SKKN: RÈN ĐỌC HIỂU CHO HỌC SINH LỚP 4
MỤC LỤC
Nội dung Trang
Phần A: Mở đầu
I. Đặt vấn đề 2
1.Thực trạng của vấn đề đòi hỏi phải có giải pháp mới để giải
quyết
2
2.Ý nghĩa và tác dụng của giải pháp mới 2 - 3
3. Phạm vi nghiên cứu của đề tài 3
II. Phương pháp tiến hành 3
1. Cơ sở lí luận và thực tiễn có tính định hướng cho việc nghiên
cứu, tìm giải pháp của đề tài
3
2. Các biện pháp tiến hành, thời gian tạo ra giải pháp 5
Phần B: Nội dung
I. Mục tiêu 6
II. Mô tả giải pháp của đề tài 6
1. Tính thuyết minh mới 6 - 13
2. Khả năng áp dụng 14
3. Lợi ích kinh tế - xã hội 14
Phần C: Kết luận
1.Những điều kiện, kinh nghiệm áp dụng, sử dụng giải pháp 14 - 15
2.Những triển vọng trong việc vận dụng và phát triển giải pháp 15
3.Đề xuất, kiến nghị 15 - 16
Đề tài:
RÈN ĐỌC HIỂU CHO HỌC SINH LỚP 4
Người thực hiện: Nguyễn Thị Thanh Thọ
Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Bồng Sơn
A. MỞ ĐẦU
1

trọng tâm của bài. Giáo viên cần tổ chức cho học sinh bằng nhiều hình thức hoạt động:
phiếu học tập cá nhân, bảng phụ đóng vai, đàm thoại, kể chuyện
Trong việc rèn kĩ năng đọc hiểu đã phát huy tính tích cực học tập của học sinh,
giáo viên tạo mọi điều kiện cho các em được “tự bộc lộ” năng lực nhận thức và thực
hành luyện tập kĩ năng đọc hiểu với sự hỗ trợ của bạn bè và cô giáo.
Giáo viên đã quan tâm tới tất cả các đối tượng học sinh trong lớp, đặc biệt
những em nhút nhát, lúng túng khi trả lời Ngoài ra, đòi hỏi người giáo viên phải kiên
trì, vượt khó, tìm tòi sáng tạo và phải có tinh thần trách nhiệm cao, lòng say mê với
công việc.
Mặt khác, ngoài việc giáo viên nắm chắc mục tiêu, phương pháp giảng dạy bộ
môn, thì phải vận dụng linh hoạt, sáng tạo, cải tiến sao cho phù hợp với từng bài dạy
cụ thể để học sinh nào cũng có thể hiểu bài, nắm chắc nội dung bài.
Giáo viên đã biết khéo léo, khuyến khích động viên khen thưởng kịp thời đối với
những học sinh có tiến bộ, phát huy được khả năng phát triển tư duy tạo cho không khí
lớp học sôi nổi, hào hứng, có như vậy thì giờ học mới đạt hiệu quả cao.
Giáo viên biết vận dụng, kết hợp hài hoà các điều kiện thực hiện thường xuyên,
liên tục thì việc rèn kĩ năng đọc hiểu của học sinh sẽ đạt kết quả cao, tạo đà cho học
sinh học tốt các môn học khác và học tiếp lên các lớp trên.
3. Phạm vi nghiên cứu của đề tài
Tôi đã thử nghiệm việc áp dụng phương pháp này qua nhiều năm giảng dạy đối
với mọi đối tượng học sinh, vận dụng được cho nhiều lớp học khác nhau ở trường tôi
công tác.
Tôi đã xác định phạm vi nghiên cứu đề tài như sau:
3
SKKN: RÈN ĐỌC HIỂU CHO HỌC SINH LỚP 4
- Tìm hiểu những vấn đề lý luận liên quan đến đề tài.
- Tìm hiểu thực trạng dạy học ở tiểu học.
- Những điều chỉnh- đề xuất biện pháp rèn luyện kỹ năng đọc cho học sinh lớp 4
trong giờ tập đọc.
- Thực nghiệm dạy học.

1.2. Cơ sở thực tiễn:
Ở trường tiểu học, việc dạy tập đọc, bên cạnh những thành công còn nhiều hạn
chế. Học sinh của chúng ta đọc chưa được như mong muốn. Kết quả học đọc của các
em chưa đáp ứng được yêu cầu của việc hình thành kĩ năng đọc. Các em chưa nắm
vững được công cụ hữu hiệu để lĩnh hội tri thức, tư tưởng, tình cảm của người khác
chứa đựng trong văn bản được đọc.
Giáo viên tiểu học còn lúng túng khi dạy tập đọc: Cần đọc bài tập đọc với giọng
như thế nào, làm thế nào để chữa lỗi phát âm cho học sinh, để các em học sinh đọc
nhanh hơn, hay hơn, diễn cảm hơn, làm thế nào để phối hợp đọc thành tiếng và đọc
hiểu, để các em hiểu văn bản được đọc, nhất là làm thế nào để các em hiểu được “
văn”, làm thế nào để những gì đọc được tác động vào chính cuộc sống của các em?
Đó chính là những trăn trở của giáo viên trong mỗi giờ dạy tập đọc.
Thực tế cho thấy: Đọc những bài văn xuôi, học sinh thường mắc lỗi ngắt giọng ở
những câu dài có cấu trúc ngữ pháp phức tạp. Học sinh cũng có thể mắc lỗi ngay ở
những câu ngắt nhưng các em chưa nắm được quan hệ ngữ pháp giữa các từ này. Lúc
này các em thường ngắt giọng để lấy hơi một cách tuỳ tiện mà không tính đến nghĩa,
tạo ra những lỗi ngắt giọng
5
SKKN: RÈN ĐỌC HIỂU CHO HỌC SINH LỚP 4
Trong nhiều tiết dạy giáo viên quá sa đà vào giảng văn, lúng túng trong xử lí
phần tìm hiểu bài, cần cung cấp kiến thức giúp học sinh đọc hiểu bài. Đây là điểm
vướng mắc khá phổ biến mà nhiều giáo viên chưa tìm ra cách gỡ. Phần luyện đọc chưa
thực sự được giáo viên chú trọng, nhiều giáo viên cho là dễ vì thấy học sinh đọc được
trôi chảy, nhưng thực ra đây là phần khó nhất, phần trọng tâm của bài.
Ở phần này giáo viên ít mắc lỗi về thao tác nhưng lại không biết dạy thế nào để
phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh, chưa chú ý đến tốc độ đọc của học sinh
theo yêu cầu về kiến thức và kĩ năng cơ bản phù hợp với khối lớp.Thường ở tiết dạy
các giáo viên ít chú ý đến đối tượng đọc yếu, phát âm sai, chưa thông hiểu được từ
nghĩa. Đó là một lỗi khá phổ biến ở trường học hiện nay. Không khơi gợi, phát huy
được tính tích cực ở học sinh.

Đa số việc đọc văn bản của học sinh lớp 4 mới chỉ dừng ở đọc hiểu mức độ thấp,
chất lượng chưa cao. Tôi muốn nêu ra một số quan điểm trong dạy học nhằm nâng cao
chất lượng giảng dạy tập đọc nói chung và kiến thức, kỹ năng đọc hiểu cho học sinh
nói riêng.
II. Mô tả giải pháp của đề tài
1. Tính thuyết minh mới
Từ việc tìm hiểu các nguyên nhân cùng với những nhận xét rút ra qua kết quả
khảo sát thực tế, tôi đã tiến hành dần từng biện pháp nhằm khắc phục những tồn tại nêu
trên để giúp HS nâng cao chất lượng đọc- hiểu.
7
SKKN: RÈN ĐỌC HIỂU CHO HỌC SINH LỚP 4
1.1. Hướng dẫn học sinh đọc văn bản:
Để hướng dẫn HS tìm hiểu bài đạt kết quả tốt, đầu tiên giáo viên yêu cầu học
sinh đọc văn bản (đoạn văn) cần tìm hiểu nội dung nhằm mục đích đọc để phát hiện từ
khó, từ trọng tâm có trong đoạn văn để rút ra phân tích.
1.2. Giúp HS hiểu nghĩa từ ngữ mới:
GV cần giúp các em hiểu nghĩa của một số từ ngữ có tác dụng góp phần nâng
cao kĩ năng đọc- hiểu (từ ngữ được chú giải trong sách giáo khoa, từ ngữ phổ thông mà
HS địa phương chưa quen, từ ngữ đóng vai trò quan trọng để hiểu nội dung bài đọc).
Đối với những từ ngữ đã được chú thích trong sách giáo khoa: GV không nhất
thiết phải yêu cầu HS trình bày tất cả các từ ngữ này mà có thể sàng lọc, chọn một số
từ ngữ khó để giải thích cho rõ. Biện pháp thực hiện là tổ chức cho HS đọc thầm nội
dung chú thích trong sách giáo khoa rồi trình bày lại.
Đối với những từ ngữ khác trong bài khó hiểu, những từ “chìa khóa” mang ý
nghĩa cơ bản, GV có thể hướng dẫn HS giải thích bằng các biện pháp như sau:
- Dùng các từ cùng nghĩa, trái nghĩa hoặc từ ngữ thông dụng ở địa phương để giải
nghĩa.
- Đặt câu với từ ngữ ấy (có nghĩa là dùng từ đó trong một văn cảnh cụ thể).
- Miêu tả sự vật, hoạt động, trạng thái, đặc điểm hoặc tính chất được gọi tên bằng
từ ngữ đó.

và tên cướp biển. Từ đó HS sẽ tự rút ra được nội dung bài và khẳng định một chân lý
đó là: sức mạnh chính nghĩa bao giờ cũng thắng sự hung tàn,bạo ngược.
* Đoạn là yếu tố trực tiếp cấu thành bài. Để hiểu bài,các em phải hiểu đoạn. Để
hiểu nghĩa của một đoạn, yêu cầu GV phải hướng dẫn các em xác định được đoạn.
Đoạn là một phần của bài đọc bao gồm một số câu liên kết chặt chẽ với nhau, thể hiện
cùng một tiểu chủ đề. Trong thực tế ở Tiểu học phần lớn các đoạn lời trùng với đoạn ý.
9
SKKN: RÈN ĐỌC HIỂU CHO HỌC SINH LỚP 4
Song chỉ có một số ít bài có đoạn lời không trùng với đoạn ý, đó là trường hợp chuyển
tiếp, trường hợp trong văn bản có lời đối thoại. Trong thể loại thơ cũng vậy, đoạn ý có
thể trùng với một hoặc một số khổ thơ. Để nhận ra đoạn, GV cần yêu cầu HS đọc lướt
bài, dựa vào cácdấu hiệu hình thức của đoạn. Nếu đoạn lời không trùng đoạn ý thì cần
nhận ra dấu hiệu nội dung và hình thức để chia đoạn ý.
- Đối với tác phẩm tự sự mà các sự kiện được trình bày theo diễn biến thời gian,
GV hướng dẫn các em tìm hiểu các từ ngữ chỉ thời gian để tìm đoạn ý.
Ví dụ: Bài: “Ông Trạng thả diều” TV4, tập 1- Bắt đầu mỗi đoạn bằng các từ ngữ:


Đoạn 1: Vào đời vua Trần….


Đoạn 2: Lên sáu tuổi….


Đoản 3: Sau vì nhà nghèo….


Đoạn 4: Thế rồi….
- Đối với tác phẩm trữ tình, GV cần hướng dẫn các em căn cứ vào các câu văn, câu
thơ có sự chuyển đổi cảm xúc, tâm trạng để xác định đoạn ý.

* Đoạn văn trên có thể chia làm hai nhóm. Nhóm thứ nhất gồm ba câu đầu,
nhóm thứ hai có một câu cuối. Đọc câu một, hai, ba HS phải biết “dáng, thân, cành, lá”
tổng hợp thành “vẻ ngoài” hoặc “cái dáng, cái vẻ” của cây sầu riêng. Các từ “khẳng
khiu, thẳng đuột…khép lại tưởng như lá héo” phải được khái quát lên thành một nghĩa
chung là “xấu xí”. Từ đó rút ra nghĩa chung của ba câu này là dáng vẻ xấu xí của cây
sầu riêng. Nhóm hai là một câu ghép có hai chủ ngữ và hai vị ngữ đó là “hương - vị”,
“tỏa ra ngào ngạt- ngọt đến đam mê”. HS phải tổng hợp thành ý nhỏ là: hương vị độc
đáo của quả sầu riêng. Hai nhóm được nối bằng từ “vậy mà” thể hiện một cách lập
luận đối lập càng tăng thêm sự kì lạ của hương vị sầu riêng.
* Sau đó HS có thể nêu ý của đoạn là: mặc dù hình dáng xấu xí nhưng sầu riêng
có hương vị rất độc đáo và quyến rũ.
11
SKKN: RÈN ĐỌC HIỂU CHO HỌC SINH LỚP 4
Ngoài ra đọc diễn cảm cũng là một thao tác giúp HS hiểu sâu sắc hơn ý của đoạn
(nhất là với văn bản nghệ thuật). Lúc này nhờ âm thanh- các ý, tình của tác phẩm được
vang lên; HS sẽ hứng thú hơn với nội dung của đoạn và hiểu được đoạn đó muốn biểu
đạt điều gì. Các em mới cảm nhận được hết tư tưởng, tình cảm của tác giả gửi gắm qua
bài tập đọc. Từ đó HS nhận ra nội dung một cách dễ dàng hơn.
1.4. Giúp HS nắm vững câu hỏi ( bài tập tìm hiểu bài):
Để giúp các em trả lời tốt các câu hỏi và làm tốt các bài tập (SGK), bản thân tôi đã
áp dụng các biện pháp như:
- Cho HS đọc thầm câu hỏi (bài tập) rồi trình bày lại- nếu là những câu hỏi (bài
tập) dễ. Đồng thời GV cần giải thích thêm cho rõ yêu cầu của câu hỏi (bài tập)- nếu HS
chưa định hướng, chưa xác định rõ yêu cầu của câu hỏi (bài tập).
- Có thể thay thế hoặc tách câu hỏi (bài tập) khó, diễn đạt dài dòng thành một số câu
hỏi (bài tập) nhỏ hoặc bổ sung câu hỏi phụ để HS dễ thực hiện. (Mục đích làm giảm độ
khó của câu hỏi nhưng cũng cần lưu ý: tránh đặt thêm những câu hỏi không phù hợp
với chủ điểm học tập hoặc vượt quá khả năng nhận thức của các em).

Ví dụ:

vụ tìm hiểu bài.
- Để gây hứng thú cho học sinh, làm cho giờ học sôi nổi hơn, giáo viên có thể tổ
chức cho học sinh tham gia một số Trò chơi học tập theo nguyên tắc: “Học mà chơi,
chơi mà học”. Thông qua các hình thức tổ chức hoạt đoọng vui chơi, học sinh được vui
chơi được củng cố các kiến thức đã học, tạo điều kiện cho học sinh được rèn kĩ năng
giao tiếp, kĩ năng nghe - nói. Từ đó kích thích khả năng ứng xử ngôn ngữ của học sinh.
13
SKKN: RÈN ĐỌC HIỂU CHO HỌC SINH LỚP 4
Rèn tư duy linh hoạt, tác phong nhanh nhẹn, tháo vát, tự tin cho học sinh. Giáo dục tư
tưởng lành mạnh, tình cảm tốt đẹp cho học sinh (qua các tổ chức mang tính tập thể).
Một số trò chơi đa dạng về hình thức như: Thi đọc tiếp sức, thả thơ, đọc bài
truyền điện, đọc đúng đọc hay, đọc hiểu, giải ô chữ Tuỳ từng bài mà giáo viên lựa
chọn trò chơi cho phù hợp.
- GV sơ kết, tổng kết ý kiến của HS và có thể ghi bảng những nội dung cần thiết.
1.6. Giúp HS tìm ra nội dung chính của bài:
Việc đọc hiểu chỉ xem là hoàn tất khi HS đã nắm nội dung chính của toàn văn bản.
Lúc này HS phải hiểu được nội dung văn bản như một chỉnh thể. Để có kĩ năng làm rõ
nội dung chính của văn bản, bằng những phương pháp và hình thức khác nhau, GV yêu
cầu HS phải làm các công việc như sau:
- Ghi nhớ sự kiện chính, ý chính của từng đoạn.
- Tổng hợp ý chính của các đoạn theo lập luận của người viết thành ý chung cả bài.
- Phát biểu ý chung này dưới dạng một vài câu mà lõi thông báo của câu là nội
dung tổng quát của toàn văn bản.
Ví dụ:
- Bài “Ăng - co Vát” TV4, tập 2. HS chỉ cần dựa vào câu chủ đề để phát hiện nội
dung chính: Ăng-co Vát là một công trình kiến trúc và điêu khắc tuyệt diệu của nhân
dân Cam-pu-chia. Vì bài đọc được viết theo thể diễn dịch.
- Bài “Ông Trạng thả diều” TV4, tập 1. Sau khi hướng dẫn HS trả lời các câu hỏi,
bài tập (SGK), để rút ra được nội dung chính của bài, tôi đã đưa ra câu hỏi: Câu
chuyện ca ngợi ai? Ca ngợi về điều gì?; …

hỏi " Vì sao? tại sao? " để đánh giá cũng như kích thích sự suy nghĩ của học sinh.
15
SKKN: RÈN ĐỌC HIỂU CHO HỌC SINH LỚP 4
- Giáo viên cần có khả năng tự xác định mục tiêu, nội dung dạy đọc, tự cảm
nhận bài đọc, từ đó mới chủ động tiến hành bài dạy để đạt được kết quả tốt của giờ
học.
- Hướng dẫn đọc cần lưu ý hướng học sinh tìm những câu văn quan trọng nêu ý
của toàn đoạn hoặc bài. Ví dụ câu: "Ôi chao! chú chuồn chuồn nước mới đẹp làm
sao!" ngay câu đầu của bài đã thể hiện nội dung bao trùm của bài : Giới thiệu về vẻ
đẹp của con chuồn chuồn nước mà những câu sau sẽ diễn giải cho điều đó. Trong tìm
hiểu nội dung của bài cần chú ý tìm ra, và khai thác giá trị của những từ "Đắc", từ
"Chìa khoá " của bài để bật lên nội dung. Ví dụ trong đoạn thơ:
"Bè đi chiều thầm thì
Gỗ lượn đàn thong thả
Như bầy trâu lim dim
Đằm mình trong êm ả".
( Bè xuôi sông La - TV4)
Các từ láy" thầm thì", " thong thả", "lim dim", "êm ả" dùng rất “đắt”, có giá
trị đặc tả một buổi chiều êm ả, thơ mộng thanh bình của dòng sông La. Hay các hình
ảnh ẩn dụ: "nụ ngói hồng", "hoa lúa trổ", "khói nở xoà như bông" Hiện lên trong
cảnh "đạn bom đổ nát" gợi tả cảnh tái thiết đất nước trong một ngày mai thắng trận.
Tinh thần lạc quan tin tưởng sáng bừng vần thơ:
" Trong đạn bom đổ nát
Bừng tươi nụ ngói hồng
Đồng vàng hoa lúa trổ
Khói nở xoà như bông
( Bè xuôi sông La - TV4).
Ngắt giọng đúng và hay là đích của dạy đọc và cũng là một trong những phương
tiện để dạy tiếp nhận, chiếm lĩnh văn bản.
16

luyện đọc, ít nhất các em phải đọc trôi chảy, ngắt câu chính xác văn bản trước khi tìm
hiểu nội dung văn bản đó thì việc rèn đọc hiểu mới đạt hiệu quả cao.

2. Khả năng áp dụng:
Đề tài này tôi đã xây dựng, thử nghiệm qua nhiều năm giảng dạy và hoàn thành
xong đề tài vào đầu năm học 2012 – 2013.
Với quá trình nghiên cứu, vận dụng vào thực tiễn giảng dạy, tôi thấy đây là một
giải pháp có hiệu quả cao trong việc rèn đọc hiểu cho học sinh lớp 4.Kết quả đọc hiểu
của học sinh bước đầu được nâng cao cả về chất lượng và số lượng. Qua đó, tôi thấy
đây là việc làm thiết thực và hết sức quan trọng để nâng cao chất lượng học tập toàn
diện cho học sinh.
Với giải pháp này có thể áp dụng đại trà trong nhà trường tôi đang công tác và các
trường tiểu học khác.
3. Lợi ích kinh tế - xã hội
Khi thực hiện các giải pháp này góp phần vào việc nâng cao chất lượng học
tập của học sinh về môn Tiếng Việt, ở phần kiểm tra kết quả giúp học sinh khẳng định
thêm sự tin tưởng của mình vào bài làm. Việc vận dụng nó một cách thường xuyên đã
rèn luyện cho học sinh óc tưởng tượng, phán đoán, ghi nhớ, Trẻ có khả năng sử dụng,
tiếp thu các nguồn thông tin một cách nhanh chóng để cùng giao tiếp và học tập Giải
pháp này tác động mạnh mẽ trong giáo dục mĩ cảm, học sinh yêu cái đẹp, rung cảm
trước cái đẹp trong thiên nhiên, cái đẹp trong xã hội, cái đẹp trong văn chương, gây
hứng thú trong việc học nhất là đối với các em khá giỏi và nhạy bén.
Kết quả cho thấy các giải pháp trên rất phù hợp với học sinh, giúp các em có
cảm thụ sâu sắc hơn nội dung bài và có thói quen chuẩn bị bài tốt trước khi đến lớp.
18
SKKN: RÈN ĐỌC HIỂU CHO HỌC SINH LỚP 4
C: KẾT LUẬN
1. Những điều kiện, kinh nghiệm áp dụng, sử dụng giải pháp.
Qua nghiên cứu, thực hành dạy đọc hiểu trong giờ Tập đọc cho học sinh lớp 4
theo chương trình và sách giáo khoa mới tôi nhận thấy:

lớp trên.
3. Đề xuất, kiến nghị.
3.1. Đối với Phụ huynh:
- Mua đầy đủ sách vở, đồ dùng học tập cho học sinh.
- Thường xuyên quan tâm đến việc học của con em mình, nhất là phần luyện đọc và
soạn bài.
3.2. Đối với giáo viên:
- Giáo viên phải chuẩn bị kĩ bài soạn trước khi lên lớp. Cần chú ý luyện tập để có
ngôn ngữ chuẩn, trong sáng, giọng đọc truyền cảm.
- Hệ thống câu hỏi trong SGK cần bổ sung những câu hỏi mang tính chất phản hồi
nhằm khắc sâu kiến thức, kích thích sự tìm tòi sáng tạo cho học sinh.
- Làm tốt công tác bồi dưỡng giáo viên dưới nhiều hình thức, cung cấp tài liệu, sách
giáo khoa, sách tham khảo.
20
SKKN: RÈN ĐỌC HIỂU CHO HỌC SINH LỚP 4
3.2. Đối với Nhà trường:
- Tạo điều kiện tốt nhất về cơ sở vật chất, thiết bị dạy học phục vụ cho hoạt động
day - học.
-Tổ chức các buổi giao lưu, thi đọc hay, đọc diễn cảm để động viên phong trào rèn
đọc cho học sinh.
- Tổ chức hội thảo, chuyên đề trong tổ chuyên môn để phân tích thống nhất điều
chỉnh phương pháp đổi mới cho phù hợp với nhận thức của học sinh trong trường.
Trên đây là một vài kinh nghiệm mà bản thân tôi đã đúc kết được trong suốt quá trình
giảng dạy ở chương trình lớp 4. Tôi rất mong được sự góp ý chân thành của quý đồng
nghiệp và các cấp lãnh đạo để tôi có thêm những kinh nghiệm cho chuyên môn cũng
như phương pháp sư phạm giúp tôi phục vụ cho ngành được tốt hơn./.21
SKKN: RÈN ĐỌC HIỂU CHO HỌC SINH LỚP 4