BÀI 15 : DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH

I. Mục tiêu:
1. Kiến thức:
- Nêu được cơ chế xác định giới tính bằng NST.
- Nêu được đặc điểm di truyền của các gen nằm trên NST giới tính
- Giải thích được nguyên nhân dẫn đến sự khác biệt về cách thức di truyền
của gen trên NST thường và NST giới tính.
- Nêu được một số điểm sai khác giữa NST thường và NST giới tính.
2. Kĩ năng:
- Hình thành kĩ năng nhận biết, lập luận để xác định được di truyền liên
kết giới tính
II. Phương tiện:
- Hình: Hình vẽ 12.1 , hình 12.2 trong SGK
- Thiết bị dạy học: máy chiếu,tranh ảnh
III. Phương pháp:
- Vấn đáp
- Nghiên cứu SGK (kênh hình)
IV. Tiến trình:
1. ổ định tổ chức: - Kiểm tra sĩ số và nhắc nhở giữ trật tự:
2. KTBC
- Cơ sở của hiện tượng hoán vị gen? tần số HVG phụ thuộc vào điều gì?
3. Bài mới :
Phương pháp Nội dung

Hoạt động 1 : tìm hiểu về NST
giới tính
GV: Hãy cho biết đặc điểm của
các gen nằm trên vùng tương đồng
hoặc không tương đồng ?(về trạng
thái tồ tại của các alen, có cặp alen


GV:Thế nào là di truyền liên kết
với giới tính?

GV:Quan sát hình 15.2 và giải
thích sự di truyền màu mắt ở ruồi
giấm ?
GV: Nhận xét gì về sự khác nhau
ở phép lai thuận và nghịch ?
GV: Kết qua đó có gì khác so với
kết quả thí nghiệm phép lai thuận
nghịch của Međen ?
- gen quy định màu mắt nằm trên
NST giới tính nào ?

* Kiểu XX, XY
- Con cái XX (thể đồng G), con đực
XY(thể dị G): người động vật có vú
ruồi giấm cây gai, cây chua me…
- con cái XY, con đực XX :chim, ếch
nhái, bướm,bò sát ,dâu tây….
* kiểu XX, XO:
- Con cái XX, con đực XO: châu chấu
,rệp, bọ xit
- con cái XO, con đực XX : bọ nhậy
c) khái niệm
- di truyền liên kết với giới tính là hiện
tượng di truyền các tính trạng mà các
gen xác định chúng nằm trên NST giới
tính

trắng
F1: 100% cái mắt đỏ x 100% đực
mắt trắng
F2: 50% cái mắt đỏ : 50% đực mắt
trắng :
50% đ mắt đỏ : 50% cái mắt
trắng.
*Nhận xét :
kết quả của 2 phép lai thuận nghịch của
Moocgan là khác nhau và khác kết quả
của phép lai thuận nghịch của Menđen.
* giải thích :
Gen quy định tính trạng màu mắt chỉ
có trên NST X mà không có trên Y→ vì
vậy cá thể đực ( XY) chỉ cần 1 gen lặn
nằm trên NST X đã biểu hiện ra KH.
(1mắt trắng đ)
- Phép lai nghịch:
PT/C: XwXw
x
XW Y
( mắt trắng) (
mắt đỏ)
GP : Xw
XW , Y
F1: XWXw x
XW , Y
( 100% mắt đỏ)
GF1: XW , Xw
XW , Y

GV: nếu đã biết các gen trên NST
giới tính X, có thể phát hiện gen
trên NST X ,nếu ko thấy có hiện
tượng di truyền thẳng của tính
trạng đang xét ( nghĩa là gen ko
nằm trên Y )

GV: Ý nghĩa của hiện tượng di
truyền liên kết với giới tính ?
P: ®ùc XaXa (sÉm) x c¸i XAY
(s¸ng)
F1: §ùc XAXa (s¸ng) : c¸i XaY
(sÉm)
IV. ý nghĩa của hiện tượng di truyền
liên kết với giới tính
- điều khiển tỉ lệ đực cái theo ý muốn
trong chăn nuôi trồng trọt
- nhận dạng được đực cái từ nhỏ đẻ
phân loại tiện cho việc chăn nuôi
- phát hiện được bệnh do rối loạn cơ
chế phân li, tổ hợp của cặo NST giới
tính
1. Củng cố:
BTVN:Học và làm bài theo câu hỏi SGK