ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
VIỆN ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC
Lê Thái Hưng
VẬN DỤNG CÁCH TIẾP CẬN ĐÁNH GIÁ THỰC TẾ
(AUTHENTIC ASSESSMENT) TRONG XÂY DỰNG QUY TRÌNH
VÀ CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP
MÔN ĐO LƯỜNG VÀ ĐÁNH GIÁ TRONG GIÁO DỤC
(Triển khai tại trường Đại học Giáo dục – Đại học Quốc gia Hà Nội)
LUẬN VĂN THẠC SĨ
VẬN DỤNG CÁCH TIẾP CẬN ĐÁNH GIÁ THỰC TẾ
(AUTHENTIC ASSESSMENT) TRONG XÂY DỰNG QUY TRÌNH
VÀ CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP
MÔN ĐO LƯỜNG VÀ ĐÁNH GIÁ TRONG GIÁO DỤC
(Triển khai tại trường Đại học Giáo dục – Đ ại học Quốc gia Hà Nội)
Chuyên ngành: Đo lường và đánh giá trong giáo dục
(Chuyên ngành đào tạo thí điểm)
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Người hướng dẫn khoa học:
PGS.TS. Đinh Thị Kim Thoa Hà Nội – Năm 2012 LỜI CAM ĐOAN
và thiếu sót, rất mong sự cảm thông và tận tình chỉ bảo
của các thầy cô.
Học viên
Lê Thái Hưng
MỤC LỤC
Mở đầu
1
CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU TỔNG QUAN
5
1.1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
5
1.1.1. Trên thế giới
5
1.1.2. Việt Nam
7
1.2. Khái niệm, chức năng vai trò và yêu cầ u đối với đo lường và đánh giá
trong giáo dục
9
1.2.1. Một số khái niệm cơ bản
9
1.2.2. Chức năng của đo lường và đánh giá trong giáo dục
12
1.2.3. Những yêu cầu với hoạt động đánh giá trong giáo dục
14
1.3. Các phương pháp đo lường đánh giá thường dùng trong giáo dục
16
1.6. Chuẩn, mục tiêu trong giáo dục
28
1.7. Đánh giá theo cách tiếp cận authentic assessment
33
1.7.1. Khái niệm đánh giá theo cách tiếp cận authentic assessment
33
1.7.2. Đánh giá theo cách tiếp cận authentic assessment và đánh giá trắc
nghiệm
35
1.7.3. Ý nghĩa của đánh giá theo cách tiếp cận authentic assessment
38
1.7.4. Một số loại đánh giá theo cách tiếp cận authentic assessment được sử
dụng trong lớp học
40
CHƯƠNG 2: XÂY DỰNG QUI TRÌNH VÀ CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ KẾT
QUẢ HỌC TẬP MÔN ĐL&ĐG TRONG GIÁO DỤC
47
2.1. Qui trình đánh giá thành quả học tập theo cách tiếp cận authentic
assessment
44
2.2. Giới thiệu môn ĐL&ĐG trong giáo dục trong chương trình cử nhân sư
phạm tại trường ĐHGD
49
2.3. Đánh giá kết quả học tập môn ĐL&ĐG trong giáo dục theo cách tiếp
cận authentic assessment
51
2.4. Xây dựng công cụ hỗ trợ cho việc chấm kết quả thực hiện nhiệm vụ
thực của người học
75
CHƯƠNG 3: THỬ NGHIỆM VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
ĐL&ĐG
Đo lường và đánh giá
KTĐG
Kiểm tra đánh giá
GD & ĐT
Giáo dục và đào tạo
TNKQ
Trắc nghiệm khách quan
NXB
Nhà xuất bản
ĐBCLĐT & NCPTGD
Đảm bảo chất lượng và nghiên cứu
phát triển giáo dục
ĐHQGHN
Đại học Quốc gia Hà Nộ i
TNTL
Trắc nghiệm tự luận
THPT
Trung học phổ thông
DANH MỤC HÌNH VẼ, BẢNG BIỂU
Hình 1.1. Sứ mạng, mục đích, chuẩn và mục tiêu
Hình 2.1. Quy trình xây dựng công cụ đánh giá theo cách tiế p cận authentic
assessment
Hình 2.3. Sheet Setup của phần mềm chấm điểm
Biểu đồ 3.12. Phân bố điểm toàn bài
Biểu đồ 3.13. Kết quả điểm phân loại theo nhóm
Biểu đồ 3.14. Kết quả điều tra về khối lượ ng công việc cho bài tập
Biểu đồ 3.15. Kết quả điều tra về sự phù hợp về nội dung yêu cầu/nhiệm vụ
của bài tập với mục tiêu của môn học
Biểu đồ 3.16. Sự cần thiết của nội dung yêu cầu/nhiệm vụ của bài tập với sinh
viên sư phạm
Biểu đồ 3.17. Cảm nhận của sinh viên trong và sau khi hoàn thiện bài tập
Biểu đồ 3.18. Cơ hội rèn luyện các kĩ năng nghề nghiệp
Biểu đồ 3.19. Sử dụng kiến thức, kĩ năng của môn học để hoàn thành bài tập
Biểu đồ 3.20. Mức độ phù hợp của cách thức triển khai
Biểu đồ 3.21. Sự cần thiết sử dụng hình thức đánh giá này
Biểu đồ 3.22. Đánh giá của cựu sinh viên QH2007S về tác động của cách
đánh giá này 1
MỞ ĐẦU
1. Đặt vấn đề nghiên cứu
Trong những năm gần đây, giáo dục nước ta đã có những đầu tư
đáng kể trong hoạt động KTĐG thành quả học tập của người học ở hầu
hết các cấp bậc họ c. Mặc dù đã có những kết quả nhất định nhưng nhữ ng
cải tiến này chủ yếu tập trung vào việc sử dụng các loại hình trắc nghiệm
như trắc nghiệm khách quan và trắc nghiệm tự luận một cách khoa học.
Như chúng ta đã biết, các hình thức đánh giá như trắc nghiệm khách quan
hay tự luận đánh giá được sự hiểu biết và kết quả lĩnh hội của người học.
Ở Việt Nam, việc đánh giá thành quả học tập của người học ở một
số ngành nghề, ở một số nội dung học tập… cũng đã thể hiện dáng dấp
của đánh giá theo cách tiếp cận authentic như thực tập sư phạm của sinh
viên sư phạm, các bài toán đố của học sinh tiểu học. Tuy nhiên, đánh giá
theo cách tiếp cận authentic này được nghiên cứu một cách hệ thống với
triết lý củ a nó thì còn là một vấn đề mới mẻ, và vì thế nó chưa phát triển
và ứng dụng rộng rãi trong các nhà trường.
Chính vì những lý do trên, tôi đã chọ n vấn đề “Vận dụng cách tiếp
cận đánh giá thực tế (authentic assessment) trong xây dựng quy trình
và công cụ đánh giá kế t quả học tập môn Đo lường và đánh giá trong
giáo dục” làm đề tài luận văn thạc sỹ.
2. Mục đích của nghiêu cứu
Nghiên cứu cách tiếp cậ n đánh giá thực tế (authentic assessment)
trong xây dựng qui trình và bộ công cụ để đánh giá kết quả học tập môn
ĐLĐG trong GD của sinh viên nhằm đạt đư ợc mục tiêu xác thực nhất của
môn học và đáp ứng đào tạo theo chuẩn đầu ra, từ đó tác động trở lạ i quá
trình dạy và quá trình học môn học này làm cho môn học trở nên ý nghĩa
thiết thực hơn đối với các giáo sinh.
3
3. Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứ u
• Câu hỏi nghiên cứu
Đánh giá theo cách tiếp cận authentic assessment kết quả học tập
môn ĐL&ĐG trong giáo dục được thực hiện theo qui trình như thế nào?
Sử dụng bộ công cụ đánh giá theo cách tiếp cận authentic
assessment như thế nào để đo lường thành quả học tập của sinh viên môn
ĐL&ĐG trong giáo dục?
Việc sử dụng đánh giá theo cách tiếp cận authentic assessment có
ảnh hưởng như thế nào tới hoạt động dạy – học môn ĐL&ĐG trong giáo
dục?
cách tiếp cận authentic assessment.
- Phương pháp điều tra: tiến hành điều tra bằng bảng hỏi và phỏng
vấn sâu để tìm hiểu những phản hồi của sinh viên về đánh giá theo
cách tiếp cận authentic assessment.
- Phương pháp quan sát: quan sát tự do để thu thập thông tin về
hành vi của sinh viên trong quá trình thực hiện các bài tập.
7. Giới hạn nghiên cứu
- Giới hạn về điều kiện thực hiện: đánh giá trong tình huống giả định
(gần giống thực).
8. Cấu trúc của luận văn
Chương 1: Cơ sở lý luận
Chương 2: Xây dựng qui trình và công cụ đánh giá kết quả học tập
môn ĐL&ĐG trong giáo dục
Chương 3: Thử nghiệm và Phân tích kết quả
Kết luận và đề xuất nghiên cứu
Tài liệu tham khảo
Phụ lục
!
5!
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN
1.1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
1.1.1. Trên thế giới
Đánh giá kết quả học tập của người học là một khâu quan trọng và cần
thiết trong quy trình đào tạo tại trường. Thông qua đánh giá, nhà quản lý
giáo dục, thầy cô giáo biế t đư ợc họ đang làm tốt cái gì và cần thay đổi cái
gì để có thể đào tạo sinh viên tốt hơn. Đồng thời thông qua đó, sinh viên
cũng biết được họ tiếp thu được cái gì và cái gì chưa tiếp thu được. Kết quả
học tập giúp cho sinh viên hiểu được họ đạt chuẩn đào tạo và mục tiêu đào
tạo ở mức độ nào. Ngoài ra kết quả này còn nói lên khả năng và chất lư ợ ng
đến S.J.Osterlind. [12]
Từ giữa nhữ ng năm 60 trở lạ i đây, phạm vi đánh giá đã mở rộng đến
đánh giá nội dung và phương pháp giáo dục. Cùng với sự phát triển của sự
nghiệp đánh giá trong giáo dục, lí luận và phương pháp đánh giá ngày càng
được coi trọng. Đánh giá kết quả học tập không chỉ được đo ở điểm cuối
của quá trình đào tạo mà cần phải đo được sự tiế n bộ trong quá trình giáo
dục nữa. Chính vì vậy, một số khái niệm mới ra đời, thí dụ đó là đánh giá
quá trình. Trước khi Scriven đư a ra khái niệm đánh giá quá trình vào năm
1967, đánh giá giáo dục thườ ng chú trọng đ ến việc xếp hạng cao thấp. Sau
này, đánh giá giáo dục ngày càng nhấn mạnh vào chương trình học, phát
triển việc lập kế hoạch giáo dục và cải thiện quá trình giáo dục v.v Trong
công tác đánh giá giáo dục, người đánh giá và người bị đánh giá không
ngừng đối thoại trong toàn bộ quá trình đánh giá để chỉnh sửa các quan
điểm cá nhân để kết luận đánh giá đó đạt được sự thống nhất từ cả hai phía.
Cuốn “Applying Norm-Referenced and Criterion - Referenced
Measurement in Education”, Allyn và Bacon xuất bản năm 1977 của tác
giả Victor R. Martuza, trường đại học Delaware đã đề cập đến 18 nội dung
chính của việc áp dụng trắc nghiệm theo tiêu chuẩn và theo tiêu chí trong
việc đo lườ ng trong giáo dục. Đã có khá nhiều công trình khoa học nghiên
!
7!
cứu về đo lường và đánh giá kết quả học tập như công trình của James H.
Mcmillan, Patrick Griffin, Neville Postlethwait, và các tác giả khác. [13]
Đầu những năm 1990, nhiều nhà làm chính sách giáo dục của Mỹ
không hài lòng với loại đánh giá truyền thống bằng giấy bút nên đã tìm ra
một hình thức đánh giá khác, hiệu quả hơn. Hình thức đánh giá này cho
phép thu hẹp khoảng cách giữa những gì người học học được trong trường
với những điều đang diễn ra trong cuộc sống thực.
Đánh giá theo cách tiếp cận authentic assessment được thực hiện trong
một quá trình trong đó giáo viên sử dụng bài thi hay một nhiệm vụ mà
pháp đo, cách soạn một bài trắc nghiệm khách quan Tài liệu này rất bổ ích
đối với các giáo viên và sinh viên sư phạm trong việc đánh giá kết quả học
tập của sinh viên. [2]
Cuốn Trắc nghiệm và đo lường cơ bản trong giáo dục của tác giả
Nghiêm Xuân Nùng biên dịch, được xuất bản năm 1995 gồm 4 mảng nội
dung lớn: 1. Trắc nghiệm dùng trong lớp học, 2. Lí thuyết về đo lường, 3.
Các bài trắc nghiệm tiêu chuẩn hóa và 4. Ứng dụng của trắc nghiệm. Trong
nội dung lớn thứ 3 viết khá rõ về trắc nghiệm đánh giá kết quả học tập. [4]
Năm 2004, tác giả Nguyễn Công Khanh đã viết cuốn Đánh giá và đo
lường trong khoa học xã hội do NXB Chính trị Quốc Gia xuất bản. Nội dung
cuốn sách trình bày phương pháp luận, quy trình, các nguyên tắc và thiết kế
công cụ đo lường; các phương pháp phân tích item, chọn mẫu, đánh giá độ
tin cậy, độ hiệu lực; thiết kế công cụ đo cũng như các bước cơ bản thực hành
các kĩ năng thu thập, xử lí, thích nghi hóa dữ liệu đó. Ngoài ra, trong phần
phụ lục còn đưa ra các mô hình xử lí số liệu và bảng hỏi để cho người đọc
tham khảo. Cuốn sách này đã và đang là tài liệu bổ ích cho sinh viên, nghiên
cứu sinh có được các kĩ năng thực hành nghiên cứu khi muốn thiết kế phép
đo về đánh giá thực trạng, kĩ năng thích nghi và chuẩn hóa một trắc nghiệm.
[1]
Cuối năm 2004, Ngân hàng Thế giới đã cho xuất bản 3 tập báo cáo
nghiên cứu số 29787-VN với đề tài Nghiên cứu đánh giá kết quả học tập
!
9!
môn đọc hiểu Tiếng Việt và môn Toán của học sinh lớp 5 trên toàn quốc.
Quyển 1 cho những thông tin chung. Quyển 2 tập trung phân tích một cách
chi tiết kết quả nghiên cứu và đưa ra các giải pháp và kiến nghị. Quyển 3 với
nội dung tập trung đi sâu vào các phương pháp thực hiện nghiên cứu, phần
này cung cấp các chi tiết kĩ thuật trong quy trình thiết kế mẫu khảo sát, xây
dựng và đánh giá khách quan đề trắc nghiệm. [20]
Trong cuốn sách Giáo dục đại học, tác giả Lê Đức Ngọc có đề cập một
− Các phép đo lường chủ yếu đượ c thực hiện một cách gián tiếp. Công
cụ đo lường có thể là các nhiệm vụ cần hoàn thành hoặc các bài kiểm
tra. Thông qua các bài tập này người ta xác định đặc tính của cái cần
đo. Bởi trong giáo dục, có rất nhiều biến không thể đo trực tiếp (kiến
thức, kỹ năng, thái độ) mà phải suy từ những kết quả đo của cái thay
thế (kết quả làm bài trắc nghiệm để đo kiến thức của người học). Các
biến cần đo thường dễ thay đổi và khó kiểm soát, chính vì vậy các
phép đo lường trong giáo dục thường khó khăn và phức tạp.
− Đo lường trong giáo dục không thể không sử dụng phương pháp định
tính. Định tính là sự mô tả về những dấu hiệu của biến và rõ ràng
định lượng trong giáo dục không thể tách yếu tố định tính. Chính vì
vậy muốn tiến hành phép đo trong giáo dục cần phải mã hoá các mô
tả đị nh tính thành các con số. Phép đo định tính và đị nh lượng trong
giáo dục phải hỗ trợ cho nhau khi thực hiện mộ t phép đo. [6, 8]
1.2.1.2 Đánh giá (Assessment)
Đánh giá là quá trình đưa ra nhận định về năng lực và phẩm chất của
sản phẩm giáo dục căn cứ vào các thông tin định tính và định lượng từ các
phép đo. Đánh giá cũng là quá trình thu thập thông tin về năng lực và phẩm
chất của một cá nhân và sử dụng những thông tin đó để đưa ra quyết định
về mỗi cá nhân và dạy học trong tương lai. Đánh giá bao gồm các việc
phán xét cá nhân theo các hệ thống quy tắ c hoặc tiêu chuẩn nào đó. Có mộ t
số loại đánh giá:
− Đánh giá đầu vào (placement): đánh giá có thể thực hiện đầu quá
!
11!
trình tác động giáo dục để giúp tìm hiểu đặ c điểm hay trình độ hiện
tại của đối tượng, từ đó tìm cách tiếp cận về nội dung và phư ơng
pháp quản lý và giáo dục sao cho phù hợp.
− Đánh giá chẩn đoán (diagnostic): dựa trên những dữ kiện nhất định,
đánh giá chẩn đoán đưa ra những nhận xét về đối tượng nhằm tìm ra
giá. Quan điểm về giá trị của mọi người không giống nhau nên cách đánh
giá về sự vật cũng khác nhau. Giá trị luôn là nhân tố khách quan, ngược lại
đánh giá mang tính chủ quan nhưng giá trị là một loạ i tính hữu dụng đặc
thù cho biết quan hệ giữa khách thể và chủ thể. Khi tính hữu dụng của sự
vật khách quan kết hợp với nguyện vọng nhu cầu chủ quan thì cho ra đời
một giá trị, mức độ kết hợp càng chặt chẽ thì giá trị càng lớn.
Tóm lại, để thực hiện đánh giá trong giáo dụ c và dạy học luôn cần phải
đo lường đại lượng cần được đánh giá và định giá trị của nó. [6, 8]
1.2.2. Chức năng của đo lường và đánh giá trong giáo dục
a. Chức năng định hướng
Đánh giá trong giáo dục có nhiệm vụ chỉ ra được bức tranh thực trạng
của giáo dục và sự phát triển củ a cá nhân trong nền giáo dục ấy. Từ thực
trạng, người ta mới tính đến các bước đi tiếp theo phả i như thế nào. Chính
vì vậy đánh giá giữ chức năng định hướng cho giáo dục. Chức năng định
hướng của đánh giá tồn tại khách quan, không bị ý chí cá nhân của con
người chi phối. Đánh giá trong giáo dục có khả năng tác động và bảo đảm
tính thông suốt cho quá trình thực hiện các mục tiêu, chính sách giáo dục.
Đánh giá trong giáo dụ c có khả năng chỉ ra phương hướng về mục tiêu, tôn
chỉ giúp các trường, các giáo viên lập kế hoạ ch dạy và học. Đánh giá trong
giáo dục còn chỉ ra cho mỗi cá nhân ở bất cứ cương vị nào phương hướng
phấn đấu và phát triển.
b. Chức năng kích thích, tạo động lực
Đánh giá là một phần không thể thiếu của mọi hoạt động xã hội. Mỗi
cá nhân, khi thực hiện một công việc nào đó bao giờ cũng có nhu cầu được
đánh giá, chính vì vậy đánh giá sẽ mang lại sự thoả mãn nhu cầu cho cá
!
13!
nhân, kích thích cá nhân tiếp tục tìm sự thoả mãn trong đánh giá khi hoàn
thành nhiệm vụ nào đó. Sự đánh giá có kèm theo hình thức củng cố luôn có
ý nghĩa kích thích hành vi, tạo động lực cho sự phát triển tiếp theo. Đánh
dụ, nhờ có phân tích và nghiên cứu từng khâu, từng bước trong quả n lý
giáo dục và kiểm tra đánh giá tính chính xác, độ thích hợp của các hoạt
động giáo dục, chúng ta mới có thể phán đoán hoặc dự báo các vấn đề hoặc
các khâu còn yếu kém trong công tác dạy và học. Đây sẽ là căn cứ đáng tin
cậy để tiến tới việc xác lập mục tiêu cải tiến giáo dục. [6, 8]
1.2.3. Những yêu cầu với hoạt động đánh giá trong giáo dục
a. Tính qui chuẩn
Mục tiêu lớn nhất của đánh giá trong giáo dục là tạo động lực cho sự
phát triển toàn diện nhân cách người học. Chính vì vậy đánh giá, dù theo
bất kỳ hình thức nào không những đảm bảo mục tiêu phát triển hoạt động
dạy học và giáo dục nói chung, đánh giá còn phải đảm bả o lợi ích cho
người được đánh giá. Muốn vậ y đánh giá phải dựa vào những chuẩn nhất
định. Chuẩn đánh giá có thể được xây dựng theo những cấp độ khác nhau
tùy vào mục đích đánh giá. Chuẩn đánh giá có thể được xây dựng ở cấp độ
quốc gia hoặ c cấp độ lớ p học. Những chuẩn xây dựng ở cấp độ quốc gia
được ghi rõ trong văn bản pháp qui. Chuẩn ở cấp độ lớp học có thể được
ghi rõ trong đề cương môn học, trong bản “cam kết” giữa người dạy và
người học, hay giữa ngườ i dạy với phụ huynh… Dù ở cấp độ nào, các
chuẩn này phải được công bố công khai đối với người được đánh giá hoặc
người bảo hộ. Những qui đị nh này phải cung cấp cho đối tượng được đánh
giá (hoặc người bảo hộ) đầy đủ, chi tiết, rõ ràng từ mục tiêu đến hình thức
đánh giá cũng như cách tổ chức đánh giá.
b. Tính khách quan
Tính khách quan là yêu cầu đương nhiên của mọ i hình thức đánh giá.
Đánh giá khách quan mới có thể kích thích, tạo động lực cho người được
đánh giá và cho những kết quả đáng tin cậy làm cơ sở cho các quyết định
quản lý khác. Nếu đánh giá thiếu khách quan, kết quả đánh giá không có ý
!
15!
nghĩa đố i với giáo dụ c, nó có thể làm cho giáo dục đi chệ ch hướng, nó triệt
chuẩn, tiêu chí đánh giá trong các lĩnh vực nhận thức, tình cả m cũng như
kỹ năng. Tính toàn diện trong kiểm tra đánh giá nhằm phản ánh tính toàn
diện của giáo dục, đồng thời định hướng để mọi hoạt động giáo dục phải
được tiến hành một cách toàn diện.
1.3. Các phương pháp đo lường đánh giá thường dùng trong giáo
dục
Như trên đã trình bày, nội dung đánh giá trong giáo dục khá đa dạng
và nhiều mặt. Tuỳ theo nội dung và mục đích đánh giá, người đánh giá sẽ
lựa chọn phương pháp nào cho phù hợp.
1.3.1. Phương pháp đánh giá qua quan sát
Trong đánh giá giáo dục, phương pháp quan sát hành vi, việc làm,
hiện trạng của đối tượng đánh giá giữ vai trò quan trọng. Thường người ta
dùng phương pháp này khi đánh giá sự phát triển tâm lý của người học và
hoạt động dạy học, giáo dục của giáo viên.
Đánh giá người học qua quan sát
Đặc điểm của quan sát như là phương pháp đánh giá tâm lý học sinh
thể hiện ở chỗ người đánh giá phải ghi lại những cử chỉ lời nói, hành vi mà
học sinh thực hiện trong điều kiện nào đó và từ đó phân tích, diễn giải, suy
luận theo tiêu chí nào đó để phán xét về sự phát triển tâm lý của chúng.
Quan sát là một phương pháp quan trọng trong đánh giá vì những tài
liệu ghi chép được là rất quí cho người nghiên cứu cũng như người đánh
giá.
Phương pháp quan sát cho phép người đánh giá thu thập những sự
kiện về hành vi tự nhiên của học sinh, hành vi sống, thật và điều kiện quan
sát họ như một cá nhân hoàn chỉnh, trong mối liên quan với những hành
động khác, với những lời nói, cử chỉ, điệu bộ. Ngoài ra quan sát giúp đ ánh
giá được mố i quan hệ của học sinh với nhau, để từ đó hiểu được những
nguyên nhân gây nên một hành vi nào đó, hiểu được mố i quan hệ của họ c
Copyright: Tài liệu đại học ©