M t là,ộ m i s v t, hi n t ng trong th gi i đ u không ng ng v n đ ng và phát tri n.ọ ự ậ ệ ượ ế ớ ề ừ ậ ộ ể
Hai là, phát tri n mang tính khách quan - ph bi n, là khuynh h ng v n đ ng t ng h pể ổ ế ướ ậ ộ ổ ợ
ti n lên t th p đ n cao, t đ n gi n đ n ph c t p, t kém hoàn thi n đ n hoàn thi n c aế ừ ấ ế ừ ơ ả ế ứ ạ ừ ệ ế ệ ủ
m t h th ng v t ch t do vi c gi i quy t mâu thu n, th c hi n b c nh y v ch t gây ra,ộ ệ ố ậ ấ ệ ả ế ẫ ự ệ ướ ả ề ấ
và h ng theo xu th ph đ nh c a ph đ nh. ướ ế ủ ị ủ ủ ị
2. Ý nghĩa ph ng pháp lu n - Quan đi m phát tri nươ ậ ể ể
N u n m v ng ế ắ ữ n i dung nguyên lý v s phát tri nộ ề ự ể chúng ta có th xây d ng ể ự quan đi mể
phát tri nể đ đ y m nh ho t đ ng nh n th c và th c ti n c i t o th gi i m t cách hi uể ẩ ạ ạ ộ ậ ứ ự ễ ả ạ ế ớ ộ ệ
qu . Nguyên t c này yêu c u:ả ắ ầ
+ Trong ho t đ ng nh n th cạ ộ ậ ứ , ch th c n ph iủ ể ầ ả khách quan – toàn di nệ :
M t là,ộ phát hi n nh ng xu h ng bi n đ i, chuy n hóa c a đ i t ng nh n th c trongệ ữ ướ ế ổ ể ủ ố ượ ậ ứ
s v n đ ng và phát tri n c a chính nó. ự ậ ộ ể ủ Nghĩa là, xác đ nh đ c:ị ượ Đ i t ng đã t n t i nhố ượ ồ ạ ư
th nào trong nh ng đi u ki n, hoàn c nh nào; Đ i t ng hi n đang t n t i nh th nàoế ữ ề ệ ả ố ượ ệ ồ ạ ư ế
trong nh ng đi u ki n, hoàn c nh ra sao; Đ i t ng s t n t i nh th nào trên nh ng nétữ ề ệ ả ố ượ ẽ ồ ạ ư ế ữ
c b n trong t ng lai. ơ ả ươ
Page 197 of 487
Hai là, xây d ng đ c hình nh ch nh th trong t duy v đ i t ng nh n th c nh sự ượ ả ỉ ể ư ề ố ượ ậ ứ ư ự
th ng nh t c a các xu h ng, giai đo n thay đ i c a nó. T đó phát hi n ra đ c đi m, tínhố ấ ủ ướ ạ ổ ủ ừ ệ ặ ể
ch t, quy lu t v n đ ng, phát tri n (b n ch t) c a đ i t ng nh n th cấ ậ ậ ộ ể ả ấ ủ ố ượ ậ ứ .
Quan đi m phát tri nể ể còn đòi h i ph i xác đ nh ỏ ả ị s chuy n hóa gi aự ể ữ nh ng cái đ i l pữ ố ậ
nhau (mâu thu nẫ ) đ tìm ra ể ngu n g c,ồ ố gi aữ l ng – ch tượ ấ đ th y đ c ể ấ ượ cách th c,ứ và gi aữ
cái cũ - cái m iớ đ phát hi n ra ể ệ xu h ngướ v n đ ng, phát tri n c a đ i t ng. ậ ộ ể ủ ố ượ
+ Trong ho t đ ng th c ti n,ạ ộ ự ễ khi c i t o đ i t ng ch th c n ph i:ả ạ ố ượ ủ ể ầ ả
M t là,ộ chú tr ng đ n m i đi u ki n, tình hình, kh năng c a đ i t ng đ nh n đ nhọ ế ọ ề ệ ả ủ ố ượ ể ậ ị
đúng m i xu h ng thay đ i có th x y ra đ i v i đ i t ng.ọ ướ ổ ể ả ố ớ ố ượ
Hai là, thông qua ho t đ ng th c ti n s d ng nhi u bi n pháp, ph ng ti n, đ i sáchạ ộ ự ễ ử ụ ề ệ ươ ệ ố
thích h p đ bi n đ i nh ng đi u ki n, tình hình; đ phát huy hay h n ch nh ng kh năngợ ể ế ổ ữ ề ệ ể ạ ế ữ ả
c a đ i t ng nh m lèo lái đ i t ng v n đ ng, phát tri n theo h ng h p quy lu t và cóủ ố ượ ằ ố ượ ậ ộ ể ướ ợ ậ
l i cho chúng ta. ợ
Nh v y, ư ậ quan đi m phát tri nể ể hoàn toàn đ i l p v i ố ậ ớ quan đi m siêu hình, đ u óc b oể ầ ả
th đ nh ki n, cung cách suy nghĩ s c ng giáo đi uủ ị ế ơ ứ ề ; nó xa l v i ạ ớ s tuy t đ i hóa m t giaiự ệ ố ộ
th ng tri t h c duy tâm và siêu hình coi ch t là m t ph m trù ch quan, ph thu c vào c mố ế ọ ấ ộ ạ ủ ụ ộ ả
Page 200 of 487
giác c a con ng i, ch nghĩa duy v t bi n ch ng cho r ng, ch t cũng là hi n th c kháchủ ườ ủ ậ ệ ứ ằ ấ ệ ự
quan gi ng nh b n thân v t ch t đang v n đ ng v y. Ch t c a s v t và hi n t ng cònố ư ả ậ ấ ậ ộ ậ ấ ủ ự ậ ệ ượ
đ c qui đ nh b i ph ng th c liên k t gi a các y u t t o thành, nghĩa là b i k t c u c aượ ị ở ươ ứ ế ữ ế ố ạ ở ế ấ ủ
s v t.ự ậ
• L ngượ là ph m trù tri t h c dùng đ ch tính qui đ nh v n có c a s v t v m t sạ ế ọ ể ỉ ị ố ủ ự ậ ề ặ ố
l ng, qui mô, trình đ , nh p đi u c a s v n đ ng và phát tri n cũng nh các thu c tínhượ ộ ị ệ ủ ự ậ ộ ể ư ộ
c a s v t.ủ ự ậ
L ng, cũng nh ch t, nó t n t i khách quan và không tách r i b n thân s v t, hi nượ ư ấ ồ ạ ờ ả ự ậ ệ
t ng. L ng c a s v t ch a nói lên s khác nhau gi a nó v i s v t khác; mà l ng bi uượ ượ ủ ự ậ ư ự ữ ớ ự ậ ượ ể
th kích th c dài hay ng n, s l ng nhi u hay ít, qui mô l n hay nh , trình đ cao hayị ướ ắ ố ượ ề ớ ỏ ộ
th p, nh p đi u nhanh hay ch m… Tính qui đ nh v l ng cũng phong phú nh tính qui đ nhấ ị ệ ậ ị ề ượ ư ị
v ch t; m i th đ u theo các m t khác nhau mà ph n ánh các hình th c đa d ng c a v tề ấ ỗ ứ ề ặ ả ứ ạ ủ ậ
ch t đang v n đ ng. L ng c a s v t đ c bi u th b ng con s (nhà cao 5 t ng); cóấ ậ ộ ượ ủ ự ậ ượ ể ị ằ ố ầ
tr ng h p l ng bi u th d i d ng tr u t ng và khái quát (trình đ nh n th c, ý th cườ ợ ượ ể ị ướ ạ ừ ượ ộ ậ ứ ứ
trách nhi m cao hay th p c a m t công nhân); có tr ng h p l ng là nhân t bên trong c aệ ấ ủ ộ ườ ợ ượ ố ủ
Page 201 of 487
s v t (1 phân t ôxy (Oự ậ ử
2
) do 2 nguyên t ôxy h p thành); có tr ng h p l ng là nhân tử ợ ườ ợ ượ ố
bên ngoài c a s v t (chi u dài, chi u r ng, chi u cao c a s v t). S phân bi t ch t vàủ ự ậ ề ề ộ ề ủ ự ậ ự ệ ấ
l ng c a s v t và hi n t ng ch mang tính t ng đ i, chúng có th chuy n hóa cho nhauượ ủ ự ậ ệ ượ ỉ ươ ố ể ể
khi thay đ i quan h , có nh ng tính qui đ nh trong m i quan h này là ch t c a s v t, songổ ệ ữ ị ố ệ ấ ủ ự ậ
trong m i quan h khác l i bi u th l ng c a s v t, và ng c l i.ố ệ ạ ể ị ượ ủ ự ậ ượ ạ
2. M i quan h bi n ch ng gi a Ch t và L ng ố ệ ệ ứ ữ ấ ượ
B t kỳ s v t và hi n t ng nào cũng là s th ng nh t bi n ch ng gi a ch t và l ng.ấ ự ậ ệ ượ ự ố ấ ệ ứ ữ ấ ượ
S th ng nh t h u c y gi a tính qui đ nh v ch t và tính qui đ nh v l ng g i là ự ố ấ ữ ơ ấ ữ ị ề ấ ị ề ượ ọ độ c aủ
s v t hay hi n t ng.ự ậ ệ ượ
• Đ ộ là ph m trù tri t h c ch s th ng nh t gi a ch t và l ng, đ là gi i h n màạ ế ọ ỉ ự ố ấ ữ ấ ượ ộ ớ ạ
Ch t m i ra đ i có th làm thay đ i qui mô, nh p đi u c a s v n đ ng và phát tri n c aấ ớ ờ ể ổ ị ệ ủ ự ậ ộ ể ủ
s v t; nghĩa là t o đi u ki n l ng m i xu t hi n. Ví d , khi ch t l ng chuy n sang ch tự ậ ạ ề ệ ượ ớ ấ ệ ụ ấ ỏ ể ấ
h i làm cho t c đ v n đ ng h i n c nhanh h n, th tích h i n c l n h n, đ hòa tanơ ố ộ ậ ộ ơ ướ ơ ể ơ ướ ớ ơ ộ
khác v i tr c…ớ ướ
Qui lu t nh ng thay đ i v l ng thành thay đ i v ch t có m t m i lĩnh v c, thí d : ậ ữ ổ ề ượ ổ ề ấ ặ ở ọ ự ụ
Trong hóa h c:ọ O + O O
2
(ôxy) + O O
3
ôzôn)
CH
4
+CH
2
C
2
H
6
(mêtan) + CH
2
C
3
H
8
(prôpan) + CH
2
C
4
H
10
B c nh y toàn bướ ả ộ là b c nh y làm thay đ i ch t c a toàn b các m t, các y u t c uướ ả ổ ấ ủ ộ ặ ế ố ấ
thành s v t. ự ậ B c nh y c c bướ ả ụ ộ là b c nh y làm thay đ i ch t c a nh ng m t, nh ng y uướ ả ổ ấ ủ ữ ặ ữ ế
t riêng l c a s v t và hi n t ng. ố ẻ ủ ự ậ ệ ượ
+ Khi xem xét s thay đ i v ch t c a xã h i ng i ta còn phân chia s thay đ i đó raự ổ ề ấ ủ ộ ườ ự ổ
thành thay đ i có tính ch t ổ ấ cách m ngạ và thay đ i có tính ổ ti n hóaế .
Cách m ngạ là s thay đ i mà trong quá trình đó di n ra s c i t o căn b n v ch t c aự ổ ễ ự ả ạ ả ề ấ ủ
s v t, không ph thu c vào s c i t o đó di n ra nh th nào (đ t bi n hay d n d n). Cònự ậ ụ ộ ự ả ạ ễ ư ế ộ ế ầ ầ
ti n hóaế là s thay đ i v l ng cùng v i nh ng bi n đ i nh t đ nh v ch t, nh ng là ch tự ổ ề ượ ớ ữ ế ổ ấ ị ề ấ ư ấ
không căn b n c a s v t.ả ủ ự ậ
Tóm l iạ , n i dung c a qui lu t chuy n hóa t nh ng thay đ i v l ng thành nh ng thayộ ủ ậ ể ừ ữ ổ ề ượ ữ
đ i v ch t và ng c l i nh sau:ổ ề ấ ượ ạ ư
B t kỳ s v t nào cũng là s th ng nh t gi a ch t và l ng, s thay đ i d n d n vấ ự ậ ự ố ấ ữ ấ ượ ự ổ ầ ầ ề
l ng trong khuôn kh c a đ t i đi m nút s d n đ n s thay đ i v ch t c a s v tượ ổ ủ ộ ớ ể ẽ ẫ ế ự ổ ề ấ ủ ự ậ
thông qua b c nh y; ch t m i ra đ i tác đ ng tr l i s thay đ i c a l ng m i. Quá trìnhướ ả ấ ớ ờ ộ ở ạ ự ổ ủ ượ ớ
tác đ ng đó di n ra liên t c làm cho s v t không ng ng phát tri n, bi n đ i.ộ ễ ụ ự ậ ừ ể ế ổ
Page 207 of 487
3. Ý nghĩa ph ng pháp lu n ươ ậ
+ Ph i bi t tích lũy v l ng đ làm bi n đ i v ch t c a s v tả ế ề ượ ể ế ổ ề ấ ủ ự ậ : Trong ho t đ ngạ ộ
nh n th c và th c ti n ai cũng bi t r ng mu n có ch t m i thì ph i tích lũy v l ng đ nậ ứ ự ễ ế ằ ố ấ ớ ả ề ượ ế
đ cho phép s chuy n sang ch t m i. Tuy nhiên, v n đ là ch bi t cách tích lũy vộ ẽ ể ấ ớ ấ ề ở ỗ ế ề
l ng, nghĩa là không đ c nôn nóng, ch quan khi ch a có s tích lũy v l ng đ n đượ ượ ủ ư ự ề ượ ế ộ
chín đã mu n th c hi n b c nh y.ố ự ệ ướ ả
+ Ph i có quy t tâm ti n hành b c nh yả ế ế ướ ả . Nghĩa là luôn ch ng t t ng b o th , chố ư ưở ả ủ ờ
đ i không dám th c hi n b c nh y khi đã có s tích lũy đ y đ v l ng, ho c kéo dài sợ ự ệ ướ ả ự ầ ủ ề ượ ặ ự
tích lũy, ch nh n m nh đ n s bi n đ i d n d n v l ng… s kìm hãm s phát tri n c aỉ ấ ạ ế ự ế ổ ầ ầ ề ượ ẽ ự ể ủ
s v t và hi n t ng.ự ậ ệ ượ
+ Ph i bi t v n d ng linh ho t các hình th c b c nh y trong cu c s ngả ế ậ ụ ạ ứ ướ ả ộ ố . S v nự ậ
d ng linh ho t các hình th c c a b c nh y tùy thu c vào vi c phân tích đúng đ n nh ngụ ạ ứ ủ ướ ả ộ ệ ắ ữ
đi u ki n khách quan và nhân t ch quan cũng nh s hi u bi t quy lu t này. Tùy theo t ngề ệ ố ủ ư ự ể ế ậ ừ
tr ng h p c th , t ng đi u ki n c th , t ng quan h c th đ l a ch n hình th c b cườ ợ ụ ể ừ ề ệ ụ ể ừ ệ ụ ể ể ự ọ ứ ướ
ch t và ng c l i ấ ượ ạ ch rõ cách th cỉ ứ v n đ ng, phát tri n c a s v t, hi n t ng.ậ ộ ể ủ ự ậ ệ ượ
Câu 24: Phân tích n i dung qui lu t th ng nh t và đ u tranh c a các m t đ i l p. Ý nghĩaộ ậ ố ấ ấ ủ ặ ố ậ
ph ng pháp lu n c a quy lu t này?ươ ậ ủ ậ
Page 210 of 487
1. M t đ i l p, mâu thu n bi n ch ng, s th ng nh t và đ u tranh c a các m t đ iặ ố ậ ẫ ệ ứ ự ố ấ ấ ủ ặ ố
l pậ
M i s v t, hi n t ng, quá trình đ u là s th ng nh t c a các m t đ i l p.ỗ ự ậ ệ ượ ề ự ố ấ ủ ặ ố ậ
• M t đ i l pặ ố ậ là ph m trù dùng đ ch nh ng m t t n t i trong s v t có mang nh ngạ ể ỉ ữ ặ ồ ạ ự ậ ữ
đ c đi m, tính ch t bi n đ i theo khuynh h ng trái ng c nhau. ặ ể ấ ế ố ướ ượ S t n t i c a các m tự ồ ạ ủ ặ
đ i l p trong s v t là khách quan và ph bi n. B t kỳ s v t nào cũng có hai ho c nhi uố ậ ự ậ ổ ế ấ ự ậ ặ ề
m t đ i l p; và c hai m t đ i l p có liên h , tác đ ng l n nhau thì t o thành m t mâuặ ố ậ ứ ặ ố ậ ệ ộ ẫ ạ ộ
thu n bi n ch ng. ẫ ệ ứ
• Mâu thu n bi n ch ngẫ ệ ứ là khái ni m tri t h c dùng đ ch s liên h , tác đ ng quaệ ế ọ ể ỉ ự ệ ộ
l i l n nhau, bài tr , ph đ nh l n nhau c a các m t đ i l p bi n ch ngạ ẫ ừ ủ ị ẫ ủ ặ ố ậ ệ ứ . Mâu thu n bi nẫ ệ
ch ng t n t i khách quan và ph bi n trong t nhiên, xã h i và t duy. Mâu thu n bi nứ ồ ạ ổ ế ự ộ ư ẫ ệ
ch ng trong t duy là s ph n ánh mâu thu n bi n ch ng trong hi n th c khách quan và làứ ư ự ả ẫ ệ ứ ệ ự
ngu n g c phát tri n c a nh n th c. Hai m t đ i l p t o thành mâu thu n bi n ch ng t nồ ố ể ủ ậ ứ ặ ố ậ ạ ẫ ệ ứ ồ
t i trong s th ng nh t c a các m t đ i l p.ạ ự ố ấ ủ ặ ố ậ
Page 211 of 487
• S th ng nh tự ố ấ c a các m t đ i l p là s n ng t a l n nhau, t n t i không tách r iủ ặ ố ậ ự ươ ự ẫ ồ ạ ờ
nhau gi a các m t đ i l p, s t n t i c a m t này ph i l y s t n t i c a m t kia làm ti nữ ặ ố ậ ự ồ ạ ủ ặ ả ấ ự ồ ạ ủ ặ ề
đ . ề Nh v y, cũng có th xem s th ng nh t c a hai m t đ i l p là tính không th tách r iư ậ ể ự ố ấ ủ ặ ố ậ ể ờ
c a hai m t đó. ủ ặ
Gi a các m t đ i l p bao gi cũng có nh ng nhân t ữ ặ ố ậ ờ ữ ố gi ng nhauố , đ ng nh t ồ ấ v i nhau.ớ
V i ý nghĩa đó, "s th ng nh t c a các m t đ i l p" còn bao hàm s ớ ự ố ấ ủ ặ ố ậ ự "đ ng nh t"ồ ấ c a cácủ
m t đó.ặ
S th ng nh t c a m t đ i l p trong m t s v t còn bi u hi n là ự ố ấ ủ ặ ố ậ ộ ự ậ ể ệ s th m th u vàoự ẩ ấ
nhau, t o đi u ki n, ti n đ cho nhau phát tri n.ạ ề ệ ề ề ể Trong tác ph m ẩ Gia đình th n thánh,ầ
C.Mác và Ph.Angghen vi t r ng, giai c p vô s n và s giàu có là hai m t đ i l p. Hai cái nhế ằ ấ ả ự ặ ố ậ ư
v y h p thành m t kh i th ng nh t. C hai đ u là hình th c t n t i c a quy n t h u.ậ ợ ộ ố ố ấ ả ề ứ ồ ạ ủ ề ư ữ
(…) c a các m t đ i l p là có đi u ki n, t m th i, thoáng qua, t ng đ i. S đ u tranh c aủ ặ ố ậ ề ệ ạ ờ ươ ố ự ấ ủ
các m t đ i l p bài tr l n nhau là tuy t đ i, cũng nh s phát tri n, s v n đ ng là tuy tặ ố ậ ừ ẫ ệ ố ư ự ể ự ậ ộ ệ
đ i"ố
42
.
2. Mâu thu n bi n ch ng ẫ ệ ứ − ngu n g c c a s v n đ ng và s phát tri n ồ ố ủ ự ậ ộ ự ể
42
V.I.Lênin. Toàn t pậ , T.29, Nxb Ti n b , Mátxc va, 1981, tr. 379-380.ế ộ ơ
Page 214 of 487
Nh ng ng i theo ữ ườ ch nghĩa duy tâmủ tìm ngu n g c, đ ng l c c a s v n đ ng, phátồ ố ộ ự ủ ự ậ ộ
tri n nh ng l c l ng siêu nhân hay lý trí, ý mu n ch quan c a con ng i.ể ở ữ ự ượ ở ở ố ủ ủ ườ
Nh ng ng i theo ữ ườ quan đi m siêu hìnhể tìm ngu n g c c a s v n đ ng, phát tri n sồ ố ủ ự ậ ộ ể ở ự
tác đ ng bên ngoài đ i v i s v t. R t cu c, h đã ph i nh đ n "Cái hích đ u tiên"ộ ố ớ ự ậ ố ộ ọ ả ờ ế ầ
(Newton) hay c u vi n t i Th ng đ (Aristote). Nh v y, b ng cách này hay cách khác,ầ ệ ớ ượ ế ư ậ ằ
quan đi m siêu hình v ngu n g c v n đ ng và phát tri n s m hay mu n s d n t i chể ề ồ ố ậ ộ ể ớ ộ ẽ ẫ ớ ủ
nghĩa duy tâm.
D a trên nh ng thành t u khoa h c và th c ti n, ự ữ ự ọ ự ễ ch nghĩa duy v t bi n ch ng ủ ậ ệ ứ tìm th yấ
ngu n g c c a v n đ ng và phát tri n mâu thu n, s đ u tranh gi a các khuynh h ng,ồ ố ủ ậ ộ ể ở ẫ ở ự ấ ữ ướ
các m t đ i l p t n t i trong các s v t và hi n t ng. ặ ố ậ ồ ạ ư ậ ệ ượ
Trong l ch s , t t ng này đã đ c Héraclite đ c p đ n và đ c Hêghen phát tri n.ị ử ư ưở ượ ề ậ ế ượ ể
Hêghen vi t: “Mâu thu n, th c t là cái thúc đ y th gi i, là c i ngu n c a t t c v n đ ngế ẫ ự ế ẩ ế ớ ộ ồ ủ ấ ả ậ ộ
và s s ng”ự ố
43
.
43
Xem: Giáo trình Tri t h c Mác - Lêninế ọ , Nxb Chính tr Qu c gia, Hà N i, 1999, tr. 325.ị ố ộ
Page 215 of 487
C.Mác và Ph.Ăngghen và V.I.Lênin đã lu n ch ng và phát tri n h n n a nh ng lu nậ ứ ể ơ ữ ữ ậ
đi m đó trên c s bi n ch ng duy v t. C.Mác vi t: "Cái c u thành b n ch t c a s v nể ơ ở ệ ứ ậ ế ấ ả ấ ủ ự ậ
đ ng bi n ch ng, chính là s cùng nhau t n t i c a hai m t mâu thu n, s đ u tranh gi aộ ệ ứ ự ồ ạ ủ ặ ẫ ự ấ ữ
chúng r t phong phú và đa d ng. Tính phong phú, đa d ng đ c qui đ nh b i đ c đi m c aấ ạ ạ ượ ị ở ặ ể ủ
các m t đ i l p, b i đi u ki n tác đ ng qua l i c a chúng, b i trình đ t ch c c a hặ ố ậ ở ề ệ ộ ạ ủ ở ộ ổ ứ ủ ệ
th ng (s v t) mà trong đó mâu thu n t n t i.ố ự ậ ẫ ồ ạ
• Căn c vào quan h đ i v i s v t đ c xem xét, ng i ta phân bi tứ ệ ố ớ ự ậ ượ ườ ệ mâu thu n bênẫ
trong và mâu thu n bên ngoài.ẫ
Page 217 of 487
Mâu thu n bên trongẫ là s tác đ ng qua l i gi a các m t, các khuynh h ng đ i l p c aự ộ ạ ữ ặ ướ ố ậ ủ
cùng m t s v t. ộ ự ậ Mâu thu n bên ngoàiẫ là mâu thu n di n ra trong m i liên h gi a s v tẫ ễ ố ệ ữ ự ậ
này v i s v t khác. Mâu thu n bên trong có vai trò quy t đ nh tr c ti p đ i v i quá trìnhớ ự ậ ẫ ế ị ự ế ố ớ
v n đ ng và phát tri n c a s v t. Mâu thu n bên ngoài ch phát huy tác d ng khi thông quaậ ộ ể ủ ự ậ ẫ ỉ ụ
mâu thu n bên trong. Phân bi t mâu thu n bên trong và mâu thu n bên ngoài mang tính t ngẫ ệ ẫ ẫ ươ
đ i, vì tùy thu c vi c xác đ nh ph m v c n xem xét.ố ộ ệ ị ạ ị ầ
• Căn c vào ý nghĩa đ i v i s t n t i và phát tri n c a toàn b s v t mà mâu thu nứ ố ớ ự ồ ạ ể ủ ộ ự ậ ẫ
đ c chia thành ượ mâu thu n c b n ẫ ơ ả và mâu thu n không c b n. ẫ ơ ả
Mâu thu n c b nẫ ơ ả là mâu thu n qui đ nh b n ch t c a s v t, qui đ nh s phát tri n ẫ ị ả ấ ủ ự ậ ị ự ể ở
t t c các giai đo n c a s v t, nó t n t i trong su t quá trình t n t i c a s v tấ ả ạ ủ ự ậ ồ ạ ố ồ ạ ủ ự ậ . Mâu thu nẫ
không c b nơ ả là mâu thu n đ c tr ng cho m t ph ng di n nào đó c a s v t, nó qui đ nhẫ ặ ư ộ ươ ệ ủ ự ậ ị
s v n đ ng và phát tri n c a m t m t nào đó c a s v t, và nó ch u s chi ph i c a mâuự ậ ộ ể ủ ộ ặ ủ ự ậ ị ự ố ủ
thu n c b n. B t c m t s v t, hi n t ng nào cũng đ u có mâu thu n c b n; khi mâuẫ ơ ả ấ ứ ộ ự ậ ệ ượ ề ẫ ơ ả
thu n c b n đ c gi i quy t thì ch t s v t thay đ i. Xác đ nh mâu thu n c b n có ýẫ ơ ả ượ ả ế ấ ự ậ ổ ị ẫ ơ ả
nghĩa quan tr ng trong cu c s ng.ọ ộ ố
Page 218 of 487
• Căn c vào vai trò c a mâu thu n đ i v i s t n t i và phát tri n c a s v t trongứ ủ ẫ ố ớ ự ồ ạ ể ủ ự ậ
m t giai đo n nh t đ nh mà mâu thu n đ c chia thành ộ ạ ấ ị ẫ ượ mâu thu n ch y u và mâu thu nẫ ủ ế ẫ
th y u.ứ ế
Mâu thu n ch y uẫ ủ ế là mâu thu n n i lên hàng đ u m t giai đo n phát tri n nh t đ nhẫ ổ ầ ở ộ ạ ể ấ ị
c a s v t, nó chi ph i các mâu thu n khác trong giai đo n l ch s đó. ủ ự ậ ố ẫ ạ ị ử Mâu thu n th y uẫ ứ ế là
mâu thu n ra đ i và t n t i trong m t giai đo n phát tri n c a s v t nh ng nó ch nhẫ ờ ồ ạ ộ ạ ể ủ ự ậ ư ỉ ả
h ng đ n s v t trong m t giai đo n l ch s nh t đ nh, nó ch u s chi ph i c a mâu thu nưở ế ự ậ ộ ạ ị ử ấ ị ị ự ố ủ ẫ
ch y u. Phân bi t mâu thu n ch y u và mâu thu n th y u ch mang tính t ng đ i; tìmủ ế ệ ẫ ủ ế ẫ ứ ế ỉ ươ ố
thu n và th hi n rõ s đ i l p, đ u tranh gi a hai m t đ i l p tr nên gay g t; ẫ ể ệ ự ố ậ ấ ữ ặ ố ậ ở ắ giai đo nạ
th baứ là giai đo n chuy n hóa, s v t cũ m t đi, s v t m i ra đ i.ạ ể ự ậ ấ ự ậ ớ ờ
M i th i đ i l ch s đ u có mâu thu n c b n - mâu thu n gi a hai giai c p c b nỗ ờ ạ ị ử ề ẫ ơ ả ẫ ữ ấ ơ ả
trong xã h i. S đ u tranh gi a các giai c p y quy t đ nh chi u h ng c a s phát tri n.ộ ự ấ ữ ấ ấ ế ị ề ướ ủ ự ể
Tuy nhiên, bên c nh mâu thu n c a nh ng giai c p c b n còn có nhi u mâu thu n c a cácạ ẫ ủ ữ ấ ơ ả ề ẫ ủ
t ng l p khác, th m chí ngay trong giai c p vô s n cũng có s khác nhau… T t c nh ng cáiầ ớ ậ ấ ả ự ấ ả ữ
đó c n ph i đ c tính đ n khi l a ch n ph ng pháp và hình th c đ u tranh giai c p, khiầ ả ượ ế ự ọ ươ ứ ấ ấ
đ nh ra chính sách. Trong cu c đ u tranh th c t , n u không nhìn th y t t c cái l i mâuị ộ ấ ự ế ế ấ ấ ả ướ
thu n ph c t p y, t c là gi n đ n hóa b c tranh đúng đ n v ẫ ứ ạ ấ ứ ả ơ ứ ắ ề đ u tranh c a các m t đ iấ ủ ặ ố
Page 221 of 487
Copyright: Tài liệu đại học ©