LỜI NÓI ĐẦU
Theo quy định của các bản Hiến pháp từ trước đến nay, đặc biệt là Hiến pháp 1992,
ĐBQH nước ta có địa vị pháp lý rất quan trọng: là thành viên của cơ quan quyền lực nhà
nước cao nhất - cơ quan duy nhất có quyền lập hiến, lập pháp quyết định những vấn đề
quan trọng của đất nước và giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của bộ máy nhà
nước.Do có vị trí đặc biệt quan trọng đó, mọi hoạt động của ĐBQH có vai trò rất quan
trọng trong xã hội, là tế bào sống, là yếu tố cấu thành quá trình thực hiện chức năng của
Quốc hội. Bài viết xin làm rõ đề tài “Nâng cao hiệu quả hoạt động của Đại biểu quốc
hội trong giai đoạn hiện nay”.
NỘI DUNG
1. Đại biểu quốc hội
Đại biểu quốc hội là người đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân, thay mặt cho
nhân dân thực hiện hiện quyền lực nhà nước trong Quốc hội. ĐBQH là những người
đang làm việc tại các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội, thuộc nhiều tầng lớp cư dân
khác nhau trên phạm vi cả nước, được cử tri bầu và tín nhiệm vào cơ quan quyền lực nhà
nước cao nhất. Đại biểu Quốc hội vừa chịu trách nhiệm trước cử tri vừa chịu trách nhiệm
trước cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất trong khi thực hiện nhiệm vụ. Do đó khi làm
nhiệm vụ, đại biểu Quốc hội phải xuất phát từ lợi ích chung của cả nước, đồng thời phải
chú ý quan tâm đúng mức lợi ích của địa phương đã bầu ra mình, phải căn cứ vào pháp
luật và thực tế địa phương.
Những quyền hạn, trách nhiệm cụ thể của đại biểu Quốc hội được quy định ở Hiên pháp,
Luật tổ chức Quốc hội và chi tiết hoá trong quy chế hoạt động của đại biểu Quốc hội.
2. Nhiệm vụ, quyền hạn của Đại biểu quốc hội
Thay mặt nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước trong cơ quan quyền lực nhà
nước cao nhất, đại biểu phải liên hệ chặt chẽ với cử tri, chịu sự giám sát của cử tri, phải
thường xuyên tiếp xúc với cử tri, tìm hiểu tâm tư, nguyện vọng của cử tri, thu thập và
phản ánh trung thực ý kiếm của cử tri đối với các cơ quan nhà nước, với Quốc hội; báo
cáo với cử tri hoạt động của bản thân với tư cách đại biểu và báo cáo hoạt động của Quốc
hội; tiếp xúc cử tri đại biểu Quốc hội có trách nhiệm trả lời nnhững yêu cầu kiến nghị của
cử tri; có trách nhiện đôn đốc, giám sát các cơ quan giải quyết những yêu cầu, kiến nghị
của cử tri.

trận, tổ chức kinh tế, đơn vị vũ trang cung cấp tình hình và tài liệu cần thiết liên quan đến
hoạt động của đại biểu (điều54).
- Quyền tham gia bầu cử và có thể bầu vào các cơ quan nhà nước, các cơ quan lãnh
đạo, các tổ chức QH.
- Quyền biểu quyết về các dự án Luật, các nghị quyết, các dự án, các báo cáo…,
quyền tự do thể hiện quan điểm của mình.
- Quyền tham dự các kỳ họp của HĐND các cấp nơi mình được bầu (điều 55 LBCQH)
- Quyền kiến nghị với UBTVQH xem xét trình QH việc bỏ phiếu tín nhiệm đối với
những người giữ các chức vụ do QH bầu hoặc phê chuẩn (điều 50 LTCQH)
3. Thực trạng và các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của ĐBQH
a. Hoạt động tiếp công dân
Điều 24, khoản, Quy chế hoạt động của ĐBQH và Đoàn ĐBQH nêu rõ: “Đoàn đại biểu
QH có nhiệm vụ tổ chức việc tiếp công dân của ĐBQH, tiếp nhận, chuyển đơn, theo dõi
đôn đốc việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân mà ĐBQH, đoàn ĐBQH đã
chuyển đến cơ quan tổ chức có thẩm quyền giải quyết; mời đại diện HĐND, UBND ở địa
2
phương tham dự các buỏi họp tiếp dân của ĐBQH; trong trường hợp cần thiết thì mời
đại diện cơ quan hữu quan ở địa phương cùng tham dự để tiếp thu xử lí những vấn đề
liên quan”.
Qua nghiên cứu, tìm hiểu hoạt động của các ĐBQH nhận thấy các ĐBQH trong cả nước
đã rất quan tâm đến hoạt động tiếp công dân. Từ thực tiễn hoạt động tiếp công dân của
ĐBQH, cử tri có niềm tin sâu sắc vào các vị ĐBQH- người đại diện cho ý chí và nguyện
vọng của nhân dân. Chính vì vậy, trong các buổi tiếp công dân của ĐBQH, có nhiều công
dân đăng kí để gặp và trình bày nội dung liên quan với các vị ĐBQH.Thông qua hoạt
động tiếp công dân, các ĐBQH không chỉ lắng nghe công dân trình bày ý kiến, kiến nghị
của mình và tiếp thu một cách thụ động mà ĐBQH đã đành thời gian để tuyên truyền,
giải thích về đường lối chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, phối
hợp với các cơ quan chức năng của địa phương để làm rõ nội dung về tâm tư, nguyện
vọng ý kiến cũng như khiếu nại, tố cáo của công dân.
Tuy nhiên, một số công dân đến trụ sở tiếp công dân gửi đơn, thư khiếu nại, tố cáo đến

Nhiều cử tri mong muốn được phát biểu, tham gia ý kiến tại các cuộc tiếp xúc vẫn phải
đứng ngoài cuộc hoặc phải gặp riêng những chuyên viên hay cán bộ địa phương thay vì
đối diện với các ĐBQH. Một vấn đề nữa đó là việc tổ chức các cuộc TXCT trong không
gian quá chật hẹp là một lý do. Sự hạn chế trong việc lựa chọn địa điểm tổ chức đã hạn
chế việc thực hiện mục tiêu đổi mới nói trên. Với một địa điểm thiếu chỗ ngồi, dù ban tổ
chức có muốn cho cử tri tự do góp mặt cũng "lực bất tòng tâm".
Để nâng cao hiệu quả hoạt động tiếp dân, tiếp xúc cử tri, giám sát việc giải quyết
khiếu nại, tố cáo của công dân của ĐBQH, phải thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp như:
- Tiếp tục đề nghị Quốc hội nghiên cứu, sửa đổi toàn diện Luật khiếu nại, tố cáo, đặc
biệt các quy định liên quan đến trách nhiệm của các cơ quan nhà nước.
- Có thẩm quyền giả quyết khiếu nại, tố cáo khi nhận được đơn thư khiếu nại tố cáo
do ĐBQH chuyển đến và quy định liên quan đến chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của
ĐBQH trong lĩnh vực tiếp công dân, tiếp nhận đơn thư khiếu nại , tố cáo cảu công dân
- Thường xuyên tuyên truyền cho nhân dân hiểu được đầy đủ, chính xác về nhiệm vụ,
chức năng, quyền hạn của ĐBQH, trong đó có lĩnh vực tiếp ông dân.
- Hằng năm tổ chức tập huấn nâng cao kĩ năng dân nguyện nói chung và lĩnh vực tiếp
công dân nói riêng cho ĐBQH và cả cán bộ Văn phòng phục vụ Đoàn ĐBQH.
- Thường xuyên tổ chức giao ban, trao đổi kinh nghiệm theo từng khu vực hay một số
tỉnh, thành phố về các lĩnh vực hoạt động, trong đó có lĩnh vực tiếp công dân và giám sát
việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân.
- Xây dựng hệ thống mạng vi tính về hoạt động dân nguyện để phục vụ các Đoàn
ĐBQH, cung cấp trang bị, phần mềm theo dõi nội dung đơn thư khiếu nại, tố cáo cho các
Văn phòng phục vụ Đoàn ĐBQH các tỉnh thành phố để thống nhất theo dõi một mẫu
chung trong cả nước.
- Tăng cường sự phối hợp giữ các Đoàn ĐBQH và thường trực HĐND, UBND, thanh
tra, công an, Đài phát thanh và truyền hình tỉnh trong tổ chức tiếp công dân.
- Các văn phòng phục vụ Đoàn ĐBQH cần tổ chức bộ phận riêng rẽ (cán bộ có trình
độ chuyên môn về pháp luật và kinh nghiệm thực tiễn công tác) phục vụ hoạt động dân
nguyện nói chung và đặc biệt là tiếp nhận, nghiên cứu, phân loại và tham mưu cho
ĐBQH cách thức giải quyết đơn thư, khiếu nại tố cáo của công dân.

trưởng có liên qan. Chất vấn là một dạng giám sát trực tiếp, cho đồng bào, qua truyền
hình, thấy được sự vận hành bộ máy nhà nước. Qua ba năm triển khai hoạt động này, tuy
chưa hài lòng, cũng thấy mỗi lần chất vấn là mỗi lần tiến bộ; cả về phía người đặt câu hỏi
và người trả lời câu hỏi. Chất vấn và trả lời chất vấn là một sinh hoạt dân chủ. Đây không
chỉ là trả lời QH mà còn là trả lời cho nhân dân, vì được truyền hình trực tiếp. Cho nên, ý
nghĩa phát huy dân chủ rất cao. Qua câu trả lời của những vị bị chất vấn, dân sẽ đánh giá
nhận xét góp ý cho đại biểu QH. Công tác giám sát đại biểu nhờ vậy cũng tốt hơn.
Mặc dù về cơ bản kì họp đã thành công nhưng vẫn còn tồn tại những hạn chế:
Điểm chung lớn là các ĐB còn quá chừng mực. Rất ít ĐB truy xét trách nhiệm một cách
cụ thể và đến cùng với những vấn đề còn tồn tại. Quỹ thời gian hạn hẹp thì vẫn là vấn đề
muôn thuở của phần lớn các cuộc họp quan trọng. Chính điều này góp phần đưa tới việc
cơ chế chất vấn của QH rất khó tạo điều kiện cho những cuộc “đối đáp”, “trao đi đổi lại”
nhiều lần: Thường ĐB hỏi, bộ trưởng đáp, là xong. Rất ít ĐB truy vấn tiếp được, dù có
thể không bằng lòng với câu trả lời. Cách chất vấn của các ĐB vẫn chỉ là “ gãi ngoài da”
mà chưa đào sâu nguyên nhân, bản chất vụ việc. Các ĐB chất vấn trùng lặp, vòng vo,
5