SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HƯNG YÊN
TRƯỜNG THPT DƯƠNG QUẢNG HÀM
- - - - - - - - -
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
‘‘VẬN DỤNG KIẾN THỨC VỀ SỰ PHÂN LI CỦA NHIỄM SẮC THỂ
TRONG NGUYÊN PHÂN, GIẢM PHÂN ĐỂ GIẢI CÁC BÀI TẬP LIÊN
QUAN TỚI ĐỘT BIẾN LỆCH BỘI ’’

LÊ THỊ THU HIỀN


Năm học:2013-2014

LỜI CAM ĐOAN
 !"#$%%&'(!)*+,-
./&)0
123$"45462746
Người viết SKKN

Lê Thị Thu Hiền
7
MỤC LỤC
8
9
A. PHẦN MỞ ĐẦU 
:0;".<$====================00 
::0>/==================000 7
:::0?@$AB/=============00 
:10C/CD/================== 7
10?E,,/================= 7

70900W/8T,8F&'$*.000000000000000000000000000000000000 6
70907S0000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000 6
PHẦN 3: CÔNG THỨC TÍNH TOÁN
6
900?!'$/",!=================0 6
9070?!'$(,!================== 6
PHẦN 4: bµi tËp vËn dông
N
600X$Y,#Z/G*S,!#&M,8Z/8T
/",!=======================
N
6070X$Y,#Z/G*S,!#&M,8Z/8T
(,!0000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000
O
6090X$Y,)B,[/",!3(,!$00000000000000 74
PHẦN 5: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
77
C. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
79
TÀI LIỆU THAM KHẢO
76
N
A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. Lý do chọn đề tài.
8$2\!"H*B"]^G8J
H)Z/38U thêi lîng ph©n bè  viÖc hoµn thµnh mét c©u tr¾c
nghiÖm lµ rÊt ng¾n P )( 1,5- 1,8R01TY"H_,*#@E)
('$Y,J#$8`\$Z/80
8S(.@" @3aY`"U8`</ 
!/8JH.G.@'$Y,J<Z/8T/",!3(,!`

iY'B'$/-.@$s%t2(3>
'$U$s
V. Phương pháp nghiên cứu.
pCEC/CDrq88Z/D8qD/r*p./CD
,E,D,D/*/
i D/q#C/*DD)3*DD3q#C/q*D
)p3==
i D/qp)D)Cp.C"0
i ?!D3pEC,qCD#D/"D0
i pEC,D.C'qDD#Z/DC./D/0
VI. Điểm mới trong nghiên cứu.
i%)&"/Z/Tu3'('F/3*EKfU*
JB'(`&*S,!#I*JF8Z/8T/",!3(
,!'T$)'T)Y.$'$Y,#@
E0
B. PHẦN NỘI DUNG
PHẦN 1: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
V
1.1. Khái niệm về nhiễm sắc thể.
I*JF#$Y`.8/"<c`,-'$
- Ở sinh vật nhân thựcI*JF#$[`/8_j8!
'$3U)(2/-$/M8'j/A/-)<>3B`/@
f`I*J'K&"/#$ADN$,8^#@histon[1,tr23]0
iỞ sinh vật nhân sơ như vi khuẩnU`/8_c'$
!S0v'$w-xn.@8\3)#)G,8^3U
@J)+,$.@yz3876{0P1>.01)/mE. coliR
iỞ vi rút (thể thực khuẩn - phage)Y`.8/"<w87
#@xnMx|0
1.2. Phân biệt NST tương đồng và NST không tương đồng.
38'$*.LP'$R3\/`(

•F'AIP7•7R
•F'AI)+,P7•7•7R=z387V{
1.6.2. Cơ chế phát sinh
in*S),!#&-"-*AM,I*JF8(
,!@8€f"/-$I*JF0€$")B,
G€'T)G@-'#H'-z387V{0
i;H'-ƒUF("88/",!c'$*.L$
'F/Hc-,\EFz387V{0
PHẦN 2: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
2.1. SỰ PHÂN LI CỦA CÁC CẶP NHIỄM SẮC THỂ TRONG NGUYÊN PHÂN.
2.1.1. Nguyên phân xảy ra bình thường
„
 %'$c)T8/g!$)+,Pc,R0
%_)T$"'$$/",!08/",!.I8*S,!
!$,!'$`0…!"_&"/Z/!*S,!
#&M,Z/)T/",!P,!!R0
*Giả sử xét một tế bào ban đầu có 2n = 4 NST.

'$'\//A)T8/
*Diễn biến các kì của phân bào[2,tr73]:
Các kì Hình vẽ Số
lượng
NST
trong
mỗi tế
bào
Đặc điểm
Kì đầu
7
)+,

Các kì Kì giữa Kì sau Kì cuối Kết quả
Hình vẽ
7•7
7i7
Kết quả: f'$P7R†7'$
iNếu 2 sợi crômatit trong một NST kép không phân li ở kỳ sau[3,tr23]:
Các kì Kì giữa Kì sau Kì cuối Kết quả
7•

7•7
7i7
Hình vẽ
7i

Kết quả: f'$P7R†7'$
iNếu toàn bộ các NST không phân li ở kỳ sauP.*J)T$R
z93879{0
Các kì Kì giữa Kì sau Kì cuối Kết quả
Hình vẽ
6
4P/'R
Kết quả: f'$P7R†'$P6R
2.1.3. Trường hợp điển hình
ie+'$U7~6PxX'R01)>H/'-Z/)T/",!0
Các kì Kì đầu- Kì giữa Kì sau Kì cuối
1. Nguyên
phân bình
thường
xxXX'' xX'‡xX' xX'3xX'
7

2.2. SỰ PHÂN LI CỦA CÁC CẶP NHIỄM SẮC THỂ TRONG GIẢM PHÂN
- (,!("8c'$*.@>3K7#\,!'$#
,3("8#\!7#\,!#0
i(,!S`#$Z/8T@€/m'QZ/8T0
2.2.1. Giảm phân xảy ra bình thường[5,tr100]
2.2.1.1 Giảm phân I:
Các kì Hình vẽ Số
lượng
NST
trong
mỗi tế
bào
Đặc điểm
Kì đầu
I
7
)+,
i)+,J3
J3H8ˆ0
i)+,8f
M,EK,B,3
9
'J+$UF("8
8]@0
Kì giữa
I
7
)+,
i)+,,$
7$8M,a

'J\/J
$J0
Kì
giữa II
)+,
i)+,
,$8
M,a>
@&
,!'$0
Kì sau
II 7
E
i)+,
8$
E,!#
<7S&
'$0
Kì
cuối II
E
i8c<
.@*B(0
Kết
quả
GP II
Từ 1 tế bào ( n kép)→ 2 tế bào ( n đơn)
Kết quả giảm phân: Từ 1 tế bào ( 2n )→ 4 tế bào ( n )
2.2.2. Giảm phân xảy ra không bình thường (có đột biến).
- Nếu có một cặp NST không phân ly ở kỳ sau lần phân bào I[3,tr24]:


2.2.3.Trường hợp điển hình
ie+'$U7~7PUM,R0S,!#'T$)'T
8(,!g@8#@€^'(*/z9387O{
Loại giao tử
Giảm
phân bình
thường
Nếu cặp NST
không phân li
trong giảm phân I
Nếu cặp NST không
phân li trong giảm
phân II
1. Cặp NST
thường (Aa)
x3 x34 xx343Mx334
2. Cặp NST giới
tính XX
e ee34 ee343e
3. Cặp NST giới
tính XY
e3‰ e‰34 ee343‰Me343‰‰
ie+'$U7~6PxX'R0nG!"#$)>H/Z/)T(,!
88B,†#@€B@8
Các kì Kì đầu I -
Kì giữa I
Kì sau I Kì cuối I-
Kì đầu II
Kì sau II Kì cuối II

xX3'
M
x'3X
3. Hai
sợi
crômatit
trong 1
NST
kép
không
phân li
ở kì sau
II
xxXX'' xxXX‡''
M
x''‡XX
xxXX3''
M
xx''3XX
xxX‡X3'‡'•
xX‡xX3'‡'
M
xx'‡'3X‡X•
x'‡x'3X‡X
xxX3X3'•
xX3'3'
M
xx'3'3X•
x'3X3X
4.Toàn

;$Z/8T)B,€SPRG-€PRF-
B,€P7R
PHẦN 3: CÔNG THỨC TÍNH TOÁN
3.1.Phân bào nguyên phân.
/)#$*A#\!&'$
iA'$@87
)
0
iA'$GB@#$7
)
i0
iAEGEE8/`,7P7
)
iR0
iAEG$$8/`,7P7
)
i7R0
3.2. Phân bào giảm phân.
f'$P7RZ/(,!@6'$PR
•/#$'$*.Sf'$†@86€SPR
•/#$'$*.f'$†@8€PR$'F
QGPR
iAEG$8/`,? 707
)
iA*J,,UFU&)+,c)k[:~A,!#"U
FU&)+,c)k*/:
2
2
n
„

'$U'-I*JF#$
x07•‚$7‚7‚M7•7•$7‚•0
X07••$7‚‚M7•‚$7‚•0
07•7$7‚7M7•7•$7‚7‚0
n07••$7‚7M7•7$7‚‚0
74
Giải
,3nU'$7i7#$-'w#Z/GM,
†;@0
-&M,*A9$-&M,*AO),!#wUF@
'$UA7•M7i†Đáp án đúng là B
Bài 4 (CĐ 2011)-'$*.L&F-)+,c)T*//"
,!3B66I*JF0X-I*JF#L'-'T
&#$$"#$
x07~760 X07~670 07~770 n07~6O0
Giải
F)+,7iic)T*/#$70P7iiR~66
→7~760 Đáp án đúng là A
Bài 5 : -'$*.L&#_7~760/",!#,O#\0
))_#\,!'$9•8*A'$3.!-'U
'$'Q8A#@,!'$("88`(M,I*JF0
a0T*A#B'$T$s
x0NO0X0O400NV0n0O0
b0>w#H'$-'*G'$'T0
x0‹60X0‹N00‹O0n0‹V
Giải
a0%_/",!#\9@5'$V'$d/",!'T
3y'$'Q8A#@0V'$'T/",!,9#\@8
V7
9

e

$40X0e
x
$e

00e
x
e
x
$40n0e

e

$40
Giải
i%_(,!:@87'$#$e
x
e
x
$e

e

0
i(,!::(7'$),!#@8€#$e
x
e
x
3e

e

3e
x
3e

340
0e
x
e
x
3e

e

3e
x
3e

340n0e
x
e

343e
x
3e
x
e
x
0

340
i-*A'$,!#'T@€e
x
3e

0
77
†Đáp án đúng là C.
Bài 4 (CĐ 2011) (*€8-'$*U'-I*JFB)>
H/#$66x•e‰0%'$$"(,!M,I*JFT,!
#'T3M,I*JFG>),!#8(,!:3(
,!::.I8'T0#@€UFB@8fZ/8T(
,!&'$8#$
x077x$77x•ee0 X077x•ee$77x•‰‰0
077x•e$77x•‰‰0 n077x•e‰$77x0
Giải
iM,,!#'T8(,!@8€77x0
iM,e‰),!#8(,!:3(,!::,!#'T
@87#@€e‰340
†Đáp án đúng là D.
Bài 5 (CĐ 2010)…-#$*Y3+-'$*UM,I
*JF)>H/#$x$X'0%'$$"(,!T$€3c(
,!:M,x,!#'T3M,X'),!#•(,!::.I8'T
0A#@€UF@8f'$*8#$
x0O0 X060 050 n07
Giải
wU1 tế bào sinh tinh PxX'R(,!tối đaU7*J,,c)T
[&(,!#$wU7,!#c)T*/:†7#@€0
†Đáp án đúng là D.
Bài 6U9'$*U)F/^xX'n.•^SH(,!3'Z/

Giải
7444'$*(,!74446~54448h0
74'$UM,*A),!#8(,!:@8
•747~64'$UP•RP#$VR0
•747~64'$UPiRP#$NR0
†A€N#$
64
5444
~43NŽ†Đáp án đúng là A.
4.3. Bài tập kết hợp giữa nguyên phân, giảm phân và thụ tinh.
76
Bài 1}U)F/^
e
x
e

3'AU)F/^
e
x
‰
3U)F/^e
x
e

e

0
'Z/8T(,!c'A$})("8-'^$-'`/
8_I*JF0%#/Y$*/!"<Z/8T(,!c'A$}#$
_s

f}.(,!
::@8†Đáp án đúng là C.
Bài 2(ĐH-2008)%F&-Z/\F,APZ/\F#L
'-R$(,!T$€S$3c-*A'$*
€3-M,I*JF),!#8(,!:3(,!::
.I8'T0S,AS.[FUF@8)F/]
B,<I*JF#$
x07•7i•7••7i7•7•70 X07••7iii•70
07i7•7•7•7•0n07••7i7i7•7•7•70
Giải
Cách 11T-'w#Z/GM,không thểU,X33
n†Đáp án đúng là A.
Cách 2:
7N