SKKN: Biện pháp giúp học sinh lớp 3 tiếp cận với máy tính
Tên đề tài: Biện pháp giúp học sinh lớp 3 tiếp cận với máy tính
Tác giả: Võ Thanh Hùng
Đơn vị công tác: Trường Tiểu Học Bồng Sơn
A. MỞ ĐẦU
I. Đặt vấn đề
1. Thực trạng của vấn đề đòi hỏi phải có giải pháp mới để giải quyết
Ngày nay với sự phát triển nhảy vọt của khoa học công nghệ nói chung, của
ngành tin học nói riêng, với những tính năng ưu việt của nó là một phần không thể
thiếu được của nhiều ngành trong cuộc sống xây dựng và phát triển xã hội. Đào tạo
nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa, mở cửa và hội
nhập, hướng tới nền kinh tế tri thức của nước ta nói riêng và thế giới nói chung.
Môn tin học ở bậc tiểu học bước đầu giúp học sinh làm quen với một số
kiến thức ban đầu về CNTT như: Một số bộ phận của máy tính, một số thuật ngữ
thường dùng, rèn luyện một số kỹ năng sử dụng máy tính, có hiểu biết ban đầu về
tin học và ứng dụng tin học trong học tập và trong đời sống, có khả năng sử dụng
máy tính trong việc học những môn học khác, trong hoạt động vui chơi giải trí
nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và thích ứng với đời sống xã hội hiện đại,
bước đầu làm quen với cách giải quyết vấn đề cósử dụng công cụ tin học.
Đây là một môn học mới, khó học, có nhiều khái niệm trừu tượng, nhiều
thuật ngữ chuyên nghành, ngôn ngữ tiếng Anh, vì vậy học sinh khó hiểu, khó hình
dung, còn xa lạ với nhiều người mà nhất là học sinh tiểu học ở lứa tuổi nói chưa
rành, hiểu chưa thông, ngôn ngữ tiếng Việt nắm chưa vững mà nói chi là tiếng
Anh thì việc học Tin học rất dễ bị chán nản, tiết học dễ bị nhàm chán. Một thực tế
phổ biến hiện nay là cơ sở vật chất trang thiết bị phục vụ cho việc dạy và học tin
Trang 1
SKKN: Biện pháp giúp học sinh lớp 3 tiếp cận với máy tính
còn nhiều hạn chế. Vì vậy tiết học thực hành ít có hiệu quả, giờ thực hành không
khỏi còn nhiều lộn xộn, xảy ra tình trạng học sinh dành máy, hai ba học sinh một
máy, thậm chí có những học sinh nhúc nhát bị bạn dành máy nên rất ít khi được
việc đổi mới chương trình giáo dục phổ thông: Nội dung chương trình là tích cực
áp dụng một cách sáng tạo các phương pháp tiên tiến, hiện đại, ứng dụng CNTT
vào dạy và học.
Thông tư số 14/2002/TT-BGD&ĐT ngày 1/4/2002 về việc hướng dẫn quán
triệt chủ trương đổi mới giáo dục phổ thông.
Chỉ thị 29/CT của Trung Ương Đảng về việc đưa CNTT vào nhà trường.
Công văn số: 6072 /BGDĐT-CNTT ngày 04/09/2013 về việc Hướng dẫn
thực hiện nhiệm vụ công nghệ thông tin năm học 2013- 2014.
1.2. Cơ sở thực tiễn:
Nhà trường đã có một phòng máy vi tính để cho học sinh học nhưng vẫn hạn
chế, số máy vi tính để các em thực hành còn ít. Vì vậy cũng gây một số khó khăn
cho việc học tập của học sinh.
Môn tin học mới chỉ là môn tự chọn trong chương trình bậc tiểu học nên
chương trình và sự phân phối chương trình bước đầu có sự thống nhất và đang
hoàn chỉnh. Hiện nay trên cùng một huyện nhưng nhiều trường vẫn chưa có đủ
điều kiện để đưa môn học này vào chương trình nên việc học tập và rút kinh
nghiệm còn hạn chế.
Đa số các em học sinh chỉ được tiếp xúc với máy tính ở trường là chủ yếu,
do đó sự tìm tòi và khám phá máy vi tính với các em còn hạn chế, nên việc học tập
của học sinh vẫn còn mang tính chậm chạp do chưa được thực hành nhiều.
Trang 3
SKKN: Biện pháp giúp học sinh lớp 3 tiếp cận với máy tính
Đây là giai đoạn gồm những em từ 9 đến 11 tuổi. Ở lứa tuổi này tâm sinh lý
chưa có sự thay đổi đáng kể, trí nhớ chưa phát triển nên rất dễ mau quên, những
chú ý có chủ định chưa hình thành rõ nét, khả năng tập trung chú ý chưa sâu, dễ bị
phân tán. Tuy vậy những gì để lại cho các em những ấn tượng, những rung động
mạnh mẽ cũng tạo nên chú ý của trẻ.
Hoạt động tư duy của trẻ chưa có nhiều chuyển biến, tư duy trừu tượng chưa
phát triển, tư duy cụ thể giữ vai trò quan trọng trong cấu trúc của tư duy. Vì vậy
phải hoạt động tốt. Thế nhưng trong quá trình sử dụng máy tính, chúng ta vẫn
thường xuyên gặp phải những lỗi hệ thống từ nhỏ đến lớn. Trong đó, những sự cố
bất thường như: treo máy, khởi động lại, thậm chí tắt luôn không khởi động
được…….làm ảnh hưởng rất nhiều đến giờ dạy. Trước khi gọi nhân viên bảo trì
tới sửa, là một giáo viên tin học, bạn cũng cần phải nắm bắt một số thủ thuật cơ
bản nhất để xử lí kịp thời:
+ Kiểm tra lại những phần mềm hay phần cứng được cài đặt gần đây: Nếu
sự cố xảy ra ngay sau khi cài đặt một phần cứng hay chương trình phần mềm, bạn
hãy gỡ bỏ chúng ra và khởi động trở lại. Nếu máy tính vẫn hoạt động bình thường
thì đó chính là nguyên nhân.
Trang 5
SKKN: Biện pháp giúp học sinh lớp 3 tiếp cận với máy tính
+ Chạy các chương trình diệt vi rút hiệu quả: Để chương trình này chạy tốt
bạn phải luôn cập nhập phiên bản mới nhất. Các chương trình được xem là tốt
nhất hiện nay như: Norton Antivirus 2014, AVG 2014…
+ Kiểm tra nhiệt độ thùng máy : Sự quá nhiệt là một nguyên nhân khác,
thường xảy ra do sự hoạt động kém của các quạt giải nhiệt, các loại bụi bẩn bám
trong thùng máy . Nếu thấy bên trong thùng máy có nhiều bụi bẩn bám vào , bạn
nên vệ sinh nhưng phải rất cẩn thận rút nguồn điện ra khởi máy hoàn toàn tránh
gây nguy hiểm.
+ Kiểm tra lại bộ nhớ Ram: Đây là nguyên nhân chủ yếu mà tôi thường gặp
mỗi khi máy không khởi động được hoặc bị lỗi bất thường khi đang hoạt động.
Nếu phát hiện ra bộ nhớ có vấn đề, hãy tháo các thanh Ram ra , lau sạch chân
thanh Ram và gắn lại thật chặt, hoặc lần lượt gắn từng thanh Ram ở các vị trí khác
nhau để kiểm tra.
+ Đôi lúc máy chạy nhưng màn hình không lên hình. Hãy mượn màn hình
đang sử dụng tốt khác để thử…
Tóm lại : Là giáo viên tin học, công việc chính là giảng dạy. Nhưng nếu
giáo viên có thể khắc phục được những sự cố nhỏ một cách kịp thời đó sẽ đem lại
nhằm tránh sự nhàm chán cho các em trong giờ học lý thuyết.
Ví dụ: Bài chuột máy tính.
Trang 10
SKKN: Biện pháp giúp học sinh lớp 3 tiếp cận với máy tính
Khi giới thiệu chuột máy tính, giáo viên phải mô tả con chuột, có mấy loại
chuột, trên thân chuột có những nút lệnh nào, chức năng của từng nút đó, tay đặt
lên chuột như thế nào là đúng. Giáo viên thực hiện mẫu vài thao tác rồi yêu cầu cả
lớp thực hiện lại ngay tại phòng máy để các em nắm vững bài học ngay tại lớp
bằng chuột máy tính thật chứ không phải là hình ảnh trực quan.
Ví dụ: Ở bài Bàn phím máy tính: Để giúp các em làm quen với bàn phím,
giáo viên cho học sinh nêu tên tất cả các phím và cho chơi một số trò chơi có nội
dung về bàn phím. Trong đó có trò chơi Pi-a-nô ( phần mềm Pianito) hay giáo viên
có thể hướng dẫn học sinh mở phần mềm soạn thảo và cho các em gõ họ tên của
mình hay tên trường mình đang học. … Để tránh sự nhàm chán với một trò chơi và
cũng để giới thiệu luôn cho các em phần mềm soạn thảo sau này các em sẽ học.
Như thế học sinh vừa nắm được tên của các phím, vừa gây được hứng thú học tập
của các em.
Hệ thống các bài tập thực hành phù hợp với bài giảng, liên hệ với một số
môn học khác có liên quan trong chương trình học của các em. Hay khi dạy học
với nội dung thực hành, giáo viên không thể áp đặt, bắt buộc học sinh thực hành
một cách thụ động theo ý muốn của mình, mà người giáo viên phải có phương
pháp để phát huy tính tích cực, sáng tạo, tự giác của các em bằng các biện pháp
như khuyến khích, khen thưởng, cho điểm để học sinh tích cực thực hành, chiếm
lĩnh tri thức, hình thành kỹ năng, kỹ xảo cho mình.
Đối với học sinh lớp 3 giáo viên nên cho các em học ngay tại phòng máy để
các em được tiếp xúc với máy tính thường xuyên, được học các kiến thức ngay
Trang 11
SKKN: Biện pháp giúp học sinh lớp 3 tiếp cận với máy tính
Ở hình (a) hai chú gà chưa được tô màu, học sinh phải vận dụng kiến thức
đã học để tô màu bằng màu nền như hình (b). Ngoài kiến thức tô màu học sinh
phải vận dụng cách sử dụng chuột để thao tác tô màu sao cho thật nhanh.
Với sự tranh đua giữa các nhóm các em sẽ cố gắng hoàn thành bài tập thật
nhanh để tiếp tục hoàn thành bài tập kế tiếp mà không gây sự nhàm chán và mệt
mỏi khi các em thực hành.
Hay ở chương 5: Em tập soạn thảo: Nội dung kiến thức chủ yếu là tạo cho
học sinh những kiến thức cơ bản nhất để soạn thảo và trình bày một văn bản. Ở
phần này giáo viên chú ý đến dạy thực hành hơn, phần lý thuyết phải thật ngắn
gọn, dễ hiểu, đi sâu vào trọng tâm chính. Dạy xong lý thuyết là cho học sinh thực
hành ngay như vậy các em mới nắm được, nhớ được lâu hơn. Ở lớp 3 các em làm
quen với 2 kiểu VNI và kiểu Telex. Giáo viên cần cung cấp cả 2 cách gõ này và
khuyến khích các em lựa chọn cách gõ phù hợp để việc soạn thảo dễ dàng hơn.
Trang 13
SKKN: Biện pháp giúp học sinh lớp 3 tiếp cận với máy tính
Trong quá trình thực hành nên tạo cho các em sự tranh đua hoàn thành sớm
bài tập thực hành được giáo viên giao một cách nhanh chóng và chính xác. Nhận
xét, khen ngợi cụ thể bài thực hành của các em làm tốt như: Hoàn thành nhanh,
chính xác, trình bày đẹp… Để khích lệ các em cố gắn hơn và cũng để các em yếu
cố gắn hơn để bằng bạn.
Chúng ta có thể sử dụng phần mềm quản lý phòng máy. Như phần mềm
Netop School để trình chiếu các bài tập của các nhóm hoàn thành tốt, để cả lớp
quan sát đồng thời nhận xét, khích lệ tinh thần các em. Và cũng là đồng thời quản
lý được các em, hướng dẫn chung cho cả lớp trong giờ học, phần nào thay thế thiết
bị đèn chiếu.
Phân chia đối tượng học sinh để sắp xếp các em yếu và khá, giỏi ngồi đang
xen nhau để em giỏi hướng dẫn em yếu, em yếu học hỏi ở em giỏi trong giờ thực
hơn.
3. Lợi ích kinh tế - xã hội :
3.1 Thể hiện rõ lợi ích có thể đạt được đến quá trình giáo dục, công tác
- Học sinh tiếp thu bài nhanh hơn.
- Tiết kiệm chi phí bảo trì phòng máy cho nhà trường.
- Qua quá trình áp dụng vào giảng dạy tin học khối 3, so sánh với
bảng tổng hợp trước đó đã thu được kết quả như sau:
Năm học HS
KT
Xếp loại Ghi chú
Giỏi Khá Trung bình
SL % SL % SL %
2011-2012 129 45 34.88 51 39.53 33 25.59
Trang 15
SKKN: Biện pháp giúp học sinh lớp 3 tiếp cận với máy tính
2012-2013 116 51 43.97 42 36.21 23 19.82
2013-2014 121 62 51.24 44 36.36 15 12.4 Học kỳ I
Từ bảng kết quả trên cho thấy các biện pháp áp dụng vào việc dạy học tin
học lớp 3 đã trình bày ở trên các em không những nắm vững kiến thức mà còn
thấy các em học tập phấn khởi hơn, tiếp thu bài nhanh hơn, yêu thích môn học
hơn, có chất lượng thực sự.
3.2.Tính năng kỹ thuật, chất lượng, hiệu quả sử dụng
- Thông qua việc thay đổi cách dạy qua từng bài học, kết hợp giữa lý thuyết
và thực hành giúp các em thay đổi không khí, tiết học diễn ra nhẹ nhàng, đạt được
hiệu quả tốt hơn, tránh sự nhàm chán trong tiết học.
- Học sinh bước đầu từng bước nắm vững các kiến thức tin học cơ bản có
hiệu quả.
3.3. Tác động xã hội tích cực cải thiện môi trường, điều kiện lao động
- Nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên và chất lượng học tập của
được những yêu cầu đổi mới, cập nhật thông tin một cách đầy đủ, chính xác.
Muốn có giờ dạy đạt hiệu quả cao, bản thân mỗi giáo viên dạy tin học cần
phải có kế hoạch bồi dưỡng tin học cho bản thân bằng cách tự tìm tòi, tham khảo
các tài liệu có liên quan và có thể học tập các đồng nghiệp của trường bạn.
Bên cạnh tìm hiểu kiến thức về tin học, giáo viên cũng phải tìm hiểu các
kiến thức khác như văn hoá, kinh tế, chính trị, xã hội để tự nâng cao nhận thức của
bản thân.
2. Những triển vọng trong việc vận dụng và phát triển giải pháp
- Thông qua việc thay đổi cách dạy qua từng tiết học giúp các em thay đổi
không khí, tiết học diễn ra nhẹ nhàng, đạt được hiệu quả tốt hơn.
- Việc cho học sinh học lý thuyết kết hợp thực hành giúp học sinh hiểu sâu
bài hơn và tránh sự nhàm chán.
Việc sử dụng phương pháp trên có kết quả khá tốt, làm cho chất lượng học
tập của học sinh được nâng lên, tạo cơ sở ban đầu cho các em học tốt môn tin học
ở các lớp trên. Lúc đầu gây sự hứng thú và niềm đam mê môn học ở các em, ham
muốn được tìm tòi và học hỏi thêm. Có thể áp dụng giải pháp này trong giảng dạy
Trang 18
SKKN: Biện pháp giúp học sinh lớp 3 tiếp cận với máy tính
ở mọi lớp và mọi nhà trường tiểu học hiện nay. Trong thời gian đến triển khai
nhân rộng phương pháp này trong toàn thể học sinh các khối lớp khác và vận dụng
song song với các phần mềm và phương pháp như sách giáo khoa hiện hành để
nâng cao chất lượng học tập.
3. Đề xuất kiến nghị
Nhằm giúp cho công tác dạy và học ngày càng thu được kết quả tốt, tôi rất
mong các ban ngành, các cấp lãnh đạo không ngừng quan tâm tạo điều kiện
hơn nữa cho ngành giáo dục nói chung và bộ môn tin học nói riêng.
Trên đây là một số biện pháp tôi đã áp dụng vào dạy tin học khối 3, tuy bản
thân đã rất tích cực nghiên cứu tìm tòi song vẫn còn có những hạn chế nhất định.
Tôi rất mong được sự đóng góp ý kiến của hội đồng khoa học các cấp để sáng kiến