Tập bài giảng Lịch Sử lớp 11.
PHẦN MỘT: LỊCH SỬ THẾ GIỚI CẬN ĐẠI (TIẾP THEO)
Chương I: CÁC NƯỚC CHÂU Á ,CHÂU PHI VÀ KHU VỰC MĨ LA TINH
(Thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX)
Bài1 Tiết: 1.
NHẬT BẢN
Ngày soạn:05/08/11
Ngày dạy:
I. Mục tiêu bài học.
1. Về kiến thức:
- Hiểu rõ những cải cách của Thiên hoàng Minh Trị thực chất là một cuộc cách
mạng tư sản, đưa nước Nhật phát triển sang gia đoạn đế quốc chủ nghĩa.
- Thấy được chính sách xâm lược của giới thống trị Nhật Bản cũng như các cuộc
đấu tranh của GCVS cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX
2. Về thái độ, tình cảm, tư tưởng: Nhận thức rõ vai trò, ý nghĩa của những
chính sách cải cách đối với sự phát triển của xã hội, đồng thời giải thích được vì sao
CNĐQ thường gắn với chiến tranh.
3. Về kĩ năng: Nắm vững và biết giải thích các khái niệm “cải cách”, biết sử
dụng lược đồ để trình bày các sự kiện có liên quan đến bài học.
II. Thiết bị, tài liệu dạy – học.
- Lược đồ về sự bành trướng của đế quốc Nhật cuối thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX.
III. Tiến trình tổ chức dạy học.
1.Giới thiệu khái quát về chương trình lịch sử lớp 11
chương trình lịch sử lớp 11gồm các phần
+ Lịch sử thế giới cận đại phần tiếp theo
+ Lịch sử thế giới hiện đại từ 1917 – 1945
Lịch sử Việt Nam 1858 – 1918
2.Dẫn dắt vào bài mới.
Trong bối cảnh chung của các nước phương Đông vào giữa thế kỉ XIX đứng
trước nguy cơ xâm lược của chủ nghĩa tư bản thực dân phương Tây nhưng với Nhật
Bản lại thoát ra số phận của một nước thuộc địa và phụ thuộc rồi trở thành một đế
chóng nhưng bị phong kiến cản trở.
Đinh Văn Nam – Trường Đại Học Khoa Học.
1
Tập bài giảng Lịch Sử lớp 11.
trong tay tướng quân (Sôgun) đóng ở
phủ chúa –Mạc Phủ . 1603 dòng họ
TôKưgaoa nắm chức vụ tướng quân ,vì
thế thời kì này ở NB gọi là chế độ Mạc
Phủ
GV:Tình hình kinh tế, chính trị, xã hội
Nhật Bản cuối TK XIX NTN ? Tại sao
lại như vậy.
GV: Sự suy yếu của NB nữa đầu thế kỉ
XIX trong bối cảnh thế giới lúc đó dẫn
đến hậu quả nghiêm trọng gì ?
Vì sao các nước đế quốc bắt đầu tấn
công xâm lược Nhật Bản ?
GV:Yêu cầu đặt ra cho Nhật Bản lúc
này là gì ? Tại sao lại như vậy ?
Trước nguy cơ bị Xâm lược Nhật Bản
đã lựa chọn con đường nào ? Bảo thủ
hay cải cách ?
GV: Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến sự
sụp đổ chế độ Mạc Phủ
Những cải cách của Thiên Hoàng Minh
Trị sau khi lên ngôi ?
GV: Việc chính phủ cho phép mua bán
ruông đất có tác hại gì đối với nông dân
?
Ruộng đất rơi vào tay địa chủ mới và
2. Cuộc Duy tân Minh Trị
Tháng 1.1868 sau khi lên ngôi Thiên
Hoàng Minh trị tiến hành cải cách đất
nước trên tất cả các lĩnh vực
* Nội dung cuộc cải cách:
- Chính trị:
+Thủ tiêu chế độ Mạc Phủ, thành lập
chế độ mới (TS đóng vai trò quan
trọng). Ban hành Hiến pháp mới.
+Thực hiện quyền bình đẳng ban bố các
quyền tự do
- Kinh tế:
+ Thống nhất tiền tệ, thị trường, chú
trọng phát triển công thương nghiệp
TBCN
+Xóa bỏ độc quyền ruộng đất của
phong kiến, cho phép mua bán ruộng
đất
- Quân sự:
+Quân đội được tổ chức theo kiểu
phương Tây chế độ nghĩa vụ quân sự
thay cho chế độ trưng binh,chú trọng
sản xuất vũ khí, đóng tàu chiến…
- Văn hóa – giáo dục: thi hành chính
sách giáo dục bắt buộc, chú trọng
KHKT, tiếp thu trình độ phương
Tây.Cử học sinh giỏi đi du học phương
Tây
Đinh Văn Nam – Trường Đại Học Khoa Học.
2
cải cách 1868.
- Các công ty độc quyền ra đời Mitxui,
mitsubisi…. Chi phối đời sống kinh tế
chính trị của Nhật Bản
* Chính trị:
- Đối nội:
+ Bần cùng hóa nhân dân lao động.
+ Bóc lột công nhân nặng nề => 1901
Đảng XHDC của công nhân được thành
lập
- Đối ngoại:
+ Xóa bỏ các hiệp ước bất bình đẳng
với các nước phương Tây.
+ Trong 30 năm cuối thế kỉ XIX Nhật
Bản thực hiện chính sách bành trướng
xâm lược (năm 1874 NB xâm lược Đài
Loan,Năm 1894-1895 chiến tranh với
Trung Quốc ,Năm 1904-1905 chiến
tranh với Nga)
Kl: Nhật Bản đã trở thành nước đế quốc
4. Sơ kết bài học.
- Củng cố: Nguyên nhân nào làm cho Nhật Bản từ một nước PK lạc hậu trở thành
một nước đế quốc chủ nghĩa, thoát khỏi thân phận một nước thuộc địa ?
- Dặn dò: Học bài cũ, đọc và soạn trước bài Ấn Độ .
- Ra bài tập: Liên hệ tình hình Nhật Bản cuối thế kỷ XIX với tình hình Việt
Nam ?
Sưu tầm những tranh ảnh về nước Nhật hiện nay về các lĩnh vực
văn hóa, giáo dục, xã hộ
Bài 2 Tiết: 2.
ẤN ĐỘ
phong kiến lạc hậu trở thành một nước Đế quốc. Các nước Châu Á khác thì sao ?
chúng ta tiếp tục nghiên cứu về một nước ở Châu Á: Ấn Độ.
3.Tổ chức các hoạt động dạy và học trên lớp.
Hoạt động của Thầy – trò Kiến thức cơ bản HS cần nắm
Hoạt động 1: Cả lớp và cá nhân
Khái quát tình hình Ấn Độ từ nữa sau
thế kỷ XIX ?
Hoạt động 2: Cả lớp và cá nhân
GV: Anh đã thi hành chính sách cai trị
nhân dân Ấn Độ như thế nào?
GV:Những chính sách thống trị của TD
Anh dẫn đến hậu quả ntn đối với Ấn Độ
?
1. Tình hình kinh tế, xã hội Ấn Độ nửa
sau thế kỷ XIX.
Quá trình thực dân xâm lược Ấn Độ
- Từ đầu thế kỉ XVII chế độ phong kiến
Ấn Độ suy yếu → các nước phương Tây
chủ yếu là Anh – Pháp đua nhau xâm
lược
- Kết Quả :Đến giữa thế kỷ XIX, TD
Anh hoàn thành xâm lược và đặt ách
thống trị Ấn Độ.
Chính sách cai trị của thực dân Anh
+ Kinh tế: Đẩy mạnh khai thác, vơ vét
tài nguyên thiên nhiên, bóc lột nhân
công rẻ mạt → Ấn Độ trở thành thuộc
địa quan trọng nhất của thực dân Anh
+ Chính trị - xã hội: Cai trị trực tiếp, chia
châu Á trên vũ đài chính trị. Sự trưởng
thành của g/c này đặt ra yêu cầu thành
lập những tổ chức chính đảng riêng
GV:Em có nhận xét gì về chủ trương
đấu tranh của Đảng Quốc đại ?
GV:Vì sao trong Đảng Quốc đại có sự
phân hóa ?
GV:Phong trào đấu tranh 1905 – 1908
sách giáo dục ngu dân ,khuyến khích tập
quán lạc hậu và hủ tục cổ xưa
=> Hậu quả: Kinh tế suy yếu,đời sống
nhân dân cực khổ, mâu thuẫn dân tộc,
giai cấp nổ ra….
3.Cuộc khởi nghĩa Xipay (1857 –
1859).
- Nguyên nhân:
+ Ách thống trị tàn bạo thựcdânAnh,
tinh thần dân tộc và tín ngưỡng bị xúc
phạm
+ Binh lính Ấn Độ bất mãn=>khởi nghĩa
- Diễn biến.
+ 10.5.1857 binh lính ở Mirut nổi dậy
+ Cuộc K/n phát triển nhanh chóng giải
phóng nhiều vùng rộng lớn ở Bắc, Trung
Ấn.nghĩa quân đã lập được chính quyền
giải phóng một số thành phố lớn ( lực
lượng tham gia là binh lính, nông dân)
+ Đến 1859 TD Anh đàn áp, dập tắt cuộc
K/n.
-Ý nghĩa.
đầu tiên của nước cộng hòa Ấn Độkính
tặng Ti Lắc danh hiệu “Người cha của
cách mạng Ấn Độ”
GV:Vì sao phong trào tạm ngừng?
- Phong trào đấu tranh 1905 – 1908.
+ Do giai cấp tư sản lãnh đạo, mang đậm
ý thức dân tộc.
+ Lần dầu tiên công nhân Ấn Độ tham
gia phong trào (bãi công của công nhân
Bombay 1908).6.1908 TD Anh bắt Ti
Lắc kết án 6 năm tù ,công nhân Bom bay
đã tổng bãi công 6 ngày để ủng hộ Ti
Lắc
=> Cao trào cách mạng 1905-1908 mang
đậm ý thức dân tộc đánh dấu sự thức
tỉnh của nhân dân Ấn Độ tuy nhiên chính
sách chia rẽ của thực dân Anh làm cho
phong trào tạm ngừng.
4. Sơ kết bài học.
- Cũng cố:
+ Nguyên nhân bùng nổ phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc ở Ấn Độ ?
+ Sự phân hóa của Đảng Quốc đại ? Vì sao phong trào đấu tranh thất bại ?
- Dặn dò:
+ Học bài cũ, trả lời câu hỏi sách giáo khoa.
+ Nghiên cứu bài 3 Trung Quốc.
- Ra bài tập:
+ Làm bài tập SGK trang 12.
+ Em hãy so sánh phong trào cách mạng 1885- 1908 với khởi nghĩa Xipay ?
Lực lượng tham gia ,Lãnh đạo, đường lối, mục tiêu,kết quả phong trào
Bài 3 Tiết: 3
chống đế quốc giành độc lập dân tộc như thế nào ?
3.Tổ chức các hoạt động dạy và học trên lớp.
Hoạt động của Thầy – trò Kiến thức cơ bản HS cần nắm
Hoạt động 1: Cả lớp và cá nhân
GV:Em hãy cho biế những hiểu biết của
em về đất nước Trung Quốc (Vị trí, dân
số, lịch sử văn hóa)
Tại sao nói sang thế kỷ XIX Trung
Quốc trở thành “miếng mồi” ngon cho
các nước đế quốc xâu xé ?
GV:Các nước phương Tây dùng thủ
đoạn gì để xâm lược,len chân vào thị
trường Trung Quốc,làm thế nào để bắt
Trung Quốc mở cửa?
- Năm cửa biển T Quốc phải mở cho
thương nhân Anh buôn bán là Quảng
Châu, Phúc Châu, Ninh Ba, Hạ Môn,
Thượng Hải.
GV:Thế nào là nước nữa thuộc địa nữa
phong kiến?
Hình 6: Trung Quốc được ví như một
chiếc bánh khổng lồ cầm nĩa đứng xung
quanh là Nhật hoàng, Nga,Anh, Pháp,
Đức, Mĩ nét mặt ông nào cũng đăm
chiêu chắc hẳn đang nghĩ cách len chân
vào thị trường TQuốc “cắt một miếng
bánh béo bở”
GV:Vì sao không một nước tư bản thực
dân nào 1 mình xâm lược thống trị
Trung Quốc?
+ Cuối thế kỷ XIX các nước đế quốc Đức,
Pháp, Nga, Nhật chia nhau Trung Quốc.
2. Phong trào đấu tranh của nhân dân
Trung Quốc từ giữa thế kỷ XIX đến
đầu thế kỷ XX.
- Khởi nghĩa Thái Bình Thiên Quốc
(1851- 1864)
Đinh Văn Nam – Trường Đại Học Khoa Học.
7
Tập bài giảng Lịch Sử lớp 11.
Tân (ng nhân bùng nổ, nội dung cải
cách,tính chất, ý nghĩa lịch sử, nhuyên
nhân thất bại)
Nhóm 3: Tìm hiểu về phong trào
Nghĩa Hòa Đoàn (Sự phát triển của
phong trào,mục tiêu đấu tranh,thái độ
của triều đình Mãn Thanh,nguyên nhân
thất bại, tính chất, ý nghĩa lịch sử)
Nội dung cải cách:
GV:Em rút ra nhận xét gì về các cuộc
cuộc đấu tranh chống phong kiến ,đế
quốc ở T Quốc cuối thế kỉ XIX đầu thế
kỉ XX ?
Nguyên nhân thất bại?
+ Chưa có tổ chức chính đảng lãnh đạo
+ Sự bảo thủ hèn nhát của triều đình
phong kiến
+ Do đế quốc và phong kiến cấu kết đàn
áp
Tiểu sử TT Sơn ?
+1900 liên quân 8 nước tấn công đàn áp
phong trào và tiến vào Trung Quốc.
+ Mãn Thanh kí điều ước Tân Sửu (1901)
với ĐQ => Trung Quốc trở thành nước
nửa thuộc địa, nửa phong kiến.
3. Tôn Trung Sơn và Cách mạng Tân
Hợi (1911).
- Tôn Trung Sơn và Trung Quốc Đồng
Minh Hội
+ Tôn Trung Sơn (SGK)
+ 8.1905 TT Sơn tập hợp giai cấp tư sản
T quốc thành lậpTrung Quốc Đồng minh
hội – chính đảng của giai cấp tư sản ra
đời.
+ Cương lĩnh của TQĐMH dựa vào chủ
nghĩa “Tam dân” của TTS.
+ Mục tiêu là đánh đổ Mãn Thanh, thành
lập Dân quốc, bình đẳng cho dân cày.
-Cách mạng Tân Hợi.
Nguyên nhân
+ Nhân dân T.Quốc mâu thuẫn với đế
quốc phong kiến
+Duyên cớ: do chính quyền nhà Thanh
trao quyền kiểm soát đường sắt cho ĐQ,
bán rẻ quyền lợi dân tộc p trào giữ
đường bùng nổ.Nhân cơ hội đó ĐMHội
phát động đấu tranh
Diễn Biến
Đinh Văn Nam – Trường Đại Học Khoa Học.
8
Á
4. Sơ kết bài học.
- Cũng cố:
Nguyên nhân nào dẫn đến việc Trung Quốc bị biến thành nước thuộc địa ?
- Dặn dò: Trả lời các câu hỏi SGK và nghiên cứu trước bài “Các nước Đông Nam
Á”
- Ra bài tập: Lập bảng liệt kê các sự kiện về quá trình đấu tranh của nhân dân
Trung Quốc chống đế quốc và phong kiến ?
Bài 4 Tiết: 4,5
CÁC NƯỚC ĐÔNG NAM Á
(Cuối thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX)
Ngày soạn:20/08/11
Ngày dạy:
I. Mục tiêu bài học.
1. Về kiến thức:
Làm cho học sinh biết được nửa sau thế kỉ XIX các nước đế quốc mở rộng và
hoàn thành việc xâm lược các nước Đông Nam Á. Phong trào đấu tranh của nhân dân
Đông Nam Á chống chủ nghĩa thực dân.
Thấy rõ vai trò của các giai cấp đặt biệt là giai cấp tư sản dân tộc và GCCN trong
cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc
2. Về thái độ, tình cảm, tư tưởng: Nhận thức đúng về thời kỳ phát triển sôi động
của phong trào giải phóng dân tộc chống chủ nghĩa đế quốc, thực dân. Bồi dưỡng tinh
Đinh Văn Nam – Trường Đại Học Khoa Học.
9
Tập bài giảng Lịch Sử lớp 11.
thần đoàn kết, hữu nghị, ủng hộ cuộc đấu tranh vì độc lập tự do của các nước trong
khu vực.
3. Về kĩ năng: Biết sử dụng lược đồ Đông Nam Á cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX
để trình bày những sự kiện tiêu biểu. Rèn luyện kỉ năng so sánh, để chỉ ra được những
nét chung, riêng của phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc của các nước trong khu
ĐNÁ giữ được nền độc lập tương đối về
chính trị của mình ?
1. Quá trình xâm lược của chủ nghĩa
thực dân vào các nước Đông Nam Á.
-Nguyên nhân ĐNÁ bị xâm lược
+ Các nước tư bản Âu- Mĩ hoàn thành
cuộc cách mạng tư sản và đẩy mạnh xâm
lược thuộc địa
+ Các nước ĐNA có vị trí chiến lược
quan trọng (GV chỉ trên bản đồ)
+ Là khu vực rộng lớn, đông dân, giàu
tài nguyên thiên nhiên, có nền văn hóa
lâu đời.
+ Từ giữa thế kỉ XIX Chế độ phong kiến
lâm vào khủng hoảng triền miên về k tế ,
chính trị, xã hội. kinh tế kém phát triển.
Tạo điều kiện cho các nước tư bản
phương tây xâm lược ĐNÁ(trừ Xiêm)
- Quá trình xâm lược.
+ Từ TK XV,XVIXIX Tây Ban Nha,
Bồ Đào Nha, Hà Lan xâm lược
Inđônêxia.
+Từ giữa TK XVI TBN xâm lược
Philippin. Từ(1889 – 1902) Philippin là
thuộc địa của Mĩ
+ TD Anh chiếm Miến Điện (1885), Mã
Lai (Malayxia + Xingapo) đầu TK XX
+ TD Pháp chiếm ba nước Việt Nam,
Lào, Campuchia cuối TK XIX
Đinh Văn Nam – Trường Đại Học Khoa Học.
và xdựng T.Phố Manila
GV:Quá trình đấu tranh của nhân dân
Philippin chống Tây Ban Nha ?
GV:Vì sao cả hai xu hướng đấu tranh
+ Xiêm (Thái Lan ) Anh- Pháp tranh
chấp vẫn giữ được độc lập
2. Phong trào chống thực dân Hà Lan
của nhân dân In-đô-nê-xi-a. (SGK)
-1825- 1830 khởi nghĩa do Đipôrêgôrô
lãnh đạo.
-10.1873 khởi nghĩa nhân dân đảo Achê
- 1873 – 1909 khởi nghĩa ở Tây
Xumatơra
-1878 – 1907 KN Ba Tắc
- 1884 – 1886 KN Calimanta
- 1890 KN nông dân do samin lãnh đạo
- Phong trào công nhân : mạnh dẫn đến
sự thành lập các tổ chức
+ Hội công nhân đường sắt (1905)
+ Hiệp hội công nhân xe lửa (1908)
+ Liên minh xã hội dân chủ (1914)
tạo đk tuyên truyền CN Mác sự ra
đời ĐCS 5.1920
Cuối TK XIX đầu TKXX XH Inđônêxia
phân hóa sâu sắc GCCN và tư sản ra đời
đóng vai trò nhất định trong phong trào
yêu nước
3. Phong trào chống thực dân ở Phi-
lip-pin.
- Giữa TK XVI Tây Ban Nha xâm lược
Cam puchia là một nước nghèo, kinh tế
chậm phát triển .Là nước có lịch sử văn
hóa lâu đời.Từ TK V thành lập nước, là
quốc gia phật giáo với 95% dân số theo
đạo phật ,tộc đa số là người khơme mọi
công dân CPC đều mang quốc tịch
khơme
- Trước khi bị Pháp xâm lược triều đình
phong kiến Nô rô đôm suy yếu phải
thần phục Thái Lan
GV:Nhận xét về phong trào đấu tranh
của nhân dân CPC cuối TK XIX ?
-Nổ ra liên tục có cuộc kn kéo dào 30
năm ,thu hút sự tham gia đông đảo của
tầng lớp nhân dân
- có sự phối hợp chiến đấu của nhân dân
VN đặt biệt là trong cuộc khởi nghĩa
của Pu côm bô được coi là biểu tượng
liên minh liên đấu của nhân dân
- Kết cục thất bại
Hoạt động 1: Cả lớp và cá nhân
GV: Em biết gì về nước Lào?
GV:Nguyên nhân thất bại ,ý nghĩa lịch
sử?
lượng
tham
gia
Philippin”:trí
thức,địa chủ,
tư sản
4. Phong trào đấu tranh chống thực
dân Pháp của nhân dân Campuchia.
Quá trình xâm lược
-Giữa TK XIX Pháp từng bước xâm
chiếm CPC
- 1863 Pháp ép buộc Nô rô đôm chấp
nhận quyền bảo hộ
- 1884 Pháp buộc vua Nô rô đôm kí hiệp
ước 1884 biến CPC thành thuộc địa của
Pháp
- Ách thống trị của Pháp làm cho ND
CPC bất bình vùng dậy đấu tranh
Phong trào đấu tranh chống Pháp của
nhân dân CPC
-1861 – 1892 Si vô tha tấn công vào U
đông – Phnôm pênh thất bại
- 1863 – 1866 cuộc Kn Achaxoa diễn ra
ở các tỉnh giáp biên giới VN ,nhân dân
Châu Đốc ( Hà Tiên ) ủng hộ A cha
xoa chống Pháp thất bại
- 1866- 1867 cuộc Kn Pucômbô ,lập căn
cứ ở Tây Ninh (VN) sau đó tấn công về
CPC kiểm soát Paman tấn công U đông
5. Phong trào đấu tranh chống thực
dân Pháp của nhân dân Lào đầu TK
XX.
Bối cảnh lịch sử
Đinh Văn Nam – Trường Đại Học Khoa Học.
12
Tập bài giảng Lịch Sử lớp 11.
-Giữa TK XIX chế đô phong kiến suy
yếu ,Lào [hải thuần phục Thái Lan
- 1893 Pháp đàm phán với Xiêm buộc
Xiêm thừa nhận quyền cai trị của Pháp ở
Lào Lào trở thành thuộc địa của Pháp
(1893)
Các cuộc khởi nghĩa của nhân dân Lào
-1901-1903 cuộc kn do Pha ca đuốc chỉ
huy, giải phóng Xa va na khét ,đường 9
biên giới Việt - Lào thất bại
- 1901-1907 cuộc khởi nghĩa trên cao
nguyên Bô lô ven d0 Ong Kẹo,Com ma
đam chỉ huy thất bại
6. Xiêm giữa thế kỷ XIX – đầu thế kỉ
XX.
* Bối cảnh lịch sử
- Giữa thế kỷ XIX Xiêm thực hiện chính
sách đóng của để tránh sự xâm nhập của
Phương Tây.
Giữa TK XIX đứng trước sự đe dọa xâm
lược của phương Tây ,RaMaIV (Mông -
kút ở ngôi từ 1851- 1868) đã thực hiện
mở cửa buôn bán với nước ngoài
- Năm 1868 Ra-Ma( Chu-la-long-con ở
ngôi 1868- 1910) lên ngôi tiến hành cải
cách đất nước :
*Nội dung cải cách
-Kinh tế:
+ NN: Giảm nhẹ thuế khóa (ruộng) nâng
cao năng xuất lúa, tăng nhanh lượng gạo
dân ĐNA?
V. RÚT KINH NGHIỆM
Ngày soạn: 30/08/11
Ngày dạy:
Tiết: 5.
Bài 5
CHÂU PHI VÀ KHU VỰC MĨ LATINH
(Thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX)
I. Mục tiêu bài học.
1. Về kiến thức: Biết được quá trình xâm lược Châu Phi và khu vực Mĩlatinh của
các nước thực dân đế quốc trong thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX. Hiểu rõ những phong
trào đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân châu Phi và Mĩ Latinh.
2. Về thái độ, tình cảm, tư tưởng: Giáo dục tinh thần đoàn kết quốc tế và có thái
độ đồng tình với phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân các nước châu
Phi và khu vực Mĩ Latinh.
3. Về kĩ năng: Phân biệt được những điểm giống nhau và khác nhau của tình
hình châu Phi và khu vực Mĩ Latinh.
Đinh Văn Nam – Trường Đại Học Khoa Học.
14
Tập bài giảng Lịch Sử lớp 11.
II. Thiết bị, tài liệu dạy – học.
Lược đồ châu Phi và khu vực Mĩ Latinh + Các tài liệu tranh ảnh và tham khảo có
liên quan.
III. Tiến trình tổ chức dạy học.
1.Kiểm ra bài cũ:
Nguyên nhân nào biến khu vực Đông Nam Á trở thành đối tượng xâm lược của các
nước thực dân phương Tây ? Vì sao các cuộc đấu tranh của nhân dân Đông Nam Á
chống thực dân phương Tây đều bị thất bại ?
2.Dẫn dắt vào bài mới.
Trung Quốc, Ấn Độ, khu vực Đông Nam Á lần lượt trở thành thuộc địa và nữa thuộc
nền văn hóa này để lại dấu vết của
1. Châu Phi.
- Châu phi là lục địa rộng lớn, giàu tài
nguyên, có bề dày lịch sử => đối tượng
xâm lược của phương Tây.
- Từ giữa TKXIX TD Châu Âu bắt đầu
xâm lược Châu Phi
- Những năm 70 – 80 TK XIX các nước
TB PTây đua nhau sâu xé Châu Phi
- Quá trình xâm lược của phương
Tây
+ Anh: chiếm Nam Phi, Ni-giê-ri-a,
đông Phi, Kê-ni-a, Xô-ma-li, U-gan-đa
v.v….
+ Pháp: chiếm Tây Phi, Ma-đa-gat-ca,
Xô-ma-li, Tuy-ni-di, Xa-ha-ra, An-giê-
ri v.v…
+ Đức: chiếm Ca-mơ-run, Tô-gô, Tây
Nam phi, Tan-da-ni-a, v.v….
+ Bỉ: chiếm Công –gô
+ Bồ Đào Nha: chiếm Mô-dăm-bich,
=> Đầu TK XX việc phân chia thuộc
địa giữa các nước đế quốc ở C.Phi đã
căn bản hoàn thành
- Các cuộc đấu tranh tiêu biểu của
nhân dân Châu Phi
+ 1837- 1870 cuộc khởi nghĩa của Áp
đen ca de ở Angiêri thu hút đông đảo
ND tham gia thất bại
+ 1879- 1882 ở Ai cập Atmet Arabi
thành thuộc địa thì khu vực Mĩ Latinh
lại giành được độc lập ?
- GV hỏi: Em hãy nhận xét về phong
trào giải phóng dân tộc ở Mĩ La-tinh?
- GV: Sau khi giành độc lập từ nay Tây
Ban Nha và Bồ Đào Nha, tình hình Mĩ
La-tinh như thế nào?
+ Âm mưu của Mĩ là gạt bỏ thực dân
châu Âu thay vào đó là sự thống trị của
Mĩ, biến Mĩ La-tinh thành “sân sau” của
Mĩ.
bại
1889 ND Êtiôpia tiến hành kháng chiến
chống TD Italia. 1.3.1896 Italia thất
bại .Êtiôpi gữa được độc lập cùng với
Libêria là những nước Châu phi giữa
được độc lập ở cuối TK XIX đầu TK
XX
(- Nhân dân các nước châu Phi đấu
tranh quyết liệt chống thực dân xâm
lược, tuy nhiên đều bị thất bại.)
Nhận xét chung
- Nổ ra liên tục ,sôi nổi hầu hết đều thất
bại
-do chênh lệch lực lượng ,trình độ tổ
chức thấp bị TD đàn áp
Ý nghĩa : Thể hiện tinh thần yêu nước
tạo tiền đề cho g đoạn đầu TK XX
2. Khu vực Mĩ Latinh.
- Đầu thế kỉ XIX, đa số các nước Mĩ
số vùng đất nhỏ.
* Tình hình Mĩ La-tinh sau khi giành
độc lập và chính sách bành trướng của
Mĩ
- Sau khi giành được độc lập các nước
Mĩ Latinh có nhiều bước tiến về kinh tế,
xã hội.
- Những năm đầu TK XX Mĩ đã tiến
hành nhiều biện pháp và biến khu vực
Mĩ Latinh thành “sân sau” của Mĩ.
- Thủ đoạn thực hiện
+Đưa ra học thuyết “Châu Mĩ của người
châu Mĩ”1823, thành lập tổ chức
“Liên Mĩ”.
+ Gây chiến và hất cẳng Tây Ban Nha
khỏi Mĩ La-tinh.
+ Thực dân chính sách cái gậy lớn và
ngoại giao đôla để khống chế Mĩ La-
tinh.
⇒ Mĩ La-tinh trở thành thuộc địa kiểu
mới của Mĩ
4. Sơ kết bài học.
- Cũng cố: Trong bối cảnh chung của thế giới đều bị thực dân phương Tây biến
thành thuộc địa, vì sao Mĩ Latinh lại giành được độc lập từ tay thực dân Tây Ban Nha
và Bồ Đào Nha ?
- Dặn dò: Học bài cũ, trả lời câu hỏi SGK và nghiên cứu bài Chiến tranh thế giới
thứ nhất.
- Ra bài tập: Vẽ lược đồ về sự phân chia châu Phi của các nước thực dân phương
Tây ?
- Bài tập:
2. Dẫn dắt vào bài mới. Cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX việc phân chia thuộc địa
trên thế giới và sự phát triển không đều giữa các nước đế quốc đẫ dẫn đến một cuộc
chiến tranh đế quốc. Cuộc chiến tranh đó đã diễn ra như thế nào, kết cục ra sao chúng
ta hãy nghiên cứu bài học.
3. Tổ chức các hoạt động dạy và học trên lớp.
Hoạt động của Thầy – trò Kiến thức cơ bản HS cần nắm
Đinh Văn Nam – Trường Đại Học Khoa Học.
18
Tập bài giảng Lịch Sử lớp 11.
* Hoạt động 1 : Cả lớp
-GV treo bản đồ “Chủ nghĩa tư bản”
(thế kỉ XVI - 1914). Giới thiệu bản đồ :
bao gồm 2 nội dung chính.
Thể hiện sự phân chia thuộc địa giữa
các nước đế quốc
GV: Nguyên nhân sâu xa dẫn đến chiến
tranh thế giới thứ hai là gì ?
(Vì sao giai đoạn này lại nảy sinh mâu
thuẫn giữa các nước đế quốc?)
GV:Sự phát triển không đều của chủ
nghĩa tư bản và sự phân chia thuộc địa
không đều sẽ dẫn đến hậu quả tất yếu gì
?
Hoạt động 2 : Cá nhân
GV yêu cầu HS theo dõi SGK những
cuộc chiến tranh giành thuộc địa đầu
tiên giữa các đế quốc, sau đó nêu nhận
xét.
Người ta thường ví những cuộc chiến
tranh cục bộ này như “khúc dạo đầu của
+Chiến tranh Trung - Nhật (1894 -
1895).
+Chiến tranh Mĩ - Tây Ban Nha 1898
+Chiến tranh Anh-Bôơ (1899 – 1902).
+Chiến tranh Nga –Nhật(1904 – 1905)
-Trong cuộc chạy đua giành giật thuộc
địa, Đức là kẻ hiếu chiến nhất.Là đầu
mối của mọi mâu thuẫn tranh chấp và
căng thẳng giữa các nước đế quốc
=> Hình thành hai khối quân sự >< sâu
sắc.
+ Khối liên minh1882: Đức + Áo -
Hung +Italia: chủ trương chia lại thế
giới.
+ Khối hiệp ước1907: Anh + Pháp +
Nga: Giữ nguyên hiện trạng thế giới.
=> Nguy cơ dẫn đến chiến tranh.
* Nguyên nhân dẫn đến chiến tranh
Sâu xa:
+Mâu thuẫn giữa các nước đế quốc về
vấn đề thuộc địa
+ Sự phát triển không đều của các nước
đế quốc
Trực tiếp: Sự hình thành hai khối quân
sự đối lập kình địch nhau
Đinh Văn Nam – Trường Đại Học Khoa Học.
19
Tập bài giảng Lịch Sử lớp 11.
28.6.1914, Áo - Hung tổ chức tập trận ở
Bô-xni-a. Thái tử Áo là Phơ-ran-xo
nghĩa như thế nào đối với nhân dân Nga
và cuộc chiến tranh thế giới ?
GV:Thắng lợi của Cách mạng tháng
Mười Nga có ý nghĩa như thế nào đối
với nhân dân Nga và thế giới ?
GV:Vì sao khi Mỹ tham gia chiến tranh
quân Đức liên tiếp bị thất bại ?
GV:Hậu quả của cuộc chiến tranh đối
với nhân dân thế giới và nhân dân các
nước châu Âu ?
Hoạt động 3:Nhóm
Nhóm 1: Những hậu quả mà cuộc chiến
tranh để lại cho nhân loại? Biện pháp
ngăn ngừa chiến tranh ngày nay.
Nhóm 2: Vì sao Mĩ trở nên giàu có sau
chiến tranh thế giới thứ nhất?
- Duyên cớ
+ Ngày 28.6.1914 thái tử Áo – Hung bị
ám sát => phe Đức + Áo – Hung chớp
thời cơ gây chiến tranh.
II. Diễn biến của chiến tranh.
1. Giai đoạn thứ nhất (1914-1916)
- Ngày 28.7.1914 Áo – Hung tuyên
với Xéc bi.
- Ngày 1.8 và 3.8.1914 Đức tuyên
chiến với Nga, Pháp.
- Ngày 4.8.1914 Anh tuyên chiến
với Đức => Chiến tranh đế quốc lan
rộng thành c/t TG.
- Ở mặt trận phía Tây: Đêm
Đinh Văn Nam – Trường Đại Học Khoa Học.
20
Tập bài giảng Lịch Sử lớp 11.
Nhóm 3: Kết cục của chiến tranh gợi
cho em suy nghĩ gì?
Nhóm 4:Tính chất của cuộc chiến tranh
?
HS phát biểu cảm nghĩ cảu mình về kết
cục chiến tranh (căm ghét chủ nghĩa
thực dân và chiến tranh, thương xót
những người dân vô tội bị sát hại bởi
đạn của chiến tranh, những người lính
bị lôi cuốn trở thành công cụ của chiến
tranh).
GV: Qua kết cục của chiến tranh, GV
giáo dục cho HS tư tưởng yêu hòa bình,
ngăn chặn nguy cơ chiến tranh, sẵn
sàng đấu tranh vì nền hòa bình thế giới.
GV:Tại sao nói thắng lợi của Cách
mạng tháng Mười Nga làm thay đổi cục
diện thế giới ?
Đây là hệ quả ngoài ý muốn của các
nước đế quốc khi tham chiến?
bại => Đồng minh của Đức lần lượt đầu
hàng.Bungari(19.9) Thổ Nhĩ Kì((30.10)
Áo- Hung(2.11)
-3.10 chính phủ mới ở Đức thành lập
- 9.11.1918 CM Đức bùng nổ vua
VinHem II phải chạy sang Hà Lan
- 11.11.1918 Đức ký hiệp định đầu hàng
Ngày dạy:
Bài 7 Tiết 8 .
NHỮNG THÀNH TỰU VĂN HÓA THỜI CẬN ĐẠI
Đinh Văn Nam – Trường Đại Học Khoa Học.
21
Tập bài giảng Lịch Sử lớp 11.
I. Mục tiêu bài học.
1. Về kiến thức:
- Học sinh kết hợp với các kiến thức đã học các môn Địa lý, Ngữ văn … để hiểu
được sự phát triển của văn học, nghệ thuật, tư tưởng …. Thời Cận đại và ảnh hưởng
của nó.
-Nắm được cuộc đấu tranh trong lĩnh vực tư tưởng dẫn đến sự ra đời CN XHKH
2. Về thái độ, tình cảm, tư tưởng:
- Hình thành ý thức say mê học tập, tìm hiểu, sáng tác.
- Trân trọng và phát huy những giá trị thành tựu văn học nghệ thua65tma2 con
người đã đạt được trong thời cận đại
3. Về kĩ năng:
Biết liên hệ, phân tích đánh giá nhứng thành tựu văn hóa và tác dụng của nó đối
với xã hội.
- Biết sử dụng phương pháp đối chiếu, so sánh các sự kiện.
- Biết trình bày một vấn đề có tính logic
- Biết tổng kết kinh nghiệm rút ra bài học.
II. Thiết bị, tài liệu dạy – học.
Sách giáo khoa + Sách giáo viên + Hình ảnh + tư liệu
III. Tiến trình tổ chức dạy học.
1.Kiểm tra bài cũ.
Nguyên nhân bùng nổ chiến tranh TG thứ nhất 1914 – 1918 ?
2.Dẫn dắt vào bài mới.
Thời cận đại chủ nghĩa tư bản đã thắng thế trên phạm vi thế giới. Chủ nghĩa tư bản
chuyển lên chủ nghĩa đế quốc bên cạnh những mâu thuẩn, những bất công trong xã
+ Sự xuất hiện của các nhạc sĩ thiên tài
như Bét-to-ven (Đức), Mô-da (Áo).
+ Các tác phẩm âm nhạc mang đậm tinh
thần dân chủ, cách mạng.
- Về tư tưởng.
+ Sự ra đời của trào lưu triết học Ánh
sáng có vai trò quan trọng trong cách
mạng TS Pháp và sự phát triển của
Đinh Văn Nam – Trường Đại Học Khoa Học.
22
Tập bài giảng Lịch Sử lớp 11.
GV hỏi: Những thành tựu văn hóa đầu
thời cận đại có tác dụng gì?
+ Phản ánh hiện thực xã hội ở các nước
trên thế giới thời kỳ cận đại.
+ Hình thành quan điểm, tư tưởng của
con người tư sản, tấn công vào thành trì
của chế độ phong kiến, góp phần vào
thắng lợi của chủ nghĩa tư bản
Hoạt động 1: Cá nhân
Cho HS đọc SGK, xem ảnh của các nhà
tư tưởng tiến bộ: Xanh Xi-mông, Phu-
ri-ê, Ô-oen và trả lời câu hỏi: Tư tưởng
chính của các ông là gì? Nó có thể trở
thành hiện thực trong bối cảnh xã hội
bấy giờ không?
GV:Ý nghĩa của văn học thời kỳ đầu
thế kỷ XX ?
* Hoạt động 3: Nhóm
Nhóm 1:-Hoàn cảnh dẫn đến sự ra đời
lòng yêu thương con người, nhất là
nhân dân lao động, thể hiện lòng yêu
nước, yêu hòa bình và tinh thần nhân
đạo sâu sắc.
- Nghệ thuật.
+ Cuối TK XIX các lĩnh vực nghệ thuật
như kiến trúc, âm nhạc, điêu khắc rất
phát triển.
+ Nhiều thiên tài xuất hiện như:
- Về Mĩ thuật: như Van Gốc (Hà Lan),
Pi-cat-xô (TBN) v.v…
- Về âm nhạc :có Trai-cốp-xki (Nga)
điển hình của âm nhạc hiện thực.
-Tác dụng: Phản ánh hiện thực xã hội ở
các nước trên thế giới thời kỳ cận
đại.Mong ước xây dựng một xã hội tốt
đẹp hơn.
3. Trào lưu tu tưởng tiến bộ và sự ra
đời, phát triển của CNXHKH giữa
XIX đầu XX.
- Trào lưu tư tưởng tiến bộ.
+ Dưới sự áp bức của chủ nghĩa tư bản
một số nhà tư tưởng tiến bộ mong muốn
xây dựng một xã hội tiến bộ không có
áp bức, bóc lột.
+ Các đại biểu: Xanh-xi-mông, Phu-ri-ê
(Pháp), Ô-oen (Anh).
+ Tư tưởng của các ông không thực
hiện được trong điều kiện phát triển của
CNTB => CNXH không tưởng.
công nhân.
+ Học thuyết của CNXHKH gồm:Triết
học, kinh tế chính trị trị học và CN
XH KH .
4. Sơ kết bài học.
- Cũng cố: Học thuyết của chủ nghĩa xã hội khoa học ra đời trong điều kiện lịch
sử nào ?
- Dặn dò: Học bài cũ, trả lời câu hỏi sách giáo khoa.
- Ra bài tập: Sưu tầm tài liệu, tranh ảnh về các nhà văn, nhà thơ, nhà soạn nhạc,
họa sĩ thời Cận đại ?
- Bài tập: Trả lời các câu hỏi
+ Lập bảng hệ thống kiến thức về thành tựu của văn hóa thời cận đại (với các
nhà văn hóa và trào lưu tư tưởng tiêu biểu)
+ Dẫn một vài tác phẩm văn học, nghệ thuật (tự chọn) nêu sự phản ánh đời
sống xã hội và tác dụng, ảnh hưởng của nó đối với xã hội.
Ngày soạn: 20/9/11
Ngày dạy:
Bài 8 Tiết: 9.
Đinh Văn Nam – Trường Đại Học Khoa Học.
24
Tập bài giảng Lịch Sử lớp 11.
ÔN TẬP LỊCH SỬ THẾ GIỚI CẬN ĐẠI
I. Mục tiêu bài học.
1. Về kiến thức:
Học sinh hệ thống hóa được các kiến thức cơ bản của lịch sử thế giới cận đại về:
Các cuộc cách mạn tư sản; các nước tư bản chuyển sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa;
phong trào công nhân cuối TK XIX đầu TK XX; chiến tranh TG lần thứ 1…
2. Về thái độ, tình cảm, tư tưởng:
Củng cố thái độ, tư tưởng, tình cảm đúng đắn qua các bài đã học.
nghĩa về nguyên nhân, mục địch, lực
lượng tham gia, lực lượng lãnh đạo, kết
quả, ý nghĩa).
Các nhóm lên trình bày, GV chốt lại:
Nguyên nhân sâu xa và nguyên nhân
trực tiếp?
I. Những kiến thức cơ bản của
chương trình
- Sự thắng lợi của cách mạng tư sản và
sự phát triển của chủ nghĩa tư bản
- Sự phát triển của phong trào công
nhân quốc tế.
- Sự xâm lược của chủ nghĩa tư bản và
phong trào đấu tranh của các dân tộc
chống chủ nghĩa thực dân.
- Lập bảng về thắng lợi của cách mạng
tư sản và sự xác lập chủ nghĩa tư bản
Nguyên nhân sâu xa: Mâu thuẫn giữa
lực lượng sản xuất tư sản chủ nghĩa với
quan hệ phong kiến ngày càng sâu sắc
- Nguyên nhân trực tiếp dẫn tới sự bùng
nổ của mỗi cuộc cách mạng tư sản
(Có nhiều nguyên nhân khác nhau tùy
thuộc vào mỗi nước) VD
-Động lực cách mạng: Quần chúng nhân
Đinh Văn Nam – Trường Đại Học Khoa Học.
25
Copyright: Tài liệu đại học ©