin có thể tìm kiếm trực tiếp trên website, hay giữa các đồng nghiệp
với nhau có thể giúp cung cấp những tư liệu chuyên môn quý. Khi tìm kiếm, lựa chọn tư
liệu cho bài học điều quan trọng nhất là tính phù hợp. Tư liệu phù hợp là tư liệu liên qua
đến nội dung giảng; có nội dung, hình thức đa dạng (thông tin, hình ảnh, video ) và
được chọn lọc; lượng thông tin bổ sung vừa đủ không quá ít, không quá nhiều làm loãng
nội dung.
5
2. Nghiên cứu các phần mềm hỗ trợ trong việc xây dựng các giáo án điện tử:
Mặc dù ứng dụng CNTT vào các hoạt động còn mới mẻ với Giáo dục Mầm non,
chưa thực sự phổ biến nhưng bước đầu đã tạo ra một không khí học tập và làm việc khác
hẳn cách học và cách giảng dạy truyền thống. Bởi vì việc giáo viên sử dụng máy vi tính
để làm phương tiện giảng dạy sẽ giúp cô giáo đỡ vất vả bởi vì chỉ cần !*' chuột.
Thực ra muốn !*' chuột để bài học thực sự hiệu quả sinh động thu hút được trẻ thì
người dạy cũng phải chịu bỏ nhiều công sức tìm hiểu và làm quen với cách soạn và giảng
bài mới này. Cụ thể người giáo viên cần phải:
- Có kiến thức hiểu biết về sử dụng máy tính.
- Biết sử dụng phần mềm trình diễn PowerPoint.
- Biết cách truy cập Internet.
- Có khả năng sử dụng được một số phần mềm chỉnh sửa ảnh, cắt phim, cắt các file
• Có hệ thống dữ liệu khổng lồ vì là do cộng đồng cùng xây dựng.
• Luôn được cập nhật thường xuyên, từng ngày, từng giờ.
• Nhiều tư liệu cũng như bài giảng có chất lượng cao vì được chọn lọc và tổng
hợp từ nhiều nguồn khác nhau. Ngoài ra công ty Bạch Kim cũng luôn có một đội ngũ kỹ
thuật thường xuyên xây dựng các tư liệu mới và bài giảng mới theo yêu cầu của giáo viên
các nơi để đưa lên thư viện.
• Thư viện cũng là kênh kết nối các giáo viên trên cả nước, giúp mọi người học
hỏi và chia sẻ với nhau nhiều vấn đề trong công việc của mình.
Hướng dẫn giáo viên sử dụng các phần mềm, tiện ích phục vụ cho công tác giảng
dạy học tập và quản lý giáo dục. Học sử dụng máy vi tính thực chất là học cách sử dụng
các phần mềm vi tính. Có thể phân ra 2 loại là các phần mềm phổ thông (như soạn thảo
văn bản, xử lý ảnh, bảng tính, gõ tiếng Việt, các phần mềm gửi thư điện tử ) và các phần
mềm chuyên dụng, cụ thể đối với giáo viên đó là những phần mềm tạo bài giảng như
Powerpoint, Violet,…
7
* Các phần mềm phổ thông:
Các phần mềm phổ thông là bắt buộc phải sử dụng thành thạo đối với tất cả mọi
người, từ cấp quản lý đến giáo viên trong nhà trường. Trong đó một số phần mềm quan
trọng có thể kể ra (chủ yếu nằm trong bộ phần mềm văn phòng Microsoft Office)
Microsoft Word: Phần mềm soạn thảo văn bản, dùng để soạn công văn, báo cáo, kế
hoạch và tất cả các giấy tờ tài liệu khác. Giáo viên có thể dùng để soạn giáo án vừa có thể
in ra để sử dụng, lưu trữ trên máy tính hoặc chia sẻ trên mạng Internet.
Microsoft Excel: Phần mềm tạo bảng tính để xây dựng các kế hoạch, các chi phí tài
chính, hoặc lưu trữ và thông kê số liệu học sinh. Excel mạnh ở điểm là có thể đưa vào
những phương pháp tính toán, thống kê tùy ý một cách rất dễ dàng.
Adobe Photoshop: Là phần mềm xử lý ảnh thông dụng nhất, với rất nhiều tính năng
từ nghiệp dư đến chuyên nghiệp đều có thể sử dụng được. Với những chức năng cơ bản
thì giáo viên và cán bộ quản lý cũng nên sử dụng được, vì nó hiện nay dù làm bài giảng
hay báo cáo, kế hoạch cũng ít nhiều sử dụng các tư liệu ảnh (ảnh chụp hoặc hình vẽ).
* Các phần mềm phục vụ cho giáo dục:
Tuy nhiên theo tôi, có ba điểm cơ bản để quyết định nên soạn bài bằng giáo án
điện tử hay không:
- Mong muốn của giáo viên tổ chức hoạt động học tập tích cực bằng cách liên kết
hình ảnh với lời nói một cách tự nhiên, bằng cách vận dụng hình ảnh và ngôn từ cô đọng
trên các slide Power Point để khơi gợi kích thích sự liên tưởng và tưởng tượng của trẻ.
- Nội dung chủ yếu của bài dạy đòi hỏi phải mở rộng và chứa đựng một số ý tưởng
có thể khai thác thành các tình huống có vấn đề dựa trên nhận thức của trẻ và phù hợp
với từng độ tuổi.
2Nguồn tư liệu hình ảnh phong phú liên quan đến nội dung bài dạy sẵn có (có thể
truy cập từ Internet hay các nguồn tài nguyên khác như băng đĩa ghi âm, ghi hình, phim
ảnh… và điều quan trọng hơn là ý tưởng sẵn có trong kinh nghiệm của người soạn GA).
9
4. Cách sử dụng phần mềm để thiết kế bài giảng:
Đây là một hoạt động đòi hỏi nhiều kỹ thuật sử dụng máy tính, đặc biệt là phần
mềm Power Point. Sau đây tôi xin nêu một số cách để có thể soạn thảo một giáo án điện
tử nhanh và hiệu quả:
- Soạn một Slide nội dung thật hoàn chỉnh về mọi mặt: các Textbox, các Animation
tùy ý (hiệu ứng), các Font chữ và cỡ chữ, màu nền, màu…Sau đó copy toàn bộ Slide này
cho các trang sau, chỉ cần thay đổi phần Text nội dung, tất cả các tùy ý chọn sẽ được giữ
nguyên, không cần chọn lại.
- Cài đặt các đường dẫn đặc biệt cho các câu hỏi để có thể linh hoạt khi đặt câu hỏi
hoặc trình bày minh hoạ cho bài giảng. Lúc cần, chúng ta có thể tự quyết định trình bày
hay không trình bày, đặt câu hỏi hay không đặt câu hỏi, tùy từng lứa tuổi.
- Đặt các hình ảnh, âm thanh trên các chương trình song song, không cần cắt chèn
vào bài giảng, khi mở bài giảng ta có thể mở đồng thời các chương trình này. Thao tác
chèn thường mất nhiều thời gian và gây nhiều biến động cho bài giảng khi chép đi chép
lại.
- Lưu file giáo án dưới dạng Slide Show để tránh mất thời gian khi phải mở từ đầu
và chọn Slide Show cho từng bài giảng.
- Một điều cần lưu ý nữa trong khi viết giáo án điện tử đó là nên hết sức thận trọng
hiện theo nhiều hình thức khác nhau giúp cho giáo viên linh hoạt trong việc lựa chon
hình thức xuất hiện cho phù hợp với tiết dạy từ đó tạo ra sự hấp dẫn lôi cuốn trẻ vào tiết
học.
Ngoài sử dụng phần mềm Photoshop, phầm mềm Microsoft Office Powerpoint.
Tôi còn sưu tầm trên các băng, đĩa để dạy trẻ.
Đối với những bài giảng điện tử có sẵn. Giáo viên có thể tự chỉnh sửa các tranh,
ghép ảnh cho phù hợp với nội dung câu chuyện, bài thơ chèn các hình ảnh minh họa cho
câu chuyện vào Powerpoint, chọn các hiệu ứng cho các nhân vật… để trình chiếu.
11
* Ứng dụng phần mềm vào tiết toán:
/+19:;6<="#$1&#!5
>?@1A;.%B"#
234561 Tôi sưu tầm tranh ảnh về ngày tết, lễ hội mùa xuân, tranh lẳng quả, hoa
ở trên trang: http://www.google.com
234571 Sau khi tải về máy xong tôi bắt đầu thiết kế các slide để dạy trẻ phần lập
số mới và phần chơi củng cố. Ở phần lập số tôi đặt các bông hoa, lá theo hiệu ứng xuất
hiện click chuột.
Còn khi so sánh giữa số 9 và số 6 tôi đặt hiệu ứng xoay 360 độ (tôi vào hiệu ứng
slide Show -> Custom Animation -> AddEffect -> Emphasis - > Spin > Ok ).
Ở phần trò chơi luyện tập tôi đặt hiệu ứng vẽ đường đi cho các loại hoa, quả vào 2
lẵng (slide Show -> Custom Animation -> Mo tion Paths ->Draw Custom Paths ->
Scribble - > ok )
234581 Làm hoàn chỉnh các slide tiết học.
* Ứng dụng phần mềm vào tiết làm quen chữ viết:
12
Với tiết làm quen chữ cái b, d, đ, khi cho trẻ tìm hiểu về cấu tạo chữ cô cho từng
nét chữ xuất hiện sẽ tăng sự chú ý của trẻ và trẻ sẽ ghi nhớ chữ cái đó sâu hơn. Hay khi
cho trẻ chơi một trò chơi với chữ cái nếu chỉ cho trẻ tìm thẻ chữ và phát âm chữ cái trẻ sẽ
nhàm chán mà không tập trung vào yêu cầu của cô. Nếu giáo viên biết thiết kế một trò
chơi trên máy tính, trẻ được tự mình >!*#' rồi phát âm chữ cái tìm được trẻ sẽ vô
VD: Giờ học cho trẻ tìm hiểu về một số con vật sống trong rừng.
Nếu giáo viên chỉ cho trẻ quan sát tranh thì giờ học sẽ trở nên đơn điệu, trẻ sẽ
nhàm chán, hiệu quả của giờ học sẽ có phần hạn chế. Nhưng nếu giáo viên sử dụng
chương trình PowerPoint chọn hiệu ứng cho các con vật xuất hiện lần lượt phù hợp lời
giới thiệu của cô thì trẻ sẽ rất thích thú, tập trung chú ý, giờ học sẽ đạt kết quả như mong
muốn.
Các bài giảng được sử dụng hình ảnh đẹp, có sự chuyển động, các âm thanh phát
ra nhằm phát triển sự hứng thú của trẻ, phát huy được tính tích cực chủ động của trẻ từ đó
phát triển được ngôn ngữ, tư duy, trí tưởng tượng sáng tạo của trẻ.
V. TÀI LIỆU KHAM KHẢO:
16
Khi thiết kế bài dạy tôi khai thác các hình ảnh trên trang web:
1IIJJJ(!K(%
Những quyển truyện tranh của nhà xuất bản kim đồng, Bộ giáo dục và đào tạo -
Trung tâm đồ chơi thiết bị Mầm non để chụp các hình ảnh.
Sử dụng phầm mềm Photoshop, phần mềm Micorosoft Office Powerpoint
"LK.,1
- Trang Web thư viện bài giảng: 1II""("*%(
- Trang Web dạy học trực tuyến: 1IIK!K"(2%("(
- Mạng giáo dục edunet: 1IIJJJ(K#(K(
Theo tình hình thực tế của các giáo viên trong trường thì đa số các GV chưa tạo
được cho mình một tài khoản trên trang violet (trang bài giáo án điện tử), do vậy chưa
kịp thời nắm bắt thông tin, tham khảo ở trang này. Sau đây tôi xin đưa ra cách tạo 01 tài
khoản trên trang violet mà tôi đã làm được.
Các bước hướng dẫn tạo 01 tài khoản trên trang violet:
* Bước 1: Đăng nhập trang Violet:
- Vào trang http://www.google.com.vn và gõ vào violet
17
- Nháy chuột chọn Thư viện trực tuyển VIOLET xuất hiện hộp thoại trang chính
Violet.
* Bước 2: Nháy chuột vào mục Đưa bài giảng lên. Xuất hiện một hộp thoại mới
- Tiêu đề: Đặt tên bài giảng cần hiển thị trên trang violet.
- Bài giảng: Nháy nút Duyệt và chọn đường đẫn đến thư mục chứa tài liệu cần đưa
lên.
- Nguồn: để trống cũng được.
21
- Ảnh đại diện: Nháy vào nút Duyệt để chọn 1 ảnh nào cũng được minh họa cho
tài liệu của mình.
- Cuối cùng nháy nút lúc Lưu lại phía dưới cùng. Đợi tải tài liệu lên 3-5 phút là
hoàn tất. Để kiểm tra chúng ta vào lại sẽ thấy bài giảng của mình được đưa lên trang
violet.
22
VI . KẾT QUẢ
1. Đối với trẻ:
Với một số hình thức ứng dụng phầm mềm tin học vào các hoạt động giảng dạy
trẻ, tôi thấy đã thu hút 100% trẻ chăm chú vào tiết học, bởi những hình ảnh, âm thanh
sống động, mô phỏng các hoạt động tương đối chính xác, tạo cho trẻ tham gia các hoạt
động một cách chủ động. Chất lượng, kiến thức ở mỗi tiết học truyền đạt đến trẻ kết quả
đạt hết sức khả quan.
2. Đối với giáo viên:
- Để thiết kế các bài dạy ứng dụng phần mềm công nghệ thông tin vào các hoạt
động dạy trẻ đòi hỏi mỗi giáo viên không ngừng nâng cao kiến thức về tin học để có thể
sáng tạo ra tiết học sinh động hiểu quả phù hợp với từng môn học. Tuy nhiên, trong quá
trình đó tôi đã tham gia lớp học công nghệ thông tin do trường tổ chức: (Phần mềm
Micorosoft Office Powerpoint, phầm mềm Photoshop)
- Năm học: 2013 – 2014. Tôi đã thiết kế được một số giáo án điện tử:
+ Làm quen chữ cái: 2 tiết
+ Văn học: 1 tiết
+ Tạo hình: 1 tiết
+ Mỗi Gv trong tổ đã thiết kế được 1 bài giảng điện tử để dạy thao giảng.
24
25