SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH HƯNG YÊN
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO PHÙ CỪ
TRƯỜNG THCS TỐNG TRÂN
*****
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ỨNG DỤNG BẢN ĐỒ TƯ DUY
TRONG DẠY – HỌC MÔN ÂM NHẠC Ở TRƯỜNG THCS
ĐÁNH GIÁ CỦA HỘI ĐỒNG CHẤM SKKN
(Nhận xét, xếp loại)
CẤP TRƯỜNG CẤP HUYỆN CẤP TỈNH
………………………………………. . ……………………………………… ………………………………………
………………………………………. . ……………………………………… ………………………………………
………………………………………. . ……………………………………… ………………………………………
………………………………………. . ……………………………………… ………………………………………
………………………………………. . ……………………………………… ………………………………………
………………………………………. . ……………………………………… ………………………………………
………………………………………. . ……………………………………… ………………………………………
………………………………………. . ……………………………………… ………………………………………
………………………………………. . ……………………………………… ………………………………………
………………………………………. . ……………………………………… ………………………………………
………………………………………. . ……………………………………… ………………………………………
MỤC LỤC
STT Nội dung Số trang
01 LỜI MỞ ĐẦU 04
02 CÁC KÍ HIỆU VIẾT TẮT TRONG SKKN 05

03 PHẦN THỨ NHẤT – ĐẶT VẤN ĐỀ 06
04 I- Cơ sở khoa học của sáng kiến 06
05 1- Cơ sở lý luận 06
06 2- Cơ sở thực tiễn 09
07 II- Mục đích của SKKN 11

34 1- Bảng so sánh kết quả điều tra hứng thú của học sinh: 43
35
2- Bảng so sánh kết quả áp dụng SKKN
43
36 V- Tiểu kết: 44
37 PHẦN THỨ BA - KẾT LUẬN: 45
38 I - Bài học kinh nghiệm: 45
39 II – Những vấn đề còn bỏ ngỏ và điều kiện thực hiện SKKN: 46
40 III – Đề xuất - kiến nghị: 46
41 IV – Kết luận chung: 47
42 TÀI LIỆU THAM KHẢO 48
Giáo viên: Trần Thanh Tùng – Trường THCS Tống Trân 2
SKKN: Ứng dụng BĐTD trong dạy - học môn âm nhạc ở trường THCS
LỜI MỞ ĐẦU
Cùng với việc ứng dụng công nghệ thông tin, bản đồ tư duy cũng đang ngày
càng phổ biến trong đời sống xã hội hiện đại, nó hỗ trợ và giúp ích cho con người
trong công việc, trong sinh hoạt hằng ngày, từ những nghiên cứu khoa học đến việc
giúp các bà nội trợ khi đi siêu thị
Trước sự phổ biến và những ưu điểm của bản đồ tư duy mang lại, đặc biệt
trong tình hình cấp thiết là phải đổi mới phương pháp giáo dục, những năm gần đây
ngành giáo dục nước ta đã triển khai đồng loạt việc ứng bản đồ tư duy vào giảng dạy
nhằm đổi mới phương pháp giáo dục theo hướng phát huy tính tích cực học tập, sáng
tạo của học sinh, mang lại sự hứng thú, ham học hỏi, tìm hiểu của học sinh qua từng
tiết học. Với bên ngoài không nói, nhưng ở Việt Nam thì việc hầu hết giáo viên còn
coi học sinh thuần tuý là người tiếp nhận thông tin mà không hề dạy họ cách sử dụng
những thông tin đó, thì đây quả thực là một lối tư duy mới, trái ngược 180
0
, nếu được
Giáo viên: Trần Thanh Tùng – Trường THCS Tống Trân 3
SKKN: Ứng dụng BĐTD trong dạy - học môn âm nhạc ở trường THCS

10 SL Số lượng
11 VD Ví dụ
Giáo viên: Trần Thanh Tùng – Trường THCS Tống Trân 4
SKKN: Ứng dụng BĐTD trong dạy - học môn âm nhạc ở trường THCS
PHẦN THỨ NHẤT – ĐẶT VẤN ĐỀ
I – Cơ sở khoa học của sáng kiến kinh nghiệm
1- Cơ sở lý luận:
Có thể nói, nền giáo dục nước ta đã trải qua hai giai đoạn cơ bản và hiện nay
đang trong giai đoạn tiến tới giai đoạn thứ ba. Nếu ở hai giai đoạn trước, với chủ
trương lấy người thầy là hạt nhân, trung tâm của mô hình và quá trình giáo dục với
hình thức “ thầy giáo chỉ đạo toàn diện học tập của học sinh” thì ở giai đoạn mới
này chúng ta đã tiến thêm một bước và sự có thay đổi cơ bản mà trung tâm của quá
trình giáo dục là đối tượng học sinh.
Luật giáo dục điều 28.2 đã nêu “ phương pháp giáo dục phổ thông phải phát
huy tính tính cực, tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm của
từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng, vận dụng
kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập
cho học sinh”. Như vậy để đáp ứng điều này trong dạy – học, buộc các nhà giáo phải
thay đổi phương pháp giáo dục sao cho phù hợp với nhu cầu và quá trình học tập của
Giáo viên: Trần Thanh Tùng – Trường THCS Tống Trân 5
SKKN: Ứng dụng BĐTD trong dạy - học môn âm nhạc ở trường THCS
học sinh, đáp ứng được yêu cầu xu thế phát triển của thời đại, góp phần đào tạo con
người theo hướng có đủ Đức - Trí - Thể - Mỹ.
Chúng ta đã biết, nhiệm vụ cơ bản nhất của mọi hình thái giáo dục là truyền
đạt kiến thức cho học sinh. Kiến thức được giáo viên nghiên cứu và lĩnh hội trước
sau đó mới truyền tải các kiến thức này cho học sinh. Việc truyền tải đó được diễn ra
như thế nào, bằng phương tiện nào, phương thức nào không phải là vấn đề mà điều
quan trọng nhất là những thông tin, kiến thức phải được truyền tải một cách đầy đủ,
chính xác.
Trên thực tế khi truyền đạt kiến thức đến học sinh, giáo viên được phép sử

Để tối ưu hoá các tính năng của các thiết bị dạy học hiện đại và hiện thực hoá
việc chống dùng phương pháp cũ hay thuyết trình một chiều trong dạy - học thì việc
lựa chọn, ứng dụng bản đồ tư duy vào dạy – học như một phương pháp mới là điều
tất yếu.
Vậy Bản đồ tư duy là gì, tác dụng ra sao?
Bản đồ tư duy (Mindmap) là phương pháp (do tác giả Tony Buzan - người
Anh phát triển từ những năm 1980) được đưa ra như là một phương tiện mạnh để
tận dụng khả năng ghi nhận hình ảnh của bộ não. Đây là cách để ghi nhớ chi tiết,
để tổng hợp, hay để phân tích một vấn đề ra thành một dạng của lược đồ phân
nhánh. BĐTD đã thể hiện ra bên ngoài cách thức mà não bộ chúng ta hoạt động.
Đó là liên kết, liên kết và liên kết. Mọi thông tin tồn tại trong não bộ của con
người đều cần có các mối nối, liên kết để có thể được tìm thấy và sử dụng. Khi có
một thông tin mới được đưa vào, để được lưu trữ và tồn tại, chúng cần kết nối với
các thông tin cũ đã tồn tại trước đó. Khác với máy tính, ngoài khả năng ghi nhớ
kiểu tuyến tính (ghi nhớ theo 1 trình tự nhất định chẳng hạn như trình tự biến cố
xuất hiện của 1 câu truyện) thì não bộ còn có khả năng liên lạc, liên hệ các dữ kiện
với nhau. BĐTD khai thác cả hai khả năng này của bộ não.
Đây là một kĩ thuật để nâng cao cách ghi chép. Bằng cách dùng giản đồ ý, tổng
thể của vấn đề được chỉ ra dưới dạng một hình trong đó các đối tượng thì liên hệ với
nhau bằng các đường nối. Với cách thức đó, các dữ liệu được ghi nhớ và nhìn nhận
dễ dàng và nhanh chóng hơn.
Thay vì dùng chữ viết để miêu tả một chiều BĐTD biểu thị toàn bộ cấu trúc
chi tiết của một đối tượng bằng hình ảnh hai chiều. Nó chỉ ra dạng thức của đối
tượng, sự quan hệ tương hỗ giữa các khái niệm (hay ý) có liên quan và cách liên hệ
giữa chúng với nhau bên trong của một vấn đề lớn.
BĐTD thể hiện vấn đề một cách đơn giản nhưng chi tiết, chỉ cần nhìn hình đã
hiểu, không cần diễn giải dài dòng, cũng không cần quan tâm đến "mục đích, yêu
cầu, ý nghĩa" vốn nhiều khi chỉ mang tính công thức.
BĐTD dễ hình dung, dễ áp dụng, xin hãy xem minh họa này. Với việc đơn
giản nhất là shopping mà cũng có thể vẽ bản đồ thế này, nói gì những vấn đề nghiêm

trường ở khu vực nông thôn - chỉ cần dạy cho các em các bài hát, hát thuộc lời ca, hát
to, hát rõ lời là được. Bên cạnh đó lại còn nhiều học sinh chưa hứng thú với học và
tìm hiểu về môn âm nhạc nói chung hay các phân môn Nhạc lí; Âm nhạc thường
thức nói riêng trong khi đó hầu hết các giáo viên lại cho rằng do các em không tập
chung, không chú ý khi học mà không tìm hiểu nguyên nhân sâu xa của vấn đề.
Qua thực tế giảng dạy và nghiên cứu tôi thấy, không phải các em không thể
chú ý mà hầu hết là do giáo viên chưa thực sự quan tâm tới việc thu hút sự chú ý của
học sinh khi dạy và học các nội dung lí thuyết hay nói cách khác là giáo viên chưa
làm được điều đó. Qua khảo sát thực trạng nhằm ứng dụng BĐTD vào dạy – học ở
trường THCS Tống Trân tôi nhận thấy một số ưu nhược điểm sau:
* Về ưu điểm (thuận lợi):
Trường THCS Tống Trân (từ ban giám hiệu đến giáo viên) có lòng yêu nghề,
có phong trào tích cực tìm hiểu học tập và áp dụng phương pháp mời vào giảng dạy.
Các em học sinh chăm học, hiếu học bên cạnh đó còn nhận được sự quan tâm, tạo
điều kiện của địa phương cũng như của phòng giáo dục huyện.
Theo luật giáo dục điều 28.2 đã nêu “ phương pháp giáo dục phổ thông phải
phát huy tính tính cực, tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc
điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng,
vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú
học tập cho học sinh”. Với chủ trương đó, những năm gần đây, Bộ giáo dục và đào
tạo, Sở giáo dục và đạo tạo tỉnh Hưng Yên, Phòng giáo dục và đạo tạo huyện Phù cừ
cũng như trường THCS Tống Trân thường xuyên tổ chức triển khai, tập huấn và áp
dụng những phương pháp mới vào dạy học.
Nhằm đổi mới phương pháp dạy học bắt kịp với yêu cầu của thời đại, từ năm
học 2011 – 2012 ngành giáo dục các cấp đã triển khai đồng loạt việc ứng dụng bản
đồ tư duy trong dạy học ở các trường phổ thông. Hưởng ứng phong trào đó, toàn
trường THCS Tống Trân đã đẩy mạnh việc ứng dụng BĐTD trong công tác và giảng
dạy. Thường xuyên tổ chức các chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ, chuyên đề về
BĐTD, bên cạnh đó các giáo viên còn tự học, tự nghiên cứu qua các tài liệu, sách
tham khảo và tích cực ứng dụng BĐTD trong các tiết dạy của mình, đây cũng chính

quan tâm tìm tòi sự đổi mới trong thiết kế và phương pháp lên lớp từ đó đã phát hiện
ra một trong những vấn đề cần quan tâm là phải đổi mới phương pháp theo hướng
“ứng dụng bản đồ tư duy” trong soạn bài và giảng dạy trên lớp cho học sinh để phù
hợp hơn với nhu cầu và môi trường giáo dục hiện đại. Định hướng chung của phương
pháp giảng dạy mới này là chuyển từ mô hình “thuyết trình”; “đọc – chép” với vai trò
độc diễn của giáo viên sang mô hình “cộng tác” “tư duy, sáng tạo” thân thiện giữa
giáo viên và học sinh với sự trợ giúp đắc lực của kĩ thuật bản đồ tư duy, của máy tính
và các phần mềm giáo dục. Để khẳng định những ưu việt của việc áp dụng phương
pháp dạy học mới, từ kinh nghiệm thực tế giảng dạy tôi đã tìm hiểu, áp dụng và viết
đề tài" Ứng dụng BĐTD trong dạy – học môn âm nhạc ở trường THCS"
II - Mục đích của SKKN:
Giáo viên: Trần Thanh Tùng – Trường THCS Tống Trân 10
SKKN: Ứng dụng BĐTD trong dạy - học môn âm nhạc ở trường THCS
Mục đích là tìm ra phương pháp hay nhất, hiệu quả nhất để dạy học cho học
sinh THCS âm nhạc là nghệ thuật truyền tải âm thanh bằng thời gian nó có ý nghĩa to
lớn phát huy trí tưởng tượng, óc tư duy sáng tạo.
Qua nghiên cứu nội dung và chương trình sách giáo khoa môn âm nhạc đặc
biệt qua việc trực tiếp giảng dạy bản thân tôi - người viết sáng kiến kinh nghiệm này
có rất nhiều trăn trở trong việc dạy âm nhạc đặc biệt là khả năng cảm thụ âm nhạc
cho học sinh THCS. Theo tôi, chương trình sách giáo khoa mới đã có rất nhiều điểm
tích cực, qua cách dạy và học đó học sinh đã được tư duy trực quan bằng nhiều thao
tác, phát huy tốt các năng lực của bản thân nhưng thực tế nếu ta chỉ dạy đơn thuần
theo đúng nội dung từng bài học đương nhiên đã cung cấp được các kiến thức cơ bản
cho học sinh xong để phát huy tối đa và biến những năng lực âm nhạc của học sinh
thành khả năng cảm thụ và thái độ yêu thích âm nhạc thì người giáo viên cần phải
tìm ra những phương pháp dạy tối ưu nhất, phù hợp nhất với từng đối tượng học sinh
của mình.
Khi nghiên cứu và ứng dụng các phương pháp mới trong công tác giảng dạy để
tăng hứng thú cho học sinh trong học tập môn âm nhạc, tôi tự nhận thấy mình cần
nghiên cứu, tìm hiểu và áp dụng nhiều hơn, triệt để hơn kĩ thuật sử dụng BĐTD.

Thu thập các thông tin trên cơ sở các câu trả lời về hứng thú và khả năng nhận
thức của các em học sinh về môn âm nhạc.
c. Phương pháp tổng hợp tài liệu:
Tìm hiểu tài liệu và học hỏi những người đi trước có liên quan đến đề tài và đã
giải quyết như thế nào? Hiệu quả của các biện pháp đã sử dụng
d. Phương pháp tổng kết kinh nghiệm:
Kết hợp lý luận với thực tiễn tại trường, đem lý luận phân tích kinh nghiệm
của thực tiễn rồi từ những phân tích đó rút ra kết luận những bài học thành công và
thất bại, những phát hiện mới và phát triển hoàn thiện đề tài.
PHẦN THỨ HAI – NỘI DUNG
I- Nội dung nghiên cứu
Âm nhạc là một trong những phương tiện thực hiện nhiệm vụ giáo dục thẩm
mỹ cho từng học sinh, tạo cơ sở hình thành nhân cách con người Việt Nam do đó
mỗi giáo viên dạy môn âm nhạc phải tự tìm cho mình một giải pháp, một phương
pháp dạy học mới để đáp ứng được với yêu cầu của bộ môn và đáp ứng thị hiếu của
chính các em học sinh. Đối với tôi một người được tiếp xúc, tìm hiểu, tập huấn khá
nhiều về các phương pháp dạy học mới, đặc biệt là đã được tập huấn về việc ứng
dụng bản đồ tư duy trong dạy học (theo dự án THCS II tại Hà Nội năm học 2011-
2012) nên tôi lựa chọn việc ứng dụng BĐTD vào dạy học nhằm nâng cao chất lượng
môn âm nhạc cho học sinh.
Để thực hiện một giờ dạy học với sự hỗ trợ của BĐTD, người thầy cần thực sự
hiểu về nó để thiết kế toàn bộ kế hoạch hoạt động dạy học của mình một cách hợp lí
và có hiệu quả. Tuy nhiên cái đạt được là dựa vào BĐTD giáo viên có thể tổ chức
Giáo viên: Trần Thanh Tùng – Trường THCS Tống Trân 12
SKKN: Ứng dụng BĐTD trong dạy - học môn âm nhạc ở trường THCS
các hoạt động dạy học được thiết kế từng bước hợp lý linh hoạt trong một cấu trúc
chặt chẽ, giáo viên được giảm nhẹ việc viết bảng hay việc phải thuyết giảng “chay”
mà thay vào đó giáo viên có điều kiện tăng cường trao đổi, đối thoại thảo luận với
học sinh, kiểm soát, thu hút và kích thích ý thức khám phá tri thức và khả năng sáng
tạo của học sinh.

- Giáo viên điều khiển
- Học sinh đọc nội dung trong sách giáo khoa.
+ Nhận xét
- Giáo viên đặt câu hỏi và chỉ định.
- Học sinh tìm ý và trả lời.
+ Ghi nhớ:
- Giáo viên kết luận.
- Học sinh nghe – ghi nhớ - ghi chép.
Tuy rằng theo quy trình dạy và học như trên không phải sai nhưng nếu cứ thực
hiện một cách máy móc như vậy thì sẽ không phát huy được tính tích cực của học
sinh, tạo cho các em có thói quen ỷ lại vào sách giáo khoa hay vở ghi, học một cách
thụ động cá biệt có những học sinh còn không hiểu tại sao lại như vậy do đó chỉ một
thời gian ngắn sau, hầu hết các em không thể nhớ được những gì đã học, bên cạnh đó
còn gây nhàm chán, mất hứng thú với các giờ học nhạc đặc biệt là nội dung lí thuyết
Giáo viên: Trần Thanh Tùng – Trường THCS Tống Trân 14
SKKN: Ứng dụng BĐTD trong dạy - học môn âm nhạc ở trường THCS
cả trong giáo viên và học sinh do đó các nội dung thực hành cũng không sôi nổi, các
em không cảm thụ được cái hay, cái đẹp trong mỗi bài hát, bài TĐN được học và kết
quả chung là chất lượng các giờ học âm nhạc nói riêng và chất lượng bộ môn nói
chung sẽ không cao.
Sự thiếu tập chung, nhanh mất hứng thú của học sinh khi học mà tôi nêu ở trên
theo tôi có lẽ phần lớn là tại các bài học cứ theo một quy trình đều đều như nhau,
nhàm chán khô cứng, thiếu sinh động, không linh hoạt và không sáng tạo.
III- Các giải pháp thực hiện (ứng dụng SKKN):
Để giải quyết các vấn đề nêu trên, mỗi giáo viên âm nhạc phải lựa chọn những
phương pháp dạy học phù hợp, có hiệu quả cho từng tiết, từng nội dung học. Với bản
thân tôi, qua kinh nghiệm giảng dạy, qua nghiên cứu các tài liệu thì việc ứng dụng
BĐTD vào dạy học âm nhạc, đặc biệt là với các nội dung lí thuyết là một giải pháp
tối ưu. Vậy BĐTD là gì? tính năng tác dụng của BĐTD và cách sử dụng, ứng dụng
BĐTD trong dạy học âm nhạc là như thế nào chính là giải pháp và cũng là nội dung

những phần còn thiếu. Kết thúc bài giảng, thay vì phải ghi chép theo cách truyền thống,
Giáo viên: Trần Thanh Tùng – Trường THCS Tống Trân 16
SKKN: Ứng dụng BĐTD trong dạy - học môn âm nhạc ở trường THCS
học sinh có thể tự “vẽ” bài học theo cách hiểu của mình với nhiều màu sắc và hình ảnh
khác nhau. Đến tiết học sau, chỉ cần nhìn vào sơ đồ, các em có thể nhớ được những
phần trọng tâm của bài học.
VD: Tiết 27 lớp 7.

Giảng dạy theo BĐTD mang tính khả thi cao vì có thể vận dụng được với bất
kỳ điều kiện cơ sở vật chất nào của các nhà trường, có thiết kế trên giấy, bìa, bảng bằng
cách sử dụng bút chì màu, phấn màu hoặc cũng có thể thiết kế trên phần mềm BĐTD
(khá phổ biến hiện nay).
VD:

Việc vận dụng BĐTD trong dạy học sẽ dần hình thành cho học sinh tư duy mạch
lạc, hiểu biết vấn đề một cách sâu sắc, có khả năng nhìn nhận vấn đề một cách hệ thống,
khoa học.
b- Tác dụng trong học tập:
BĐTD giúp HS có được phương pháp học tốt: Việc rèn luyện phương pháp
học tập cho HS không chỉ là một biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học mà còn là mục
tiêu dạy học. Thực tế cho thấy một số HS học rất chăm chỉ nhưng vẫn học kém, các
em này thường học bài nào biết bài đấy, học phần sau đã quên phần trước và không
Giáo viên: Trần Thanh Tùng – Trường THCS Tống Trân 17
SKKN: Ứng dụng BĐTD trong dạy - học môn âm nhạc ở trường THCS
biết liên kết các kiến thức với nhau, không biết vận dụng kiến thức đã học trước đó
vào những phần sau. Phần lớn số HS này khi đọc sách hoặc nghe giảng trên lớp
không biết cách tự ghi chép để lưu thông tin, lưu kiến thức trọng tâm vào trí nhớ của
mình. Sử dụng thành thạo BĐTD trong dạy học HS sẽ có được phương pháp học tốt,
tăng tính độc lập, chủ động, sáng tạo và phát triển tư duy.
BĐTD giúp HS học tập một cách tích cực: Một số kết quả nghiên cứu cho

nhớ. Nếu viết chữ thì hãy cô đọng nó thành một từ khóa chính.
Bước 2: Đối với mỗi ý quan trọng, vẽ một đường nhánh (cấp 1) (hay một
đường có mũi tên ở đầu tùy theo quan hệ từ đối tượng trung tâm đối với ý phụ bên
ngoài) đường phân nhánh xuất phát từ hình trung tâm và nối với một ý phụ.
Bước 3: Từ mỗi ý quan trọng, lại vẽ các phân nhánh (cấp 2) và các ý phụ bổ
sung cho ý đó.
Bước 4: Từ các ý phụ này lại, mở ra các phân nhánh (cấp 3 …) chi tiết cho
mỗi ý.
Bước 5: Tiếp tục vẽ hình phân nhánh các ý (cấp n) cho đến khi đạt được giản
đồ chi tiết nhất (hình rễ cây mà gốc chính là nội dung đề tài đang dạy và học).
VD:
b- Dùng bản đồ tư duy với nhóm học tập:
Một nhóm có thể làm việc chung và lập nên 1 BĐTD với các bước sau:
Bước 1: Mỗi cá nhân vẽ các giản đồ ý về những gì đã biết được về nội dung,
chủ đề học tập.
Bước 2: Kết hợp các cá nhân để thành lập một giản đồ ý chung về các nội
dung, chủ đề đã biết.
Giáo viên: Trần Thanh Tùng – Trường THCS Tống Trân 19
SKKN: Ứng dụng BĐTD trong dạy - học môn âm nhạc ở trường THCS
Bước 3: Quyết định xem nên chọn lọc và học tập những gì dựa vào cái giản đồ
này của nhóm.
Bước 4: Mỗi thành viên tự tìm hiểu thêm về chủ đề, nội dung. Tùy theo yêu
cầu mà tất cả chú tâm vào cùng một lĩnh vực để đào sâu thêm hay chia ra mỗi người
một lĩnh vực để đẩy nhanh hơn quá trình làm việc. Mỗi người tự hoàn tất trở lại giản
đồ ý của mình.
Bước 5: Kết hợp lần nữa và góp ý chéo gữa các thành viên trong nhóm để tạo
thành BĐTD hoàn chỉnh của cả nhóm.
VD:

c- Khả năng diễn thuyết (trình bầy nội dung của BĐTD):

ràng buộc, do đó nó có khả năng khơi dậy các ý tưởng mới, các suy nghĩ mới. Nếu
trên mỗi nhánh học sinh viết đầy đủ cả câu thì như vậy học sinh sẽ dập tắt khả năng
gợi mở và liên tưởng của bộ não. Não của học sinh sẽ mất hết hứng thú khi tiếp nhận
một thông tin hoàn chỉnh. Vì vậy, trên mỗi nhánh học sinh chỉ viết một, hai từ khóa
mà thôi. Khi đó, học sinh sẽ viết rất nhanh và khi đọc lại, não của học sinh sẽ được
kích thích làm việc để nối kết thông tin và nhờ vậy, thúc đẩy năng lực gợi nhớ và dần
dần nâng cao khả năng ghi nhớ của học sinh.
- Tư tưởng nên được để tự do tối đa. Ta có thể nảy sinh ý tưởng nhanh hơn là
khi viết ra.
- Màu sắc cũng có tác dụng kích thích bộ não như hình ảnh. Tuy nhiên, học
sinh cũng không cần phải sử dụng quá nhiều màu sắc. Học sinh có thể chỉ cần dùng
Giáo viên: Trần Thanh Tùng – Trường THCS Tống Trân 21
SKKN: Ứng dụng BĐTD trong dạy - học môn âm nhạc ở trường THCS
một hai màu nếu thích và muốn tiết kiệm thời gian. Nếu học sinh thấy mất quá nhiều
thời gian để tô đậm màu trong một nhánh, thì học sinh có thể gạch chéo, đánh dấu
cộng, hay chấm bi trong đó – rất mới mẻ và tốn ít thời gian.
- Vẽ nhiều nhánh cong hơn là đường thẳng để tránh sự buồn tẻ, tạo sự mềm
mại, cuốn hút.
2- Ứng dụng bản đồ tư duy trong dạy - học môn âm nhạc:
2.1- Ứng dụng BĐTD trong các hoạt động dạy – học âm nhạc:
Bản đố tư duy là một công cụ hữu ích trong giảng dạy và học tập ở trường phổ
thông, cơ chế hoạt động của BĐTD chú trọng tới hình ảnh, màu sắc, với các mạng
lưới liên tưởng (các nhánh). BĐTD là công cụ đồ họa nối các hình ảnh có liên hệ với
nhau, chúng giúp giáo viên và học sinh trong việc trình bày các ý tưởng một cách rõ
ràng, suy nghĩ sáng tạo, học tập thông qua biểu đồ, tóm tắt thông tin của một bài học
hay một cuốn sách, bài báo, nó cũng có thể hệ thống lại kiến thức đã học, tăng cường
khả năng ghi nhớ, và đưa ra ý tưởng mới, v.v… vì vậy ta có thể vận dụng BĐTD vào
hỗ trợ dạy - học đặc biệt là với môn âm nhạc ở các kiểu bài (các hoạt đọng dạy - học)
như: kiểm tra bài cũ, học kiến thức mới, củng cố kiến thức sau mỗi tiết học hay ôn
tập hệ thống hóa kiến thức sau một hay nhiều bài học.

thảo luận một nội dung và thiết lập BĐTD (từ nhánh cấp 1) sau đó lên bảng trình bầy
tiếp vào ý trung tâm. Các nhóm còn lại lần lượt nhận xét chéo và hoàn thiện BĐTD.
VD: Tiết 27 lớp 7:
Giáo viên: Trần Thanh Tùng – Trường THCS Tống Trân 23
SKKN: Ứng dụng BĐTD trong dạy - học môn âm nhạc ở trường THCS
d- Ứng dụng với kiểu bài ôn tập:
Tương tự như kiểu bài củng cố, khi áp dụng BĐTD trong ôn tập, giáo viên chỉ
cần nêu tất cả hay từng vấn đề, nội dung cần ôn tập sau đó yêu cầu học sinh thự hiện
theo hình thức thảo luận cả lớp, thảo luận nhóm hay cá nhân thực hiện và lớp nhận
xét.
VD: Tiết ôn tập học kì II
2.2- Ứng dụng BĐTD trong các phân môn âm nhạc.
Qua nghiên cứu và thực nghiệm tôi nhận thầy khả năng ứng dụng BĐTD và
phương pháp dạy - học mới này trong môn âm nhạc là rất rộng. Ta có thể ứng dụng
và đưa BĐTD vào dạy – học với hầu hết các tiết học của môn âm nhạc - trong cả ba
phân môn học hát, nhạc lí – tập đọc nhạc và âm nhạc thường thức.
a- Ứng dụng BĐTD trong dạy – học phân môn Học hát:
Giáo viên: Trần Thanh Tùng – Trường THCS Tống Trân 24
SKKN: Ứng dụng BĐTD trong dạy - học môn âm nhạc ở trường THCS
Nhiều người nhầm tưởng rằng, học hát là chỉ có thực hành hát, trên thực tế thì
không phải vậy mà trong phân môn học hát ở trường THCS theo chuẩn kiến thức kĩ
năng thì trước khi học hát, các em học sinh phải biết, hiểu được xuất xứ hay tác giả
của bài hát đó, nắm được cấu trúc giai điệu và nộ dung của bài và đặc biệt là sau khi
học song, các em phải có thái độ như thế nào nói cách khác là cảm nhận như thế nào
và vận dụng ra sao do vậy nhất thiết trước khi dạy và học hát học sinh phải được tìm
hiểu về bài hát và BĐTD sẽ phát huy tác dụng của mình chính ở bước này trong phân
môn học hát.
Với BĐTD giáo viên và học sinh có thể tóm tắt, hệ thống chính xác và nhanh
chóng những thông tin liên quan tới bài hát như: tác giả, cấu trúc – giai điệu hay nội
dung của bài. Bên cạnh đó ngay trong quá trình học hát, các em vẫn có thể bổ xung