TÌM HIỂU VỀ LỊCH SỬ ĐÀN PIANO
Đàn piano có tên ban đầu là gravicembalo col piano e forte (đàn
clavecin có âm thanh êm ái và mạnh mẽ). Ngày nay cây đàn piano
không hổ danh khi được gọi là "ông hoàng của các loại nhạc cụ". Với
âm vực rộng, âm sắc thánh thót, kiều diễm, khả năng biểu hiện phong
phú, nhất là về mặt xử lý cường độ tinh tế - như chính tên gọi của nó.
Song để có được như hôm nay, lịch sử cây đàn piano là cả một chặng
đường dài với nhiều cải tiến thử nghiệm mà điều then chốt giúp nó trở
thành "ông hoàng" lại là ý tưởng của một nhân viên bảo quản bảo tàng
nhạc cụ.

Những thủy tổ của đàn piano:

Đàn clavicorde

Trước khi lên ngôi vị như hiện nay, piano đã phải sống với một địa vị
“thấp kém”, chẳng ai ngó ngàng tới. Lúc đầu, hình dáng nó khác hẳn
với cây piano ngày nay và điều đặc biệt là nó đã bắt đầu với chỉ có một
dây - đó là loại đàn độc huyền của người Hy Lạp. Thuở ban đầu, đàn
này được dùng làm dụng cụ vật lý và trợ lực thị giác cho các triết gia
thời cổ đại và các nhà tu hành thời Trung cổ để nghiên cứu những qui
tắc ký âm pháp - một môn khoa học của thời đó. Đàn clavicorde

Một ngày kia, các nhà tu hành mới vào dòng tu ở một tu viện nảy ra ý nghĩ
tập hợp nhiều đàn độc huyền lại và cho nó vang lên cùng một lúc để giải trí.
Dưới mỗi dây đàn, họ đặt một giá đỡ và đính nó lại với một phím đàn. Khi
lấy tay ấn xuống phím, giá đỡ chạm vào dây đàn và phát ra âm thanh. Đó là
sự xuất hiện cây đàn phím đầu tiên - đàn clavicorde. Song vào thời đó

thích nó, nhưng họ cũng muốn clavecin có thể thay đổi cường độ để tạo
những sắc thái tình cảm, muốn âm thanh ngân dài hơn, phong phú và truyền
cảm hơn

Dù đã được cải tiến rất nhiều nhưng clavecin chưa thật sự làm hài lòng các
nhạc sĩ.

“Ông hoàng” ra đời và cha đẻ chết trong nghèo túng

Vào khoảng cuối thế kỷ 17 tại Bảo tàng nhạc cụ thành phố Florence nước Ý,
có một nhân viên quản lý tên Bartolomeo Cristofori. Ông suốt đời sống giữa
các cây đàn clavicorde, clavecin và tâm trí luôn nghĩ tới những dự kiến cải
tiến đàn clavecin. Phát minh của ông rất đơn giản: thay các que gảy dây
bằng các búa nhỏ đập vào dây, đập mạnh hay yếu ta sẽ có được âm thanh
lớn hoặc nhỏ. Thật ra điều này không phải là mới, thời cổ xưa người ta đã
chơi đàn tympanon bằng cách gõ vào dây. Vấn đề ở chỗ là làm cho búa gõ
lên dây đàn liên hệ chặt chẽ với lực tác động lên bàn phím, để ấn mạnh lên
phím đàn sẽ có âm thanh lớn, ấn nhẹ thì có âm thanh nhỏ hơn.

Người ta không biết Bartolomeo Cristofori mất bao nhiêu thời gian và thử
nghiệm bao nhiêu giải pháp, nhưng năm 1709 những người đến bảo tàng
Florence đã có thể chiêm ngưỡng bốn cây đàn clavecin cải tiến do ông chế
tạo với cái tên gọi mới cũng do ông đặt là gravicembalo col piano e forte
(mà sau này người ta gọi tắt là piano). Giải pháp ưu việt cuối cùng của ông
là tạo ra một thiết bị tinh xảo gồm một đòn bẩy kép có gắn một búa nhỏ,
nhẹ, bọc da, gắn với phím đàn và chịu tác động trực tiếp của lực tác động lên
phím. Búa đập vào dây đàn để tạo âm thanh và có bộ phận tắt âm bằng dạ
khi ngón tay không còn ấn xuống phím đàn nữa.

Những cây đàn này sau đó được trình cho người bảo trợ ông là công tước

theo ý muốn. Dây đàn cũng được thay đổi, trước đây người ta dùng dây bằng
đồng thau thay cho ruột súc vật, ngày nay dây đàn dùng một lõi thép đặc biệt
bên ngoài quấn dây đồng cho chất lượng âm thanh tốt hơn. Việc bố trí dây
đàn cũng có nhiều thay đổi, người ta có thể căng 2 hoặc 3 hàng dây chồng
lên nhau, giảm bớt được diện tích mà tăng được số lượng âm thanh. Dây đàn
cũng được kéo căng hơn để cho những âm thanh sáng, vang, trong hơn
Cũng chính vì thế mà khung mắc dây của đàn phải chịu một lực căng rất lớn
(khoảng 20 tấn), nên khung mắc dây đã được thay bằng một khung bằng
gang.

Tuy những cải tiến giúp chúng ta có được cây đàn piano hoàn hảo như ngày
nay, nhưng tất cả đều dựa trên phát minh của Bartolomeo Cristofori. Để
tưởng nhớ công lao của Bartolomeo Cristofori, 150 năm sau khi ông mất,
người ta đã dựng một đài tưởng niệm tại thành phố Padoue - nơi chôn nhau
cắt rốn của ông.