A. Mở bài

Trong Hiến pháp 1992 quy định: Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân
dân, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhât của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa
Việt Nam . Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền lập hiến và lập pháp; quyết
định những vấn đề tối quan trọng của đất nước; giám sát tối cao với hoạt động của
Nhà nước. Nhưng vấn đề ở đây là phải làm thế nào để phát huy được vị trí, vai trò
quan trọng của Quốc hội. Ngay trong bài trả lời phỏng vấn với Thông tấn xã Việt
Nam sau khi được tái đắc cử tại Quốc hội khóa XII, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn
Phú Trọng đã nói: “Thực tiễn trong nhiều năm qua cho thấy, hiệu quả hoạt động
của Quốc hội phụ thuộc rất nhiều vào hai yếu tố chính: các cơ quan của Quốc hội
và đại biểu Quốc hội”. Chính vì vậy, trong phạm vi bài viết này, tôi xin được trình
bày với các bạn về những biện pháp để “Nâng cao hiệu quả hoạt động của đại
biểu Quốc hội trong giai đoạn hiện nay”.

B. Nội dung
I. Lý luận chung
Đại biểu Quốc hội là những công dân ưu tú trong các lĩnh vực hoạt động của Nhà
nước và xã hội được nhân dân cả nước tín nhiệm bầu ra bằng tổng tuyển cử tự do.
Đó là những đại biểu chân chính của nhân dân. Các đại biểu Quốc hội là những
người được bầu ra để thay mặt nhân dân ở cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất.
Các đại biểu Quốc hội nước ta theo tinh thần của Lenin là những người: “Tự mình
công tác, tự mình áp dụng những luật pháp của mình, tự mình kiểm tra lấy những
tác dụng của luật pháp ấy, tự mình chịu trách nhiệm trước cử tri của mình”.

Đại biểu Quốc hội có địa vị pháp lý đặc biệt. Đó là người đại diện của nhân dân
đồng thời là đại biểu cấu thành cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất. Đại biểu
Quốc hội là cầu nối quan trọng giữa chính quyền nhà nước với nhân dân. Đại biểu
Quốc hội vừa chịu trách nhiệm trước cử tri vừa chịu trách nhiệm trước cơ quan
quyền lực nhà nước cao nhất. Đại biểu Quốc hội là người đại diện cho ý chí và
nguyện vọng của nhân dân, không chỉ đại diện cho nhân dân ở đơn vị bầu cử ra

thành viên của Hội đồng dân tộc, Uỷ ban của Quốc hội có trách nhiệm tham gia
các phiên họp, thảo luận, biểu quyết các vấn đề và tham gia các hoạt động khác
thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng dân tộc, Uỷ ban của Quốc hội mà mình là
thành viên. Đại biểu Quốc hội hoạt động không chuyên trách được dành ít nhất
một phần ba thời gian làm việc để thực hiện nhiệm vụ đại biểu. Cơ quan, tổ chức,
đơn vị nơi đại biểu làm việc có trách nhiệm tạo điều kiện để đại biểu thực hiện
nhiệm vụ ( Điều 47 luật tổ chức Quốc hội 2001).

2. Quyền hạn của đại biểu Quốc hội
Thứ nhất: Quyền trình dự án luật, Đại biểu quốc hội có quyền trình kiến nghị về
luật, pháp lệnh; trình dự án luật, pháp lệnh theo trình tự do pháp luật quy định.
( Điều 48luật tổ chức Quốc hội 2001).

Thứ hai: Quyền chất vấn Chủ tịch nước, Chủ tịch Quốc hội, Thủ tướng Chính
phủ và các thành viên khác của Chính phủ, Chánh án Toà án nhân dân tối cao,Viện
trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao. Người bị chất vấn có trách nhiệm trả lời về
những vấn đề mà đại biểu Quốc hội chất vấn ( Điều 49 luật tổ chức Quốc hội
2001 điều 98 hiến pháp 1992).

Thứ ba: Quyền gặp gỡ yêu cầu các cơ quan nhà nước, uỷ ban mặt trận tổ quốc các
tổ chức thành viên mặt trận trong phạm vi chức năng nhiệm vụ quyền han của
mình. Quyền được cung cấp thông tin liên quan đến hoạt động và được yêu cầu cơ
quan liên quan cung cấp tài liệu phục vụ hoạt động của mình (Điều 54 luật tổ chức
quốc hội và điều 100 hiến pháp 1992).

Thứ tư: Có quyền tham gia bầu cử, có thể được bầu vào cơ quan nhà nước, cơ quan
lãnh đạo Quyền biểu quyêt các dự án luật, các nghị quyết, báo cáo Đại biểu
Quốc hội có quyền kiến nghị với Uỷ ban thường vụ Quốc hội xem xét trình Quốc
hội việc bỏ phiếu tín nhiệm đối với những người giữ các chức vụ do Quốc hội bầu
hoặc phê chuẩn. Tham gia các kì họp hội đồng nhân dân nơi mình được bầu, phát

cơ quan tạm giữ phải lập tức báo cáo để Quốc hội hoặc Ủy ban Thường vụ Quốc
hội xét và quyết định.
Đại biểu Quốc hội không thể bị cơ quan, đơn vị nơi đại biểu làm việc cách chức,
buộc thôi việc nếu không được Ủy ban Thường vụ Quốc hội đồng ý. Đại biểu
Quốc hội được cung cấp đầy đủ tài liệu và thông tin cần thiết để hoạt động. Theo
quy định của pháp luật hiện hành, đại biểu Quốc hội được cung cấp công báo, các
văn kiện chính thức của kì họp Quốc hội, các tài liệu khác mà Chủ tịch Quốc hội
xét có thể giúp đại biểu trong hoạt động của mình. Đối với các kì họp thường lệ
của Quốc hội, đại biểu Quốc hội phải được thông báo trước ít nhất là ba mươi
ngày. Trong trường hợp Quốc hội họp bất thường thì đại biểu Quốc hội phải được
thông báo trước ít nhất là bảy ngày. Các báo cáo và tài liệu cần thiết có liên quan
đến kì họp phải được gửi đến đại biểu Quốc hội trước khi Quốc hội họp. Ở địa
phương, đại biểu Quốc hội được cung cấp báo và các văn bản có tính chất pháp
luật của địa phương; được thông báo tình hình, tài liệu cần thiết khác; được mời dự
hội nghị hội đồng nhân dân nơi đại biểu được bầu ra.

Đại biểu Quốc hội được tạo điều kiện thuận lợi để làm nhiệm vụ đại biểu; được bố
trí thời gian và địa điểm gặp gỡ tiếp xúc với cử tri; được sắp xếp thời gian và
phương tiện; được đài thọ lương và phụ cấp trong thời gian tạm thời không làm
công tác thường xuyên của mình để làm nhiệm vụ đại biểu; được quyền ưu tiên
mua vé tàu, xe, máy bay…; được hưởng chế độ cung cấp thuốc men, nằm bệnh
viện theo tiêu chuẩn cán bộ trung cấp.

Đại biểu Quốc hội được cấp một khoản hoạt động phí hàng tháng do Uỷ ban
Thường vụ Quốc hội quy định.

Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách phải được dành toàn bộ thời gian làm
việc cho hoạt động của Quốc hội, được bố trí nơi làm việc và các điều kiện cần
thiết khác cho hoạt động đại biểu của mình, được hưởng lương và các khoản phụ
cấp khác do Uỷ ban Thường vụ Quốc hội quy định. Các cơ quan nhà nước, tổ chức

biệt là cần có đủ người để tham gia thiết thực vào hoạt động của các Uỷ ban của
Quốc hội và để bố trí đại biểu chuyên trách. Bên cạnh vấn đề trình độ, năng lực,
các đại biểu Quốc hội còn phải là những người có phẩm chất chính trị tốt, trong
sạch, có bản lĩnh, kiên định, có quan điểm đúng đắn và dám đấu tranh chống tham
nhũng.

Theo tôi, cần hoàn thiện trên những mặt sau:
- Thú nhất, vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể nhân dân và tổ chức xã hội
khác cần được đề cao không chỉ trong quá trình lựa chọn, hiệp thương giới
thiệu đại biểu Quốc hội mà còn trong việc phối hợp, hỗ trợ, giám sát hoạt động
của đại biểu Quốc hội trong suốt nhiệm kỳ. - Mở rộng phạm vi lựa chọn của cử tri
bằng cách tăng số người ứng cử cho một đơn vị bầu cử; quy định cụ thể trình tự
thủ tục tự ứng cử để tạo điều kiện cho công dân thực hiện quyền tự ra ứng cử.

- Thứ hai, phân bổ hợp lý cơ cấu, thành phần, số lượng đại biểu Quốc hội phù hợp
với đặc thù của mỗi địa phương và vùng lãnh thổ kết hợp với cơ cấu theo ngành,
lĩnh vực hoạt động, bảo đảm phát huy sức mạnh ý chí đại diện cho toàn dân.

- Thứ ba, hoàn thiện chế định bầu cử ở đơn vị bầu cử, xác định rõ tiêu chí cơ bản
để ấn định số đại biểu được bầu của mỗi tỉnh, thành phố và của mỗi đơn vị bầu cử
là số dân, trên nguyên tắc đảm bảo ngang bằng tính đại diện. Hoàn thiện phương
thức xác định kết quả bầu cử theo hướng người trúng cử phải được quá nửa số
phiếu bầu; sửa đổi, bổ sung một số chế định về bầu thêm, bầu lại, bầu bổ sung đại
biểu Quốc hội; làm rõ cách tính tỷ lệ phiếu để xác định kết quả bầu cử; danh sách
người ứng cử trong cuộc bầu thêm, bầu lại đại biểu Quốc hội, bầu cử bổ sung đại
biểu Quốc hội.

Đồng thời, chú trọng đến tiêu chuẩn đại biểu vì tiêu chí này được xác định là nhân
tố trung tâm, đóng vai trò nền tảng. Những người được giới thiệu ra ứng cử đại
biểu Quốc hội phải có đủ tiêu chuẩn luật định, đủ những tiêu chuẩn được nêu trong


+ Bảo đảm có đủ các cơ chế mang tính khả thi trong việc đại biểu Quốc hộitiếp thu
ý kiến cử tri, các nhà khoa học, nhà hoạt động thực tiễn, sử dụng chuyên gia, tư
vấn pháp lý và tư vấn các lĩnh vực chuyên môn liên quan tới dự án luật. Đặc biệt,
cần xác định rõ trách nhiệm của bộ máy tham mưu giúp việc cho đại biểu Quốc
hội ở trung ương và địa phương.

+ Kinh phí dành cho hoạt động lập pháp của đại biểu Quốc hội phải được bảo đảm
một cách hợp lý, tránh phải phụ thuộc vào các cơ quan hữu quan như hiện nay và
phải coi đó là một khoản độc lập từ ngân sách nhà nước nhằm góp phần để đại biểu
Quốc hội có được điều kiện độc lập hoạt động, hình thành luận chứng, quan điểm
về các nội dung của dự án luật một cách khoa học, hợp quy luật, phù hợp với ý chí
và nguyện vọng của cử tri, phúc đáp yêu cầu của cuộc sống.

b, Trong hoạt động giám sát
Hoạt động giám sát của đại biểu Quốc hội được tập trung ở việc thực hiện quyền
chất vấn và tiếp nhận, nghiên cứu, xử lý, đôn đốc, giám sát việc giải quyết đối với
các kiến nghị, đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân gửi đại biểu Quốc hội.

- Chất vấn và xem xét việc trả lời chất vấn
Để nâng cao hiệu lực, hiệu quả của hoạt động chất vấn tại kỳ họp cần hoàn thiện
phương thức chất vấn và trả lời chất vấn theo hướng sau đây:

Một là, nâng cao chất lượng đại biểu Quốc hội, đảm bảo cho đại biểu Quốc hội có
điều kiện và khả năng dể đảm nhiệm và hoàn thành nhiệm vụ của mình.

Hai là, sau khi nghe trả lời chất vấn, Quốc hội cần có kết luận hoặc ra nghị quyết
làm rõ trách nhiệm của đối tượng bị chất vấn và giao nhiệm vụ cụ thể cho Chính
phủ, các thành viên của Chính phủ, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao,
Chánh án Toà án nhân dân tối cao trong việc khắc phục những yếu kém, hạn chế

nại, tố cáo của công dân.
Thứ hai, thường xuyên tuyên truyền cho nhân dân hiểu được đầy đủ, chính xác về
nhiệm vụ, chức năng, quyền hạn của đại biểu Quốc hội, trong đó có lĩnh vực tiếp
công dân.
Thứ ba, hàng năm tổ chức tập huấn nâng cao kỹ năng dân nguyện nói chung và
lĩnh vực tiếp công dân nói riêng cho đại biểu Quốc hội và cả cán bộ Văn phòng
phục vụ Đoàn đại biểu Quốc hội.
Thứ tư, thường xuyên tổ chức giao ban, trao đổi kinh nghiệm theo từng khu vực
hay một số tỉnh, thành phố về các lĩnh vực hoạt động, trong đó có lĩnh vực tiếp
công dân và giám sát giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân.
Thứ năm, xây dựng hệ thống mạng vi tính về hoạt động dân nguyện để phục vụ các
Đoàn đại biểu Quốc hội, cung cấp trang bị phần mềm theo dõi nội dung đơn thư
khiếu nại, tố cáo cho các Văn phòng phục vụ Đoàn đại biểu Quốc hội các tỉnh,
thành phố để thống nhất theo dõi một mẫu chung trong cả nước.
Thứ sáu, tăng cường sự phối hợp giữa Đoàn đại biểu Quốc hội và Thường trực
HĐND, UBND, Thanh tra, Công an, Đài Phát thanh và Truyền hình tỉnh trong tổ
chức tiếp công dân.
Thứ bảy, các Văn phòng phục vụ Đoàn đại biểu Quốc hội cần tổ chức bộ phận
riêng rẽ (cán bộ có trình độ chuyên môn về pháp luật và kinh nghiệm thực tiễn
công tác) phục vụ hoạt động dân nguyện nói chung và đặc biệt là tiếp nhận, nghiên
cứu, phân loại và tham mưu cho đại biểu Quốc hội cách thức giải quyết đơn thư
khiếu nại, tố cáo của công dân.

3. Hoàn thiện pháp luật về chế độ hoạt động của đại biểu Quốc hội
Việc giảm tỷ lệ đại biểu là những người hoạt động kiêm nhiệm trong bộ máy các
cơ quan hành pháp, tư pháp và tăng cường các đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên
trách là một trong những nội dung đổi mới căn bản, đúng hướng về tổ chức Quốc
hội cần phải được tiếp tục hoàn thiện. Đồng thời, trên cơ sở những quy định của
Hiến pháp năm 1992 về nhiệm vụ, quyền hạn của đại biểu Quốc hội, cần nghiên cứu
để sớm có quy định cụ thể đối với đại biểu Quốc hộihoạt động chuyên trách và kiêm

Quốc hội. để bảo đảm cho các quyết định của Quốc hội được đúng đắn, kịp thời và
khả thi thì việc đầu tư trong phạm vi cho phép đối với đội ngũ tham mưu giúp việc
là điều không thể không làm. Cơ chế sử dụng đội ngũ này cần linh hoạt, có thể là
chuyên viên giúp việc, có thể thuê chuyên gia, cộng tác viên… Tuy nhiên, trước
mắt bộ máy giúp việc ở trung ương là Văn phòng Quốc hội, ở địa phương là Văn
phòng Đoàn đại biểu Quốc hội cần phải tăng cường đủ số lượng, chất lượng các
chuyên gia trên các lĩnh vực về pháp luật, kinh tế, xã hội, đối ngoại… Do đó, “việc
xây dựng bộ máy giúp việc đủ mạnh và bảo đảm các điều kiện để đáp ứng yêu cầu
đổi mới tổ chức và hoạt động của Quốc hội cần được quan tâm”.

Bên cạnh việc sử dụng bộ máy tham mưu, giúp việc, chuyên gia … và nâng cao
hơn nữa năng lực xử lý thông tin của đại biểu Quốc hội, cần xây dựng Thư viện
Quốc hội thành một trung tâm thông tin lớn với những hệ thống thông tin đã được
xử lý qua các mạng Intranet hoặc Internet để các đại biểu Quốc hội có thể sử dụng
được ngay. Song, muốn vậy mỗi đại biểu Quốc hội lại cần có kỹ năng về vấn đề
này.

Chế độ chính sách đối với đại biểu Quốc hội cần xem xét một cách toàn diện,
không chỉ chú ý đến các nội dụng liên quan như đối với công tác cán bộ, mà cần
phải quan tâm đến những đặc thù về vị trí, tính chất của đại biểu Quốc hội trong hệ
thống chính trị nói chung và trong bộ máy nhà nước nói riêng. Cần xác định một số
tiêu chí cụ thể về địa vị pháp lý, hệ thống thang lương, chế độ bảo hiệm, các điều
kiện về cơ sở vật chất, kỹ thuật,…đảm bảo cho đại biểu Quốc hội hoạt động.

Trong chương trình hoạt động mà Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề ra trong từng
khóa, cần có chương trình bồi dưỡng năng lực cho đại biểu Quốc hội. Trước hết,
cần đào tạo các kỹ năng cần thiết cho đại biểu Quốc hội như: kỹ năng lắng nghe,
kỹ năng thuyết trình, kỹ năng chất vấn,…

C.Kết luận


5. Đặng Đình Luyến, Một số yếu tố tác động tới hiệu quả hoạt động của Đại biểu
Quốc hội, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp Số 3/2002.

6. Phạm Thị Tình, Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách – yêu cầu và thực
tiễn, Tạp chí Luật học.

7. Văn phòng Quốc hội, Hiến pháp 1946 và sự kế thừa, phát triển trong các hiến
pháp Việt Nam, Nxb. CTQG, Hà nội – 1998.

8. Các trang web: www.dbnd.hochiminhcity.gov.vn

www.quochoi.vn

www.nclp.org.vn

www.nguoidaibieu.com.vn

www.ttbd.gov.vn
www.dangcongsan.vn